รายงานทางวิชาการ หมายถึง ผลงานที่ได้จากการศึกษาค้นคว้าของนักศึกษาในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง ซึ่งเรียบเรียงขึ้นอย่างมีขั้นตอน และมีรูปแบบการนำเสนอผลงานตามที่อาจารย์หรือมหาวิทยาลัยกำหนด

1. การเขียนรายงาน
ผศ.ดร.วัชรพล วิบูลยศริน
หลักสูตรภาษาไทย คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์
มหาวิทยาลัยสวนดุสิต

2. คาถามชวนคิดพิจารณา
ทาไมนักศึกษาจึงได้รับมอบหมาย
ให้ทารายงานทางวิชาการ?

3. ความหมาย
รายงานทางวิชาการ หมายถึง ผลงานที่ได้จาก
การศึกษาค้นคว้าของนักศึกษาในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง ซึ่งเรียบ
เรียงขึ้นอย่างมีขั้นตอน และมีรูปแบบการนาเสนอผลงาน
ตามที่อาจารย์หรือมหาวิทยาลัยกาหนด
ผลงานนั้นเป็นส่วนหนึ่งในกระบวนการเรียนการสอนรายวิชาหนึ่ง ๆ 

4. ข้อควรเข้าใจเกี่ยวกับรายงานทางวิชาการ
• ไม่ใช่วรรณกรรมตัดแปะ
• ไม่ใช่วรรณกรรมมัดห่อส่ง

5. ข้อควรเข้าใจเกี่ยวกับรายงานทางวิชาการ
เมื่อเข้าใจวิธีเขียนรายงานทางวิชาการ ย่อมทาให้
เข้าใจวิธีเขียนเนื้อหาในปริญญานิพนธ์ /ภาคนิพนธ์ /สาร
นิพนธ์

6. จุดประสงค์ของการมอบหมายรายงานทางวิชาการ
นักศึกษาได้ฝึกฝนการศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง
– รู้จักแหล่งสารสนเทศต่าง ๆ
– มีทักษะการอ่าน พิจารณา วิเคราะห์
– มีทักษะการจดบันทึกความรู้
– มีทักษะการเขียน การนาเสนออย่างมีคุณภาพ
นักศึกษาเป็นผู้ที่เรียนรู้ตลอดชีวิต (Lifelong learning)

7. ประเภทของรายงานทางวิชาการ
■1. รายงาน (report) เป็นผลงานการค้นคว้าของนักศึกษา ซึ่ง
นาเสนอเนื้อหาที่ศึกษาอย่างเป็นระบบตามกฎเกณฑ์ที่อาจารย์
ผู้สอนหรือมหาวิทยาลัยกาหนด (ขอบเขตความละเอียดลึกซึ้ง
ความยาว) และเป็นส่วนหนึ่งในการประเมินผลการศึกษาใน
รายวิชา
ใน 1 ภาคการศึกษา นักศึกษาอาจต้องทารายงานหลายชิ้น ในรายวิชาหนึ่ง ๆ ก็ได้ 

8. ประเภทของรายงานทางวิชาการ
■2. ภาคนิพนธ์ (term paper) มีความหมายเหมือน รายงาน
แต่นาเสนอเนื้อหาที่กว้างขวางและลุ่มลึกกว่า แสดงความ
คิดเห็นของตนเองและของผู้รู้ตามที่ได้ศึกษาค้นคว้ามา มี
ข้อเสนอ/ประเด็นให้คิดหรือ สร้างสรรค์ต่อไป
ใน 1 ภาคการศึกษา นักศึกษาอาจต้องทารายงาน 1 ชิ้น ในรายวิชาหนึ่ง ๆ 

9. ประเภทของรายงานทางวิชาการ
■3. ปริญญานิพนธ์หรือวิทยานิพนธ์ (thesis or dissertation)
เป็นผลงานการศึกษาวิจัยของนักศึกษาในระดับบัณฑิตศึกษา มี
กระบวนการของการหาคาตอบด้วยวิธีการทางวิทยาศาสตร์
เพื่อให้ได้คาตอบที่เชื่อถือได้ เป็นผลงานที่แสดงถึงความคิด
ริเริ่ม ใช้ภาษาที่ถูกต้อง รัดกุม
มีคุณภาพสูง สมภาคภูมิของการเป็นผลงานวิชาการเพื่อเลื่อนวิทยฐานะทางปริญญา

