Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
1                                   გაკვეთილი  11საშინაო დავალების შემოწმება:3.    მოც:           m(CaO) = 100 გ         ...
2   პასუხი: m (Al) =        გ   m (AlCl3) = 396,94 გ   6. მოც: V0 (H2) =10 ლ            V0 (CH4) =20 ლ____________________...
3         Dჰაერი (ნარევი)=0,39         Dწყალბადი(ნარევი)=5,67            თემა N 2. არაორგანულ ნივთიერებათა კლასიფიკაცია   ...
4                                     araorganuli nivTierebebi             martivi                                      rT...
5    H 2O _ წყლის მოლეკულური ფორმულაა, რომელიც გვიჩვენებს, რომ წყლისმოლეკულა წყალბადის ორ ატომს და ჟანგბადის ერთ ატომს შეი...
6  მაგ:      B2 O 3           ჯერ B-O-B         დარჩა ორი ატომი ჟანგბადი. ერთს ვუერთებთ B-ისერთ ატომს ორმაგი ბმით, მეორეს ...
7  მეტალთა ჰიდროქსიდები (ფუძეები)   მეტალთა ჰიდროქსიდები შედგება მეტალის ატომისა და ჰიდროქსიდის (OH)ერთი ან რამოდენიმე ჯგუ...
8SO2 ; MgO; N2O54. შეადგინეთ ოქსიდების ფორმულები თუ ცნობილია, რომ:ა)  (Fe) = 0,778      (O) = 0,222ბ)  (Fe) = 0,7      ...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

G011 110926064302-phpapp02

169 views

Published on

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

G011 110926064302-phpapp02

  1. 1. 1 გაკვეთილი  11საშინაო დავალების შემოწმება:3. მოც: m(CaO) = 100 გ CaCO3 CaO + CO2 – 178 კჯოული/მოლი ------------------------------------------------------------------------------ უ.გ. Q = ?M(CaO) = 56 გ/მოლი 100n(CaO) = = 1,786moli 56Q = 1,786  178 = 317,9 კჯოულისხავანაირად:56გ CaO –ს მისაღებად იხარჯება 178 კჯოული ენერგია100 გ ‘’ ” X “ ” x = 100 . 178 / 56 = 317,9 კჯოულიპასუხი: შთაინთქმება 317,9 კჯოული ენერგია.5. მოც: V0 (H2) = 100 ლ ----------------------- უ.გ. m (Al) = ? m(AlCl3) = ?M(Al) = 27 გ/მოლიM(AlCl3) = 133,5 გ/მოლი2Al + 6HCl  2AlCl3 + 3H22 გ Al –ს შეესაბამება 3 ლ H2 -სX გ ‘’ 100 ლx = m (Al) = 2 გ2 გ Al –ს შეესაბამება 3 ლ H2 -სX გ ‘’ 100 ლx = m (AlCl3) = 2 გ
