Дараах эхийг хуулж бичээд, тод хараар тэмдэглэсэн үгийг нэрлэхийн т.я-д бичиж, уг үгс нэрлэхийн т.я-лд байдгаасаа ямар ялгаатай бичигдсэнийг ажигла? Эдгээр үгэнд гээгдэх эгшгийн ямар дүрэм орсыг тайлбарла . ... Гэвч энэ  бүхний дотроос  би анхлан гагцхүү: Ханыг унагаад, хувьсгал эхэлж байна  гэдгийг  ойлголоо. Хэдхэн  өдрийн  урьд  зургийнх  нь өмнө магтсан дууг хоолой нийлүүлэн, эрэлхэг зоригтой дуулж байсан хаанаа унагасны юу нь чсайн юм бэ?  Гэдгийг  ихэнх  хүүхдүүд. Ялангуяа бага ангийнхан ухаарсангүй билээ.  Эхний өдрүүдэд  бараг хичээллэсэнгүй... Дасгал: 1
Багш, Ажил ,эрчил, цоохор,îлон, содон, нөмөр,àлдар, амар, сандал, эвэр, хэрэг, цэрэг, öөөхөн,ºрөөсөн Äàñãàë 2 Дараах үгэнд аас, аар, аа, ын, ийг,  нөхцөл залгаж бич
Цоодолын хүү Баатар Улаанбаатараас иржээ. Баатар мрсэн, ахынхаа явуулсан захиаг би уншив. Дамдин өвгөн Осороо онц сайн сурсныг сонсоод их баярлажээ. Балжирын Дандарыг ирэхэд Улаанбаатрын сонинг асуув.  Дараах эхэд юуны нэрийн эгшиг гээгдээгүй бичигдсэнийг  ол. Дасгал:3
Дэвтэр   Хэл бичгийн дэвтэрийг хүүхдийн сурлага хүмүүжлийн  толь гэдэг. Хуудсыг бүрнээр хадгалж,нямбай  цэвэрхнээр бичсэн бичигтэй дэвтэр эзнээ сурлага хүмүүжлээр сайн гэж батлаад өгнө. Үзгээрээ баллаж муухай бичсэн, хуудас дутуу, элдвийн юм эрээчиж сараачсан, дэвтэрийн эзэн сурлага хүмүүжлээр дульхан сурагч байна.
Дасгал: 10  Дараах эхийг уншаад  гээгдэх эгшигтэй үгсийг түүж бичээрэй.
Эхэд байгаа оноосон нэрийг түүж бичээд нөхцөл залгаарай.
Мана Мана бол чимэглэлийн эрдэнийн чулуу юм. Манаар хөөрөг, шигтгээ зэргийг хийнэ. Маныг өнгөөр нь халтар мана, судраар нь гартаам мана, хатуу чанараар нь хаш мана, цахиур мана, тунгалгаар нь сүй мана гэж ялгана. Гартаам манын үнийг өндрөөр үнэлнэ.
Гээгдэх эгшгийн дүрэмтэй зүйр цэцэн үгс
Эрдмийн дээд эв
Эрдмийг эхнээс нь  Эвийг эртхнээс нь
Төрийн хэлхээ эрдэм  Төрлийн  хэлхээ эцэг эх
Дуслыг хураавал далай болно Дуулсныг хураавал эрдэмтэй
Оньсого
Эрээгч үнээ Эрдэнийн сүүтэй  *Балт зөгий*
Авдраар дүүрэн аржгар хурганы арьс  *Шүд*
Аяганы хариу өдөртөө  Агтны хариу жилдээ
Эгшиг гээгдэхгүй тохиолдлын дүрэмтэй  зүйр үг
Аюул болоход тэвдсэнээс  Аргаа бодсон нь дээр
Унасан нь хэлтийснээ муу хэлэх
Гээгдэх эгшгийн дүрэмтэй цээж бичгийн эхүүд
Тэнгисийн ус Тэнгисийн ус маш  их шорвог байдгийн улмаас сүйрсэн хөлгийн хүмүүс усан дотроо цэвэр усгүйн учраас цангаж үхдэг байна.Уулын өндрөөс оргилсон булаг голд, голдууд нь мөрөнд, мөрний ус тэнгист цутгахдаа замдаа эрдсийн давхарга дээгүүр урсан давсыг уусган авчраад тэнгисийг давсархаг болгоно.
