หน่วยที่ 1 แรงและการเคลื่อนที่ ว 23101
โรงเรียนทุ่งยาวผดุงศิษย์ สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 13
ครูผู้สอน
นางพรพนา สมัยรัฐ
ครูกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
หน่วยย่อยที่ 2
แรงกิริยา และแรงปฏิกิริยา
โรงเรียนทุ่งยาวผดุงศิษย์ สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 13
หน่วยที่ 1 แรงและการเคลื่อนที่
หน่วยย่อยที่ 2 แรงกิริยาและแรงปฏิกิริยา
จุดประสงค์การเรียนรู้
ทดลองและอธิบายแรงกิริยา
และแรงปฏิกิริยาระหว่างวัตถุ
และนาความรู้ไปใช้ประโยชน์
โรงเรียนทุ่งยาวผดุงศิษย์ สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 13
หน่วยที่ 1 แรงและการเคลื่อนที่
หน่วยย่อยที่ 2 แรงกิริยาและแรงปฏิกิริยา
ภาพการทดลอง เรื่อง แรงกิริยา และแรงปฏิกิริยา
โรงเรียนทุ่งยาวผดุงศิษย์ สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 13
หน่วยที่ 1 แรงและการเคลื่อนที่
หน่วยย่อยที่ 2 แรงกิริยาและแรงปฏิกิริยา
ผลักถังน้าแข็งให้เลื่อนไปข้างหน้า
โรงเรียนทุ่งยาวผดุงศิษย์ สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 13
หน่วยที่ 1 แรงและการเคลื่อนที่
หน่วยย่อยที่ 2 แรงกิริยาและแรงปฏิกิริยา
เครื่องชั่งสปริง วิธีใช้
โรงเรียนทุ่งยาวผดุงศิษย์ สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 13
หน่วยที่ 1 แรงและการเคลื่อนที่
หน่วยย่อยที่ 2 แรงกิริยาและแรงปฏิกิริยา
เครื่องชั่งสปริง วิธีใช้
ค่าเริ่มต้น
0 N
อ่านค่าได้
3 N
โรงเรียนทุ่งยาวผดุงศิษย์ สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 13
หน่วยที่ 1 แรงและการเคลื่อนที่
หน่วยย่อยที่ 2 แรงกิริยาและแรงปฏิกิริยา
กิจกรรมที่ 2 แรงกิริยาและแรงปฏิกิริยา
วิธีทากิจกรรม
1. นาเครื่องชั่งสปริงสองอัน มาเกี่ยวเข้าด้วยกัน
และจัดอยู่ในแนวระดับเดียวกัน
2. ใช้มือซ้ายออกแรงดึงเครื่องชั่งสปริงโดยให้มือ
ขวาอยู่นิ่ง อ่านค่าแรงจากเครื่องชั่งสปริงทั้งสอง
3. ใช้มือขวาออกแรงดึงเครื่องชั่งสปริงโดยให้มือ
ซ้ายอยู่นิ่ง อ่านค่าแรงจากเครื่องชั่งสปริงทั้งสอง
โรงเรียนทุ่งยาวผดุงศิษย์ สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 13
หน่วยที่ 1 แรงและการเคลื่อนที่
หน่วยย่อยที่ 2 แรงกิริยาและแรงปฏิกิริยา
กิจกรรมที่ 2 แรงกิริยาและแรงปฏิกิริยา
วิธีทากิจกรรม (ต่อ)
4. ใช้มือซ้าย และมือขวา ออกแรงดึงเครื่องชั่ง
สปริงพร้อมกัน อ่านค่าแรงดึงจากเครื่องชั่งสปริงทั้งสอง
โรงเรียนทุ่งยาวผดุงศิษย์ สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 13
หน่วยที่ 1 แรงและการเคลื่อนที่
หน่วยย่อยที่ 2 แรงกิริยาและแรงปฏิกิริยา
วัสดุอุปกรณ์ที่ใช้
ทากิจกรรม
เครื่องชั่งสปริง
โรงเรียนทุ่งยาวผดุงศิษย์ สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 13
