SlideShare a Scribd company logo

G021 110926073641-phpapp02

B
barambo
1 of 6
Download to read offline
გაკვეთილი N 21


საშინაო დავალების შემოწმება:

1.   1. Zn + H2SO4  ZnSO4 + H2
        Sn + H2SO4  SnSO4 + H2 
        Be + 2HBr  BeBr2 + H2


2. Mn2O3 + 6HCl  2MnCl3 + 3H2O
   MgO + 2HMnO4  Mg(MnO4)2 + H2O
   Al2O3 + 6HClO4  2Al(ClO4) 3 + 3H2O

3. LiOH + HClO3  LiClO3 + H2O
    Ba(OH)2 + 2HMnO4  Ba(MnO4)2 +2H2O
    2Cr(OH)3 + 3H2CrO4  Cr2(CrO4)3 + 6H2O

4. CaI2 + H2SO4  CaSO4 + 2HI
   K2CO3 + 2HClO4  2KClO4 + H2CO3 ( H2O + CO2)
   3Na2SO3 + 2H3PO4  2Na3PO4 + 3H2SO3 (H2O + SO2)

5. 2Fe + 3Cl2  2FeCl3
   Co + Cl2  CoCl2
   Hg + S  HgS

6. Zn + Cu(NO3)2  Cu + Zn(NO3)2
   Cu + HgSO4  CuSO4 + Hg
   Sn + 2AgNO3  Sn(NO3)2 + 2Ag

7. MgO + Cl2O7  Mg(ClO4)2
                t0
     K2O + SiO2  K2SiO3
     ZnO + SeO3  ZnSeO4

8. 2LiOH + Mn2O7  2LiMnO4 + H2O
   Sr(OH)2 + CrO3  SrCrO4 + H2O
   6NaOh + B2O3  2Na3BO3 +3H2O

9. 2KOH + CoCl2  Co(OH)2 + 2KCl
    ხ      ხ        უ         ხ

     (Co-ის და Ni-ის მარილების და ჰიდროქსიდების ხსნადობა პრაქტიკულად
     ისეთივეა, როგორიც Fe(II)-ის მარილების და ჰიდროქსიდის ხსნადობა)

     3Ba(OH)2 + 2K3PO4  6KOH + Ba3(PO4)2
        ხ          ხ        ხ        უ
6KOH + Fe2(SO4)3  3K2SO4 + 2Fe(OH)3
         ხ         ხ        ხ         უ

  10. AlCl3 + 3AgNO3  Al(NO3)3 + 3AgCl
      ხ          ხ         ხ       უ

        Na2CO3 + Fe(NO3)2  2NaNO3 + FeCO3
         ხ          ხ         ხ       უ

        Ag2SO4 + 2KBr  K2SO4 + 2AgBr
         მხ        ხ     ხ       უ

        ცხადია, რომ თქვენ შეგიძლიათ სხვა მაგალითები მოიყვანოთ, მაგრამ
       ხერხები უნდა იყოს ანალოგიური და გათვალისწინებული უნდა იქნეს
       თქვენთვის უკვე ცნობილი შეზღუდვები.

  2.    Zn + H2SO4  ZnSO4 + H2
        Zn + FeSO4  ZnSO4 + Fe

       ამ რეაქციისთვის შესაძლებელია გამოყენებულ იქნას თუთიაზე ნაკლებად
       აქტიური (მეტალთა აქტივობის რიგში თუთიის მარჯვნივ მოთავსებული)
       მეტალის სულფატი. ასეთია SnSO4, CuSO4, HgSO4 და ა.შ.

       ZnO + H2SO4  ZnSO4 + H2O
       ZnO + SO3  ZnSO4

  3.    Fe + 2HCl  FeCl2 + H2
        Fe + CuCl2  FeCl2 + Cu

       (CuCl2-ის ნაცვლად შეიძლება გამოყენებულ იქნას რკინაზე ნაკლებად აქტიური
       (მეტალთა აქტივობის მწკრივში რკინაზე მარჯვნივ მოთავსებული მეტალის)
       ხსნადი ქლორიდი მაგ: SnCl2, HgCl2 და ა.შ.
       მეტალის და არამეტალის ურთიერთქმედებით (Fe + Cl2) ამ მარილის მიღება არ
       ხდება, რადგან მიმდინარეობს რეაქცია (მიიღება Fe(III) –ის ქლორიდი):

       2Fe + 3Cl2  2FeCl3
       Fe(OH)2 + 2HCl  FeCl2 +2H2O
       მარილის და ჰიდროქსიდის ურთიერთქმედება кრკინის (II) მარილების
       მისაღებად არ გამოდგება, რადგან Fe(OH)2 წყალში უხსნადია.

