Хэн хянах вэ? Жирэмсэн эмэгтэй Гэр бүлийнхэн Эмэгтэйчүүдийн  эмч Сүрьеэгийн эмч Өрхийн эмч
Жирэмслэлт ба сүрьеэ Жирэмсэн эмэгтэй сүрьеэгээр өвдөх нь жирийн хүмүүсээс 2 дахин их байдаг ./ халдвар авсан 100 тохиолдлын 15-20 нь өвчилдөг / Жирэмсний явцад бодисын солилцооны өөрчлөлт нь хуучин голомт задрах нөхцөлт хүчин зүйл болдог./3,6 дахь сард  элбэг тохиолддог/
Онцлог  Жирэмсний  эхний 3 сард Жирэмсний 2 дахь 3 сард Төрсний дараа  сүрьеэгийн идэвхижил эрс ихэсдэг
Жирэмсний эхний 3 сартайд - сүрьеэ Жирэмсний эрт үеийн хордлого гэж андуурагддаг Аль ч хэлбэрийн сүрьеэ тохиолдоно: эрт анхдагч сүрьеэ эхэлдэг / острый диссеминированный туберкулёз / Зулбалт өндөр тохиолддог. Явц нь хүнд, хордлого ихтэй учир  урагт нөлөөлдөг
Жирэмсний 2 дахь хагаст 20,28 дахь долоо хоногтойд - сүрьеэ Сүрьеэгийн хордлогын шинж тод илэрнэ./20-28 нед/ Жирэмсний 7-8 /28 нед/ дахь сартайд сүрьеэгийн шинж бүдгэрдэг. Өрц шахагдаж авдоминальный декомпенсаци үүсч жирэмсний хожуу хордлого гэж андуурагддаг.
Төрсний дараа – сүрьеэ  Сүрьеэгийн идэвхижил ихэсдэг. Сүрьеэгийн хэлбэрүүд хүнд байдаг Нас баралт өндөр байдаг.
Сүрьеэгийн эмч юуг анхаарах вэ? Жирэмсэн үед сүрьеэгийн эрсдэл байгаа эсэхийг тодорхойлох Жирэмслэлтийг шийдэх Нярайг халдвараас сэргийлэх
Эпид анамнез БЦЖ вакцин сорви шалгах Мантугийн сорил тавих Урьд нь сүрьеэгээр өвдөж байсан эсэх Сүрьеэгийн хавьталтай эсэх Хавсарсан өвчин/ УАБӨ, диабет, ШБЗӨ, 12 х.г шархлаа /
Шинжлэх Цээжний хамшинж  /ханиалгах, цээжээр өвдөх г.м/ илэрвэл  Цэрэнд ХТН 3 удаа үзэх Хордлогын хамшинж  / ядрах, халуурах, хөлрөх / жирэмсэн анх илэрсэн сүрьеэд илүү тод илэрнэ.  18-30 насны эмэгтэйд  Мантугийн сорил   тавих  : 12мм дээш үед сүрьеэгийн халдвар авсан 14 мм дээш цэврүүтэй бол сүрьеэгээр өвдсөн Бусад шинжилгээг лавшруулж хийнэ.
Рентген шинжилгээ Хугацаа алдалгүй авах Рентген туяаг ураг эхээс 10 дахин бага шингээнэ. / хэвлийд тугалган хормогч зүүлгэх / Цээж гэрэлд харж болохгүй. Рентген туяагаар илүү ачаалал авч гэмтэнэ. Флюр маш хортой туяа жирэмсэн хэрэглэхгүй. / нягтшил ихтэй / Нурууны ясны рентген зураг авч болохгүй
 
 
Сүрьеэгийн эсрэг эмчилгээ хийх Сүрьеэ эдгэрсэн үед жирэмсний 2 дахь 3 сараас дахилтын эсрэг эмчилгээ хийнэ. /20,28 ,32,36долоо хоногт/ Жирэмслэлт таслахгүй бол жирэмсний 2 дахь 3 сард , төрсний дараа сүрьеэгийн эмчилгээ хийх хэрэгтэй. /13 дахь долоо хоногоос/
Нярайн хооллолт  Дан хөхөөр ойрхон сайн хооллох Эсвэл сүү орлуулах нэмэлт тэжээл / СБТХА зарчмаар хэрэглэх  Холимог хооллолт нярайн дархлаа гүйцэд тогтоогүй учир сүрьеэгээр өвдөх эрсдлийг эрс ихэсгэдэг.
