Ara 017

594 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
594
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
78
Actions
Shares
0
Downloads
12
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Ara 017

  1. 1. 1 გაკვეთილი N17საშინაო დავალების შემოწმება1. 2Fe2O3 + 3C→ 4Fe + 3CO2 ან Fe2O3 + 3CO → 2Fe + 3CO2 ან Fe2O3 + 3H2 → 2Fe + 3H2O ან Fe2O3 + 2Al → 2Fe + Al2O3 2ZnO + C → 2Zn + CO2 ან ZnO + CO → Zn + CO2 ან 3ZnO + 2Al → 3Zn + Al2O3 ჯერ 2PbS + 3O2 → 2PbO + 2SO2 შემდეგ PbO + H2 → Pb + H2O ან PbO + CO → Pb + CO2 ჯერ Cu2(OH)2CO3 → 2CuO + H2O + CO2 შემდეგ CuO + CO → Cu + CO2 ან CuO+ H2→ Cu + H2O2. 2Li + Cl2 → 2LiCl Ba + Cl2 → BaCl2 4Li + O2 → 2Li2O 2Ba + O2 → 2BaO 2Li + S → Li2S Ba + S → BaS 6Li + N2 → 2Li3N 3Ba + N2 → Ba3N2 3Li + P → Li3P 3Ba + 2P → Ba3P2 2Li + 2C → Li2C2 (Li-C≡C-Li) Ba + 2C → BaC2 C Ba C 4Li + Si → Li4Si 2Ba + Si → Ba2Si 2Li + H2 → 2LiH Ba + H2 → BaH23. ნაშთია Cu. m(Fe)=5,6გ m(Cu)=4,4გ4. ω(CuO) = 70,4% ω(Cu) = 29,6%5. Zn + 2NaOH Na2ZnO 2 + H2 Na2ZnO 2 + 2HCl 2NaCl + Zn(OH)2 Zn + 2HCl ZnCl2 + H2 ZnCl2 + H2SO4 ZnSO4 + 2HCl ZnSO4 + 2NaOH Na2SO 4 + Zn(OH) 2 t0 Zn(OH)2 ZnO + H2O ZnO + H2 Zn + H2O
  2. 2. 2 X ტესტის პასუხები: 1. 4 2. 2 3. 4 4. 2 5. 4 6. 1 7. 4 8. 2 9. 1 10. 3 ტუტე მეტალები ელემენტთა პერიოდული სისტემის I ჯგუფის მთავარი ქვეჯგუფის ელემენტებია:ლითიუმი (Li), ნატრიუმი (Na), კალიუმი (K), რუბიდიუმი (Rb), ცეზიუმი (Cs) დაფრანციუმი (Fr). ეს ელემენტები ერთვალენტიანი, ძალიან აქტიური მეტალებია. მათატომებს გარე შრეზე 1 ელექტრონი აქვთ (ns1). მათი ოქსიდების ფორმულაა Me2O,შესაბამისი ჰიდროქსიდები (MeOH) მწვავე ტუტეებია. ამიტომ ამ ელემენტებს ტუტემეტალები ქვიათ. მათგან ბუნებაში ყველაზე ხშირად ნატრიუმი და კალიუმიგვხვდება. ტუტე მეტალების თვისებებს გავეცნობით ნატრიუმის მაგალითზე. ნატრიუმი ელემენტი ნატრიუმი მოთავსებულია ელემენტთა პერიოდული სისტემის IIIპერიოდის I ჯგუფში. რიგობრივი ნომერია Z=11. Ar(Na)=23. ატომის აღნაგობაშეიძლება ასე გამოვსახოთ: K L M + +11 2 8 1 1s2 2s2 2p6 3s1 Na - e Na Na-ის მაღალი აქტიურობის გამო იგი ბუნებაში მხოლოდ ნაერთების სახითგვხვდება: NaCl – სუფრის მარილი (ქვამარილი), NaCl ⋅ KCl – სილვინიტი, Na2SO4 ⋅ 10H2O – გლაუბერის მარილი – მირაბილიტი და სხვა.
