НОГООН УР ЧАДВАРЫН СУДАЛГААНЫ ЗАРИМ ҮР ДҮНГЭЭС
Б.Баярцэцэг, С.Лувсанвандан, Б.Гэрэлмаа, Р.Нурбек
bayartsetsegbatjav@yahoo.com, luvsanvandan@yahoo.com,
bgerelmaa74@yahoo.com, nurbyek23@gmail.com
Хураангуй:
Дэлхийн нийтийн тогтвортой хөгжлийн чиг хандлагатай уялдаатайгаар ногоон ур
чадвар гэсэн ойлголт гарч ирсэн нь МУ-ын мэргэжлийн боловсролын салбарын хүрээнд
энэ асуудлыг судлах хэрэгцээг бий болгож байгаа юм. ХАА, барилгаын чиглэлээр
сургалт явуулдаг МБСБ-ын багш суралцагчдын хүрээнд уг асуулга судалгааг явуулсан
болно..
Түлхүүр үг: ногоон ур чадвар, чадамж, багш, суралцагч, мэргэжлийн боловсрол
сургалт
“Байгальд ээлтэй чадвар (greening skill) гэдэг нь үйл явц, үйлчилгээний
болон байгууллагын үйл ажиллагааны зохицуулалтын уламжлалт хэлбэрээс
байгаль орчинд ээлтэй үйлдвэрлэл, үйл ажиллагаанд шилжих үйл явц юм.”1 гэж
ЮНЕСКО-оос тодорхойлжээ.
ЮНЕСКО-ийн ЮНОВОК төвийн Зүүн өмнөд Азийн орнуудаас авсан
судалгааны жишиг асуулгыг орчуулан монгол орны онцлогт тохируулан
ашигласан болно. Уг судалгаанд Техник Технологийн Сургууль, Монгол
Солонгосын ПТК, Барилгын ПТК, Завхан, Увс, Ховд, Зүүн Хараа дахь Политехник
коллежууд, Баян-өлгий, Баянхонгор, Говь-Алтай, Дундговь, Архангай аймаг дахь
МСҮТ, Өлзийт, Шаамар, Тосонцэнгэл суман дахь МСҮТөвүүдийн 100 гаруй багш,
400 орчим суралцагчид хамрагдлаа.
График 1 Ажил мэргэжил (Багш нар) График2 Суралцагчдын мэргэжил (Барилга)
Судалгааны хамрах хүрээг МСҮТ-д суралцагчдаар хязгаарласантай
холбоотойгоор барилгын ажилчин мэргэжлээр суралцаж байгаа суралцагчид
түлхүү хамрагджээ.
1 Dr Margarita Pavlova “Asia-Pacific Conference on Education and training” 2015
40%
26%
34%
барилга
хөдөө аж ахуй
сургалтын албаны ажилтан болон
бусад мэргэжлийн багш
79.1
4.3 8.6
0.3
7.6
График 3 ХАА-н салбарын суралцагчид (мэргэжлээр)
ХАА-н мэргэжлийн багш нарын олонх нь фермерийн менежер, тариаланч, ХАА-н
ажилчин мэргэжилтэй бол суралцагчид голдуу жимс жимсгэний аж ахуй эрхлэгч
мэргэжлээр суралцаж байна.
Хүснэгт 1 Сургалтын хөтөлбөрт ногоон ур чадварыг тусгасан байдал (Суралцагч)
Маш их
санал
нийлж
байна
Санал
нийлж
байна
Мэдэхгүй
байна
Санал
нийлэхгү
й байна
Огт санал
нийлэхгүй
байна
Ерөнхий суурь хичээлүүдээр
судалдаг.
8.9 24 60.7 5.0 1.2
Эрүүлмэнд, аюулгүй байдлын
хичээлүүдээр судалдаг.
9.2 24 62.1 3.6 0.9
Мэргэжлийн хичээлүүдээр
судалдаг.
11.8 23 60.7 3.6 1.2
ААНБ, компани дээр ажиллах
дадлагаар судалдаг. 10.9 20 63.9 3.8 0.9
Би Байгаль орчны асуудлаар
сургуулиас гадуурх үйл
ажиллагаандоролцдог
9.2 21 61.1 6.2 2.4
Би байгаль орчны асуудлаар
олон нийтийн үйлажиллагаанд
оролцдог
12.1 22 59.5 4.7 2.1
График 4 Сургалтын хөтөлбөр ногоон ур
чадвар олгох шаардлагыг хангахгүй байна.
(Багш нар)
График 5 Сургалтын хөтөлбөр ногоон ур
чадварыг хэрхэн тусгах (Багш нар)
Сургалтын хөтөлбөрт ногоон чадварыг хэрхэн тусгасан талаар
судалгаанд хамрагдсан суралцагчдын 60-аас дээш хувь нь мэдэхгүй байна.
(Хүснэгт1) Мөн багш нарын 67.0 хувь нь одоогийн хөтөлбөрүүдийн зарим нь
ногоон ур чадвар олгох шаардлагыг хангахгүй байна гэж үзсэн байна (График 5)
Үүнээс үзэхэд одоогийн сургалтын хөтөлбөрт ногоон ур чадвар олгох агуулга
байхгүй байна.
Багш нарын хариултаас харахад мэргэжлийн суурь болон
мэргэшүүлэх хичээлүүдэд ногоон ур чадварыг тусгана гэж үзсэн байна.
