Хавьтлын судалгаа хийх тухай Хавьтлын судалгаа гэдэг нь сүрьеэгийн нянгийн халдвар авсан байж болзошгүй хүмүүсийг илрүүлэх зорилготой явуулах үйл ажиллагаа юм.  Хавьтал гэдэг нь уушигны, халдвартай хэлбэрийн сүрьеэгээр өвчилсөн хүнээс сүрьеэгийн нянгийн халдвар авсан байж болзошгүй хүнийг хэлнэ.
Хавьтлын судалгааны бүрэлдэхүүн хэсгүүд   Хавьтлын судалгааны цаашдын үр дүн нь халдвар судлаач эмчийн гаргах эхний дүгнэлтээс их шалтгаална. Анхан шатны дүгнэлт ямар байхаас цаашид ямар үйл ажиллагаа явуулах нь тодорхойлогдоно. Хавьтлын судалгаа тухайн өвчтөнд оношийг бүрэн тавьсны дараа л эхлэх хэрэгтэй. Тухайн тохиолдлын онош, халдвартай эсэх нь тодорхой бус байхад хавьтлын судалгааг явуулах ямар нэгэн удирдамж, зөвлөмжийг гаргаж болохгүй.
Хавьтлын судалгааны бүрэлдэхүүн хэсгүүд Халдвар судлаач эмч тухайн тохиолдол хэр зэрэг халдвартай болохыг тодорхойлох дүгнэлт гаргахад доорхи мэдээллүүд шаардагдана: Цэрний шинжилгээний дүгнэлт Өвчтний уушгины рентген зураг Хавьтлын судалгааны явцад сүрьеэ өвчний шинэ тохиолдлыг халдвар тараах эгзгээр нь анхаарал татах гурван хэлбэрт хуваана.
Анхаарал татах хэлбэрүүд  I  анхаарал татах хэлбэр  Түрхэц эерэг уушигны сүрьеэ Түрхэц эерэг төвөнхийн сүрьеэ Бактериологийн шинжилгээ хийлгээгүйгээр зөвхөн клиникээр оношлосон уушигны сүрьеэ Уушигны болон уушигны бус хэлбэрийн хүүхдийн сүрьеэ II  анхаарал татах хэлбэр Түрхэц сөрөг уушигны сүрьеэ III  анхаарал татах хэлбэр Уушигны бус хэлбэрийн сүрьэ
Хавьтлын зэрэг  1.  Ойрын хавьтал а. Гэр бүлийн гишүүд  / 100% /  б. Хамаатан садан, найз нөхөд /10%/ 2. холын хавьтал / 1% /  Үүнээс дүгнэхэд халдвартай хэлбэрийн сүрьеэгээр өвчилсөн өвчтөнтэй хамт амьдарч буй хүмүүс 100% халдвар авах боломжтой бол хамт ажиллагсад болон найз нөхөд г.м хүмүүс 10% , харин хааяа нэг уулздаг найз нөхөд г.м хүмүүс 1% халдвар авах боломжтой байна.
Ñ¿ðüåýãèéí ¿íäñýí ýðñýëò á¿ëýã Ýðñäýëò á¿ëãèéí õ¿ì¿¿ñ ãýäýã íü ñ¿ðüåýãèéí õàëäâàð àâàõ , ñ¿ðüåýãýýð ºâäºõ áîëîìæ íü õ¿í àìààñ 10 äàõèí èë¿¿ ýðñäýëòýé á¿ëýã õ¿ì¿¿ñèéã õýëíý. ¯¿íä:  I. Õàëäâàðûí ãîëîìòîíä ºðòºìòãèé  á¿ëýã : I.1 Õàëâàðòàé òîõèîëäëûí ãýð á¿ëèéí òîéðîã/ óóøèãíû ò¿õýö ýåðýã ñ¿ðüåýòýé ºâ÷òºíòýé õàìò àìüäàð÷ áàéãàà õ¿í/ I.2 Ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéãóóëëàãóóä/öóã õýâòýí ýì÷ë¿¿ëýã÷èä, íÿí ºñãºâºðëºõ øèíæèëãýý õèéäýã ëàáîðàòîðèä àæèëëàã÷èä I.3 Äàðõëàà ñóë á¿ëýã õ¿ì¿¿ñ/ÄÎÕ ÕÄÕ õàëâàðòàé õ¿ н , ñèëèêîç,÷èõðèéí øèæèí, ëèìôîìà , õàð òàìõè÷èä, àðõè÷èä/ I.4 Òóñãàé á¿ëýã /ÿäóó, õîðèãäîë, ÕÄÕ õàëâàðòàé õ¿í /
Ñ¿ðüåýãèéí ¿íäñýí ýðñýëò á¿ëýã II.Ñ¿ðüåýãèéí òàðõàëò ºíäºð óëñ îðíóóäààñ èðñýí øèëæèí ñóóðüøèã÷èä III.Ñ¿ðüåýãèéí ýì÷èëãýý ¿ð ä¿íã¿é, áóþó ñ¿ðüåý îãò ýì÷ë¿¿ëýýã¿é  õ¿ì¿¿ñ õàìààðíà.
