Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Ara 012

241 views

Published on

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Ara 012

  1. 1. 1 გაკვეთილი N12 საშინაო დავალების შემოწმება 1. D H2(N2) =14 Dჰაერიi (N2) = 0,97 haer D H2 (NH3) =8,5 D ჰაერიi (NH3) = 0,586 haer 2. V0 (N2) = 70ლ 3. m (Ca(OH)2) = 6,92გ V0 (NH3) = 4,187ლ 4. (NH4)2SO4 NH4HSO4 (NH4)3PO4 (NH4)2HPO4 NH4H2PO4 IX ტესტის პასუხები 1. 3 2. 1 3. 4 4. 4 5. 4 6. 1 7. 4 8. 2 9. 3 10. 2 აზოტის ოქსიდები აზოტი წარმოქმნის რამოდენიმე ოქსიდს: N2O - აზოტის ქვეჟანგი (მალხენი აირი) NO - აზოტის ჟანგი N2O3 - აზოტოვანი ანჰიდრიდი NO2 - აზოტის ორჟანგი და მისი დიმერი (გაორმაგებული მოლეკულა) - N2O4 N2O5 - აზოტის ანჰიდრიდი N2O და NO მარილარწარმომქმნელი ოქსიდებია. N2O შეიძლება მივიღოთამონიუმის ნიტრატის გაცხელებით t0 NH4NO3 N2O + 2H2O N2O უფერო, მოტკბო სუნის მქონე აირია. მცირე რაოდენობით ჩასუნთქვისასიწვევს ფსიქიკურ აშლილობას, უაზრო სიცილს, ამიტომაც შეარქვეს “მალხენი აირი”.დიდი რაოდენობით ჩასუნთქვისას იწვევს ნარკოზს. 7000C-ზე იშლება 2N2O 2N2 + O2 მჟანგავია, მაგ: N2O + H2 N2 + H2O NO შეიძლება მივიღოთ ამიაკის კატალიზური წვისას ან განზავებულიაზოტმჟავას სპილენძთან ურთიერთქმედებისას 3Cu + 8HNO3 3Cu(NO3)2 + 4H2O + 2NO ჰაერზე ადვილად იჟანგება
  2. 2. 2 2NO + O2 2NO2 N2O3 მჟავური ოქსიდია. მიიღება შემდეგი რეაქციების შედეგად: NO2 + NO N2O3 2HNO3 + As2O3→2HAsO3 + N2O3 წყალთან ურთიერთქმედებისას აზოტოვან მჟავას (არამდგრადი მჟავაა)წარმოქმნის. ცივ ტუტეებთან კი აზოტოვანი მჟავას მარილებს (ნიტრიტები). N 2 O 3 + H2 O 2HNO2 N2O3 + 2KOH 2KNO2 + H2O HNO2 არსებობს მხოლოდ დაბალ ტემპერატურაზე. როცა t>50 აზოტოვანი მჟავაიშლება: 2HNO2 H2O + NO + NO2 NO2 მიიღება NO-ს დაჟანგვით, აგრეთვე სპილენძისა და კონც. აზოტმჟავასურთიერთქმედებით: Cu + 4HNO3 Cu(NO3)2 + 2H2O + 2NO2 NO2 აზოტის ორჟანგი _ მურა წითელი აირია, სპეციფიკური სუნი აქვს,მომწამლავია. მისი დიმერი N2O4 უფეროა. მათ შორის მყარდება წონასწორობა: გაცივებისას gac i vebi sas 2NO2 N2O4 gaT bo bi sas გათბობისას ცივ წყალში გახსნისას NO2 წარმოქმნის ორ მჟავას _ აზოტოვანმჟავას დააზოტმჟავას: 2NO 2 + H2O HNO 2 + HNO 3 აზოტოვანი az o t o vani აზოტმჟავა az o t mJava mJava მჟავა ამ მჟავების შესაბამისი მარილები შეიძლება მივიღოთ NO2 –ის ტუტეებთანურთიერთქმედებისას: +4 +3 +5 2NO2 + 2KOH KNO2 + KNO3 + H2O kal i u m s კალიუმისi kal i u m s კალიუმისi ni ნიტრიტი t r it i ni ნიტრატი t r at i N2O5 _ აზოტმჟავას ანჰიდრიდი. იგი მიიღება აზოტმჟავაზე P2O5 - ისურთიერთქმედებისას: 2HNO3 + P2O5 2HPO3 + N2O5 მეტაფოსფორმჟავა m af o sf o r et mJava N2O5 უფერო კრისტალური ნივთიერებაა. ლღვება 300C-ზე. ოთახისტემპერატურაზე იშლება: 2N2O5 4NO 2 + O2