8.0
1.8
0.6
8.0
1.2
6.7
1.2
9.2
0.0
1.2
ХАА-н бүтээгдэхүүн(мах,сүүцагаан идээ)…
Фермер
Фермерийн менежер
Газар тариалан, МАА хосолсон аж ахуй эрхлэгч
Тариаланч
Малчин
Төмс, хүнсний ногоо тариалагч
Ой, байгаль хамгаалагч
Загас үржүүлгийнмэргэжилтэн
Ж имсжимсгэний аж ахуй эрхлэгч
67%
33%
тийм үгүй
25%
43%
32%
Ерөнхий суурь хичээлүүдээр
Мэргэжлийн суурь болон
мэргэшүүлэх хичээлүүдээр
Үйлдвэрлэлийн дадлагаар
Хариултуудын саналын зөрүү бага байгаа нь мөн үйлдвэрлэлийн дадлага
болон ерөнхий суурь хичээлүүдэд уг агуулгыг тусгах шаардлагатайг
харуулж байна.
Хүснэгт 2. Ногоон ур чадварыг хөтөлбөрт тусгах үндэслэл
маш их
саналнийлж
байна
санал
нийлж
байна
мэдэхгүй
байна
санал
нийлэхгүй
огт санал
нийлэхгүй
ОУ-ын сургалтын стандартадногоон
ур чадварыг тусгасан байдаг.
33.3 26.7 24.4 6.7 8.9
Байгаль орчныг хамгаалах тухай
хуульдтусгах
25.0 36.4 31.8 2.3 4.5
Эдийн засгийг ногоон чиг
баримжаагаар хөгжүүлэхЗГ-ын
саналсанаачлага
17.4 28.3 34.8 15.2 4.3
Ногоон сургалтын стандарт гаргах 36.7 20.4 28.6 12.2 2.0
ХЯ, БАЗТ-өөс сургалт, семинар
хийх, шинэ сургалтын хөтөлбөр
боловсруулахыг дэмжих
29.4 27.5 35.3 5.9 2.0
Ажилмэргэжлийн холбогдолтой
дүрэм журмууд, түүний шинэчлэлт
(салбарын)
14.0 40.0 34.0 10.0 2.0
Ногоон чадвартай холбоотой шинэ
ажилмэргэжилбий болгох
23.1 44.2 28.8 1.9 1.9
Сургуулийн өөрийн санал
санаачилга
38.5 36.5 19.2 5.8 0.0
Суралцагчдад шинэ чадвар олгох 51.0 19.0 21.6 5.9 2.0
Ногоон эдийн засагт шилжих 42.0 26.0 24.0 4.0 4.0
Хөтөлбөрт ногоон ур чадварыг оруулах үндэслэлтэй санал нийлсэн хариултын
хувийг эрэмбэлэн жагсааж үзвэл:
1. Сургуулийн өөрийн санал санаачилга
2. Суралцагчдад шинэ чадвар олгох чухал, ОУ-ын сургалтын стандартад
ногоон ур чадварыг тусгасан байдаг.
3. Ногоон эдийн засагт шилжих гэж тус тус үзжээ.
Хүснэгт 3. Ногоон хөтөлбөрийг судалснаар гарах үр дүн (Багш)
маш их
санал нийлж
байна
санал
нийлж
байна
мэдэхгү
й байна
санал
нийлэх
гүй
огт санал
нийлэхгүй
оюутнуудын хөдөлмөр эрхлэлт сайжирна 38.0 54.0 6.0 2.0 0.0
хувиараа хөдөлмөр эрхлэлтийг нэмэгдүүлнэ. 38.3 51.1 10.6 0.0 0.0
хүрээлэн байгаа орчноо хамгаалах чадварууд
хөгжинө
42.9 46.9 10.2 0.0 0.0
нүүрстөрөгчийн бага хэрэглээндшилжинэ 34.7 49.0 16.3 0.0 0.0
насан туршдаа суралцах ур чадварыг
оюутнуудадолгоно
35.4 54.2 8.3 2.1 0.0
Өөр салбарт хөрвөн ажиллах чадвартай
болно
35.4 50.0 14.6 0.0 0.0
хөдөөгийн ажиллах хүчнийг шинэ ажил,
орлогын эх үүсвэртэй болно.
41.7 41.7 14.6 2.1 0.0
барилгын хөдөлмөрийн зах зээлийн ач
холбогдол нэмэгдэнэ
34.7 49.0 12.2 2.0 2.0
Ногоон хөтөлбөрт суралцсанаар гарах үр дүнг маш өндөрөөр (бүх эерэг
хариултын хувь 83.7-92 хувь) үнэлсэн байна. Энэ нь багш нар ногоон
хөтөлбөрийн ач холбогдолыг сайн ойлгосон, эерэг хандлагатай байгааг харуулж
байна.
