Ρήγας Βελεστινλής, Θούριος. Κείμενα Νεοελληνικής Γλώσσας Γ΄ Γυμνασίου, σελ. 28 - 30

1. Σελ. 28-30

2. «Ο Ρήγας ψάλλει τον
Θούριο», του Peter von Hess.
Αντίγραφο μιας από τις σκηνές
της Ελληνικής Επανάστασης
του Hess, με τις οποίες ο
Λουδοβίκος Α΄ της Βαυαρίας
διακόσμησε τα ανάκτορα του
Μονάχου (Εθνικό Ιστορικό
Μουσείο, Αθήνα).
Ρήγας Βελεστινλής (1757-1798)
Θούριος

3. «Εγώ έσπειρα, άλλοι έρχονται να θερίσουν». Ρήγας Βελεστινλής
Ο Ρήγας σπέρνει τους σπόρους της Ελευθερίας
Σκηνή από την Ελληνική Επανάσταση του 1821. Πίνακας του
Παναγιώτη Ζωγράφου με την καθοδήγηση του Μακρυγιάννη

5. ΘΟΥΡΙΟΣ (Μίλτος Πασχαλίδης)
Από την συναυλία του Χρήστου Λεοντή στο Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος»
με την Ορχήστρας Σύγχρονης Μουσικής και την Χορωδία της ΕΡΤ (27/5/2011)
https://www.youtube.com/watch?v=MV7OTOXOc9I

6. Ο Ρήγας Βελεστινλής ή Ρήγας Φεραίος
(πραγματικό όνομα Αντώνιος Κυριαζής,
1757 - 24 Ιουνίου 1798) ήταν Έλληνας
συγγραφέας, πολιτικός στοχαστής και
επαναστάτης. Θεωρείται εθνομάρτυρας
και πρόδρομος της Ελληνικής
Επανάστασης του 1821. Ο ίδιος υπέγραφε
ως «Ρήγας Βελεστινλής» ή «Ρήγας ο
Θεσσαλός» και ουδέποτε «Φεραίος», κάτι
που ίσως να είναι δημιούργημα
μεταγενέστερων λογίων.
ΓΡΑΜΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ – Ο ΠΟΙΗΤΗΣ
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A1%CE%AE%CE%B3%CE%B1%CF%82_%CE%A6%CE%B5%CF%81%CE%B1%CE%AF%CE%BF%CF%82

7. Νίκος Εγγονόπουλος,
O προπάππους Περραιβός
με το κεφάλι του Ρήγα Φεραίου
Το 1798 ο Περραιβός ανατύπωσε το Θούριο στην Κέρκυρα

8. Σύμφωνα με τον Χριστόφορο Περραιβό τα πρώτα
του γράμματα τα διδάχθηκε από ιερέα του
Βελεστίνου, κατόπιν στη Ζαγορά και στη συνέχεια
στα Αμπελάκια. Όταν επέστρεψε, έγινε δάσκαλος
στην κοινότητα Κισσού Πηλίου. Στην ηλικία των
είκοσι ετών σκότωσε έναν Τούρκο πρόκριτο, επειδή
του είχε συμπεριφερθεί δεσποτικά, και κατέφυγε
στο Λιτόχωρο του Ολύμπου, όπου κατατάχθηκε στο
σώμα των αρματολών του θείου του, Σπύρου Ζήρα.
Αργότερα βρίσκεται στο Άγιο Όρος, στη μονή
Βατοπεδίου. Εκεί συνδέθηκε φιλικά με τον Άγιο
Νικόδημο τον Αγιορείτη, ο οποίος του είχε
παραχωρήσει τα κλειδιά της βιβλιοθήκης της
φημισμένης Αθωνιάδας Σχολής για να εμπλουτίσει
τις γνώσεις του.
Ο Ρήγας Βελεστινλής. Έργο του Σωτήριου Χρηστίδη (Βιβλιοθήκη της Βουλής)