หน่วยที่ 1 แรงและการเคลื่อนที่
หน่วยย่อยที่ 2 แรงกิริยาและแรงปฏิกิริยา
ตารางบันทึกผล แรงกิริยาและแรงปฏิกิริยา
กิจกรรม ค่าแรงที่อ่านได้
จากมือซ้าย(N)
ค่าแรงที่อ่านได้
จากมือขวา(N)
มือซ้ายออกแรงดึง
มือขวาออกแรงดึง
ออกแรงดึงทั้งสองมือ
โรงเรียนทุ่งยาวผดุงศิษย์ สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 13
หน่วยที่ 1 แรงและการเคลื่อนที่
หน่วยย่อยที่ 2 แรงกิริยาและแรงปฏิกิริยา
คาถามท้ายกิจกรรม
1. จากการทดลองในการออกแรงดึงแต่ละครั้ง
ขนาดและทิศทางทั้งสอง เหมือนกัน หรือต่างกันอย่างไร
2. จากการทดลองในข้อ 2,3 และ 4 ให้ระบุว่าแรง
ใดเป็นแรงกิริยา และแรงใดเป็นแรงปฏิกิริยา
โรงเรียนทุ่งยาวผดุงศิษย์ สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 13
หน่วยที่ 1 แรงและการเคลื่อนที่
หน่วยย่อยที่ 2 แรงกิริยาและแรงปฏิกิริยา
สรุปผลการทากิจกรรม
แรงกิริยา และแรงปฏิกิริยามีขนาดเท่ากัน เกิดขึ้น
พร้อมกัน แต่มีทิศทางตรงข้ามกัน แรงคู่นี้ เรียกว่า
แรงคู่กิริยา-ปฏิกิริยา (action reaction pair
forces) โดยแรงกิริยา และแรงปฏิกิริยาจะกระทากับ
วัตถุคนละก้อน และแรงดังกล่าวอาจเกิดขึ้นได้แม้วัตถุไม่
สัมผัสกัน
โรงเรียนทุ่งยาวผดุงศิษย์ สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 13
หน่วยที่ 1 แรงและการเคลื่อนที่
หน่วยย่อยที่ 2 แรงกิริยา และแรงปฏิกิริยา
จากภาพ แรงที่คนออกแรงกระทากับกล่อง คือแรง
กิริยา ในขณะที่แรงโต้ตอบที่กล่องกระทากับคนนั้น
คือแรงปฏิกิริยา
http://emmer.orgfree.com/
โรงเรียนทุ่งยาวผดุงศิษย์ สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 13
หน่วยที่ 1 แรงและการเคลื่อนที่
หน่วยย่อยที่ 2 แรงกิริยาและแรงปฏิกิริยา
แรงกิริยาและแรงปฏิกิริยากับการเคลื่อนที่ของวัตถุ
1. วัตถุเคลื่อนที่ด้วยแรงกิริยา เป็นการเคลื่อนที่ของวัตถุ
ตามแรงที่กระทา เช่น การขว้างลูกหินออกไป
2. วัตถุเคลื่อนที่ด้วยแรงปฏิกิริยา เป็นการเคลื่อนที่ของ
วัตถุเนื่องจากมีแรงขับดันวัตถุให้เคลื่อนที่ไปในทิศทาง
ตรงกันข้าม เช่น การเคลื่อนที่ของจรวด
http://wiki.stjohn.ac.th
โรงเรียนทุ่งยาวผดุงศิษย์ สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 13
หน่วยที่ 1 แรงและการเคลื่อนที่
หน่วยย่อยที่ 2 แรงกิริยาและแรงปฏิกิริยา
แรงดันของลมที่ออกจากปากลูกโป่งจะทาให้เกิด
แรงดันลูกโป่งให้เคลื่อนที่ไปในทิศทางตรงกันข้ามกับแรง
ที่ออกจากปากลูกโป่ง
โรงเรียนทุ่งยาวผดุงศิษย์ สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 13
หน่วยที่ 1 แรงและการเคลื่อนที่
หน่วยย่อยที่ 2 แรงกิริยาและแรงปฏิกิริยา
ตารางแสดงการเคลื่อนที่ของวัตถุกับแรงกิริยาและแรงปฏิกิริยา
กิจกรรม
การนาไปใช้ประโยชน์
แรงกิริยา แรงปฏิกิริยา
คนพายเรือ
ใบพายที่ดันน้าไป
ด้านหลังของเรือ
เรือเคลื่อนที่ได้ด้วย