Хүснэгт 4. Танин мэдэхүйн чадамж
С
Б
С
Б
С
Б
С
Б
С
Б
маш их санал
нийлж байна
санал нийлж
байна
мэдэхгүй
байна
санал
нийлэхгүй
огт санал
нийлэхгүй
Хүрээлэн буй орчны
талаарх ойлголт
9.9 23.0 32.5 71.0 55.4 4.0 1.8 0.0 0.4 2.0
Өөрчлөлтөөс үүдэлтэй
хэрэгцээ шаардлагыг
үнэлэх, тайлбарлах,
эрсдлийн шинжилгээ хийх
чадварууд
6.9 19.0 26.3 67.0 62.8 12.0 3.3 2.0 0.6 0.0
Ногоон хөтөлбөртэй
холбоотой шинэ боломж,
арга технологийг таньж
мэдэх инновацийн ур
чадварууд
8.8 16.0 27.1 68.0 60.5 12.0 3.0 4.0 0.6 0.0
Шийдвэр гаргахад оролцох
чадвар 9.7 12.0 31.5 69.0 56.4 15.0 2.1 2.0 0.3 2.0
Аливаа зүйлийг олон
талаас нь хэрхэн харж
сурах чадвар
11.4 15.0 28.4 79.0 57.7 4.0 2.5 0.0 0.0 2.0
Бодож, хийж байгаа
зүйлсдээ хамааралтай
дадал, хэвшлээ таньж
мэдэх чадвар
10.5 21.0 32.0 68.0 56.0 7.0 1.5 2.0 0.0 2.0
Нарийн түвэгтэй байдалтай
дасан зохицох чадвар 7.7 21.0 33.2 64.0 55.4 9.0 3.4 4.0 0.3 2.0
Бүх зүйлийн уялдаа,
хамаарлыг гаргах чадвар 8.5 19.0 31.3 66.0 59.3 11.0 0.9 4.0 0.0 0.0
Аливаа зүйлийн үнэн
мөнийг олж сурах чадвар 12.5 23.0 28.6 69.0 56.2 6.0 2.4 2.0 0.3 0.0
Хүснэгт 5.Технологийн чадамж
С
Б
С
Б
С
Б
С
Б
С
Б
маш их
санал нийлж
байна
санал нийлж
байна
мэдэхгүй
байна
санал
нийлэхгүй
огт санал
нийлэхгүй
Энерги, ус, хаягдлын тоо
хэмжээний мониторинг
8.8 21.0 30 59.0 59.8 18.0 1.2 0.0 0.0 2.0
Хог хаягдал, эрчим хүч, усны
менежментийн систем
8.9 23.0 30 69.0 59.4 6.0 2.2 0.0 0.0 2.0
Чанар болон байгаль орчны
хувьдээлтэй бараа үйлчилгээг
сонгох, эзэмших чадвар
9.5 19.0 29 60.0 59.5 17.0 2.4 2.0 0.0 2.0
Материалын хэрэглээ болон
хэмнэлт хийхчадвар
8.0 17.0 31 69.0 59.6 8.0 1.5 4.0 0.0 2.0
Нөлөөллийн үнэлгээ хийх
чадвар
7.2 20.0 29 68.0 61.7 5.0 1.9 2.0 0.3 5.0
Байгаль орчинд сөрөг
нөлөөллийг бууруулах чадвар
12.6 25.0 30 58.0 55.2 13.0 2.1 2.0 0.0 2.0
Материаллаг хэрэглээг
бууруулах чадвар
10.4 21.0 28 59.0 59.0 18.0 2.1 0.0 0.3 2.0
Юуг дахин боловсруулжболох
вэ? Гэдгийг ялгах чадвар
10.0 21.0 28 63.0 60.4 12.0 1.6 2.0 0.0 2.0
Байгаль орчны хууль, журмууд 8.5 23.0 25 60.0 62.8 15.0 2.1 2.0 1.2 2.1
Байгаль орчны эрсдлийн
менежмент
13.1 21.0 29 60.0 56.6 15.0 1.2 0.0 0.0 4.0
Ногоон үйлдвэрлэлэрхлэх
чадварууд
12.5 29.0 29 58.0 57.0 11.0 0.9 0.0 0.3 2.0
Хүснэгт 6. Хүмүүс хоорондын болон дотоод харилцааны чадамж
С
Б
С
Б
С
Б
С
Б
С
Б
маш их
санал нийлж
байна
саналнийлж
байна
мэдэхгүй
байна
санал
нийлэхгүй
огт санал
нийлэхгү
й
Өөрчлөлт хийх стратегийн
болон манлайлалын чадварууд
15.0 18.0 29 76.0 55.0 4.0 0.9 0.0 0.3 2.0
Эдийн засгийн зорилтуудыг
хэрэгжүүлэх, хөгжүүлэхэд
чиглэсэн зохицуулалт,
менежмент, бизнесийн ур
чадварууд
12.5 21.0 28 63.0 57.2 14.0 1.8 0.0 0.0 2.0
Нийгмийн зорилтуудыг
хэрэгжүүлэхэд чиглэсэн
зохицуулалт, менежмент,
бизнесийн ур чадварууд
12.4 16.0 29 70.0 57.6 10.0 0.6 0.0 0.3 4.0
Экологийн зорилтодчиглэсэн
зохицуулалт, менежмент,
бизнесийн ур чадварууд
11.3 21.0 29 67.0 58.6 10.0 1.5 0.0 0.0 2.0
Сонирхолын зөрчилдөөнийг
шийдвэрлэх, хэлэлцээхийх
чадварууд
10.4 21.0 30 67.0 58.1 8.0 0.6 2.0 0.6 2.0
Ногоон бүтээгдэхүүн үйлчилгээ
санал болгох маркетингийн
чадварууд
9.2 23.0 28 65.0 61.5 8.0 0.9 2.0 0.0 2.0
Мэдээллийн технологи болон
хэлний чадварууд
8.8 12.0 31 65.0 57.8 17.0 2.1 4.0 0.0 2.0
Ногоон шийдэл технологийн
талаар хэрэглэгчдэдзөвлөгөө
өгөх чадварууд
9.5 21.0 30 64.0 59.1 11.0 0.9 2.0 0.9 2.0
ногоон технологийгашиглах,
судлах, хэрэглэх, дасан
зохицох, хөрвөх чадварууд
11.2 27.0 33 61.0 53.5 10.0 1.8 0.0 0.3 2.0
Бага нүүрсхүчлийн хий
ялгаруулах технологийн
ашиглан аж ахуй эрхлэх чадвар
11.6 25.0 32 56.0 55.5 17.0 1.2 0.0 0.0 2.0
Сургалтаар олгодог чадамжийн талаар багш, суралцагчдын ойлголт зөрүү нь танин
мэдэхүйн чадамж дээр 39.8-54.2 хувь, технологийн чадамж дээр 38.8-53.6 хувь,
хүмүүс хоорондын болон дотоод харилцааны чадамж дээр 36.9-50.5 хувьтай байна.