  მარილების თვისებები

   თუ დაუკვირდებით მარილთა მიღების მეთოდებს, დავინახავთ, რომ N 5, 6, 9, 10
ხერხები პრაქტიკულად მარილის თვისებებს წარმოადგენენ, ე.ი. მარილები
რეაგირებენ მჟავებთან, მეტალებთან, ტუტეებთან, მარილებთან. ამას გარდა ჩვენ უკვე
განვიხილეთ ოქსიდების მიღების ხერხები და ვიცით, რომ ზოგიერთი მარილი
ადვილად იშლება გახურებისას. ასე რომ ჩვენ უკვე პრაქტიკულად შეგვიძლია
მარილების თვისებების განხილვა:

  1. ურთიერთქმედება მჟავებთან.

     მარილი + მჟავა  ახალი მარილი და ახალი მჟავა
     2NaCl + H2SO4  Na2SO4 + 2HCl
     CaCO3 + 2HNO3  Ca(NO3)2 + H2CO3 (H2O + CO2)

  2. მეტალი + მარილი  ახალი მარილი + ახალი მეტალი
     Fe + HgCl2  FeCl2 + Hg
     Sn + 2AgNO3  Sn(NO3)2 + 2Ag

  3. ტუტე + მარილი  ახალი მარილი + ახალი ჰიდროქსიდი
     2KOH + CuCl2  Cu(OH)2 + 2KCl
       ხ       ხ         უ      ხ
     Ba(OH)2 + Na2SO4 2NaOH +BaSO4
       ხ         ხ         ხ     უ
  4. მარილი + მარილი  ორი ახალი მარილი
     2Na3PO4 + Ca3(NO3)2  6NaNO3 + Ca3(PO4)2
       ხ          ხ           ხ      უ

  5. ზოგი მარილი იშლება გახურებით


            t0
     მარილი  ფუძე ოქსიდი + მჟავური ოქსიდი
           t0
     MgCO3  MgO + CO2

     ზოგჯერ მარილების დაშლა უფრო რთულად მიმდინარეობს.

      2NaNO32NaNO2+O2
      2AgNO32Ag+2NO2+O2
  წინა გაკვეთილში ჩვენ გავეცანით მარილების მიღების ხერხებს. ახლა რომელიმე
კონკრეტული მარილისთვის განვიხილოთ მიღების ხერხები. მაგალითად მივიღოთ
ყველა ხერხით NaCl. დავიცვათ ის რიგი, რომელიც წინა გაკვეთილში გვქონდა
მოცემული. პირველი სამი ხერხი HCl-ის (მარილმჟავას) თვისებებზეა
დამოკიდებული. უნდა გამოვიყენოთ შესაბამისი მეტალი (Na), ოქსიდი (Na2O) და
შესაბამისი ფუძე (NaOH).

  1. 2Na + 2HCl  2NaCl + H2

  2. Na2O + 2HCl  2NaCl + H2O


  3. NaOH + HCl  NaCl + H2O
4. ეს ხერხი მჟავას (HCl) და ნატრიუმის მარილის უთიერთქმედებაზეა
   დამოკიდებული. შეიძლება Na2S, NaCO3, Na2SO3 ან რომელიმე სხვა მარილიც
   გამოვიყენოთ:

   Na2S + 2HCl  2NaCl + H2S
   NaCO3 + 2HCl  2NaCl + H2O + CO2
   Na2SO3+ 2HCl  2NaCl + H2O + SO2

5. 2Na + Cl2  2NaCl

6. თუ განვიხილავთ რეაქციას:

   2Na + FeCl2  2NaCl + Fe          (ა)

   ერთი შეხედვით ეს რეაქცია სწორია: FeCl2 წყალში ხსნადია, ხოლო ნატრიუმი
   რკინაზე აქტიურია. მაგრამ რადგან რეაქცია წყალხსნარში მიმდინარეობს,
   ნატრიუმი ჯერ წყალთან შედის რეაქციაში:

        2Na + 2H2O  2NaOH + H2
   შემდეგ კი ტუტე შედის რეაქციაში მარილთან:

   2NaOH + FeCl2  2NaCl + Fe(OH)2

   ე.ი. მიმდინარეობს ორსაფეხურიანი პროცესი, რომელიც ჯამურად ასე
   გამოისახება:
    2Na + 2H2O        2NaOH + H2
   2NaOH + FeCl2         2NaCl + Fe(OH)2
   ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
   2Na + 2H2O + FeCl2  2NaCl + Fe(OH)2 + H2

   ე.ი. როდესაც მე-6-ე ხერხით გვინდა მარილის მიღება მეტალებისთვის (Li, K,
   Ba, Ca, Na) უნდა გავითვალისწინოთ, რომ სარეაქციო არეში გვაქვს წყალი და
   ეს მეტალები ჯერ წყალთან შედიან რეაქციაში.