СБТХҮА Сэтгэлд нийцсэн, хүлээн зөвшөөрсөн байх Боломжтой байх Тогтвортой байх Худалдан авах чадвартай байх Аюулгүй байх
Сүрьеэтэй жирэмслэлтийг тээх  харьцангуй заалт Эмчилгээ хийх боломжтой Ажил , амьдралын байдал Биеийн ерөнхий байдал,  хүндрэлийг тооцох Хүүхэд төрүүлэх хүсэлтэй  Явц хөнгөн Эмчилгээний үр дүн сайн
Жирэмслэлт таслах сүрьеэгийн туйлын заалт Сорвит хөндийт сүрьеэ бүх тохиолдолд Архаг тархмал сүрьеэ бүх тохиолдолд Сүрьеэ амьсгал зүрх судасны дутагдалтай Сүрьеэ ба чихрийн шижин хавсарсан Шинэ сүрьеэгийн явц хүнд ,хүндрэл өгч байвал Мэс заслын заалттай сүрьеэ Сүрьеэ ба уушгин зүрх хавсарсан Бөөрний архаг дутагдал хавсарсан Олон эмийн дасалтай сүрьеэ
Сүрьеэгийн эмчилгээний зарчим Эмчилгээг сүрьеэ ба эмэгтэйчүүдийн эмч хамтарч шийднэ Эмчилгээг бүх тохиолдолд стандартаар / HRZE /  6-8  сар хийнэ. Жирэмсний 6-10 долоо хоногтойд сүрьеэгийн эмчилгээ аль болохуйц эхлэхгүй. Эмчилгээг жирэмсний  90 / 13ахь 7 хоногоос/ хоногоос хийнэ.  90 хоног 13 долоо хоногоос дээш аборт хийх нь хүндрэлтэй. Сүрьеэгийн эмчилгээ хийснээр гаж нөлөө, нас баралт багасна.
Эмийн гаж нөлөө сэргийлэх Изониазид / H /: витамин В6 уулгах буюу тарих Рифампицин / R /: элэг хамгаалах эмтэй хавсарч хэрэглэх  Этамбутал / E /: витамин А-тай цуг хэрэглэнэ. Стрептомицин –дүлий болгоно.
Жирэмсэн эмэгтэйн эмчилгээ / ЭМСайдын тушаал 190 / Эмэгтэйчүүдэд сүрьеэгийн эсрэг эмчилгээ эхлэхийн өмнө жирэмсэн эсэхийг тодруулах нь чухал. Сүрьеэгийн эсрэг ихэнх эмийг жирэмсэн эмэгтэйд хэрэглэхэд аюулгүй байдаг.  Харин стрептомицин  нь ургийн сонсголд нөлөөлдөг тул жирэмсэн эмэгтэйд хэрэглэж болохгүй, этамбутолоор орлуулдаг. Зөвлөмж болгож буй эмчилгээний горимоор хийгдэх сүрьеэгийн эмчилгээ үр дүнтэй болох нь хүндрэлгүй төрөхөд чухал ач холбогдолтой гэдгийг жирэмсэн эмэгтэйчүүдэд ойлгуулах нь чухал.