Энэ нь багш, сургалтын байгууллага сургалтын арга зүйд анхаарах шаардлагатайг
харуулж байна. (Хүснэгт 5-8)
График 6. Танин мэдэхүйн чадамж (суралцагчийн мэргэжлээр)
График 7. Технологийн чадамж (суралцагчийн мэргэжлээр)
0% 50% 100%
Тогтвортой хөгжилдсуралцахтай холбоотой
хүрээлэн буй орчны талаарх ойлголт
Өөрчлөлтөөс үүдэлтэй хэрэгцээшаардлагыг
үнэлэх, тайлбарлах, ойлгохтой холбоотой…
Ногоон хөтөлбөртэй холбоотой шинэ боломж,
арга технологийг танижмэдэхинновацийн ур…
Шийдвэр гаргахадхэрхэн оролцох
Аливаа зүйлийг хэрхэн олон талаас нь харж сурах
Бодож, хийж байгаа зүйлсдээ хамаатай дадал,
хэвшлээ хэр зэрэг мэдэх
Нарийн түвэгтэй байдалтай хэрхэн зохицох
Бүх зүйлхэрхэн уялдах
ХБХБХБХБХБХБХБХБ
Маш их саналнийлж байна Санал нийлж байна
Мэдэхгүй байна Санал нийлэхгүй байна
Огт саналнийлэхгүй байна
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90%100%
Энерги, ус, хаягдлын тоо хэмжээний мониторинг
Хог хаягдал, эрчим хүч, усны менежментийн…
Чанар болон байгаль орчны хувьдээлтэй…
Материалын хэрэглээ болон нөлөөллийн хэмжээ
Нөлөөллийн үнэлгээ
Байгаль орчны сөрөг нөлөөллийг бууруулах
Материаллаг хэрэглээг бууруулах
Юуг дахин боловсруулах
Байгаль орчны хууль, журмууд
Байгаль орчны эрсдлийн менежмент
Ногоон үйлдвэрлэлд хувь нэмэр оруулах…
Өөрчлөлт хийх стратегийн болон манлайллын…
ХБХБХБХБХБХБХБХБХБХБХБХБ
Маш их саналнийлж байна Санал нийлж байна Мэдэхгүй байна
Санал нийлэхгүй байна Огт саналнийлэхгүй байна
Сургалтаар олгож байгаа чадамжийг суралцагчийн мэргэжлээр ангилан судлаж
үзвэл (График 6-7 харахад) ХАА-н мэргэжлээр сулацагчдын эерэг хариултын
хувь харьцангуй өндөр байна.
Хүснэгт 7. Дадал хэвшил (багш, суралцагчидаар харьцуулсан)
би ангидаа дараах зөв
дадлыг төлөвшүүлдэг
С
Б
С
Б
С
Б
С
Б
С
Б
Маш их
санал нийлж
байна
Санал нийлж
байна
Мэдэхгүй
байна
Санал
нийлэхгүй
огт санал
нийлэхгүй
Усыг хэмнэх 22,1 41,0 27 53,0 50,6 4,0 0,0 0,0 0,0 2,0
Эрчим хүчийг хэмнэх 23,2 40,0 28 50,0 47,9 8,0 0,9 0,0 0,0 2,0
Түлш хэмнэх 17,4 40,0 29 50,0 51,8 8,0 1,8 0,0 0,0 2,0
Хог хаягдлыг ангилах 23,2 35,0 27 53,0 48,3 8,0 1,2 2,0 0,0 2,0
Хөдөлмөрийн аюулгүй
байдлыг баримтлах
22,5 39,0 27 51,0 49,5 6,0 0,9 0,0 0,0 4,0
Аливаа зүйлийг
хийхдээ арай дээр арга
замуудыг бий болгох
18,4 35,0 32 57,0 49,4 4,0 0,6 2,0 0,0 2,0
Аливаа зүйлийг
хийхдээ дараалал
болон зааварчилгааг
мөрдөх
20,1 35,0 29 58,0 50,2 4,0 0,6 0,0 0,0 2,0
Байгаль орчны дүрэм,
журмуудын
шаардлагыг хангаж
ажиллах
17,7 31 50,9 0,0 0,3
Сургалтын анги, танхимд зөв дадал хэрхэн хэвшүүлдэг талаар багш,
суралцагчидын санал нийлсэн хариултын зөрүү нь 37.6-44.6 хувь байна. Энэ нь
багш нар байгальд ээлтэй дадал хэвшилд сургахад төдийлөн анхаарал
хандуулдаггүй, багш суралцагчид нэгдсэн ойлголт байхгүй байгааг харуулж
байна.
Ногоон чадварыг хөгжүүлэхэд тулгарч буй бэрхшээл (багш)
маш их
саналнийлж
байна
санал
нийлж
байна
мэдэхгүй
байна
санал
нийлэхгүй
огт санал
нийлэхгүй
ҮНДЭСНИЙ ТҮВШИНД
Одоогийн мэргэжлийн ур чадварын
стандартадногоон ур чадварыг
баталгаажуулахарга хэрэгсэлбайхгүй.