9. Στο Άγιο Όρος έμεινε πολύ λίγο. Ταξίδεψε στην
Κωνσταντινούπολη όπου γνώρισε τον Πρίγκιπα
Αλέξανδρο Υψηλάντη (1726-1806) μέγα διερμηνέα του
Σουλτάνου και παππού του μετέπειτα αρχηγού της
Φιλικής Εταιρίας, επίσης Αλέξανδρου Υψηλάντη (1792-
1828). Στην Πόλη διεύρυνε τις σπουδές του στη
Γαλλική, στην Ιταλική και τη Γερμανική γλώσσα. Όταν ο
Υψηλάντης έφυγε για το Ιάσιο, προκειμένου να γίνει
ηγεμόνας της Μολδαβίας, ο Ρήγας τον ακολούθησε.
Έγινε γραμματέας του ηγεμόνα της Βλαχίας Νικόλαου
Μαυρογένη, αδερφό του παππού της Μαντώς
Μαυρογένους και ταξίδεψε για το Βουκουρέστι έδρα
της ηγεμονίας, όντας πλέον στην ηλικία των 30 χρόνων.
Μετά τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο και την ήττα της
Τουρκίας (1790) ο Μαυρογένης αποκεφαλίστηκε ως
υπαίτιος της ήττας και ο Ρήγας κατέφυγε στη Βιέννη,
την οποία έκανε έδρα της επαναστατικής δράσης του.

10. Στη Βιέννη συνεργάτες του ήταν κυρίως Έλληνες έμποροι ή
σπουδαστές, αλλά οι σημαντικότεροι από αυτούς ήταν οι
αδελφοί Πούλιου, από τη Σιάτιστα της Μακεδονίας,
τυπογράφοι. Στο τυπογραφείο τους τύπωσε τον Θούριο και
την Χάρτα, την επαναστατική του προκήρυξη σε χιλιάδες
αντίτυπα, προκειμένου να μοιραστούν στους Έλληνες των
υπόλοιπων φιλελεύθερων περιοχών των Βαλκανίων, το
Σχολείον των ντελικάτων Εραστών, το Φυσικής απάνθισμα,
το Ηθικός Τρίπους, Το Σύνταγμα της Ελληνικής Δημοκρατίας,
Τα Δίκαια του ανθρώπου, καθώς και το Νέος Ανάχαρσις. Ο
Ρήγας απέβλεπε στην απελευθέρωση και ενοποίηση όλων
των Βαλκανικών λαών και φυσικά όλου του ελληνικού
στοιχείου που ήταν διασκορπισμένο στην Ανατολή και τα
ευρωπαϊκά κέντρα.

12. Παράλληλα με τις εκδοτικές του δραστηριότητες, ο Ρήγας
προετοίμαζε την αναχώρησή του από την Αυστρία, κυρίως
εξαιτίας της διάθεσής του να ενισχύσει τις προσπάθειες του
Ναπολέοντα. Το πιθανότερο σενάριο που επικρατεί μέχρι
σήμερα για τη σύλληψη του Ρήγα έχει να κάνει με τη
τελευταία φάση προετοιμασίας του που συνδέεται με δύο
επαναστατικές προκηρύξεις, το Επαναστατικό Μανιφέστο και
την Προκήρυξη, που τυπώθηκαν σε μεγάλο αριθμό αντιτύπων.
Οι δύο προκηρύξεις στάλθηκαν στον Αντώνη Νιώτη στην
Τεργέστη, για να τις παραλάβει ο Ρήγας μαζί με τον
αφοσιωμένο του φίλο Χριστόφορο Περραιβό και να τις
προωθήσει στην Ελλάδα. Η επιστολή, όμως, με την οποία
ενημέρωνε ο Ρήγας για την αποστολή των εντύπων του, έπεσε
στα χέρια του Δημητρίου Οικονόμου. Ο Οικονόμου, παρότι και
αυτός ήταν μέλος της οργάνωσης πρόδωσε από δολιότητα ή
φόβο το επαναστατικό σχέδιο του Ρήγα, καταδίδοντας τα
πάντα στο διοικητή της αυστριακής αστυνομίας στη
Τεργέστη.