7. ამ რეაქციით (ფ.ო.+ მ.ო.  მარილი) მხოლოდ ჟანგბადიანი მჟავას მარილების
   მიღება შეიძლება. ცხადია HCl-ს, როგორც უჟანგბადო მჟავას, მჟავური ოქსიდი
   არ შეესაბამება, ამიტომ ამ გზით ნატრიუმის ქლორიდს ვერ მივიღებთ.

8. იმავე მიზეზის გამო ამ ხერხითაც (ჰიდროქსიდი + მ.ო.  მარილი + H2O) ვერ
   მივიღებთ NaCl-ს.

9. ამ ხერხით (ტუტე + მარილი  ახალი მარილი + H2O) NaCl-ის მისაღებად
   NaOH უნდა ვამოქმედოთ იმ მეტალთა ქლორიდებთან, რომლებსაც წყალში
   უხსნადი ჰიდროქსიდები შეესაბამებათ.

   მაგ:   2NaOH + 2FeCl2  2NaCl + Fe(OH)2
შეიძლება ასევე FeCl3, ZnCl2, MnCl2, AlCl3, CoCl2, CrCl2 და სხვა ქლორიდების
     გამოყენება.

10. ამ გზით NaCl -ის მისაღებად უნდა ავიღოთ Na-ის რომელიმე მარილი და
    ვამოქმედოთ რომელიმე ქლორიდთან. როგორც გვახსოვს ამ დროს ორი ახალი
    მარილი წარმოიქმნება. ერთი მათგანია NaCl და მეორე მარილი კი წყალში არ
    უნდა იხსნებოდეს.

     კერძოდ:     Na2SO4 + BaCl2  2NaCl + BaSO4
                   ხ       ხ         ხ     უ

                 Na2S + CuCl2  2NaCl + CuS
                  ხ      ხ        ხ      უ

                 Na2CO3 + BaCl2  2NaCl + BaCO3
                   ხ        ხ       ხ       უ
                                                      და ა.შ.

     ანალოგიურად განვიხილოთ ZnSO4-ის მიღების ხერხები:

     1. Zn + H2SO4  ZnSO4 + H2

     2. ZnO + H2SO4  ZnSO4 + H2O

     3. Zn(OH)2 + H2SO4  ZnSO4 + 2H2O

     4. აქ თუთიის რამდენიმე მარილი შეიძლება გამოვიყენოთ:
                      t0
        ZnCl2 + H2SO4  ZnSO4 + 2HCl
                         t0
        Zn(NO3)2 + H2SO4  ZnSO4 + 2HNO3 და ა.შ.

     5. ამ გზით მხოლოდ უჟანგბადო მჟავების მარილები მიიღება. ამიტომ
        თუთიის სულფატს ამ ხერხით ვერ მივიღებთ.

     6. Zn + FeSO4  ZnSO 4+ Fe

     შეიძლება CuSO4, HgSO4, SnSO4 და კიდევ სხვა თუთიაზე უფრო ნაკლებად
     აქტიური მეტალის წყალში ხსნადი სულფატის გამოყენება.

 7. ZnO + SO3  ZnSO 4

8.   Zn(OH)2 + SO3  ZnSO 4 + H2O

 9. ამ რეაქციაში უნდა გამოვიყენოთ Zn(OH)2 და რადგან ეს ნივთიერება წყალში არ
    იხსნება ეს ხერხი თუთიის სულფატის მისაღებად არ გამოდგება. (გავიხსენოთ
A+B       C+D
   უ    ხ
   არ მიმდინარეობს)


10. Ag2SO4 + ZnCl2  ZnSO4 + 2AgCl
     მ.ხ.     ხ        ხ      უ




საშინაო დავალება:

1. მოვიყვანოთ მარილთა თითოეული თვისების შესაბამისი 3-4 მაგალითი.
2. მივიღოთ ყველა შესაძლო ხერხით ZnCl2, MgCl2, Na2SO4, AlCl3, Al2(SO4)3, CuCl2,
   Hg(NO3)2 (I ხერხი არ არის საჭირო), Ca3(PO4)2.
Ad

Recommended

გაკვეთილი № 21
გაკვეთილი № 21გაკვეთილი № 21
გაკვეთილი № 21datiko43
 
G020 110926073539-phpapp01
G020 110926073539-phpapp01G020 110926073539-phpapp01
G020 110926073539-phpapp01barambo
 