Сүрьеэгийн халдвар авах хүчин зүйлс Хавьтлын бие махбодийн ерөнхий байдал, дархлалын системийн үйл ажиллагаа, нас Орон сууц, өрөө тасалгааны хэмжээ, агааржилтын байдал Халдвартай хэлбэрийн сүрьеэтэй хүнтэй хамт байсан хугацаа, давтамж Халдвартай хэлвэрийн сүрьеэтэй, тухайн хүний ялгаруулж байгаа нянгийн тоо хэмжээ
Шинэ илэрсэн сүрьеэтэй өвчтний хавьталд авах арга хэмжээ 15-аас доош насны хүүхдүүд , жирэмсэн эхчүүд, ХДХВ-ын халдвартай, ДОХ, хорт хавдар, чихрийн шижин өвчтэй болон 70-аас дээш насны хүмүүсийг нэн тэргүүнд бүртгэн авч урьдчилан сэргийлэх үзлэгт хамруулна. 16-аас доош насны хүүхдэд туберкулин сорил хэт эерэг гарсан тохиолдолд сүрьеэгийн эсрэг химийн урьдчилан сэргийлэх  эмчилгээг изониазидаар хийнэ. Ойрын хавьтлын туберкулин сорил нь эхэндээ сөрөг гарсан тохиолдолд сорилыг 10-12 долоо хоногийн дараа давтан хийх хэрэгтэй. Халдвартай хэлбэрийн сүрьеэгийн нэг шинэ тохиолдолд дунджаар 10-15 хавьтал судлах хэрэгтэй
Хавьтлыг урьдчилан сэргийлэх үзлэг шинжилгээнд хамруулсны ач холбогдол Сүрьеэ өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх Сүрьеэ өвчний тархалтыг буруулах  Сүрьеэ өвчнийг эрт илрүүлэх Сүрьеэ өвчин голомтлон гарч, гэр бүлийн гишүүд болон өвчтөн дахин өвчлөхөөс сэргийлэх
Хавьталд хийгдэх шинжилгээ Гэрлийн шинжилгээ Туберкулин сорил Шаардлагатай тохиолдолд: Өндөгний цусны шинжилгээ Цэрний түрхэцийн шинжилгээ

хавьтлын судалгаа хийх тухай

  • 1.
    Хавьтлын судалгаа хийхтухай Хавьтлын судалгаа гэдэг нь сүрьеэгийн нянгийн халдвар авсан байж болзошгүй хүмүүсийг илрүүлэх зорилготой явуулах үйл ажиллагаа юм. Хавьтал гэдэг нь уушигны, халдвартай хэлбэрийн сүрьеэгээр өвчилсөн хүнээс сүрьеэгийн нянгийн халдвар авсан байж болзошгүй хүнийг хэлнэ.
  • 2.
    Хавьтлын судалгааны бүрэлдэхүүнхэсгүүд Хавьтлын судалгааны цаашдын үр дүн нь халдвар судлаач эмчийн гаргах эхний дүгнэлтээс их шалтгаална. Анхан шатны дүгнэлт ямар байхаас цаашид ямар үйл ажиллагаа явуулах нь тодорхойлогдоно. Хавьтлын судалгаа тухайн өвчтөнд оношийг бүрэн тавьсны дараа л эхлэх хэрэгтэй. Тухайн тохиолдлын онош, халдвартай эсэх нь тодорхой бус байхад хавьтлын судалгааг явуулах ямар нэгэн удирдамж, зөвлөмжийг гаргаж болохгүй.
  • 3.
    Хавьтлын судалгааны бүрэлдэхүүнхэсгүүд Халдвар судлаач эмч тухайн тохиолдол хэр зэрэг халдвартай болохыг тодорхойлох дүгнэлт гаргахад доорхи мэдээллүүд шаардагдана: Цэрний шинжилгээний дүгнэлт Өвчтний уушгины рентген зураг Хавьтлын судалгааны явцад сүрьеэ өвчний шинэ тохиолдлыг халдвар тараах эгзгээр нь анхаарал татах гурван хэлбэрт хуваана.
  • 4.
    Анхаарал татах хэлбэрүүд I анхаарал татах хэлбэр Түрхэц эерэг уушигны сүрьеэ Түрхэц эерэг төвөнхийн сүрьеэ Бактериологийн шинжилгээ хийлгээгүйгээр зөвхөн клиникээр оношлосон уушигны сүрьеэ Уушигны болон уушигны бус хэлбэрийн хүүхдийн сүрьеэ II анхаарал татах хэлбэр Түрхэц сөрөг уушигны сүрьеэ III анхаарал татах хэлбэр Уушигны бус хэлбэрийн сүрьэ
  • 5.