Усны байдал Ус шингэн байдлаас оршивч хадахдаа ууршиж хийн байдлыг олно. Харин хөлдөхдөө хатуу оврын мас мөсөн цуцлыг үүсгэнэ. Хийн байдлаас шингэнд шилжихдээ дуслын хэлбэрт орно. Ус хийн буюу уурын байдлаар цацрахдаа цан хүүргийг бий болгоно. Хүүргийн  талстууд нийлж цасны ширхгийн талстууд нийлж цасны ширхгийг бүтээнэ.
Бороо Хурын үүлнээс дусал дуслаар цувраад буух тунадасыг усыг бороо гэнэ. Бороог аадрын ширүүн, намираа зөөлөн, шиврээ зүс бороо ган гачгийг тайлна. Нартай, хуртай өдрүүд зохистой ээлжлэхийг зуны дэлгэр өгөөмрийн шинж гэнэ.
Шүүдэр   Ургамлаас ууршсан ус шөнийн сэрүүнд хөрөхдөө навч цэцгийн дээр усны дуслын өчүүхнээс өчүүхэн бөмбөлгүүд үүсгэнэ. Үүнийг шүүдэр гэнэ. Шүүдрийг бас хар чийг гэх ч бий. Ургамлын ууршлын чийг хүйтэнд цочроод гэнэт царцахдаа хяруу үүсгэнэ.
Мөндөр Хурын үүл арваас дээш километр өндөрт хөөрөхдөө усан дуслууд нь хөлдөж мөсөн бөөрөнцгүүд болно. Үүнийг мөндөр гэнэ. Ийм учраас мөндрийг борооны дуслын бөөрөнцөг хүйтснийг хэлдэг гэлтэй. Буурцгийн үрийн чинээ жижгээс аваад тахианы өндөгний чинээ том мөндөр ч байна. Тэмээн туйлаадсыг уас мөндрийн завсрын хэлбэрт оруулна.
Ачлалт хүү Хүн бол байгалийн ачлалт хүү юм. Түүний хөдөлмөрийн ачаар усгүй газар усажна. Үн хөрсийг эвдрэлээс хамгаалж далан босгоно, ойн зурвасыг тарина. Хүн газрыг хөдөлмөрөөрөө өөрчлөн сайхан болгоно. Энэ ажилд хүүхдүүд биечлэн оролцох ёстой.

гээгдэх эгшгийн дүрэм

  • 1.
    Дараах эхийг хуулжбичээд, тод хараар тэмдэглэсэн үгийг нэрлэхийн т.я-д бичиж, уг үгс нэрлэхийн т.я-лд байдгаасаа ямар ялгаатай бичигдсэнийг ажигла? Эдгээр үгэнд гээгдэх эгшгийн ямар дүрэм орсыг тайлбарла . ... Гэвч энэ бүхний дотроос би анхлан гагцхүү: Ханыг унагаад, хувьсгал эхэлж байна гэдгийг ойлголоо. Хэдхэн өдрийн урьд зургийнх нь өмнө магтсан дууг хоолой нийлүүлэн, эрэлхэг зоригтой дуулж байсан хаанаа унагасны юу нь чсайн юм бэ? Гэдгийг ихэнх хүүхдүүд. Ялангуяа бага ангийнхан ухаарсангүй билээ. Эхний өдрүүдэд бараг хичээллэсэнгүй... Дасгал: 1
  • 2.
    Багш, Ажил ,эрчил,цоохор,îлон, содон, нөмөр,àлдар, амар, сандал, эвэр, хэрэг, цэрэг, öөөхөн,ºрөөсөн Äàñãàë 2 Дараах үгэнд аас, аар, аа, ын, ийг, нөхцөл залгаж бич
  • 3.
    Цоодолын хүү БаатарУлаанбаатараас иржээ. Баатар мрсэн, ахынхаа явуулсан захиаг би уншив. Дамдин өвгөн Осороо онц сайн сурсныг сонсоод их баярлажээ. Балжирын Дандарыг ирэхэд Улаанбаатрын сонинг асуув. Дараах эхэд юуны нэрийн эгшиг гээгдээгүй бичигдсэнийг ол. Дасгал:3
  • 4.
    Дэвтэр Хэл бичгийн дэвтэрийг хүүхдийн сурлага хүмүүжлийн толь гэдэг. Хуудсыг бүрнээр хадгалж,нямбай цэвэрхнээр бичсэн бичигтэй дэвтэр эзнээ сурлага хүмүүжлээр сайн гэж батлаад өгнө. Үзгээрээ баллаж муухай бичсэн, хуудас дутуу, элдвийн юм эрээчиж сараачсан, дэвтэрийн эзэн сурлага хүмүүжлээр дульхан сурагч байна.