გაკვეთილი № 16
გაკვეთილი № 16გაკვეთილი № 16
გაკვეთილი № 16datiko43
 
გაკვეთილი № 17
გაკვეთილი № 17გაკვეთილი № 17
გაკვეთილი № 17barambo
 
გაკვეთილი № 20
გაკვეთილი № 20გაკვეთილი № 20
გაკვეთილი № 20datiko43
 
გაკვეთილი № 36
გაკვეთილი № 36გაკვეთილი № 36
გაკვეთილი № 36datiko43
 
გაკვეთილი № 24
გაკვეთილი № 24გაკვეთილი № 24
გაკვეთილი № 24datiko43
 
გაკვეთილი № 14
გაკვეთილი № 14გაკვეთილი № 14
გაკვეთილი № 14datiko43
 

More Related Content

What's hot

გაკვეთილი № 19
გაკვეთილი № 19გაკვეთილი № 19
გაკვეთილი № 19datiko43
 
G 014.doc
G 014.docG 014.doc
G 014.docqimia
 
გაკვეთილი № 23
გაკვეთილი № 23გაკვეთილი № 23
გაკვეთილი № 23datiko43
 
G024 110926074256-phpapp02
G024 110926074256-phpapp02G024 110926074256-phpapp02
G024 110926074256-phpapp02barambo
 
გაკვეთილი № 13
გაკვეთილი № 13გაკვეთილი № 13
გაკვეთილი № 13datiko43
 
გაკვეთილი № 18
გაკვეთილი № 18გაკვეთილი № 18
გაკვეთილი № 18datiko43
 
G019 110926073413-phpapp01
G019 110926073413-phpapp01G019 110926073413-phpapp01
G019 110926073413-phpapp01barambo
 
G015 110926065817-phpapp01
G015 110926065817-phpapp01G015 110926065817-phpapp01
G015 110926065817-phpapp01barambo
 
G014 110926065624-phpapp01
G014 110926065624-phpapp01G014 110926065624-phpapp01
G014 110926065624-phpapp01barambo
 
გაკვეთილი № 15
გაკვეთილი № 15გაკვეთილი № 15
გაკვეთილი № 15datiko43
 
გაკვეთილი № 17
გაკვეთილი № 17გაკვეთილი № 17
გაკვეთილი № 17datiko43
 
გაკვეთილი № 12
გაკვეთილი № 12გაკვეთილი № 12
გაკვეთილი № 12datiko43
 
გაკვეთილი № 9
გაკვეთილი № 9გაკვეთილი № 9
გაკვეთილი № 9datiko43
 
გაკვეთილი № 18
გაკვეთილი № 18გაკვეთილი № 18
გაკვეთილი № 18barambo
 

What's hot (20)

Ara 017
Ara 017Ara 017
Ara 017
 
გაკვეთილი № 19
გაკვეთილი № 19გაკვეთილი № 19
გაკვეთილი № 19
 
G 014.doc
G 014.docG 014.doc
G 014.doc
 
გაკვეთილი № 23
გაკვეთილი № 23გაკვეთილი № 23
გაკვეთილი № 23
 
G024 110926074256-phpapp02
G024 110926074256-phpapp02G024 110926074256-phpapp02
G024 110926074256-phpapp02
 
გაკვეთილი № 13
გაკვეთილი № 13გაკვეთილი № 13
გაკვეთილი № 13
 
გაკვეთილი № 18
გაკვეთილი № 18გაკვეთილი № 18
გაკვეთილი № 18
 
Ara 017
Ara 017Ara 017
Ara 017
 
Ara 017
Ara 017Ara 017
Ara 017
 
Ara 022
Ara 022Ara 022
Ara 022
 
G019 110926073413-phpapp01
G019 110926073413-phpapp01G019 110926073413-phpapp01
G019 110926073413-phpapp01
 
G015 110926065817-phpapp01
G015 110926065817-phpapp01G015 110926065817-phpapp01
G015 110926065817-phpapp01
 
G014 110926065624-phpapp01
G014 110926065624-phpapp01G014 110926065624-phpapp01
G014 110926065624-phpapp01
 
გაკვეთილი № 15
გაკვეთილი № 15გაკვეთილი № 15
გაკვეთილი № 15
 
გაკვეთილი № 17
გაკვეთილი № 17გაკვეთილი № 17
გაკვეთილი № 17
 
გაკვეთილი № 12
გაკვეთილი № 12გაკვეთილი № 12
გაკვეთილი № 12
 
გაკვეთილი № 9
გაკვეთილი № 9გაკვეთილი № 9
გაკვეთილი № 9
 
გაკვეთილი № 18
გაკვეთილი № 18გაკვეთილი № 18
გაკვეთილი № 18
 
Ara 019
Ara 019Ara 019
Ara 019
 
Ara 018
Ara 018Ara 018
Ara 018
 

Viewers also liked

G025 110928021137-phpapp01
G025 110928021137-phpapp01G025 110928021137-phpapp01
G025 110928021137-phpapp01barambo
 