Хөхүүл эмэгтэйн эмчилгээ   / ЭМСайдын тушаал 190 / Хөхүүл бөгөөд сүрьеэтэй эмэгтэйчүүдэд сүрьеэгийн эсрэг бүтэн курс хими эмчилгээ хийх шаардлагатай. Цаг алдалгүй, зөв хийсэн хими эмчилгээ нь хүүхдэд сүрьеэгийн нян халдахаас сэргийлэх хамгийн сайн арга юм.  Сүрьеэгийн эсрэг бүх эмийг хөхүүл үед хэрэглэж болох бөгөөд хүүхдээ үргэлжлүүлэн хөхүүлэхэд аюулгүй. Эх, хүүхэд хоёрыг хамт байлгах хэрэгтэй. Хүүхдэд БЦЖ вакцинжуулалт юмуу изониазидын урьдчилан сэргийлэлтийн аль нэгийг хийнэ.
Жирэмслэхээс хамгаалах эм ууж буй эмэгтэйн эмийн эмчилгээ   / ЭМСайдын тушаал 190 / Ууж хэрэглэж буй жирэмснээс хамгаалах  эмэнд  рифамицин нөлөөлж, түүний үйлчилгээг бууруулдаг. Жирэмсэлтээс хамгаалах эмийг голдуу ууж хэрэглэдэг эмэгтэйчүүд рифамицинтэй эмчилгээ хийлгэж байвал дараах 2 зөвлөмжийн аль нэгийг нь сонгон хэрэглэх хэрэгтэй. Эмчийн зөвлөмжийн дагуу эстрогений тун нь илүү их хамгаалах эмүүд хэрэглэх, эсвэл өөр хэлбэрийн хамгаалах хэрэгсэл хэрэглэж болно.
Сүрьеэтэй өвчтний  эмчилгээний хоол №11 Сүрьеэтэй өвчтний хоол нь  илчлэг , тэжээллэг, витаминлаг шингэц сайтай байх шаардлагатай . Сүрьеэтэй өвчтөн уураг, эрдэс, цус багадалттай байдаг тул хоол эмчилгээгээр уураг, эрдсийг нөхөж, цус төлжүүлэхийг эрмэлзэнэ. Сүү цагаан идээ, жимс жимсгэнэ, махан хоол, өндөг г.м  хэрэглэнэ. Хоол унданд хориглох зүйлс: архи дарс, хийжүүлсэн ундаа, рашаан, халуун ногоо хэрэглэхгүй байхыг хичээгээрэй.
Эмчилгээний явцад биеэ гамнаарай   Хорт зуршлаас татгалзах Даарч хөрөхгүй байх Хэт халах , цээж наранд ээхгүй Биеийн болон оюуны хэт ачааллаас зайлсхийх Хүйтэн, тоостой, агааржилт муу, чийгтэй, гэрэл багатай орчинд ажиллахгүй байх Уламжлалт эмчилгээ физик эмчилгээ хавсруулан хэрэглэхгүй байх Хэт хүнд зүйл өргөх , юм цохиж доргихгүй байх  Аль болохуйц биеэ тойлж ажил амралтын дэглэмээ зөв зохицуулаарай  Сэтгэл санаа өөдрөг эдгэнэ гэсэн чин эрмэлзэл сэтгэлтэй байх
Эмчилгээний үр үнг тооцох Биеийн байдал сайжрах ХТН сөрөг Рентгенд эмгэг сүүдэр шимэгдэнэ
Сүрьеэтэй эмэгтэйчүүд гэр бүл төлөвлөлт Сүрьеэгийн эмчилгээ хийлгэснээс хойш 3-5 жил гам барьж төрөхгүй биеэ тэнхрүүлэх Гэр бүлийн гишүүд сүрьеэгийн хавьтлууд/ жилд 1-2 удаа цээжний рентген зураг авч сүрьеэгийн эмчид үзүүлж хянах Жирэслэлтээс сэргийлэх арга хэрэглэхдээ гормон оролцсон бэлдмэл хэрэглэхгүй байх /эм, тариа хэрэглэхгүй  харин спираль, бэлгэвч хэрэглэх /
Эрүүл энх, аз жаргал  хүсэн ерөөе

сүрьеэ ба жирэмслэлт

  • 1.
  • 2.
    Хэн хянах вэ?Жирэмсэн эмэгтэй Гэр бүлийнхэн Эмэгтэйчүүдийн эмч Сүрьеэгийн эмч Өрхийн эмч
  • 3.