  2. 2. 2 პასუხი: m (Al) = გ m (AlCl3) = 396,94 გ 6. მოც: V0 (H2) =10 ლ V0 (CH4) =20 ლ_______________________________უ.გ. V0 (O2) =? Dჰაერი(ნარევი) =? Dწყალბადი(ნარევი) =?2H2+O22H2OCH4+2O2 CO2+2H2Oშესაბამისი რეაქციის ტოლობებიდან ჩანს, რომ:2 ლ H2 –ს დასაწვავად საჭიროა 1 ლ O2ადვილად მივხვდებით, რომ შესაძლებელია შევადგინოთ პროპორცია:2 ლ H2 შეესაბამება 1 ლ O2 –ს10 ლ “ “ Xლ “X= V0 (O2) =10 ლ.ანალოგიურად1 ლ CH4 შეესაბამება 2 ლ O2 –ს20 ლ “ “ Xლ “X= V0 (O2) =20 ლ.სულ საჭიროა 5+40 = 45 ლ ჟანგბადი (O2).დავადგინოთ საწყისი ნარევის მოცულობა და მასა:V0 (ნარევი) = V0 (H2)+ V0 (CH4) = 10+20 = 30 ლ.M(H2) = 2 გ/მოლიM(CH4) =16 გ/მოლი22,4 ლ H2 –ს მასაა 2 გ10 ლ “ X გX=m(H2)=2 გ22,4 ლ CH4 –ს მასაა 16 გ20 ლ “ X გX=m(CH4) = 20 გm (ნარევი)=m(H2)+ m(CH4) =0,893+14,288=15,181 გ.გამოვთვალოთ 22,4 ლ ნარევის მასა, რაც საწყისი აირთა ნარევის მოლური მასა იქნება.30 ლ ნარევის –ს მასაა 15,181 გ22,4 ლ “ X გX=22,4 გე.ი. M(ნარევი) = 11,34 გ/მოლიM(ნარევი)/29 = 11,34/29=0,39Dწყალბადი (ნარევი)= M(ნარევი)/2 = 11,34/2=5,67პასუხი: V0(O2)= 45 ლ
  3. 3. 3 Dჰაერი (ნარევი)=0,39 Dწყალბადი(ნარევი)=5,67 თემა N 2. არაორგანულ ნივთიერებათა კლასიფიკაცია ნივთიერებები თავის დროზე დაყვეს ორგანულ და არაორგანულ (მინერალურ)ნივთიერებებად. ორგანული ნივთიერებები ცოცხალი ორგანიზმებიდან იქნაგამოყოფილი და სწორედ ამიტომ შეერქვათ მათ ეს სახელი. ორგანულ ნივთიერებებსჩვენ მოგვიანებით გავეცნობით. არაორგანული ნივთიერებები ორ ძირითად ჯგუფად იყოფა. ესენია: მარტივი დართული ნივთიერებები. მარტივი ნივთიერებები ერთი ელემენტის ატომებისგან შედგება., რთული ნივთი-ერებები კი _ ორი ან მეტი ელემენტის ატომებისგან. მარტივი ნივთიერებები იყოფა ორ ჯგუფად: მეტალები და არამეტალები.მეტალებს ზოგჯერ ლითონებსაც უწოდებენ. შესაბამისად შეიძლება გამოვიყენოთტერმინები ლითონები და არალითონები. მეტალები მყარი ნივთიერებება (გამონაკლისია ვერცხლისწყალი Hg, რომელიცჩვეულებრივ პირობებში თხევადია). ისინი კარგი სითბო- და ელექტროგამტარებია.მათ ახასიათებთ მეტალური ბზინვარება, ჭედადობა და გლინვადობა. მეტალებია: Li, Na, K, Be, Mg, Ca, Sr, Ba, Zn, Al, Fe, Sn, Pb, Au, Pt და ა.შ. არამეტალებს ზემოთ ჩამოთვლილი თვისებები მხოლოდ ნაწილობრივ ანსაერთოდ არ ახასიათებთ. არამეტალი შეიძლება იყოს მყარ (გოგირდი, ფოსფორი,იოდი), თხევად (ბრომი Br2), ან აირად (H2, O) 2, N2, Cl2, F2) მდგომარეობაში.ზოგიერთი არამეტალი, მაგ: ნახშირბადი (გრაფიტი) ატარებს ელექტრულ დენს, ზოგსახასიათებს მეტალური ბზინვა (Si, I2), მაგრამ მეტალებისთვის დამახასიათებელი ყვე-ლა ფიზიკური თვისება ერთად არც ერთ არამეტალს არ ახასიათებს. რთული ნივთიერებები (ანუ ნაერთები) შეიძლება დავყოთ 4 კლასად. ესენია:ოქსიდები, მეტალთა ჰიდროქსიდები, მჟავები და მარილები.