გაკვეთილი № 17 2
გაკვეთილი № 17 2გაკვეთილი № 17 2
გაკვეთილი № 17 2barambo
 
გაკვეთილი № 3
გაკვეთილი № 3გაკვეთილი № 3
გაკვეთილი № 3barambo
 
G 054 ახალი
G 054 ახალიG 054 ახალი
G 054 ახალიbarambo
 
G052 120708075806-phpapp01
G052 120708075806-phpapp01G052 120708075806-phpapp01
G052 120708075806-phpapp01barambo
 
Approche paysagiste
Approche paysagisteApproche paysagiste
Approche paysagisteHania Zazoua
 

Viewers also liked (17)

G025 110928021137-phpapp01
G025 110928021137-phpapp01G025 110928021137-phpapp01
G025 110928021137-phpapp01
 
გაკვეთილი № 17 2
გაკვეთილი № 17 2გაკვეთილი № 17 2
გაკვეთილი № 17 2
 
გაკვეთილი № 3
გაკვეთილი № 3გაკვეთილი № 3
გაკვეთილი № 3
 
Ara 005
Ara 005Ara 005
Ara 005
 
Ara 007
Ara 007Ara 007
Ara 007
 
Ara 009
Ara 009Ara 009
Ara 009
 
Ara 020
Ara 020Ara 020
Ara 020
 
Ara 010
Ara 010Ara 010
Ara 010
 
Ara 003
Ara 003Ara 003
Ara 003
 
Ara 008
Ara 008Ara 008
Ara 008
 
G 054 ახალი
G 054 ახალიG 054 ახალი
G 054 ახალი
 
Ara 021
Ara 021Ara 021
Ara 021
 
Ara 004
Ara 004Ara 004
Ara 004
 
G052 120708075806-phpapp01
G052 120708075806-phpapp01G052 120708075806-phpapp01
G052 120708075806-phpapp01
 
Ara 016
Ara 016Ara 016
Ara 016
 
G 053
G 053G 053
G 053
 
Approche paysagiste
Approche paysagisteApproche paysagiste
Approche paysagiste
 

Similar to G021 110926073641-phpapp02

G 020.doc
G 020.docG 020.doc
G 020.docqimia
 
გაკვეთილი № 22
გაკვეთილი № 22გაკვეთილი № 22
გაკვეთილი № 22datiko43
 
G022 110926073800-phpapp01
G022 110926073800-phpapp01G022 110926073800-phpapp01
G022 110926073800-phpapp01barambo
 
G 016.doc
G 016.docG 016.doc
G 016.docqimia
 
G 019.doc
G 019.docG 019.doc
G 019.docqimia
 
G 018.doc
G 018.docG 018.doc
G 018.docqimia
 
გაკვეთილი № 25
გაკვეთილი № 25გაკვეთილი № 25
გაკვეთილი № 25datiko43
 
G 017.doc
G 017.docG 017.doc
G 017.docqimia
 
G 013.doc
G 013.docG 013.doc
G 013.docqimia
 
გაკვეთილი № 53
გაკვეთილი № 53გაკვეთილი № 53
გაკვეთილი № 53barambo
 
გაკვეთილი № 53
გაკვეთილი № 53გაკვეთილი № 53
გაკვეთილი № 53barambo
 
G053 120708075447-phpapp02
G053 120708075447-phpapp02G053 120708075447-phpapp02
G053 120708075447-phpapp02barambo
 

Similar to G021 110926073641-phpapp02 (18)

G 020.doc
G 020.docG 020.doc
G 020.doc
 
გაკვეთილი № 22
გაკვეთილი № 22გაკვეთილი № 22
გაკვეთილი № 22
 
G022 110926073800-phpapp01
G022 110926073800-phpapp01G022 110926073800-phpapp01
G022 110926073800-phpapp01
 
G 016.doc
G 016.docG 016.doc
G 016.doc
 
G 019.doc
G 019.docG 019.doc
G 019.doc
 
G 018.doc
G 018.docG 018.doc
G 018.doc
 
გაკვეთილი № 25
გაკვეთილი № 25გაკვეთილი № 25
გაკვეთილი № 25
 
Ara 016
Ara 016Ara 016
Ara 016
 
G 017.doc
G 017.docG 017.doc
G 017.doc
 
Ara 016
Ara 016Ara 016
Ara 016
 
Ara 010
Ara 010Ara 010
Ara 010
 
G 013.doc
G 013.docG 013.doc
G 013.doc
 
Ara 010
Ara 010Ara 010
Ara 010
 
Ara 009
Ara 009Ara 009
Ara 009
 
გაკვეთილი № 53
გაკვეთილი № 53გაკვეთილი № 53
გაკვეთილი № 53
 
გაკვეთილი № 53
გაკვეთილი № 53გაკვეთილი № 53
გაკვეთილი № 53
 
G053 120708075447-phpapp02
G053 120708075447-phpapp02G053 120708075447-phpapp02
G053 120708075447-phpapp02
 