    Жирэмслэлт ба сүрьеэЖирэмсэн эмэгтэй сүрьеэгээр өвдөх нь жирийн хүмүүсээс 2 дахин их байдаг ./ халдвар авсан 100 тохиолдлын 15-20 нь өвчилдөг / Жирэмсний явцад бодисын солилцооны өөрчлөлт нь хуучин голомт задрах нөхцөлт хүчин зүйл болдог./3,6 дахь сард элбэг тохиолддог/
  • 4.
    Онцлог Жирэмсний эхний 3 сард Жирэмсний 2 дахь 3 сард Төрсний дараа сүрьеэгийн идэвхижил эрс ихэсдэг
  • 5.
    Жирэмсний эхний 3сартайд - сүрьеэ Жирэмсний эрт үеийн хордлого гэж андуурагддаг Аль ч хэлбэрийн сүрьеэ тохиолдоно: эрт анхдагч сүрьеэ эхэлдэг / острый диссеминированный туберкулёз / Зулбалт өндөр тохиолддог. Явц нь хүнд, хордлого ихтэй учир урагт нөлөөлдөг
  • 6.
    Жирэмсний 2 дахьхагаст 20,28 дахь долоо хоногтойд - сүрьеэ Сүрьеэгийн хордлогын шинж тод илэрнэ./20-28 нед/ Жирэмсний 7-8 /28 нед/ дахь сартайд сүрьеэгийн шинж бүдгэрдэг. Өрц шахагдаж авдоминальный декомпенсаци үүсч жирэмсний хожуу хордлого гэж андуурагддаг.
  • 7.
    Төрсний дараа –сүрьеэ Сүрьеэгийн идэвхижил ихэсдэг. Сүрьеэгийн хэлбэрүүд хүнд байдаг Нас баралт өндөр байдаг.
  • 8.
    Сүрьеэгийн эмч юуганхаарах вэ? Жирэмсэн үед сүрьеэгийн эрсдэл байгаа эсэхийг тодорхойлох Жирэмслэлтийг шийдэх Нярайг халдвараас сэргийлэх
  • 9.
    Эпид анамнез БЦЖвакцин сорви шалгах Мантугийн сорил тавих Урьд нь сүрьеэгээр өвдөж байсан эсэх Сүрьеэгийн хавьталтай эсэх Хавсарсан өвчин/ УАБӨ, диабет, ШБЗӨ, 12 х.г шархлаа /
  • 10.
    Шинжлэх Цээжний хамшинж /ханиалгах, цээжээр өвдөх г.м/ илэрвэл Цэрэнд ХТН 3 удаа үзэх Хордлогын хамшинж / ядрах, халуурах, хөлрөх / жирэмсэн анх илэрсэн сүрьеэд илүү тод илэрнэ. 18-30 насны эмэгтэйд Мантугийн сорил тавих : 12мм дээш үед сүрьеэгийн халдвар авсан 14 мм дээш цэврүүтэй бол сүрьеэгээр өвдсөн Бусад шинжилгээг лавшруулж хийнэ.
  • 11.
    Рентген шинжилгээ Хугацааалдалгүй авах Рентген туяаг ураг эхээс 10 дахин бага шингээнэ. / хэвлийд тугалган хормогч зүүлгэх / Цээж гэрэлд харж болохгүй. Рентген туяагаар илүү ачаалал авч гэмтэнэ. Флюр маш хортой туяа жирэмсэн хэрэглэхгүй. / нягтшил ихтэй / Нурууны ясны рентген зураг авч болохгүй
  • 12.
  • 13.
  • 14.
    Сүрьеэгийн эсрэг эмчилгээхийх Сүрьеэ эдгэрсэн үед жирэмсний 2 дахь 3 сараас дахилтын эсрэг эмчилгээ хийнэ. /20,28 ,32,36долоо хоногт/ Жирэмслэлт таслахгүй бол жирэмсний 2 дахь 3 сард , төрсний дараа сүрьеэгийн эмчилгээ хийх хэрэгтэй. /13 дахь долоо хоногоос/
  • 15.