แรงปฏิกิริยา
การส่งจรวด
ความร้อนและไอที่
พุ่งออกจากด้านล่าง
ของจรวด
จรวดเคลื่อนที่ไปใน
แนวดิ่งตรงกันข้าม
กับแรงดันของไอ
โรงเรียนทุ่งยาวผดุงศิษย์ สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 13
หน่วยที่ 1 แรงและการเคลื่อนที่
หน่วยย่อยที่ 2 แรงกิริยาและแรงปฏิกิริยา
จงระบุชนิดของแรงว่าเป็นแรงกิริยาหรือแรงปฏิกิริยา
1. การตีลูกเทนนิส ลูกเทนนิสเคลื่อนที่ไปได้ไกล 10 เมตร
2. ตบลูกบาสเกตบอลลงบนพื้น ลูกบาสเกตบอลกระดอน
ขึ้นมา
3. วางก้อนหินหนัก 2 นิวตันบนโต๊ะ
4. ตากผ้าห่มไว้บนราวตากผ้า
5. ออกแรงปอกมะม่วง
โรงเรียนทุ่งยาวผดุงศิษย์ สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 13
หน่วยที่ 1 แรงและการเคลื่อนที่
หน่วยย่อยที่ 2 แรงกิริยาและแรงปฏิกิริยา
จงระบุชนิดของแรงว่าเป็นแรงกิริยาหรือแรงปฏิกิริยา
1. การตีลูกเทนนิส ลูกเทนนิสเคลื่อนที่ไปได้ไกล 10 เมตร
2. ตบลูกบาสเกตบอลลงบนพื้น ลูกบาสเกตบอลกระดอน
ขึ้นมา
3. วางก้อนหินหนัก 2 นิวตันบนโต๊ะ
4. ตากผ้าห่มไว้บนราวตากผ้า
5. ออกแรงปอกมะม่วง
โรงเรียนทุ่งยาวผดุงศิษย์ สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 13
หน่วยที่ 1 แรงและการเคลื่อนที่
หน่วยย่อยที่ 2 แรงกิริยาและแรงปฏิกิริยา
เซอร์ไอแซค นิวตัน
(Sir Isaac Newton)
https://th.wikipedia.org/
โรงเรียนทุ่งยาวผดุงศิษย์ สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 13
หน่วยที่ 1 แรงและการเคลื่อนที่
หน่วยย่อยที่ 2 แรงกิริยาและแรงปฏิกิริยา
เซอร์ไอแซก นิวตัน (Sir Isaac Newton) ได้ตั้งกฎ
การเคลื่อนที่ของนิวตัน ซึ่งเน้นเป็นกฎเกณฑ์พื้นฐานของ
การเคลื่อนที่ของวัตถุ ซึ่ง
กฎการเคลื่อนที่ข้อที่ 3 กล่าวว่า
“แรงกิริยาทุกแรงจะทาให้เกิดแรงปฏิกิริยาที่มีขนาดเท่ากัน
กระทาในทิศทางตรงกันข้ามเสมอ”
โรงเรียนทุ่งยาวผดุงศิษย์ สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 13
หน่วยที่ 1 แรงและการเคลื่อนที่
หน่วยย่อยที่ 2 แรงกิริยาและแรงปฏิกิริยา
ให้ศึกษาเรื่องการหาแรงลัพธ์เพิ่มเติม
จากใบความรู้ เรื่องการหาแรงลัพธ์
จากเว็บบล็อกครูพรพนา
โรงเรียนทุ่งยาวผดุงศิษย์ สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 13
หน่วยที่ 1 แรงและการเคลื่อนที่
หน่วยย่อยที่ 2 แรงกิริยาและแรงปฏิกิริยา
บรรณานุกรม
ส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี,สถาบัน. (2554).
หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน วิทยาศาสตร์ 5
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 เล่ม 1
โรงพิมพ์ สกสค. กรุงเทพฯ.
โรงเรียนทุ่งยาวผดุงศิษย์ สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 13
หน่วยที่ 1 แรงและการเคลื่อนที่
หน่วยย่อยที่ 2 แรงกิริยาและแรงปฏิกิริยา

หน่วยย่อยที่ 2 แรงกิริยาและแรงปฏิกิริยา