Ara 009
Ara 009Ara 009
Ara 009
 

More from barambo

More from barambo (20)

G008 2
G008 2G008 2
G008 2
 
G007 1
G007 1G007 1
G007 1
 
G006 1
G006 1G006 1
G006 1
 
G010 1
G010 1G010 1
G010 1
 
G009 1
G009 1G009 1
G009 1
 
G042 111031003556-phpapp02
G042 111031003556-phpapp02G042 111031003556-phpapp02
G042 111031003556-phpapp02
 
G 011 1
G 011 1G 011 1
G 011 1
 
Ara 021
Ara 021Ara 021
Ara 021
 
Ara 018
Ara 018Ara 018
Ara 018
 
Ara 020
Ara 020Ara 020
Ara 020
 
Ara 011
Ara 011Ara 011
Ara 011
 
Ara 014
Ara 014Ara 014
Ara 014
 
Ara 013
Ara 013Ara 013
Ara 013
 
Ara 012
Ara 012Ara 012
Ara 012
 
Ara 011
Ara 011Ara 011
Ara 011
 
Ara 015
Ara 015Ara 015
Ara 015
 
Ara 007
Ara 007Ara 007
Ara 007
 
Ara 006
Ara 006Ara 006
Ara 006
 
Ara 004
Ara 004Ara 004
Ara 004
 
Ara 002
Ara 002Ara 002
Ara 002
 

G021 110926073641-phpapp02

  • 1. გაკვეთილი N 21 საშინაო დავალების შემოწმება: 1. 1. Zn + H2SO4  ZnSO4 + H2 Sn + H2SO4  SnSO4 + H2  Be + 2HBr  BeBr2 + H2 2. Mn2O3 + 6HCl  2MnCl3 + 3H2O MgO + 2HMnO4  Mg(MnO4)2 + H2O Al2O3 + 6HClO4  2Al(ClO4) 3 + 3H2O 3. LiOH + HClO3  LiClO3 + H2O Ba(OH)2 + 2HMnO4  Ba(MnO4)2 +2H2O 2Cr(OH)3 + 3H2CrO4  Cr2(CrO4)3 + 6H2O 4. CaI2 + H2SO4  CaSO4 + 2HI K2CO3 + 2HClO4  2KClO4 + H2CO3 ( H2O + CO2) 3Na2SO3 + 2H3PO4  2Na3PO4 + 3H2SO3 (H2O + SO2) 5. 2Fe + 3Cl2  2FeCl3 Co + Cl2  CoCl2 Hg + S  HgS 6. Zn + Cu(NO3)2  Cu + Zn(NO3)2 Cu + HgSO4  CuSO4 + Hg Sn + 2AgNO3  Sn(NO3)2 + 2Ag 7. MgO + Cl2O7  Mg(ClO4)2 t0 K2O + SiO2  K2SiO3 ZnO + SeO3  ZnSeO4 8. 2LiOH + Mn2O7  2LiMnO4 + H2O Sr(OH)2 + CrO3  SrCrO4 + H2O 6NaOh + B2O3  2Na3BO3 +3H2O 9. 2KOH + CoCl2  Co(OH)2 + 2KCl ხ ხ უ ხ (Co-ის და Ni-ის მარილების და ჰიდროქსიდების ხსნადობა პრაქტიკულად ისეთივეა, როგორიც Fe(II)-ის მარილების და ჰიდროქსიდის ხსნადობა) 3Ba(OH)2 + 2K3PO4  6KOH + Ba3(PO4)2 ხ ხ ხ უ
  • 2. 6KOH + Fe2(SO4)3  3K2SO4 + 2Fe(OH)3 ხ ხ ხ უ 10. AlCl3 + 3AgNO3  Al(NO3)3 + 3AgCl ხ ხ ხ უ Na2CO3 + Fe(NO3)2  2NaNO3 + FeCO3 ხ ხ ხ უ Ag2SO4 + 2KBr  K2SO4 + 2AgBr მხ ხ ხ უ ცხადია, რომ თქვენ შეგიძლიათ სხვა მაგალითები მოიყვანოთ, მაგრამ ხერხები უნდა იყოს ანალოგიური და გათვალისწინებული უნდა იქნეს თქვენთვის უკვე ცნობილი შეზღუდვები. 2. Zn + H2SO4  ZnSO4 + H2 Zn + FeSO4  ZnSO4 + Fe ამ რეაქციისთვის შესაძლებელია გამოყენებულ იქნას თუთიაზე ნაკლებად აქტიური (მეტალთა აქტივობის რიგში თუთიის მარჯვნივ მოთავსებული) მეტალის სულფატი. ასეთია SnSO4, CuSO4, HgSO4 და ა.