  4. 4. 4 araorganuli nivTierebebi martivi rTuli nivTierebebi nivTierebebi metalebi arametalebi oqsidebi marilebi metalTa mJavebi hidroqsidebi ოქსიდები რთულ ნივთიერებას, რომელიც ორი ელემენტის ატომებისგან შედგება და ერთიმათგანი აუცილებლად ჟანგბადია, ოქსიდი ეწოდება. ე.ი. ოქსიდი ელემენტების ნაერთებია ჟანგბადთან. ოქსიდის ფორმულის შესადგენად უნდა ვიცოდეთ ელემენტის ვალენტობა დაუნდა გვახსოვდეს, რომ ჟანგბადის ვალენტობა ყოველთვის ორის ტოლია. III II Al(III) Al2O3 IV II Si(IV) Si2O4 SiO2 უნდა გვახსოვდეს, რომ ყველა ერთვალენტიანი ელემენტის ოქსიდის ზოგადიფორმულაა R2O , ორვალენტიანისა _ RO, სამვალენტიანისა _ R2O3 და ა.შ. R(I) R2O (Li2O, Na2O, K2O, Ag2O, Cu2O) R ( II ) RO (BeO, MgO, CaO, FeO, CuO) R ( III ) R2O3 (B 2O3, Al2O3, Ga2O3, Fe2O3, Cr2O3) R ( IV ) RO2 (CO2, SiO2, SO2, SnO2, PbO2) R ( V ) R2O5 (N2O5, P2O5, V2O5, As2O5) R ( VI ) RO3 (SO3, SeO3, CrO3, WO3) R ( VII ) R2O7 (Cl2O7, Mn2O7) R ( VIII ) RO4 (OsO4, RuO4) (Os –ოსმიუმი, Ru-რუთენიუმი)
  5. 5. 5 H 2O _ წყლის მოლეკულური ფორმულაა, რომელიც გვიჩვენებს, რომ წყლისმოლეკულა წყალბადის ორ ატომს და ჟანგბადის ერთ ატომს შეიცავს. H-O-H ეს კი წყლის მოლეკულის გრაფიკული ფორმულაა, რომელიც გვიჩვენებს,რომ წყალბადის ატომი დაკავშირებულია ჟანგბადის ატომთან და ის, თავის მხრივ,დაკავშირებულია წყალბადის მეორე ატომთან. თითოეული ხაზი ვალენტობის ერთერთეულს შეესაბამება. ფორმულიდან ჩანს, რომ წყალბადის თითოეული ატომიერთვალენტიანია, ჟანგბადის _ ორვალენტიანი. გრაფიკული ფორმულები გვიჩვენებენ მოლეკულაში ატომების ერთმანეთთანდაკავშირების თანმიმდევრობას. (გრაფიკულ ფორმულებს ზოგჯერ სტრუქტურულფორმულებსაც უწოდებენ). ოქსიდების გრაფიკულ ფორმულებს შემდეგი სახე აქვთ: R2O R-O-R მაგ: Li-O-Li Li2O RO R=O Mg=O MgO R2O3 O=R-O-R=O O=Al-O-Al=O Al2O3 RO2 O=R=O O=C=O CO2 RO3O R O SO3 O S O O O R2O7 O O O O O R O R O O Cl O Cl O Cl2O7 O O O O RO4 O O O R O O Ru O RuO4 O O დავიმახსოვროთ, რომ თუ ელემენტის ვალენტობა კენტია, მაშინ ოქსიდისფორმულაა R2Ox. სადაც X ელემენტის ვალენტობის შესაბამისი რიცხვითიმნიშვნელობის ტოლია. გრაფიკული ფორმულის შესადგენად ჯერ უნდა ჩავწეროთR-O-R ფრაგმენტი, შემდეგ დარჩენილი ჟანგბად ატომების ნახევარი ორმაგი ბმითუნდა მივუერთოთ ერთერთ R ატომს, მეორე ნახევარი _ მეორეს.