12.5 41.7 33.3 11.1 1.4
Үнэлгээний механизм болон үнэлгээ
хийх газар байхгүй
14.0 39.0 40.0 6.0 1.0
Ийм ур чадварын эрэлт хэрэгцээ бага 8.3 30.6 43.1 11.1 6.9
СУРГУУЛИЙНТҮВШИНД
Миний сургалтын хөтөлбөрт
тусгагдаагүй.
18.0 38.0 33.0 7.0 4.0
Надад мэргэжлээдээшлүүлэхболомж
байхгүй
15.3 30.6 31.9 13.9 8.3
Ногоон хандлагыг хөгжүүлэхчиглэлээр
удирдлагуудын дэмжлэг оролцоо муу
байдаг
13.0 27.0 31.0 17.0 12.0
ХУВЬ ХҮНИЙ ТҮВШИНД
Манай оюутнуудүүндач холбогдолөгнө
гэдэгт би итгэлгүй байна.
11.1 23.6 31.9 16.7 16.7
Надад энэ чиглэлээр багшилах нөөц,
боломж байхгүй.
4.4 27.9 32.4 11.8 23.5
Надад энэ чиглэлээр багшилах цаг
байхгүй.
12.5 26.4 30.6 8.3 22.2
Надад энэ чиглэлээр багшилах ур
чадвар дутагдалтай.
7.0 26.0 34.0 16.0 17.0
Би өөртөө итгэлгүй байна. 7.0 21.0 29.0 11.0 32.0
Ногоон чадварыг хөгжүүлэхэд тулгарч буй бэрхшээлыг багш нар:
Үндэсний түвшинд : Одоогийн мэргэжлийн ур чадварын стандартад ногоон ур
чадварыг баталгаажуулах арга хэрэгсэл байхгүй (санал нийлсэн хариултын хувь
54.1), Үнэлгээний механизм болон үнэлгээ хийх газар байхгүй (санал нийлсэн
хариултын хувь 51.0), Сургуулийн түвшинд: Сургалтын хөтөлбөрт тусгагдаагүй
(санал нийлсэн хариултын хувь 56.0), Хувь хүний түвшинд: Надад энэ чиглэлээр
багшилах цаг байхгүй (санал нийлсэн хариултын хувь 38.9 ) гэж үзсэн байна.
Эдгээр хариултаас харахад хувь хүний түвшинд бэрхшээл бага гэж үзсэн бол
сургууль болон үндэсний түвшинд бэрхшээл байгаа гэж үзсэн хувь өндөр байна.
Дүгнэлт
Асуулга судалгааг үндэсний хэмжээнд онлайнаар богино хугацаанд хийж
үр дүнд боловсруулалт хийсэн нь багш, суралцагчдын техникийн ур чадвар
өндөр, онлайнаар сургалт хөгжүүлэлт хийх боломж байгааг харуулж байна.
Сургалтаар олгож байгаа чадамжийн талаар багш суралцагчийн ойлголтын зөрүү
ихтэй байна. Иймд багш нар өөрийн аргазүйд анхаарах, энэ чиглэлийн
нарийвчилсан судалгаа хийх шаардлагатай байна. Багш суралцагчдын олонх нь
одоо суралцаж буй хөтөлбөр нь ногоон ур чадварыг хөгжүүлэх шаардлагыг
хангахгүй байна гэж үзсэн байна. Ногоон ур чадварыг хөтөлбөрт оруулах ач
холбогдол, үр нөлөөг багш суралцагчид өндөрөөр үнэлсэн байгаа нь ногоон
хөтөлбөрт шилжих боломж өндөр, хувь хүний түвшинд бэрхшээл байхгүй байгааг
харуулж байна. Мэргэжлийн ур чадварын стандартад ногоон ур чадварыг
оруулах, үнэлгээний механизм бий болгох, энэ ур чадварыг сургалтын
хөтөлбөрт оруулах шаардлагатай байна.
Summary
This Survey is part of a study that seeks to draw an overview of greening jobs and
skills in the Mongolia. It explores how greening through topping up skills is embedded
in TVET programs and how this is related to government‟s agenda on the greening of
societies and economies. The survey focuses on two sectors, namely Agriculture and
Construction.

МБСБ-ЫН НОГООН УР ЧАДВАРЫН СУДАЛГААНЫ ЗАРИМ ҮР ДҮНГЭЭС

  • 1.
