yliko

1. 1.5. Η ΜΕΓΑΛΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΤΩΝ ΛΑΩΝ – ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ
ΔΥΤΙΚΟΥ ΡΩΜΑΪΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ
 Η μεγάλη μετανάστευση των λαών
Με τον όρο αυτό είναι γνωστές οι αλυσιδωτές μεταναστεύσεις διαφόρων γερμανικών φύ-
λων (Γότθων, Αλαμανών, Βουργουνδίων, Φράγκων, Βανδάλων κ.ά.) από τα τέλη του 4ου
αιώνα μ.Χ. και κυρίως κατά τη διάρκεια του 5ου αιώνα προς τα δυτικά, στα εδάφη της
Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, κάτω από την πίεση των Ούνων.
Οι Ούνοι πέρασαν τον ποταμό Βόλγα το 374 μ.Χ., και η μετακίνηση τους στον ευρωπαϊκό χώρο
προκάλεσε αλυσιδωτές μεταναστεύσεις των γερμανικών φύλων προς τα δυτικά, στα εδάφη της
ρωμαϊκής αυτοκρατορίας.
Τα γερμανικά φύλα μέχρι τότε:
 πραγματοποιούσαν παροδικές εισβολές στο ρωμαϊκό κράτος.
 ακολουθούσαν την τακτική της ειρηνικής διείσδυσης, καθώς χρησιμοποιούνταν από το
ρωμαϊκό κράτος ως μισθοφόροι ή ως καλλιεργητές σε παραμεθόριες περιοχές.
 Οι Ούνοι
 Οι Ούνοι ήταν νομαδικός λαός μογγολικής καταγωγής, που ζούσαν βόρεια του Δούναβη σε
φυλές πολιτικά ασύνδετες.
 Στα τέλη της τρίτης δεκαετίας του 5ου αιώνα δημιούργησαν ενιαίο κράτος στην περιοχή της
σημερινής Ουγγαρίας.
 Οι Ούνοι έφτασαν στο απόγειο της δύναμης τους όταν αρχηγός τους έγινε ο Αττίλας (434-
453 μ.Χ.).Την περίοδο εκείνη έγιναν ιδιαίτερα επικίνδυνοι:
• αρχικά για το Ανατολικό Ρωμαϊκό κράτος, όπου με την πολεμική τους δραστηριότητα
ανάγκασαν τον τότε αυτοκράτορα Θεοδόσιο Β' να κλείσει ταπεινωτικές συμφωνίες μαζί
τους προκειμένου να εξασφαλίσει την εδαφική ακεραιότητα του κράτους.
• στη συνέχεια (από τα μέσα του 5ου αιώνα) για το Δυτικό Ρωμαϊκό κράτος, όπου η προσπάθεια
τους να επικρατήσουν στη Γαλατία απέτυχε μετά την ήττα τους στα Καταλαυνικά Πεδία από τον
ρωμαϊκό στρατό και τον στρατό των γερμανικών φύλων - την ίδια τύχη είχε και η προσπάθεια
του Αττίλα να κατακτήσει την Ιταλία, παρ' ότι έφτασε ως τα τείχη της Ρώμης.
Μετά τον θάνατο του Αττίλα οι Ούνοι διασπάστηκαν και σταδιακά αφομοιώθηκαν από άλλους
λαούς.
 Οι Βησιγότθοι
Οι Βησιγότθοι, γερμανικό φύλο που ανήκει στον δυτικό κλάδο των Γότθων, ήταν αρχικά (τον 3ο
αιώνα μ.Χ.) εγκατεστημένοι μεταξύ του Δνείστερου και του Προύθου ποταμού.
Γύρω στο 376 μ.Χ. αναγκάστηκαν εξαιτίας της προέλασης των Ούνων να μετακινηθούν, οπότε με
άδεια του αυτοκράτορα του Ανατολικού Ρωμαϊκού κράτους πέρασαν τον Δούναβη και
εγκαταστάθηκαν στη σημερινή βόρεια Βουλγαρία.
Η κακομεταχείριση τους, όμως, από τους αυτοκρατορικούς υπαλλήλους προκάλεσε την εξέγερση
τους και τους οδήγησε σε επιδρομές, που απείλησαν ακόμα και την ίδια την πρωτεύουσα του
κράτους.
Για να τους αντιμετωπίσει, ο Μ. Θεοδόσιος (379-395 μ.Χ.) ακολούθησεσυμφιλιωτική πολιτική,
σύμφωνα με την οποία:
• επιτράπηκε στους Βησιγότθους να εγκατασταθούν στην περιοχή της σημερινής
Βορειοανατολικής Βουλγαρίας.
• οι Βησιγότθοι θεωρούνταν Ρωμαίοι πολίτες και είχαν αρκετά προνόμια, με αντάλλαγμα τη