10. ขั้นตอนการทารายงานทางวิชาการ
1. เลือกหัวข้อเรื่อง - ตั้งชื่อเรื่อง
2. สารวจและรวบรวมข้อมูล
3. วางโครงเรื่อง - ใช้ egg diagram
4. อ่าน บันทึก ตามโครงเรื่อง

11. ขั้นตอนการทารายงานทางวิชาการ
5. ทาโครงร่างรายงาน
6. เขียนรายการอ้างอิง - เขียนคานา
7. ตรวจความถูกต้องทั้งฉบับ
8. เข้าเล่ม - ส่งอาจารย์

12. ขั้นตอนการทารายงานทางวิชาการ
■ 1. การเลือกหัวข้อเรื่องและกาหนดชื่อเรื่องของรายงาน
- เลือกเรื่องที่ตนเองสนใจ และถนัด
- เลือกเรื่องที่ตนเองพอมีความรู้อยู่บ้าง
- เลือกเรื่องที่มีแหล่งข้อมูลให้ศึกษาค้นคว้า
- เลือกเรื่องที่มีขอบเขตของเนื้อหาไม่กว้างหรือแคบเกินไป
- ตั้งชื่อเรื่องให้กะทัดรัด ตรงตามเนื้อหาและวัตถุประสงค์ที่จะเขียน

13. ตัวอย่างชื่อรายงานที่ดี
■ แนวโน้มการจัดการศึกษาระดับอุดมศึกษา
■ ระบบการบริหารการศึกษาของไทย
■ ปัญหาแหล่งน้าสาหรับการเกษตรในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
■ การปลูกฝังนิสัยรักการอ่านในโรงเรียนประถมศึกษา
■ การใช้ภาษาไทยในหนังสือพิมพ์

14. ขั้นตอนการทารายงานทางวิชาการ
■ 2. การสารวจและรวบรวมข้อมูล
ควรสารวจและรวบรวมข้อมูลให้ได้มากที่สุดและต้องเป็นข้อมูลที่ทันสมัย
จากแหล่งที่น่าเชื่อถือ เช่น บัตรรายการ ดรรชนีวารสาร หนังสืออ้างอิง
โสตทัศนวัสดุ ซีดี-รอม หนังสือ วารสาร อินเทอร์เน็ต

15. ขั้นตอนการทารายงานทางวิชาการ
■ 3. การวางโครงเรื่อง
- โครงเรื่องจะต้องประกอบด้วยชื่อของรายงาน เนื้อหา แบ่งออกเป็นบท ๆ แต่
ละบทประกอบด้วยหัวข้อต่าง ๆ หัวข้อใหญ่มีความสาคัญมาก และหัวข้อย่อยที่มี
ความสาคัญรองลงมาเรียงตามลาดับ
- เนื้อหาของแต่ละบทควรมีความสั้น-ยาวใกล้เคียงกัน
- ชื่อหัวข้อควรสั้น กะทัดรัด ได้ใจความ ครอบคลุมเนื้อหาในตอนนั้น ๆ
- หัวข้อต่าง ๆ ควรเรียงลาดับสัมพันธ์กัน
- โครงเรื่องต้องเขียนอย่างเป็นระบบ สะดวกแก่การอ่านและทาความเข้าใจ

16. ขั้นตอนการทารายงานทางวิชาการ
■ 4. การอ่านและการบันทึกตามโครงเรื่อง
- บันทึกย่อ เอาแต่ใจความสาคัญ
- บันทึกแบบถอดความจากต้นฉบับเดิมโดยใช้สานวนของผู้บันทึก
- บันทึกแบบคัดลอกข้อความ
■ 5. การทาโครงร่างรายงาน
- นาข้อมูลที่ได้จากการค้นคว้ามาเรียงลาดับตามโครงเรื่องที่เขียนไว้ตอนต้น
- เมื่อได้ข้อมูลครบตามโครงเรื่องให้พิจารณาตัวโครงเรื่องอีกครั้ง

17. ขั้นตอนการทารายงานทางวิชาการ
■ 5. การทาโครงร่างรายงาน
- นาข้อมูลที่ได้จากการค้นคว้ามาเรียงลาดับตามโครงเรื่องที่เขียนไว้ตอนต้น
- เมื่อได้ข้อมูลครบตามโครงเรื่องให้พิจารณาตัวโครงเรื่องอีกครั้ง
- เขียนรายงานฉบับร่างให้เป็นไปตามลาดับโครงเรื่อง โดยใช้ภาษาเข้าใจง่าย
กระชับ ได้ใจความ สะกดการันต์ถูกต้อง ส่วนใดจาเป็นต้องอ้างอิงก็ควรอ้างอิงตาม
แบบแผนการอ้างอิง
- อ่านตรวจทานความถูกต้องของการเขียนสะกดการันต์ ตรวจสอบการจัดลาดับ
หน้าของรายงานก่อนเย็บเล่ม