    НОГООН УР ЧАДВАРЫНСУДАЛГААНЫ ЗАРИМ ҮР ДҮНГЭЭС Б.Баярцэцэг, С.Лувсанвандан, Б.Гэрэлмаа, Р.Нурбек bayartsetsegbatjav@yahoo.com, luvsanvandan@yahoo.com, bgerelmaa74@yahoo.com, nurbyek23@gmail.com Хураангуй: Дэлхийн нийтийн тогтвортой хөгжлийн чиг хандлагатай уялдаатайгаар ногоон ур чадвар гэсэн ойлголт гарч ирсэн нь МУ-ын мэргэжлийн боловсролын салбарын хүрээнд энэ асуудлыг судлах хэрэгцээг бий болгож байгаа юм. ХАА, барилгаын чиглэлээр сургалт явуулдаг МБСБ-ын багш суралцагчдын хүрээнд уг асуулга судалгааг явуулсан болно.. Түлхүүр үг: ногоон ур чадвар, чадамж, багш, суралцагч, мэргэжлийн боловсрол сургалт “Байгальд ээлтэй чадвар (greening skill) гэдэг нь үйл явц, үйлчилгээний болон байгууллагын үйл ажиллагааны зохицуулалтын уламжлалт хэлбэрээс байгаль орчинд ээлтэй үйлдвэрлэл, үйл ажиллагаанд шилжих үйл явц юм.”1 гэж ЮНЕСКО-оос тодорхойлжээ. ЮНЕСКО-ийн ЮНОВОК төвийн Зүүн өмнөд Азийн орнуудаас авсан судалгааны жишиг асуулгыг орчуулан монгол орны онцлогт тохируулан ашигласан болно. Уг судалгаанд Техник Технологийн Сургууль, Монгол Солонгосын ПТК, Барилгын ПТК, Завхан, Увс, Ховд, Зүүн Хараа дахь Политехник коллежууд, Баян-өлгий, Баянхонгор, Говь-Алтай, Дундговь, Архангай аймаг дахь МСҮТ, Өлзийт, Шаамар, Тосонцэнгэл суман дахь МСҮТөвүүдийн 100 гаруй багш, 400 орчим суралцагчид хамрагдлаа. График 1 Ажил мэргэжил (Багш нар) График2 Суралцагчдын мэргэжил (Барилга) Судалгааны хамрах хүрээг МСҮТ-д суралцагчдаар хязгаарласантай холбоотойгоор барилгын ажилчин мэргэжлээр суралцаж байгаа суралцагчид түлхүү хамрагджээ. 1 Dr Margarita Pavlova “Asia-Pacific Conference on Education and training” 2015 40% 26% 34% барилга хөдөө аж ахуй сургалтын албаны ажилтан болон бусад мэргэжлийн багш 79.1 4.3 8.6 0.3 7.6
  • 2.
    График 3 ХАА-нсалбарын суралцагчид (мэргэжлээр) ХАА-н мэргэжлийн багш нарын олонх нь фермерийн менежер, тариаланч, ХАА-н ажилчин мэргэжилтэй бол суралцагчид голдуу жимс жимсгэний аж ахуй эрхлэгч мэргэжлээр суралцаж байна. Хүснэгт 1 Сургалтын хөтөлбөрт ногоон ур чадварыг тусгасан байдал (Суралцагч) Маш их санал нийлж байна Санал нийлж байна Мэдэхгүй байна Санал нийлэхгү й байна Огт санал нийлэхгүй байна Ерөнхий суурь хичээлүүдээр судалдаг. 8.9 24 60.7 5.0 1.2 Эрүүлмэнд, аюулгүй байдлын хичээлүүдээр судалдаг. 9.2 24 62.1 3.6 0.9 Мэргэжлийн хичээлүүдээр судалдаг. 11.8 23 60.7 3.6 1.2 ААНБ, компани дээр ажиллах дадлагаар судалдаг. 10.9 20 63.9 3.8 0.9 Би Байгаль орчны асуудлаар сургуулиас гадуурх үйл ажиллагаандоролцдог 9.2 21 61.1 6.2 2.4 Би байгаль орчны асуудлаар олон нийтийн үйлажиллагаанд оролцдог 12.1 22 59.5 4.7 2.1 График 4 Сургалтын хөтөлбөр ногоон ур чадвар олгох шаардлагыг хангахгүй байна. (Багш нар) График 5 Сургалтын хөтөлбөр ногоон ур чадварыг хэрхэн тусгах (Багш нар) Сургалтын хөтөлбөрт ногоон чадварыг хэрхэн тусгасан талаар судалгаанд хамрагдсан суралцагчдын 60-аас дээш хувь нь мэдэхгүй байна. (Хүснэгт1) Мөн багш нарын 67.0 хувь нь одоогийн хөтөлбөрүүдийн зарим нь ногоон ур чадвар олгох шаардлагыг хангахгүй байна гэж үзсэн байна (График 5) Үүнээс үзэхэд одоогийн сургалтын хөтөлбөрт ногоон ур чадвар олгох агуулга байхгүй байна. Багш нарын хариултаас харахад мэргэжлийн суурь болон мэргэшүүлэх хичээлүүдэд ногоон ур чадварыг тусгана гэж үзсэн байна. 8.0 1.8 0.6 8.0 1.2 6.7 1.2 9.2 0.0 1.2 ХАА-н бүтээгдэхүүн(мах,сүүцагаан идээ)… Фермер Фермерийн менежер Газар тариалан, МАА хосолсон аж ахуй эрхлэгч Тариаланч Малчин Төмс, хүнсний ногоо тариалагч Ой, байгаль хамгаалагч Загас үржүүлгийнмэргэжилтэн Ж имсжимсгэний аж ахуй эрхлэгч 67% 33% тийм үгүй 25% 43% 32% Ерөнхий суурь хичээлүүдээр Мэргэжлийн суурь болон мэргэшүүлэх хичээлүүдээр Үйлдвэрлэлийн дадлагаар
  • 3.