    Нярайн хооллолт Дан хөхөөр ойрхон сайн хооллох Эсвэл сүү орлуулах нэмэлт тэжээл / СБТХА зарчмаар хэрэглэх Холимог хооллолт нярайн дархлаа гүйцэд тогтоогүй учир сүрьеэгээр өвдөх эрсдлийг эрс ихэсгэдэг.
  • 16.
    СБТХҮА Сэтгэлд нийцсэн,хүлээн зөвшөөрсөн байх Боломжтой байх Тогтвортой байх Худалдан авах чадвартай байх Аюулгүй байх
  • 17.
    Сүрьеэтэй жирэмслэлтийг тээх харьцангуй заалт Эмчилгээ хийх боломжтой Ажил , амьдралын байдал Биеийн ерөнхий байдал, хүндрэлийг тооцох Хүүхэд төрүүлэх хүсэлтэй Явц хөнгөн Эмчилгээний үр дүн сайн
  • 18.
    Жирэмслэлт таслах сүрьеэгийнтуйлын заалт Сорвит хөндийт сүрьеэ бүх тохиолдолд Архаг тархмал сүрьеэ бүх тохиолдолд Сүрьеэ амьсгал зүрх судасны дутагдалтай Сүрьеэ ба чихрийн шижин хавсарсан Шинэ сүрьеэгийн явц хүнд ,хүндрэл өгч байвал Мэс заслын заалттай сүрьеэ Сүрьеэ ба уушгин зүрх хавсарсан Бөөрний архаг дутагдал хавсарсан Олон эмийн дасалтай сүрьеэ
  • 19.
    Сүрьеэгийн эмчилгээний зарчимЭмчилгээг сүрьеэ ба эмэгтэйчүүдийн эмч хамтарч шийднэ Эмчилгээг бүх тохиолдолд стандартаар / HRZE / 6-8 сар хийнэ. Жирэмсний 6-10 долоо хоногтойд сүрьеэгийн эмчилгээ аль болохуйц эхлэхгүй. Эмчилгээг жирэмсний 90 / 13ахь 7 хоногоос/ хоногоос хийнэ. 90 хоног 13 долоо хоногоос дээш аборт хийх нь хүндрэлтэй. Сүрьеэгийн эмчилгээ хийснээр гаж нөлөө, нас баралт багасна.
  • 20.
    Эмийн гаж нөлөөсэргийлэх Изониазид / H /: витамин В6 уулгах буюу тарих Рифампицин / R /: элэг хамгаалах эмтэй хавсарч хэрэглэх Этамбутал / E /: витамин А-тай цуг хэрэглэнэ. Стрептомицин –дүлий болгоно.
  • 21.
    Жирэмсэн эмэгтэйн эмчилгээ/ ЭМСайдын тушаал 190 / Эмэгтэйчүүдэд сүрьеэгийн эсрэг эмчилгээ эхлэхийн өмнө жирэмсэн эсэхийг тодруулах нь чухал. Сүрьеэгийн эсрэг ихэнх эмийг жирэмсэн эмэгтэйд хэрэглэхэд аюулгүй байдаг. Харин стрептомицин нь ургийн сонсголд нөлөөлдөг тул жирэмсэн эмэгтэйд хэрэглэж болохгүй, этамбутолоор орлуулдаг. Зөвлөмж болгож буй эмчилгээний горимоор хийгдэх сүрьеэгийн эмчилгээ үр дүнтэй болох нь хүндрэлгүй төрөхөд чухал ач холбогдолтой гэдгийг жирэмсэн эмэгтэйчүүдэд ойлгуулах нь чухал.
  • 22.