შ. ZnO + H2SO4  ZnSO4 + H2O ZnO + SO3  ZnSO4 3. Fe + 2HCl  FeCl2 + H2 Fe + CuCl2  FeCl2 + Cu (CuCl2-ის ნაცვლად შეიძლება გამოყენებულ იქნას რკინაზე ნაკლებად აქტიური (მეტალთა აქტივობის მწკრივში რკინაზე მარჯვნივ მოთავსებული მეტალის) ხსნადი ქლორიდი მაგ: SnCl2, HgCl2 და ა.შ. მეტალის და არამეტალის ურთიერთქმედებით (Fe + Cl2) ამ მარილის მიღება არ ხდება, რადგან მიმდინარეობს რეაქცია (მიიღება Fe(III) –ის ქლორიდი): 2Fe + 3Cl2  2FeCl3 Fe(OH)2 + 2HCl  FeCl2 +2H2O მარილის და ჰიდროქსიდის ურთიერთქმედება кრკინის (II) მარილების მისაღებად არ გამოდგება, რადგან Fe(OH)2 წყალში უხსნადია. მარილების თვისებები თუ დაუკვირდებით მარილთა მიღების მეთოდებს, დავინახავთ, რომ N 5, 6, 9, 10 ხერხები პრაქტიკულად მარილის თვისებებს წარმოადგენენ, ე.ი. მარილები
  • 3. რეაგირებენ მჟავებთან, მეტალებთან, ტუტეებთან, მარილებთან. ამას გარდა ჩვენ უკვე განვიხილეთ ოქსიდების მიღების ხერხები და ვიცით, რომ ზოგიერთი მარილი ადვილად იშლება გახურებისას. ასე რომ ჩვენ უკვე პრაქტიკულად შეგვიძლია მარილების თვისებების განხილვა: 1. ურთიერთქმედება მჟავებთან. მარილი + მჟავა  ახალი მარილი და ახალი მჟავა 2NaCl + H2SO4  Na2SO4 + 2HCl CaCO3 + 2HNO3  Ca(NO3)2 + H2CO3 (H2O + CO2) 2. მეტალი + მარილი  ახალი მარილი + ახალი მეტალი Fe + HgCl2  FeCl2 + Hg Sn + 2AgNO3  Sn(NO3)2 + 2Ag 3. ტუტე + მარილი  ახალი მარილი + ახალი ჰიდროქსიდი 2KOH + CuCl2  Cu(OH)2 + 2KCl ხ ხ უ ხ Ba(OH)2 + Na2SO4 2NaOH +BaSO4 ხ ხ ხ უ 4. მარილი + მარილი  ორი ახალი მარილი 2Na3PO4 + Ca3(NO3)2  6NaNO3 + Ca3(PO4)2 ხ ხ ხ უ 5. ზოგი მარილი იშლება გახურებით t0 მარილი  ფუძე ოქსიდი + მჟავური ოქსიდი t0 MgCO3  MgO + CO2 ზოგჯერ მარილების დაშლა უფრო რთულად მიმდინარეობს. 2NaNO32NaNO2+O2 2AgNO32Ag+2NO2+O2 წინა გაკვეთილში ჩვენ გავეცანით მარილების მიღების ხერხებს. ახლა რომელიმე კონკრეტული მარილისთვის განვიხილოთ მიღების ხერხები. მაგალითად მივიღოთ ყველა ხერხით NaCl. დავიცვათ ის რიგი, რომელიც წინა გაკვეთილში გვქონდა მოცემული. პირველი სამი ხერხი HCl-ის (მარილმჟავას) თვისებებზეა დამოკიდებული. უნდა გამოვიყენოთ შესაბამისი მეტალი (Na), ოქსიდი (Na2O) და შესაბამისი ფუძე (NaOH). 1. 2Na + 2HCl  2NaCl + H2 2. Na2O + 2HCl  2NaCl + H2O 3. NaOH + HCl  NaCl + H2O
  • 4. 4. ეს ხერხი მჟავას (HCl) და ნატრიუმის მარილის უთიერთქმედებაზეა დამოკიდებული. შეიძლება Na2S, NaCO3, Na2SO3 ან რომელიმე სხვა მარილიც გამოვიყენოთ: Na2S + 2HCl  2NaCl + H2S NaCO3 + 2HCl  2NaCl + H2O + CO2 Na2SO3+ 2HCl  2NaCl + H2O + SO2 5. 2Na + Cl2  2NaCl 6. თუ განვიხილავთ რეაქციას: 2Na + FeCl2  2NaCl + Fe (ა) ერთი შეხედვით ეს რეაქცია სწორია: FeCl2 წყალში ხსნადია, ხოლო ნატრიუმი რკინაზე აქტიურია. მაგრამ რადგან რეაქცია წყალხსნარში მიმდინარეობს, ნატრიუმი ჯერ წყალთან შედის რეაქციაში: 2Na + 2H2O  2NaOH + H2 შემდეგ კი ტუტე შედის რეაქციაში მარილთან: 2NaOH + FeCl2  2NaCl + Fe(OH)2 ე.ი. მიმდინარეობს ორსაფეხურიანი პროცესი, რომელიც ჯამურად ასე გამოისახება: 2Na + 2H2O 2NaOH + H2 2NaOH + FeCl2 2NaCl + Fe(OH)2 –––––––––––––––––––––––––––––––––––––– 2Na + 2H2O + FeCl2  2NaCl + Fe(OH)2 + H2 ე.ი. როდესაც მე-6-ე ხერხით გვინდა მარილის მიღება მეტალებისთვის (Li, K, Ba, Ca, Na) უნდა გავითვალისწინოთ, რომ სარეაქციო არეში გვაქვს წყალი და ეს მეტალები ჯერ წყალთან შედიან რეაქციაში. 7. ამ რეაქციით (ფ.ო.+ მ.ო.  მარილი) მხოლოდ ჟანგბადიანი მჟავას მარილების მიღება შეიძლება. ცხადია HCl-ს, როგორც უჟანგბადო მჟავას, მჟავური ოქსიდი არ შეესაბამება, ამიტომ ამ გზით ნატრიუმის ქლორიდს ვერ მივიღებთ. 8. იმავე მიზეზის გამო ამ ხერხითაც (ჰიდროქსიდი + მ.ო.  მარილი + H2O) ვერ მივიღებთ NaCl-ს. 9. ამ ხერხით (ტუტე + მარილი  ახალი მარილი + H2O) NaCl-ის მისაღებად NaOH უნდა ვამოქმედოთ იმ მეტალთა ქლორიდებთან, რომლებსაც წყალში უხსნადი ჰიდროქსიდები შეესაბამებათ. მაგ: 2NaOH + 2FeCl2  2NaCl + Fe(OH)2
  • 5. შეიძლება ასევე FeCl3, ZnCl2, MnCl2, AlCl3, CoCl2, CrCl2 და სხვა ქლორიდების გამოყენება. 10. ამ გზით NaCl -ის მისაღებად უნდა ავიღოთ Na-ის რომელიმე მარილი და ვამოქმედოთ რომელიმე ქლორიდთან. როგორც გვახსოვს ამ დროს ორი ახალი მარილი წარმოიქმნება. ერთი მათგანია NaCl და მეორე მარილი კი წყალში არ უნდა იხსნებოდეს. კერძოდ: Na2SO4 + BaCl2  2NaCl + BaSO4 ხ ხ ხ უ Na2S + CuCl2  2NaCl + CuS ხ ხ ხ უ Na2CO3 + BaCl2  2NaCl + BaCO3 ხ ხ ხ უ და ა.შ. ანალოგიურად განვიხილოთ ZnSO4-ის მიღების ხერხები: 1. Zn + H2SO4  ZnSO4 + H2 2. ZnO + H2SO4  ZnSO4 + H2O 3. Zn(OH)2 + H2SO4  ZnSO4 + 2H2O 4. აქ თუთიის რამდენიმე მარილი შეიძლება გამოვიყენოთ: t0 ZnCl2 + H2SO4  ZnSO4 + 2HCl t0 Zn(NO3)2 + H2SO4  ZnSO4 + 2HNO3 და ა.შ. 5. ამ გზით მხოლოდ უჟანგბადო მჟავების მარილები მიიღება. ამიტომ თუთიის სულფატს ამ ხერხით ვერ მივიღებთ. 6. Zn + FeSO4  ZnSO 4+ Fe შეიძლება CuSO4, HgSO4, SnSO4 და კიდევ სხვა თუთიაზე უფრო ნაკლებად აქტიური მეტალის წყალში ხსნადი სულფატის გამოყენება. 7. ZnO + SO3  ZnSO 4 8. Zn(OH)2 + SO3  ZnSO 4 + H2O 9. ამ რეაქციაში უნდა გამოვიყენოთ Zn(OH)2 და რადგან ეს ნივთიერება წყალში არ იხსნება ეს ხერხი თუთიის სულფატის მისაღებად არ გამოდგება. (გავიხსენოთ
  • 6. A+B C+D უ ხ არ მიმდინარეობს) 10. Ag2SO4 + ZnCl2  ZnSO4 + 2AgCl მ.ხ. ხ ხ უ საშინაო დავალება: 1. მოვიყვანოთ მარილთა თითოეული თვისების შესაბამისი 3-4 მაგალითი. 2. მივიღოთ ყველა შესაძლო ხერხით ZnCl2, MgCl2, Na2SO4, AlCl3, Al2(SO4)3, CuCl2, Hg(NO3)2 (I ხერხი არ არის საჭირო), Ca3(PO4)2.