2. συμμετοχή τους στην άμυνα του κράτους.
 Η φιλογοτθική πολιτική του Μ. Θεοδόσιουείχε,ωστόσο, και αρνητικές συνέπειες, καθώς διεύσδυσαν
πολλοί από τους αρχηγούς των Γότθων στην κρατική μηχανή και στον ρωμαϊκό στρατό.
> Στα τέλη του 4ου αιώνα μ.Χ. σοβαρά προβλήματα προκάλεσαν οι επιδρομές των Βησιγότθων,
ιδιαίτερα όταν αρχηγός τους έγινε ο Αλάριχος, ο οποίος:
• έφτασε ως την Πελοπόννησο, αλλά αντιμετωπίστηκε από τον Στιλίχωνα - βάρβαρο
στρατιωτικό ηγέτη που έστειλε το Δυτικό Ρωμαϊκό κράτος.
• στράφηκε κατόπιν στην Ιταλία, όπου, αν και αποκρούστηκε αρχικά από άλλα γερμανικά φύλα,
που χρησιμοποιούνταν από το Δυτικό Ρωμαϊκό κράτος ως φύλακες των συνόρων, κατάφερε
ωστόσο να καταλάβει και να λεηλατήσει τη Ρώμη (410 μ.Χ.)
> Μετά τον θάνατο του Αλάριχου οι Βησιγότθοι μετακινήθηκαν αρχικά στη Ν. Γαλατία και
κατόπιν στην Ισπανία, όπου ίδρυσαν κράτος.
 Η εγκατάσταση των γερμανικών λαών στη Δύση
> Μετά την ίδρυση του κράτους των Βησιγότθων, ένα άλλο γερμανικό φύλο, οι Βάνδαλοι:
• μετακινήθηκαν από την ανατολική Γερμανία προς τον νότο και πέρασαν από την Ισπανία
στη Βόρεια Αφρική, όπου εγκαταστάθηκαν.
• επέκτειναν το κράτος τους με την κατάληψη των μεγάλων νησιών της δυτικής Μεσογείου.
• γνωστοί για την πειρατική τους δραστηριότητα, έκαναν επιδρομές στην Ιταλία και την
Ελλάδα, σε μια από τις οποίες λεηλάτησαν με τόση αγριότητα τη Ρώμη (455 μ.Χ.), ώστε η
ενέργεια τους ονομάστηκε βανδαλισμός.
> Κατά το πρώτο μισό του 5ου αιώνα μ.Χ. συνεχίστηκε η εγκατάσταση γερμανικών φύλων σε
εδάφη του Δυτικού Ρωμαϊκού κράτους. Συγκεκριμένα:
• στην κεντρική Γαλλία ιδρύθηκε το κράτος των Βουργουνδίων.
• στη βόρεια και δυτική Γαλλία ιδρύθηκε το κράτος των Φράγκων.
• οι Αγγλοσάξονες ξεκίνησαν την κατάληψη της Βρετανίας.
 Το τέλος του Δυτικού Ρωμαϊκού κράτους
Η κατάσταση στην Ιταλία στα μέσα του 5ου αι. μ.Χ.:
• συνεχής αναταραχή λόγω α) της αποδιοργάνωσης του κράτους και β) της κατάληψης της
στρατιωτικής ηγεσίας από Γερμανούς μισθοφόρους ·
• άνοδος στο θρόνο αυτοκρατόρων χωρίς ικανότητες, με την υποστήριξη των Γερμανών ή τη
συγκατάθεση της Κων / πολης ·
• αυτοκρατορία μόνο κατ' όνομα, διατήρηση του τίτλου επειδή οι βάρβαροι σέβονταν τον
θεσμό του αυτοκράτορα.
Οδόακρος, ηγεμόνας των Ερούλων (γερμανικού φύλου).
• Αναγνωρίστηκε αρχηγός όλων των μισθοφόρων στην Ιταλία.
• Καθαίρεσε τον αυτοκράτορα Ρωμύλο Αυγουστύλο (476 μ.Χ.) με πρόσχημα την κατάληψη
του θρόνου χωρίς την έγκριση της Κων / πολης.
• Αναγνωρίστηκε διοικητής της Ιταλίας κατόπιν αιτήματος από τον αυτοκράτορα του
Ανατολικού τμήματος Ζήνωνα να κυβερνά στη Δύση εξ ονόματός το
Συνέπειες:
1. Κανένας άλλος ρωμαίος αυτοκράτορας δεν κυβέρνησε στη Δύση.

3. 2. Το 476 μ.Χ. θεωρείται το τέλος του Δυτικού Ρωμαϊκού κράτους και η αρχή του Μεσαίωνα.
Οι Οστρογότθοι (ανατολικός κλάδος των Γότθων):
• Εγκατεστημένοι στην περιοχή του Δνείπερου ποταμού (αρχές 4ου αι.).
• Αργότερα υπέφεραν από τις μετακινήσεις των Ούνων και υποτάχθηκαν σε αυτούς.
• Στη συνέχεια εγκαταστάθηκαν στη σημερινή Ουγγαρία, φυλάσσοντας τα σύνορα, λόγω της
φιλογοτθικής πολιτικής του Μ. Θεοδοσίου .
• Έκαναν επιδρομές στη βόρεια Βαλκανική, όταν αυτοκράτορας ήταν ο Ζήνων (τέλη
5ου αι.).
• Ο Ζήνων έστρεψε τον ηγεμόνα τους Θευδέριχο ενάντια στην Ιταλία για να απομακρύνει τον
Οδόακρο.
• Ο Θευδέριχος κατέλαβε τη Ραβέννα και την έκανε έδρα της επικράτειάς του (Οστρογοτθικό
Βασίλειο της Ιταλίας, 493 μ.Χ.).
• Ο αυτοκράτορας της Κων / πολης Ζήνων του έδωσε τον τίτλο του ρήγα (rex).
Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία στα τέλη του 5ου αιώνα μ.Χ.
Η μεγάλη μετανάστευση των λαών, που ξεκίνησε κατά το τελευταίο τέταρτο του 4ου αιώνα μ.Χ., είχε
ως αποτέλεσμα έναν περίπου αιώνα αργότερα τη διάλυση της παλαιάς Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, της
οποίας:
• το δυτικό τμήμα καταλύθηκε και στα εδάφη του ιδρύθηκαν γερμανικά Βασίλεια.
• το ανατολικό τμήμα επιβίωσε περιορισμένοσε εδάφη της Βαλκανικής, της Μ. Ασίας, της Συρίας,
της Παλαιστίνης και της Αιγύπτου.