    Хөхүүл эмэгтэйн эмчилгээ / ЭМСайдын тушаал 190 / Хөхүүл бөгөөд сүрьеэтэй эмэгтэйчүүдэд сүрьеэгийн эсрэг бүтэн курс хими эмчилгээ хийх шаардлагатай. Цаг алдалгүй, зөв хийсэн хими эмчилгээ нь хүүхдэд сүрьеэгийн нян халдахаас сэргийлэх хамгийн сайн арга юм. Сүрьеэгийн эсрэг бүх эмийг хөхүүл үед хэрэглэж болох бөгөөд хүүхдээ үргэлжлүүлэн хөхүүлэхэд аюулгүй. Эх, хүүхэд хоёрыг хамт байлгах хэрэгтэй. Хүүхдэд БЦЖ вакцинжуулалт юмуу изониазидын урьдчилан сэргийлэлтийн аль нэгийг хийнэ.
  • 23.
    Жирэмслэхээс хамгаалах эмууж буй эмэгтэйн эмийн эмчилгээ / ЭМСайдын тушаал 190 / Ууж хэрэглэж буй жирэмснээс хамгаалах эмэнд рифамицин нөлөөлж, түүний үйлчилгээг бууруулдаг. Жирэмсэлтээс хамгаалах эмийг голдуу ууж хэрэглэдэг эмэгтэйчүүд рифамицинтэй эмчилгээ хийлгэж байвал дараах 2 зөвлөмжийн аль нэгийг нь сонгон хэрэглэх хэрэгтэй. Эмчийн зөвлөмжийн дагуу эстрогений тун нь илүү их хамгаалах эмүүд хэрэглэх, эсвэл өөр хэлбэрийн хамгаалах хэрэгсэл хэрэглэж болно.
  • 24.
    Сүрьеэтэй өвчтний эмчилгээний хоол №11 Сүрьеэтэй өвчтний хоол нь илчлэг , тэжээллэг, витаминлаг шингэц сайтай байх шаардлагатай . Сүрьеэтэй өвчтөн уураг, эрдэс, цус багадалттай байдаг тул хоол эмчилгээгээр уураг, эрдсийг нөхөж, цус төлжүүлэхийг эрмэлзэнэ. Сүү цагаан идээ, жимс жимсгэнэ, махан хоол, өндөг г.м хэрэглэнэ. Хоол унданд хориглох зүйлс: архи дарс, хийжүүлсэн ундаа, рашаан, халуун ногоо хэрэглэхгүй байхыг хичээгээрэй.
  • 25.
    Эмчилгээний явцад биеэгамнаарай Хорт зуршлаас татгалзах Даарч хөрөхгүй байх Хэт халах , цээж наранд ээхгүй Биеийн болон оюуны хэт ачааллаас зайлсхийх Хүйтэн, тоостой, агааржилт муу, чийгтэй, гэрэл багатай орчинд ажиллахгүй байх Уламжлалт эмчилгээ физик эмчилгээ хавсруулан хэрэглэхгүй байх Хэт хүнд зүйл өргөх , юм цохиж доргихгүй байх Аль болохуйц биеэ тойлж ажил амралтын дэглэмээ зөв зохицуулаарай Сэтгэл санаа өөдрөг эдгэнэ гэсэн чин эрмэлзэл сэтгэлтэй байх
  • 26.
    Эмчилгээний үр үнгтооцох Биеийн байдал сайжрах ХТН сөрөг Рентгенд эмгэг сүүдэр шимэгдэнэ
  • 27.
    Сүрьеэтэй эмэгтэйчүүд гэрбүл төлөвлөлт Сүрьеэгийн эмчилгээ хийлгэснээс хойш 3-5 жил гам барьж төрөхгүй биеэ тэнхрүүлэх Гэр бүлийн гишүүд сүрьеэгийн хавьтлууд/ жилд 1-2 удаа цээжний рентген зураг авч сүрьеэгийн эмчид үзүүлж хянах Жирэслэлтээс сэргийлэх арга хэрэглэхдээ гормон оролцсон бэлдмэл хэрэглэхгүй байх /эм, тариа хэрэглэхгүй харин спираль, бэлгэвч хэрэглэх /
  • 28.
    Эрүүл энх, азжаргал хүсэн ерөөе