    Хариултуудын саналын зөрүүбага байгаа нь мөн үйлдвэрлэлийн дадлага болон ерөнхий суурь хичээлүүдэд уг агуулгыг тусгах шаардлагатайг харуулж байна. Хүснэгт 2. Ногоон ур чадварыг хөтөлбөрт тусгах үндэслэл маш их саналнийлж байна санал нийлж байна мэдэхгүй байна санал нийлэхгүй огт санал нийлэхгүй ОУ-ын сургалтын стандартадногоон ур чадварыг тусгасан байдаг. 33.3 26.7 24.4 6.7 8.9 Байгаль орчныг хамгаалах тухай хуульдтусгах 25.0 36.4 31.8 2.3 4.5 Эдийн засгийг ногоон чиг баримжаагаар хөгжүүлэхЗГ-ын саналсанаачлага 17.4 28.3 34.8 15.2 4.3 Ногоон сургалтын стандарт гаргах 36.7 20.4 28.6 12.2 2.0 ХЯ, БАЗТ-өөс сургалт, семинар хийх, шинэ сургалтын хөтөлбөр боловсруулахыг дэмжих 29.4 27.5 35.3 5.9 2.0 Ажилмэргэжлийн холбогдолтой дүрэм журмууд, түүний шинэчлэлт (салбарын) 14.0 40.0 34.0 10.0 2.0 Ногоон чадвартай холбоотой шинэ ажилмэргэжилбий болгох 23.1 44.2 28.8 1.9 1.9 Сургуулийн өөрийн санал санаачилга 38.5 36.5 19.2 5.8 0.0 Суралцагчдад шинэ чадвар олгох 51.0 19.0 21.6 5.9 2.0 Ногоон эдийн засагт шилжих 42.0 26.0 24.0 4.0 4.0 Хөтөлбөрт ногоон ур чадварыг оруулах үндэслэлтэй санал нийлсэн хариултын хувийг эрэмбэлэн жагсааж үзвэл: 1. Сургуулийн өөрийн санал санаачилга 2. Суралцагчдад шинэ чадвар олгох чухал, ОУ-ын сургалтын стандартад ногоон ур чадварыг тусгасан байдаг. 3. Ногоон эдийн засагт шилжих гэж тус тус үзжээ. Хүснэгт 3. Ногоон хөтөлбөрийг судалснаар гарах үр дүн (Багш) маш их санал нийлж байна санал нийлж байна мэдэхгү й байна санал нийлэх гүй огт санал нийлэхгүй оюутнуудын хөдөлмөр эрхлэлт сайжирна 38.0 54.0 6.0 2.0 0.0 хувиараа хөдөлмөр эрхлэлтийг нэмэгдүүлнэ. 38.3 51.1 10.6 0.0 0.0 хүрээлэн байгаа орчноо хамгаалах чадварууд хөгжинө 42.9 46.9 10.2 0.0 0.0 нүүрстөрөгчийн бага хэрэглээндшилжинэ 34.7 49.0 16.3 0.0 0.0 насан туршдаа суралцах ур чадварыг оюутнуудадолгоно 35.4 54.2 8.3 2.1 0.0 Өөр салбарт хөрвөн ажиллах чадвартай болно 35.4 50.0 14.6 0.0 0.0 хөдөөгийн ажиллах хүчнийг шинэ ажил, орлогын эх үүсвэртэй болно. 41.7 41.7 14.6 2.1 0.0 барилгын хөдөлмөрийн зах зээлийн ач холбогдол нэмэгдэнэ 34.7 49.0 12.2 2.0 2.0 Ногоон хөтөлбөрт суралцсанаар гарах үр дүнг маш өндөрөөр (бүх эерэг хариултын хувь 83.7-92 хувь) үнэлсэн байна. Энэ нь багш нар ногоон хөтөлбөрийн ач холбогдолыг сайн ойлгосон, эерэг хандлагатай байгааг харуулж байна.
  • 4.
    Хүснэгт 4. Танинмэдэхүйн чадамж С Б С Б С Б С Б С Б маш их санал нийлж байна санал нийлж байна мэдэхгүй байна санал нийлэхгүй огт санал нийлэхгүй Хүрээлэн буй орчны талаарх ойлголт 9.9 23.0 32.5 71.0 55.4 4.0 1.8 0.0 0.4 2.0 Өөрчлөлтөөс үүдэлтэй хэрэгцээ шаардлагыг үнэлэх, тайлбарлах, эрсдлийн шинжилгээ хийх чадварууд 6.9 19.0 26.3 67.0 62.8 12.0 3.3 2.0 0.6 0.0 Ногоон хөтөлбөртэй холбоотой шинэ боломж, арга технологийг таньж мэдэх инновацийн ур чадварууд 8.8 16.0 27.1 68.0 60.5 12.0 3.0 4.0 0.6 0.0 Шийдвэр гаргахад оролцох чадвар 9.7 12.0 31.5 69.0 56.4 15.0 2.1 2.0 0.3 2.0 Аливаа зүйлийг олон талаас нь хэрхэн харж сурах чадвар 11.4 15.0 28.4 79.0 57.7 4.0 2.5 0.0 0.0 2.0 Бодож, хийж байгаа зүйлсдээ хамааралтай дадал, хэвшлээ таньж мэдэх чадвар 10.5 21.0 32.0 68.0 56.0 7.0 1.5 2.0 0.0 2.0 Нарийн түвэгтэй байдалтай дасан зохицох чадвар 7.7 21.0 33.2 64.0 55.4 9.0 3.4 4.0 0.3 2.0 Бүх зүйлийн уялдаа, хамаарлыг гаргах чадвар 8.5 19.0 31.3 66.0 59.3 11.0 0.9 4.0 0.0 0.0 Аливаа зүйлийн үнэн мөнийг олж сурах чадвар 12.5 23.0 28.6 69.0 56.2 6.0 2.4 2.0 0.3 0.0 Хүснэгт 5.Технологийн чадамж С Б С Б С Б С Б С Б маш их санал нийлж байна санал нийлж байна мэдэхгүй байна санал нийлэхгүй огт санал нийлэхгүй Энерги, ус, хаягдлын тоо хэмжээний мониторинг 8.8 21.0 30 59.0 59.8 18.0 1.2 0.0 0.0 2.0 Хог хаягдал, эрчим хүч, усны менежментийн систем 8.9 23.0 30 69.0 59.4 6.0 2.2 0.0 0.0 2.0 Чанар болон байгаль орчны хувьдээлтэй бараа үйлчилгээг сонгох, эзэмших чадвар 9.5 19.0 29 60.0 59.5 17.0 2.4 2.0 0.0 2.0 Материалын хэрэглээ болон хэмнэлт хийхчадвар 8.0 17.0 31 69.0 59.6 8.0 1.5 4.0 0.0 2.0 Нөлөөллийн үнэлгээ хийх чадвар 7.2 20.0 29 68.0 61.7 5.0 1.9 2.0 0.3 5.0 Байгаль орчинд сөрөг нөлөөллийг бууруулах чадвар 12.6 25.0 30 58.0 55.2 13.0 2.1 2.0 0.0 2.0
  • 5.