18. ขั้นตอนการทารายงานทางวิชาการ
■ 5. การรายการอ้างอิง
- อ้างอิงข้อความที่คัดลอกหรือได้แนวคิดจากเอกสารใด ๆ โดยบอกที่มาของข้อมูล
สามารถตรวจสอบหลักฐานเดิม หรือค้นคว้าหาอ่านเพิ่มเติมได้

19. ขั้นตอนการทารายงานทางวิชาการ
■ 5. การรายการอ้างอิง
- อ้างอิงข้อความที่คัดลอกหรือได้แนวคิดจากเอกสารใด ๆ โดยบอกที่มาของข้อมูล
สามารถตรวจสอบหลักฐานเดิม หรือค้นคว้าหาอ่านเพิ่มเติมได้

20. สูตรสำเร็จวิธีเขียนรำยงำนทำงวิชำกำร
รายงานทางวิชาการที่ดีต้องประกอบด้วย 3 ส่วน
■1. ส่วนบทนา
■2. ส่วนเนื้อหา
■3. ส่วนสรุปและเสนอแนะความคิดเห็นของผู้จัดทารายงาน

21. สูตรสำเร็จวิธีเขียนรำยงำนทำงวิชำกำร
เขียนส่วนที่ 2 เนื้ อหำก่อน โดยศึกษำค้นคว้ำ แล้วเรียบ
เรียงใหม่ อ้ำงอิงแหล่งข้อมูลให้ครบถ้วน
** ใช้ทักษะกำรรู้สำรสนเทศ (จะมีควำมยำวกี่ย่อหน้ำ
กี่หน้ำก็ตำม แต่ต้องมีประเด็นเนื้ อหำตำมควำมคำดหวังของ
อำจำรย์หรือคะแนน)

22. สูตรสำเร็จวิธีเขียนรำยงำนทำงวิชำกำร
เมื่อเขียนส่วนที่ 2 เนื้ อหำเสร็จแล้ว จึงลงมือเขียนส่วน
ที่ 3 ส่วนสรุป
**โดยสรุปเรื่องสำคัญที่สุดของเนื้ อหำ แล้วเสนอแนะ
แสดงควำมคิดเห็นของผู้จัดทำรำยงำนลงไปด้วย**

23. สูตรสำเร็จวิธีเขียนรำยงำนทำงวิชำกำร
เมื่อเขียนส่วนที่ 3 เสร็จ จึงเขียนส่วนที่ 1 บทนา โดยนา
ผู้อ่านว่า ผู้อ่านจะได้ข้อมูลความรู้เกี่ยวกับเรื่องอะไรบ้าง และจะ
ได้ข้อคิดเห็นที่ผู้จัดทารายงานได้ผนวกไว้ตอนท้ายเรื่องว่าอย่างไร
ทั้งหมดต้องเขียนเชิงปลุกเร้าให้ผู้อ่านรู้สึกว่า ถ้าไม่ได้อ่านเนื้อหา
ต่อไปจะตกยุค เสียเปรียบผู้อื่น ฯลฯ

24. สูตรสำเร็จวิธีเขียนรำยงำนทำงวิชำกำร
เมื่อเขียนส่วนที่ 3 เสร็จ จึงเขียนส่วนที่ 1 บทนา โดยนา
ผู้อ่านว่า ผู้อ่านจะได้ข้อมูลความรู้เกี่ยวกับเรื่องอะไรบ้าง และจะ
ได้ข้อคิดเห็นที่ผู้จัดทารายงานได้ผนวกไว้ตอนท้ายเรื่องว่าอย่างไร
ทั้งหมดต้องเขียนเชิงปลุกเร้าให้ผู้อ่านรู้สึกว่า ถ้าไม่ได้อ่านเนื้อหา
ต่อไปจะตกยุค เสียเปรียบผู้อื่น ฯลฯ