13. Ο Ρήγας συνελήφθη στην Τεργέστη, σε
ξενοδοχείο που είχε καταλύσει μαζί με τον
Περραιβό από έναν Αυστριακό αξιωματικό
στις 19 Δεκεμβρίου του 1797. Οδηγήθηκε
στη Βιέννη, στις 14 Φεβρουαρίου 1798,
όπου ανακρίθηκε μαζί με τους υπόλοιπους
συντρόφους του. Κατάληξη των ανακρίσεων,
σε συνδυασμό με τις συνεννοήσεις με τον
Σουλτάνο, ήταν να απελαθούν ο Ρήγας (41
χρονών) και οι επτά σύντροφοί του στην
Οθωμανική επικράτεια για να υποστούν τις
κυρώσεις του Σουλτάνου. Παραδόθηκαν στις
10 Μαΐου 1798 στους Τούρκους του
Βελιγραδίου και φυλακίστηκαν στον πύργο
Νεμπόισα, παραποτάμιο φρούριο του
Βελιγραδίου.

14. Ύστερα από συνεχή
βασανιστήρια, στις 24 Ιουνίου
του 1798,ο Βελεστινλής και οι
σύντροφοί του
στραγγαλίστηκαν και τα
σώματά τους ρίχτηκαν στον
Δούναβη. Εικάζεται ότι αιτία
για τη θανάτωσή τους υπήρξε
η πεποίθηση των Αυστριακών
και Τουρκικών Αρχών πως ο
Ρήγας είχε στενές σχέσεις με
το Ναπολέοντα, θεωρούμενος
έτσι ως άκρως επικίνδυνος.

15. Η ζωή είναι ένα μεγάλο ταξίδι

16. Περισσότερο από δύο αιώνες μάς χωρίζουν από τον μαρτυρικό θάνατο του Ρήγα Βελεστινλή
το 1798 στο φρούριο Νεμπόισα του Βελιγραδίου, όπου βασανίστηκε και θανατώθηκε διά
στραγγαλισμού μαζί με τους επτά Έλληνες συντρόφους του, από τις οθωμανικές αρχές. Γιατί
είναι τόσο σημαντικός σήμερα;
Είναι ο άνθρωπος που
εμπνεύστηκε από τις ιδέες του
Διαφωτισμού και της Γαλλικής
Επανάστασης και τις
μεταλαμπάδευσε στα
Βαλκάνια.
Γλυπτό του Ιωάννη Κόσσου (1822 - 1875)

17. Εξώφυλλο λαϊκής έκδοσης, εικονογραφημένο από τον Σωτήριο Χρηστίδη, από το βιβλίο του Α. Δούρβαρη, Σωτήριος Χρηστίδης (1858-1940) (Εταιρεία
Ελληνικού Λογοτεχνικού και Ιστορικού Αρχείου, Αθήνα 1993).
O Θούριος του Ρήγα είναι ο πιο διαδεδομένος
προεπαναστατικός πατριωτικός ύμνος. Στους σαράντα
πρώτους στίχους του (126 στίχοι) εξαίρεται η ιδέα της
ελεύθερης ζωής και αντηχεί το προσκλητήριο της
επανάστασης σε όλους τους βαλκανικούς λαούς και
ιδιαίτερα στους Έλληνες, οι οποίοι δεσμεύονται με ιερό
όρκο ότι θα αγωνιστούν, για να ελευθερώσουν το
σκλαβωμένο γένος τους.
θούριος < αρχαία ελληνική θοῦρος "ορμητικός,
σφοδρός" < θρώσκω "πηδώ, εφορμώ"
πολεμικό τραγούδι με γοργό ρυθμό, που έχει σκοπό να
εμψυχώσει και να προκαλέσει έντονα συναισθήματα
στους μαχητές Συνώνυμα:
εμβατήριο, παιάνας
ΘΕΜΑ – Χαρακτηρισμός του περιεχομένου

19. Επιφώνημα αγανάκτησης
για την τραγική κατάσταση
των υπόδουλων. α΄ πληθυντικό
Απευθύνεται στους κλέφτες
αλλά και σε όσους νιώθουν την
αγανάκτηση για τις συνθήκες
δουλείας και θέλουν να
απαλλαγούν από τον τύραννο.

24. *Σούτζος, Μουρούζης, Πετράκης, Σκαναβής, Γκίκας και Μαυρογένης: γνωστά πρόσωπα της εποχής, Φαναριώτες,
διερμηνείς και ηγεμόνες, που θανατώθηκαν ύστερα από εντολή του Σουλτάνου.
β΄ πρόσωπο (αμεσότητα, απευθύνεται σε κάθε σκλαβωμένο)
Ο Ρήγας απευθύνεται ακόμα και στους Τούρκους που στενάζουν από την καταπίεση του Σουλτάνου.
Οραματίστηκε τη συνένωση όλων των λαών της Βαλκανικής και την ίδρυση μιας κοινοπολιτείας
(Χάρτα) που θα ήταν οργανωμένη σύμφωνα με τους θεσμούς της Γαλλικής Δημοκρατίας

25. Ο Ρήγας ψάλλει τον Θούριο» Ξυλογραφία της Βάσως Κατράκη, 1943
«Ο Ρήγας ψάλλει τον Θούριο», του Peter von Hess.