  6. 6. 6 მაგ: B2 O 3 ჯერ B-O-B დარჩა ორი ატომი ჟანგბადი. ერთს ვუერთებთ B-ისერთ ატომს ორმაგი ბმით, მეორეს _ მეორეს: O=B-O-B=O როცა ელემენტის ვალენტობა ლუწია, მაშინ ოქსიდის ფორმულაა ROx. სადაც Xელემენტის ვალენტობის შესაბამისი რიცხვითი მნიშვნელობის ნახევრის ტოლია. ამშემთხვევაში ჟანგბადის თითოეული ატომი ორმაგი ბმით უერთდება ელემენტისატომს. მაგ: SO3 O S O O თუ ელემენტს მუდმივი ვალენტობა ახასიათებს, იგი ერთ ოქსიდს წარმოქმნის.ცვალებადი ვალენტობის მქონე ელემენტი იმდენ ოქსიდს წარმოქმნის რამდენგვარსვალენტობასაც ავლენს. ოქსიდების სახელწოდება შედგება ორი სიტყვისგან _ელემენტის სახელი ნათესაობით ბრუნვაში და ოქსიდი. თუ ელემენტს ცვალებადივალენტობა ახასიათებს უნდა მივუთითოთ ელემენტის ვალენტობაც. მაგ: Na2O _ ნატრიუმის ოქსიდი FeO _ რკინა (II) ოქსიდი. ვკითხულობთ რკინა-ორის-ოქსიდი Fe2O3 _ რკინა (III) ოქსიდი. ვკითხულობთ რკინა-სამის-ოქსიდი ოქსიდებს სხვაგვარად ჟანგეულებსაც უწოდებენ. ოქსიდების სახელწოდებაშეიძლება სხვაგვარადაც ვაწარმოოთ: თუ ელემენტს მუდმივი ვალენტობა აქვს, მაშინვიყენებთ სახელწოდებას ელემენტის ჟანგი. ასე, მაგ.: Na2O_ს სახელწოდებაანატრიუმის ჟანგი. თუ ელემენტს ცვალებადი ვალენტობა ახასიათებს, მაშინ ეს ელემენტი რამდენიმეოქსიდს წარმოქმნის. თუ ელემენტი ვალენტობის ინტერვალში (I, II, III) ორ ოქსიდსწარმოქმნის, მაშინ ოქსიდს, რომელშიც ელემენტის ვალენტობა უფრო მაღალია,ელემენტის ჟანგი ეწოდება, ხოლო მეორეს _ ქვეჟანგი.. მაგ: სპილენძი შეიძლება იყოს ერთ და ორ ვალენტიანი. შესაბამისად მისიოქსიდებია Cu2O და CuO. მათი სახელები ასე იწარმოება: Cu 2O სპილენძის (I) ოქსიდი; სპილენძის ქვეჟანგი. CuO სპილენძის (II) ოქსიდი; სპილენძის ჟანგი. თუ ელემენტის ვალენტობა ოთხი და უფრო მეტია, მაშინ ოქსიდი მოლეკულაშირამდენი ჟანგბადის ატომიცაა “იმდენ ჟანგიანია ოქსიდი”. როცა R (IV)-ის შესაბამისიოქსიდის (RO2) სახელია _ ელემენტის ორჟანგი. მაგ: CO2 _ ნახშირორჟანგი.(მოლეკულაში ორი ატომი ჟანგბადია) როცა ელემენტი ხუთვალენტიანია R(V), შესაბამისი ოქსიდია R2O5. სახელწოდებააელემენტის ხუთჟანგი. მაგ: P2O5 _ ფოსფორის ხუთჟანგი (მოლეკულაში ხუთი ატომიჟანგბადია) და ა.შ. RO3 _ ელემენტის სამჟანგი. SO3 _ გოგირდის სამჟანგი; R2O7 _ ელემენტისშვიდჟანგი. Cl2O7 _ ქლორის შვიდჟანგი; RO4 _ ელემენტის ოთხჟანგი. OsO4 _ოსმიუმის ოთხჟანგი.