25. สูตรสำเร็จวิธีเขียนรำยงำนทำงวิชำกำร
วิธีเขียนส่วนที่ 2 เนื้อหา
■ลงมือทาทันทีที่ได้ชื่อเรื่อง
■หากระดาษมา 1 แผ่น เขียนรูปวงรีกลางหน้ากระดาษ ขนาด
พอดี ๆ เพื่อทา Egg Diagram

26. สูตรสำเร็จวิธีเขียนรำยงำนทำงวิชำกำร
เขียนชื่อเรื่องลงในรูปวงรี

27. สูตรสำเร็จวิธีเขียนรำยงำนทำงวิชำกำร
ชื่อเรื่อง:
กลยุทธ์การตลาดจาหน่ายครีมหน้าเด้ง
ในประเทศสาธารณรัฐสังคมนิยมเวียตนาม

28. สูตรสำเร็จวิธีเขียนรำยงำนทำงวิชำกำร
■เขียนคาถาม / ความคิดที่ปลายเส้น stoke
■หมั่นเขียนคาถามใหม่ ๆ ลงในไดอะแกรม
■แลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับเพื่อนที่ใช้ Egg Diagram เหมือน
เรา

29. สูตรสำเร็จวิธีเขียนรำยงำนทำงวิชำกำร
■จัด rating ให้กับคาถามในไดอะแกรม
*** สาคัญมาก ๆ
** ค่อนข้างสาคัญ
* ค่อนข้างเกี่ยวข้อง
■ตัดคาถามที่ไม่ดีออกไป

30. สูตรสำเร็จวิธีเขียนรำยงำนทำงวิชำกำร
■จัดความสัมพันธ์ของแต่ละคาถาม โดยใช้ปากกา
Highlight
■เขียนโครงเรื่อง (Outline) จากผลการจัดกลุ่ม
ความสัมพันธ์
**จะได้หัวข้อใหญ่ & หัวข้อรอง**

31. เรื่อง
............................................................................…..............................................................
บทนา : ความสาคัญ
............................................................................…...............................................................
ครีมหน้าเด้ง
............................................................................…...........................................................................
1. ประเภท ..................................…………….........…….......................................................................
1.1 .......................………………...........………...........…………................................................
1.2 ....................................…………………………............……................................................

32. 2. คุณสมบัติ .......................................................................................................................................
2.1 ........................................................................................................................................
2.2 .......................................................................................................................................
3. ราคา ...............................................................................................................................................
3.1 ........................................................................................................................................
3.2 ........................................................................................................................................
ประเทศสาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม.................................................................................................
.............................................................................................................................................................
1. ลักษณะภูมิประเทศ ...........................................................................................................
2. ลักษณะภูมิอากาศ ............................................................................................................

33. 3. จานวนประชากร
3.1 บุคลิกภาพของประชากร
3.1.1 เพศชาย ....................................…....................................…..........................
3.1.2 เพศหญิง .........................................................................…..........................
4. ลักษณะการใช้ชีวิต .......................................….........................................................................…....
4.1 ...................................................................................................................................…..
4.2 .....................................................................................................................................…
กลยุทธ์การตลาด ...............................................….........................................................................…....
1. .....................................................................................................................................…..
2. ..........................................................................................................................................

34. สูตรสำเร็จวิธีเขียนรำยงำนทำงวิชำกำร
ส่วนสรุป
■นาความรู้ความคิดจาก 3 หัวข้อมาสังเคราะห์และ
ประมวลเป็นความคิดเห็นของเราว่า ควรจาหน่ายครีม
หน้าเด้งแบบใดให้กับประชากรกลุ่มใดของประเทศ
เวียดนาม และด้วยวิธีการตลาดแบบใด

35. สูตรสำเร็จวิธีเขียนรำยงำนทำงวิชำกำร
**รายงานทางวิชาการที่ดีต้องมีการอ้างอิง แทรกปน
ไปในเนื้อหาและท้ายเล่ม มีเอกสารสารอ้างอิง**

36. ส่วนประกอบของรายงาน
■ 1. ส่วนประกอบตอนต้น
- หน้าปกนอก
- ใบรองปก - เป็นกระดาษเปล่า 1 แผ่น
- หน้าปกใน - เหมือนหน้าปกนอกทุกประการ
- คานา
- สารบัญ
- สารบัญตารางและสารบัญภาพ

37. เรื่อง ............................................................
......................................................
ชื่อนักศึกษา ................... รหัสประจาตัว …………….
รายงานนี้เป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาวิชา........
ภาควิชา....... คณะ....... มหาวิทยาลัย........
ภาคการศึกษาที่........ ปีการศึกษา........