  3. 3. 3 წყალთან იძლევა აზოტმჟავას: N 2 O5 + H 2 O 2HNO3 აზოტმჟავა აზოტმჟავას გრაფიკული ფორმულაა: O H O N O ლაბორატორიაში აზოტმჟავას იღებენ კონც. გოგირდმჟავისა და ნატრიუმისნიტრატის ურთიერთქმედებისას: t0 NaNO3 + H2SO4 NaHSO4 + HNO3 m i yar ko nc აზოტმჟავას მიღების სამრეწველო ხერხი მრავალსაფეხურიანია: I საფეხური: ამიაკის სინთეზი: N2 + 3H2 2NH3 (კატალიზატორია რკინა, რომელსაც დამატებული აქვს K2O და Al2O3) ოპტიმალური პირობებია – 250-300ატმ. წნევა, 450-5000C ტემპერატურა. II საფეხური: ამიაკის კატალიზური წვა: 4NH3 + 5O2 4NO + 6H2O (kat . Pt) 2NO + O2 2NO2 III საფეხური:აზოტმჟავას სინთეზი: 4NO2 + O2 + 2H2O 4HNO3 სუფთა აზოტმჟავა უფერო სითხეა, რომელიც -420C-ზე იყინება. წყალს ნებისმიერითანაფარდობით ერევა. ძალიან ძლიერი მჟავაა და წყალხსნარებში კარგადაადისოცირებული HNO3 H+ + NO3- ქიმიური თვისებები: 1. მეტალებთან ურთიერთქმედება. აზოტმჟავა რეაგირებს თითქმის ყველა მეტალთან (გამონაკლისია Au და Pt) მეტალთა აქტიურობის მწკრივში წყალბადის მარჯვნივ მდებარე მეტალებთან რეაქცია მიდის ორი გზით: Me + HNO3 ni t r at i + H2O + NO2 ko nc კონც Me + HNO3 ni t r at i + H2O + NO ganz განზ მეტალთა აქტივობის მწკრივში წყალბადის მარცხნივ მოთავსებული მეტალებისურთიერთქმედებისას კონცენტრირებულ აზოტმჟავასთან გამოიყოფა ნიტრატი,წყალი და NO2, ხოლო იმავე მეტალების განზავებულ აზოტმჟავასთანურთიერთქმედებისას გამოიყოფა ნიტრატები, წყალი და NO ან N2O ან N2 ან NH4NO3. მაგ: Zn + 4HNO3(კონც.) → Zn(NO3)2 + 2H2O +2NO2 3Zn + 8HNO3(განზ.) → 3Zn(NO3)2 + 4H2O +2NO
  4. 4. 4 4Zn +10HNO3(განზ.) → 4Zn(NO3)2 + 5H2O + N2O 5Zn +12HNO3(განზ.) → 5Zn(NO3)2 + 6H2O + N2 4Zn +10HNO3(განზ.) → 4Zn(NO3)2 + 3H2O + NH4NO3 რაც უფრო განზავებულია აზოტმჟავა, მით უფრო ღრმად ხდება N+5 – ის აღდგენა. ცივი კონცენტრირებული აზოტმჟავა არ რეაგირებს ისეთ მეტალებთან როგორიცაა რკინა, ქრომი და ალუმინი. ამის მიზეზია ის რომ ამ მეტალებისზედაპირზე აზოტმჟავა წარმოქმნის ძალიან მტკიცე მეტალის ოქსიდის ფენას,რომელიც შემდეგ იცავს მეტალს შემდეგი გარდაქმნისგან. როგორც გოგირდმჟავასშესწავლისას ავღნიშნეთ ამ მოვლენას “გაპასივება” ეწოდება. 