    Хавьтлын зэрэг 1. Ойрын хавьтал а. Гэр бүлийн гишүүд / 100% / б. Хамаатан садан, найз нөхөд /10%/ 2. холын хавьтал / 1% / Үүнээс дүгнэхэд халдвартай хэлбэрийн сүрьеэгээр өвчилсөн өвчтөнтэй хамт амьдарч буй хүмүүс 100% халдвар авах боломжтой бол хамт ажиллагсад болон найз нөхөд г.м хүмүүс 10% , харин хааяа нэг уулздаг найз нөхөд г.м хүмүүс 1% халдвар авах боломжтой байна.
  • 6.
    Ñ¿ðüåýãèéí ¿íäñýí ýðñýëòá¿ëýã Ýðñäýëò á¿ëãèéí õ¿ì¿¿ñ ãýäýã íü ñ¿ðüåýãèéí õàëäâàð àâàõ , ñ¿ðüåýãýýð ºâäºõ áîëîìæ íü õ¿í àìààñ 10 äàõèí èë¿¿ ýðñäýëòýé á¿ëýã õ¿ì¿¿ñèéã õýëíý. ¯¿íä: I. Õàëäâàðûí ãîëîìòîíä ºðòºìòãèé á¿ëýã : I.1 Õàëâàðòàé òîõèîëäëûí ãýð á¿ëèéí òîéðîã/ óóøèãíû ò¿õýö ýåðýã ñ¿ðüåýòýé ºâ÷òºíòýé õàìò àìüäàð÷ áàéãàà õ¿í/ I.2 Ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéãóóëëàãóóä/öóã õýâòýí ýì÷ë¿¿ëýã÷èä, íÿí ºñãºâºðëºõ øèíæèëãýý õèéäýã ëàáîðàòîðèä àæèëëàã÷èä I.3 Äàðõëàà ñóë á¿ëýã õ¿ì¿¿ñ/ÄÎÕ ÕÄÕ õàëâàðòàé õ¿ н , ñèëèêîç,÷èõðèéí øèæèí, ëèìôîìà , õàð òàìõè÷èä, àðõè÷èä/ I.4 Òóñãàé á¿ëýã /ÿäóó, õîðèãäîë, ÕÄÕ õàëâàðòàé õ¿í /
  • 7.
    Ñ¿ðüåýãèéí ¿íäñýí ýðñýëòá¿ëýã II.Ñ¿ðüåýãèéí òàðõàëò ºíäºð óëñ îðíóóäààñ èðñýí øèëæèí ñóóðüøèã÷èä III.Ñ¿ðüåýãèéí ýì÷èëãýý ¿ð ä¿íã¿é, áóþó ñ¿ðüåý îãò ýì÷ë¿¿ëýýã¿é õ¿ì¿¿ñ õàìààðíà.
  • 8.
    Сүрьеэгийн халдвар аваххүчин зүйлс Хавьтлын бие махбодийн ерөнхий байдал, дархлалын системийн үйл ажиллагаа, нас Орон сууц, өрөө тасалгааны хэмжээ, агааржилтын байдал Халдвартай хэлбэрийн сүрьеэтэй хүнтэй хамт байсан хугацаа, давтамж Халдвартай хэлвэрийн сүрьеэтэй, тухайн хүний ялгаруулж байгаа нянгийн тоо хэмжээ
  • 9.
    Шинэ илэрсэн сүрьеэтэйөвчтний хавьталд авах арга хэмжээ 15-аас доош насны хүүхдүүд , жирэмсэн эхчүүд, ХДХВ-ын халдвартай, ДОХ, хорт хавдар, чихрийн шижин өвчтэй болон 70-аас дээш насны хүмүүсийг нэн тэргүүнд бүртгэн авч урьдчилан сэргийлэх үзлэгт хамруулна. 16-аас доош насны хүүхдэд туберкулин сорил хэт эерэг гарсан тохиолдолд сүрьеэгийн эсрэг химийн урьдчилан сэргийлэх эмчилгээг изониазидаар хийнэ. Ойрын хавьтлын туберкулин сорил нь эхэндээ сөрөг гарсан тохиолдолд сорилыг 10-12 долоо хоногийн дараа давтан хийх хэрэгтэй. Халдвартай хэлбэрийн сүрьеэгийн нэг шинэ тохиолдолд дунджаар 10-15 хавьтал судлах хэрэгтэй
  • 10.
    Хавьтлыг урьдчилан сэргийлэхүзлэг шинжилгээнд хамруулсны ач холбогдол Сүрьеэ өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх Сүрьеэ өвчний тархалтыг буруулах Сүрьеэ өвчнийг эрт илрүүлэх Сүрьеэ өвчин голомтлон гарч, гэр бүлийн гишүүд болон өвчтөн дахин өвчлөхөөс сэргийлэх
  • 11.
    Хавьталд хийгдэх шинжилгээГэрлийн шинжилгээ Туберкулин сорил Шаардлагатай тохиолдолд: Өндөгний цусны шинжилгээ Цэрний түрхэцийн шинжилгээ