  3. 3. 3 მიღება და თვისებები მეტალური ნატრიუმი მიიღება ნატრიუმის ქლორიდის ან ნატრიუმისჰიდროქსიდის ნალღობის ელექტროლიზით: 2NaCl 2Na + Cl2 (კათოდზე) (anodze) (kaTodze) (ანოდზე) 4NaOH 4Na + 2H2O + O2 (kaTodze) (კათოდზე) (anodze) ნატრიუმი მოვერცხლისფრო თეთრი ფერის მსუბუქი მეტალია. ჰაერზე რეაქციაშიშედის ჟანგბადთან და წყლის ორთქლთან. ამიტომ ინახავენ ნავთში: ნატრიუმინავთზე მძიმეა და მასში იძირება. არ რეაგირებს ნავთის შემადგენელნივთიერებებთან, ამასთანავე იზოლირებულია ჰაერისგან. ნატრიუმი რბილიმეტალია. ადვილად იჭრება მაკრატლით. ქიმიური თვისებები 1. ნატრიუმი რეაგირებს არამეტალებთან: 2Na + Cl2 → 2NaCl 2Na + O2 → Na2O2 ნატრიუმის პეროქსიდი (Na-O-O-Na) 2Na + S → Na2S 6Na + N2 → 2Na3N 2Na + H2 → 2NaH 2. ნატრიუმი აქტიურად შედის რეაქციაში წყალთან და მჟავებთან: 2Na + 2HOH → 2NaOH + H2 2Na + 2CH3COOH 2CH3COONa + H2 ZmarmJava ნატრიუმის ოქსიდი Na2O. ეს ნივთიერება შეიძლება მივიღოთ შემდეგი გზით 2Na + Na2O2 → 2Na2O ან 2Na+ O2 → 2Na2O (დაბალ ტემპერატურაზე) Na2O ფუძე ოქსიდია. რეაგირებს წყალთან, მჟავურ ოქსიდებთან და მჟავებთან Na2O + H2O → 2NaOH Na2O + CO2 → Na2CO3 Na2O + 2HCl → 2NaCl + H2O Na2O2 – ნატრიუმის პეროქსიდი. წყალთან და ნახშირორჟანგთან ურთიერთქმედე-ბისას გამოყოფს ჟანგბადს 2Na2O2 + 2H2O → 4NaOH + O2 2Na2O2 + 2CO2 → 2Na2CO3 + O2 (ეს რეაქცია გამოიყენება ჟანგბადის რეგენერაციისთვის წყალქვეშა ნავებში,აგრეთვე მაიზოლირებელ აირწინაღებში)
  4. 4. 4 ნატრიუმის ტუტე _ თეთრი ფერის მყარი ნივთიერებაა. წყალში კარგად იხსნება.კანზე მოხვედრისას იწვევს დამწვრობას. შეიძლება მივიღოთ შემდეგი გზებით: 1. Na2CO3 + Ca(OH)2 → CaCO3↓ + 2NaOH 2. NaCl-ის წყალხსნარის ელექტროლიზით: wyalSi გახსნისას წყალში gaxsnisas NaCl Na+ + Cl- 0 kaTodze კათოდზე (2Na )+ 2H2O +2e H2 + 2OH- + (2Na+) ანოდზე e anodz 2Cl- - 2e Cl2 xsnarSi miiReba ხსნარში მიიღება NaOH 2NaCl + 2H2O H2 + Cl2 + 2NaOH NaOH მწვავე ტუტეა. რეაგირებს მჟავებთან, მჟავურ ოქსიდებთან, მეტალებთან დაარამეტალებთან 1. ურთიერთქმედებს ყველა მჟავასთან: NaOH + HCl → NaCl + H2O 2NaOH + H2SO4 → Na2SO4 + 2H2O 2. რეაგირებს ყველა მჟავურ და ამფოტერულ ოქსიდთან: CO2 + NaOH → NaHCO3 CO2 + 2NaOH → Na2CO3 + H2O ZnO + 2NaOH → Na2ZnO2 + H2O 3. მოქმედებს ისეთ მარილებთან, რომელთა შესაბამისი მეტალები უხსნად ჰიდროქსიდებს წარმოქმნიან: 2NaOH + CuSO4 → Na2SO4 + Cu(OH)2↓ 3NaOH + Fe(NO3)3 → 3NaNO3 + Fe(OH)3↓ 4. მეტალებიდან Be, Al, Ga, Zn, Sn, Pb რეაგირებენ NaOH–თან: 2NaOH + Be → Na2BeO2 + H2 2NaOH + Pb → Na2PbO2 + H2 2NaOH + 2H2O + 2Al → 2NaAlO2 + 3H2 5. რეაგირებს არამეტალებთან : ქლორთან NaOH-ის ცივი ხსნარის მოქმედებისას მიიღება ნატრიუმის ქლორიდი და ჰიპოქლორიტი, ხოლო ცხელი ხსნარის შემთხვევაში – ნატრიუმის ქლორიდი და ქლორატი: 2NaOH + Cl2 → NaCl + NaClO + H2O t0 6NaOH + 3Cl2 5NaCl + NaClO 3 + 3H2O ტუტის ხსნარისა და გოგირდის ფხვნილის დუღილისას წარმოიქმნებანატრიუმის სულფიდი და სულფიტი:
  5. 5. 5 0 -2 +4 3S + 6NaOH 2Na2S + Na2SO3 + 3H2O NaOH-ის ხსნარი რეგირებს სილიციუმთან ნატრიუმის სილიკატისა დაწყალბადის გამოყოფით Si + H2O + 2NaOH → Na2SiO3 + 2H2 ნატრიუმის მარილებიდან უმნიშვნელოვანესია NaCl. გამოიყენება კვებისმრეწველობაში. აგრეთვე ნატრიუმის ტუტის, ქლორის, ნატრიუმის მარილებისმისაღებად. (ყოველი ადამიანი 1 დღის განმავლობაში დაახლოებით 2გ NaCl-სიღებს). ნატრიუმის ჰიდროკარბონატი, NaHCO3, “სასმელი სოდა” გამოიყენებაყოფაცხოვრებასა და კვების მრეწველობაში. ნატრიუმის კარბონატი, Na2CO3 – “სარეცხი სოდა” გამოიყენება ყოფაცხოვრებასადა ტექნიკაში კერძოდ საპნისა და მინის წარმოებაში. ნატრიუმისა და კალიუმის ყველა მარილი წყალში ხსნადია. ამ ორი მეტალისნაერთები რომ გავარჩიოთ ერთმანეთისგან დავიმახსოვროთ, რომ ნატრიუმისნაერთები ალს აძლევენ ყვითელ შეფერილობას, ხოლო კალიუმისა ლურჯშეფერილობას. საშინაო დავალება 1. დაწერეთ NaOH-ის ურთიერთქმედება შემდეგ ნაერთებთან a) H3PO4 (სამი შესაძლო რეაქცია) b) HNO3 გ) HBr დ) SO2 ე) SO3 ვ) Pb(NO3)2 ზ) HgCl2 თ) Sn ი) Ga 2. 100გ წყალში გახსნეს 40გ Na2O2. რამდენი ლიტრი ჟანგბადი (ნ.პ.) გამოიყოფა და როგორი იქნება მიღებულ ხსნარში NaOH-ის მასური წილი? 3. რამდენი გრამი NaOH უნდა დაემატოს 50მლ 25%-იან ფოსფორმჟავას ხსნარს (ρ=1,12) რომ რეაქციის შედეგად მივიღოთ Na2HPO4-ის ხსნარი? 4. რამდენი გრამი Zn შეიძლება გაიხსნას 300მლ 20%-იან (ρ=1,18) ხსნარში და რამდენი ლიტრი H2 (ნ.პ.) გამოიყოფა ამ დროს? 5. 10გ შენადნობი, რომელშიც ω(Na)=40% ω(K)=60%, გახსნეს წყალში. რამდენი გრამი NaOH და KOH და რამდენი ლიტრი H2 (ნ.პ.) გამოიყოფა ამ დროს?

×