2. აზოტმჟავა ჟანგავს არამეტალებს. ამ დროს აზოტის ატომი აღდგება: +5 +4 N + 1e N (კონც. აზოტმჟავასm (ko nc . az o t გამოყენებისას) Javas gam yenebi sas) o +5 +2 N + 3e N (განზ. აზოტმჟავას Javas gam yenebi sas) (ganz . az o t m o გამოყენებისას) S + 6HNO3 H2SO4 + 6NO 2 + 2H2O კონცko nc P + 5HNO3 + 2H2O 3H3PO4 + 5NO განზganz აზოტმჟავა, როგორც ყველა სხვა მჟავა რეაგირებს ფუძე და ამფოტერულოქსიდებთან, მეტალთა ჰიდროქსიდებთან და მარილებთან: 3. CuO + 2HNO3 → Cu(NO3)2 + H2O ZnO + 2HNO3 → Zn(NO3)2 + H2O 4. KOH + HNO3 → KNO3 + H2O Fe(OH)3 + 3HNO3 → Fe(NO3)3 + 3H2O 5. Na2CO3 + 2HNO3 → 2NaNO3 + H2O + CO2↑ K2SiO3 + 2HNO3 → 2KNO3 + H2SiO3↓ 6. აზოტმჟავა გაცხელებისას იშლება 4HNO3 → 2H2O + 4NO2 + O2 აზოტმჟავას მარილებს ნიტრატები ეწოდებათ, ყველა ნიტრატი წყალში ხსნადია.გაცხელებისას ყველა ნიტრატი იშლება, თუმცა სხვადასხვანაირად. კერძოდ ტუტემეტალთა ნიტრატები შესაბამისი ნიტრიტისა და ჟანგბადის გამოყოფით იშლებიან: 2KNO3 → 2KNO2 + O2 მეტალთა აქტივობის რიგში სპილენძის ჩათვლით მოთავსებული ყველადანარჩენი მეტალის ნიტრატი იშლება შესაბამისი ოქსიდის, აზოტის ორჟანგის დაჟანგბადის გამოყოფით:
  5. 5. 5 2Cu(NO3)2 → 2CuO + 4NO2 + O2 სპილენძზე ნაკლებად აქტიური მეტალების ნიტრატები იშლებიან მეტალის,აზოტის ორჟანგის და ჟანგბადის გამოყოფით: 2AgNO3 → 2Ag + 2NO2 + O2 ნიტრატებიდან ყველაზე დიდი პრაქტიკული გამოყენება აქვთ: NH4NO3 –ამონიუმის გვარჯილა – აზოტოვანი სასუქია. KNO3 – შედის შავი დენთისშემადგენლობაში. შავი დენთი პირველი ასაფეთქებელი ნივთიერებაა, რომელიცგამოიგონეს ჩინეთში და შემდეგ გავრცელდა მთელ მსოფლიოში. შავი დენთი სამიკომპონენტისაგან შედგება. დენთის აფეთქებისას შემდეგი რეაქცია მიმდინარეობს: 2KNO 3 + S + 3C K2S + N2 + 3CO 2 Savi დენთი i შავი d enT შავი დენთი შედგება მყარი ნივთიერებებისგან, ამიტომ ძალიან მცირე მოცულობასიკავებს. როგორც ვხედავთ რეაქციის შედეგად აირადი ნივთიერებები მიიღება.გაცხელებული აირები ძალიან დიდ მოცულობას იკავებენ, რაც ქმნის აფეთქებისეფექტს. საშინაო დავალება 1. შეადგინეთ ელექტრონული ბალანსი და გაატოლეთ რეაქციის სქემები: I2 + HNO3 → HIO3 + NO2 + H2O P + HNO3 → H3PO4 + NO2 + H2O 2. დაწერეთ ვერცხლისა და კონცენტრირებული და განზავებული აზოტმჟავას ურთიერთქმედების რეაქციის ტოლობები, აგრეთვე ბერილიუმისა და აზოტმჟავას ურთიერთქმედების რეაქციების ტოლობები. გაითვალისწინეთ, რომ რეაქციის შედეგად გამოიყოფა ა) N2O ბ) N2 გ) NH4NO3 3. 65% -იანი აზოტმჟავას ხსნარის სიმკვრივეა ρ=1,391. როგორია ამ ხსნარის მოლური კონცენტრაცია? 4. რამდენი გრამი აზოტმჟავას 10%-იანი ხსნარი შეიძლება მივიღოთ 100გ NaNO3– ის გოგირდმჟავათი დამუშავებისას? 5. რამდენი ლიტრი ჟანგბადი (ნ.პ.) გამოიყოფა 19გ KNO3–ის გახურებისას?

×