27. Προτρεπτική προστακτική
υποτακτικέςυποτακτικές
Ιδέες Γαλλικής Επανάστασης:
ενότητα - αδελφοσύνη

29. α΄ ενικό
έμφαση
τιμωρία

30.  Ελευθερία ή θάνατος
 Κοινός όρκος και αγώνας των Ελλήνων για την ελευθερία
 Συλλογική ευθύνη για την τύχη της Ελλάδας
Θεματικά κέντρα:

31. Στιχουργική
• το μέτρο είναι
ιαμβικός 13σύλλαβος
οξύτονος με
ζευγαρωτή
ομοιοκαταληξία και
τομή ανάμεσα στην 7η
και την 8η συλλαβή
Γλώσσα
• απλή δημοτική με
λόγια στοιχεία (ώραν,
Βασιλεύ, να
βλέπωμεν…) και
ιδιωματικά (στες
ράχες, Καλλιό,
ψένουν)
Ύφος
• Απλό, αγωνιστικό, με
παλμό και πάθος. Το
β΄ ενικό και
πληθυντικό δίνει
αμεσότητα και
ζωντάνια.
Αξιοσημείωτες και οι
προτρεπτικές
προστακτικές και
υποτακτικές
(Στοχάσου... Ελάτε...
να κάμωμεν... να
πούμεν...) που
τονίζουν τον
επαναστατικό
χαρακτήρα του
κειμένου.
Εκφραστικά μέσα
• μεταφορές ( πικρή
σκλαβιά, σε
ψένουν...φωτιά, το
αίμα σου να πιή,
καθρέπτης είν΄ να
ιδής, με άδικον σπαθί,
σκληρή φωτιά,
συντρίβω τον ζυγόν),
παρομοιώσεις (σαν
λιοντάρια, σαν θηρία,
σαν καπνός),
ρητορικές ερωτήσεις,
ασύνδετο ( στ. 1-6, στ.
11, στ. 15-16, στ. 17),
εικόνες
Τεχνική:

32. Συγκρίνετε το περιεχόμενο του όρκου, που
ενσωματώνει στο Θούριο ο Ρήγας, με τον Όρκο
της Φιλικής Εταιρείας. Βρείτε τα βασικά κοινά
σημεία και επισημάνετε τις διαφορές τους.
Εκπαιδευτικό βίντεο από το
http://anoixtosxoleio.weebly.com
Ο όρκος της Φιλικής Εταιρείας
Επιμέλεια βίντεο: Σουδίας Ιωάννης

33. Πώς παρουσιάζει ο
Ρήγας τη ζωή των
σκλαβωμένων και
γιατί θεωρεί
προτιμότερο το
θάνατο;
Ποια εκφραστικά μέσα
τονίζουν τον
επαναστατικό χαρακτήρα
του Θούριου; Δώστε από
ένα παράδειγμα.
Ποιες συγκεκριμένες
δεσμεύσεις
συμπεριλαμβάνει ο
όρκος των
Επαναστατών;
Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για
να είναι το κράτος που
οραματίζεται ο Ρήγας βιώσιμο;
Γιατί οι πατριώτες ορκίζονται
στον ουρανό κι όχι το σταυρό;

34. https://www.youtube.com/watch?v=7T6GwAxfWrs
«ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΑΙΟΣ» ΘΟΥΡΙΟΣ ΥΜΝΟΣ, ομάδα ΕΣΤΙΑ ΘΕΑΤΡΟΥ ΕΡΙΝΕΩΣ, μελοποίηση Γιάννης Τράντας

41. 1781

55. Απόσπασμα με το υπόμνημα από την «Χάρτα της Ελλάδος» του Ρήγα (Βιέννη 1797). (Πολιτισμικός Οργανισμός του Δήμου Αθηναίων)