  7. 7. 7 მეტალთა ჰიდროქსიდები (ფუძეები) მეტალთა ჰიდროქსიდები შედგება მეტალის ატომისა და ჰიდროქსიდის (OH)ერთი ან რამოდენიმე ჯგუფისაგან. (OH ჯგუფს ჰიდროქსილის ჯგუფსაც უწოდებენ. ჰიდროქსილის ჯგუფი ერთვალენტიანია. ასე, რომ ერთვალენტიანი მეტალისჰიდროქსიდების ფორმულაა _ MeOH, ორვალენტიანებისა – Me(OH)2,სამვალენტიანებისა – Me(OH)3 და ა.შ. გრაფიკულ ფორმულებს შემდეგი სახე აქვთ: MeOH Me-O-H Na-O-H O-H O-H Me(OH)2 Me Ca O-H O-H O-H O-H Me(OH)3 Me O-H Al O-H O-H O-H ჰიდროქსიდების სახელწოდება შედგება ორი სიტყვისაგან: მეტალის სახელინათესაობით ბრუნვაში + სიტყვა ჰიდროქსიდი. თუ მეტალს ცვალებადი ვალენტობაახასიათებს, მაშინ ვუთითებთ ვალენტობას: მაგ: Fe(OH)2 რკინის (II) ჰიდროქსიდი Fe(OH)3 რკინის (III) ჰიდროქსიდი ჰიდროქსიდები იყოფა ორ ჯგუფად: წყალში ხსნადი და უხსნადიჰიდროქსიდები: წყალში ხსნადებია: LiOH, NaOH, KOH, Ca(OH)2, Sr(OH)2, Ba(OH)2 წყალში უხსნადებია: Fe(OH)2, Fe(OH)3, Cu(OH)2, CuOH, Zn(OH)2, Cr(OH)2,Cr(OH)3, Al(OH)3 და ა.შ. წყალში ხსნად ჰიდროქსიდებს ტუტეებს უწოდებენ. მაგალითად NaOH-ს სახელიანატრიუმის ტუტე ან მწვავე ნატრი. ასევეა KOH. მას კალიუმის ტუტეს ან მწვავეკალის უწოდებენ. მეტალთა ჰიდროქსიდებს სხვაგვარად ფუძეებსაც უწოდებენ. საშინაო დავალება: 1. რომელ რთულ ნივთიერებებს ეწოდებათ ოქსიდები? 2. დაწერეთ შემდეგი ოქსიდების სახელწოდებები და გრაფიკული ფორმულები: Li2O K2O BeO MgO Al2O3 FeO Fe2O3 CO2 P2O5 V2O5 CrO Cr2O3 CrO2 CrO3Cl2O7 Mn2O7 OsO4 RuO4 3. გამოთვალეთ ელემენტებისა და ჟანგბადის მასური წილები შემდეგნაერთებში:
  8. 8. 8SO2 ; MgO; N2O54. შეადგინეთ ოქსიდების ფორმულები თუ ცნობილია, რომ:ა)  (Fe) = 0,778  (O) = 0,222ბ)  (Fe) = 0,7  (O) = 0,3გ)  (Al) = 52,94 %  (O) = 47,06 %5. დაწერეთ ჰიდროქსიდთა სახელწოდებები და გრაფიკული ფორმულები:NaOH ; Be(OH)2 ; Mn(OH)2 ; Mn(OH)3;6. შეადგინეთ ნივთიერებათა ფორმულები თუ ცნობილია, რომ:ა)  (Mn) = 61,8 %  (O) = 36,0 %  (H) = 2,2 %ბ)  (Pb) = 75,3 %  (O) = 23,2 %  (H) = 1,5 %

×