  • 5.
    Дасгал: 10 Дараах эхийг уншаад гээгдэх эгшигтэй үгсийг түүж бичээрэй.
  • 6.
    Эхэд байгаа оноосоннэрийг түүж бичээд нөхцөл залгаарай.
  • 7.
    Мана Мана болчимэглэлийн эрдэнийн чулуу юм. Манаар хөөрөг, шигтгээ зэргийг хийнэ. Маныг өнгөөр нь халтар мана, судраар нь гартаам мана, хатуу чанараар нь хаш мана, цахиур мана, тунгалгаар нь сүй мана гэж ялгана. Гартаам манын үнийг өндрөөр үнэлнэ.
  • 8.
  • 9.
  • 10.
    Эрдмийг эхнээс нь Эвийг эртхнээс нь
  • 11.
    Төрийн хэлхээ эрдэм Төрлийн хэлхээ эцэг эх
  • 12.
    Дуслыг хураавал далайболно Дуулсныг хураавал эрдэмтэй
  • 13.
  • 14.
    Эрээгч үнээ Эрдэнийнсүүтэй *Балт зөгий*
  • 15.
    Авдраар дүүрэн аржгархурганы арьс *Шүд*
  • 16.
    Аяганы хариу өдөртөө Агтны хариу жилдээ
  • 17.
  • 18.
    Аюул болоход тэвдсэнээс Аргаа бодсон нь дээр
  • 19.
  • 20.
    Гээгдэх эгшгийн дүрэмтэйцээж бичгийн эхүүд
  • 21.
    Тэнгисийн ус Тэнгисийнус маш их шорвог байдгийн улмаас сүйрсэн хөлгийн хүмүүс усан дотроо цэвэр усгүйн учраас цангаж үхдэг байна.Уулын өндрөөс оргилсон булаг голд, голдууд нь мөрөнд, мөрний ус тэнгист цутгахдаа замдаа эрдсийн давхарга дээгүүр урсан давсыг уусган авчраад тэнгисийг давсархаг болгоно.
  • 22.
    Усны байдал Усшингэн байдлаас оршивч хадахдаа ууршиж хийн байдлыг олно. Харин хөлдөхдөө хатуу оврын мас мөсөн цуцлыг үүсгэнэ. Хийн байдлаас шингэнд шилжихдээ дуслын хэлбэрт орно. Ус хийн буюу уурын байдлаар цацрахдаа цан хүүргийг бий болгоно. Хүүргийн талстууд нийлж цасны ширхгийн талстууд нийлж цасны ширхгийг бүтээнэ.
  • 23.
    Бороо Хурын үүлнээсдусал дуслаар цувраад буух тунадасыг усыг бороо гэнэ. Бороог аадрын ширүүн, намираа зөөлөн, шиврээ зүс бороо ган гачгийг тайлна. Нартай, хуртай өдрүүд зохистой ээлжлэхийг зуны дэлгэр өгөөмрийн шинж гэнэ.
  • 24.
    Шүүдэр Ургамлаас ууршсан ус шөнийн сэрүүнд хөрөхдөө навч цэцгийн дээр усны дуслын өчүүхнээс өчүүхэн бөмбөлгүүд үүсгэнэ. Үүнийг шүүдэр гэнэ. Шүүдрийг бас хар чийг гэх ч бий. Ургамлын ууршлын чийг хүйтэнд цочроод гэнэт царцахдаа хяруу үүсгэнэ.
  • 25.
    Мөндөр Хурын үүларваас дээш километр өндөрт хөөрөхдөө усан дуслууд нь хөлдөж мөсөн бөөрөнцгүүд болно. Үүнийг мөндөр гэнэ. Ийм учраас мөндрийг борооны дуслын бөөрөнцөг хүйтснийг хэлдэг гэлтэй. Буурцгийн үрийн чинээ жижгээс аваад тахианы өндөгний чинээ том мөндөр ч байна. Тэмээн туйлаадсыг уас мөндрийн завсрын хэлбэрт оруулна.
  • 26.
    Ачлалт хүү Хүнбол байгалийн ачлалт хүү юм. Түүний хөдөлмөрийн ачаар усгүй газар усажна. Үн хөрсийг эвдрэлээс хамгаалж далан босгоно, ойн зурвасыг тарина. Хүн газрыг хөдөлмөрөөрөө өөрчлөн сайхан болгоно. Энэ ажилд хүүхдүүд биечлэн оролцох ёстой.