38. ส่วนประกอบของรายงาน
■ 2. ส่วนเนื้อหา เป็นส่วนที่สาคัญที่สุดของรายงาน
- ใช้กระดาษคุณภาพดี
- ใช้เพียงด้านเดียว พิมพ์ขนาดมาตรฐาน หมึกสีดา ไม่มีการขีดฆ่า ลบ ให้
สกปรก หรือเติมข้อความอย่างไม่เป็นระเบียบ
- การเว้นขอบกระดาษบนและซ้าย ให้เว้นเข้ามา 1.5 นิ้ว ล่างและขวา ให้
เว้นเข้ามา 1 นิ้ว

40. ส่วนประกอบของรายงาน
■ 2. ส่วนเนื้อหา เป็นส่วนที่สาคัญที่สุดของรายงาน (ต่อ)
- ย่อหน้าประมาณ 7-9 ตัวอักษร
- การเขียนเลขหน้า เป็นเลขไทยหรืออารบิกก็ได้ ตาแหน่งเลขหน้าอาจอยู่
ตรงกลาง หรือมุมบนขวาของหน้า ยกเว้นหน้าแรกของแต่ละบท หรือหน้า
แรกของบรรณานุกรม ภาคผนวก อภิธานศัพท์ เหล่านี้ไม่ต้องใส่เลขหน้า
- บทที่หรือหน่วยที่ และชื่อบท ควรมีเลขกากับบท ให้เขียนไว้ตรงกลาง
ตอนบนของหน้า

41. ส่วนประกอบของรายงาน
■ 2. ส่วนเนื้อหา เป็นส่วนที่สาคัญที่สุดของรายงาน (ต่อ)
- หัวข้อใหญ่ในแต่ละบท จะเขียนหรือพิมพ์ชิดแนวขอบเขียนด้านซ้ายมือ
หัวข้อรองลงไปให้ย่อหน้าเข้าไปตามลาดับ

42. ส่วนประกอบของรายงาน
■ 3. ส่วนประกอบตอนท้าย
3.1 บรรณานุกรม (Bibliography) เป็นรายชื่อสิ่งพิมพ์และวัสดุอ้างอิง
ต่าง ๆ ที่ผู้เขียนใช้ในการศึกษาค้นคว้าเพื่อทารายงาน และต้องเขียน
เรียงลาดับตัวอักษร
3.2 ภาคผนวก (Appendix) เป็นข้อมูลที่นามาเพิ่มเติมซึ่งเกี่ยวพันกับ
เนื้อหาของรายงานแต่มีขนาดยาว และเป็นเอกสารหายาก ถ้านาไปรวมไว้
ในเนื้อเรื่อง อาจทาให้เนื้อหาไม่ติดต่อกัน

43. ส่วนประกอบของรายงาน
■ 3. ส่วนประกอบตอนท้าย
3.3 ดรรชนี (Index) เป็นบัญชีค้นคาศัพท์หรือชื่อสาคัญ ๆ ที่ปรากฏใน
รายงาน เรียงตามลาดับอักษร พร้อมทั้งบอกเลขหน้าของรายงานที่คา
นั้น ๆ ปรากฏอยู่
3.4 อภิธานศัพท์ (Glossary) เป็นส่วนที่รวบรวมคาอธิบายศัพท์ยากใน
เนื้อเรื่องของรายงาน ส่วนมากจะเป็นรายงานทางวิชาการที่มีคาศัพท์
มาก ๆ และคาศัพท์เหล่านี้จะเรียงตามลาดับอักษร

44. กิจกรรมท้ายบทเรียน
■ ให้นักศึกษาเลือกหัวข้อใดหัวข้อหนึ่งต่อไปนี้ แล้วจัดทา Egg Diagram เพื่อ
วางโครงเรื่องเนื้อหาตามหัวข้อดังกล่าว
– วรรณคดีไทยภายหลังการรับอิทธิพลจากชาติตะวันตก
– การสอนภาษาไทยแบบเน้นผู้เรียนเป็นสาคัญ
– การประถมศึกษากับการปฏิรูปการเรียนรู้
– การพัฒนาหลักสูตรตามทฤษฎีการเรียนรู้กลุ่มสร้างสรรค์นิยม
– ความสาคัญเทคโนโลยีดิจิทัลต่อการสอนของครูพันธุ์ใหม่