    Материаллаг хэрэглээг бууруулах чадвар 10.421.0 28 59.0 59.0 18.0 2.1 0.0 0.3 2.0 Юуг дахин боловсруулжболох вэ? Гэдгийг ялгах чадвар 10.0 21.0 28 63.0 60.4 12.0 1.6 2.0 0.0 2.0 Байгаль орчны хууль, журмууд 8.5 23.0 25 60.0 62.8 15.0 2.1 2.0 1.2 2.1 Байгаль орчны эрсдлийн менежмент 13.1 21.0 29 60.0 56.6 15.0 1.2 0.0 0.0 4.0 Ногоон үйлдвэрлэлэрхлэх чадварууд 12.5 29.0 29 58.0 57.0 11.0 0.9 0.0 0.3 2.0 Хүснэгт 6. Хүмүүс хоорондын болон дотоод харилцааны чадамж С Б С Б С Б С Б С Б маш их санал нийлж байна саналнийлж байна мэдэхгүй байна санал нийлэхгүй огт санал нийлэхгү й Өөрчлөлт хийх стратегийн болон манлайлалын чадварууд 15.0 18.0 29 76.0 55.0 4.0 0.9 0.0 0.3 2.0 Эдийн засгийн зорилтуудыг хэрэгжүүлэх, хөгжүүлэхэд чиглэсэн зохицуулалт, менежмент, бизнесийн ур чадварууд 12.5 21.0 28 63.0 57.2 14.0 1.8 0.0 0.0 2.0 Нийгмийн зорилтуудыг хэрэгжүүлэхэд чиглэсэн зохицуулалт, менежмент, бизнесийн ур чадварууд 12.4 16.0 29 70.0 57.6 10.0 0.6 0.0 0.3 4.0 Экологийн зорилтодчиглэсэн зохицуулалт, менежмент, бизнесийн ур чадварууд 11.3 21.0 29 67.0 58.6 10.0 1.5 0.0 0.0 2.0 Сонирхолын зөрчилдөөнийг шийдвэрлэх, хэлэлцээхийх чадварууд 10.4 21.0 30 67.0 58.1 8.0 0.6 2.0 0.6 2.0 Ногоон бүтээгдэхүүн үйлчилгээ санал болгох маркетингийн чадварууд 9.2 23.0 28 65.0 61.5 8.0 0.9 2.0 0.0 2.0 Мэдээллийн технологи болон хэлний чадварууд 8.8 12.0 31 65.0 57.8 17.0 2.1 4.0 0.0 2.0 Ногоон шийдэл технологийн талаар хэрэглэгчдэдзөвлөгөө өгөх чадварууд 9.5 21.0 30 64.0 59.1 11.0 0.9 2.0 0.9 2.0 ногоон технологийгашиглах, судлах, хэрэглэх, дасан зохицох, хөрвөх чадварууд 11.2 27.0 33 61.0 53.5 10.0 1.8 0.0 0.3 2.0 Бага нүүрсхүчлийн хий ялгаруулах технологийн ашиглан аж ахуй эрхлэх чадвар 11.6 25.0 32 56.0 55.5 17.0 1.2 0.0 0.0 2.0 Сургалтаар олгодог чадамжийн талаар багш, суралцагчдын ойлголт зөрүү нь танин мэдэхүйн чадамж дээр 39.8-54.2 хувь, технологийн чадамж дээр 38.8-53.6 хувь, хүмүүс хоорондын болон дотоод харилцааны чадамж дээр 36.9-50.5 хувьтай байна. Энэ нь багш, сургалтын байгууллага сургалтын арга зүйд анхаарах шаардлагатайг харуулж байна. (Хүснэгт 5-8)
  • 6.
    График 6. Танинмэдэхүйн чадамж (суралцагчийн мэргэжлээр) График 7. Технологийн чадамж (суралцагчийн мэргэжлээр) 0% 50% 100% Тогтвортой хөгжилдсуралцахтай холбоотой хүрээлэн буй орчны талаарх ойлголт Өөрчлөлтөөс үүдэлтэй хэрэгцээшаардлагыг үнэлэх, тайлбарлах, ойлгохтой холбоотой… Ногоон хөтөлбөртэй холбоотой шинэ боломж, арга технологийг танижмэдэхинновацийн ур… Шийдвэр гаргахадхэрхэн оролцох Аливаа зүйлийг хэрхэн олон талаас нь харж сурах Бодож, хийж байгаа зүйлсдээ хамаатай дадал, хэвшлээ хэр зэрэг мэдэх Нарийн түвэгтэй байдалтай хэрхэн зохицох Бүх зүйлхэрхэн уялдах ХБХБХБХБХБХБХБХБ Маш их саналнийлж байна Санал нийлж байна Мэдэхгүй байна Санал нийлэхгүй байна Огт саналнийлэхгүй байна 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90%100% Энерги, ус, хаягдлын тоо хэмжээний мониторинг Хог хаягдал, эрчим хүч, усны менежментийн… Чанар болон байгаль орчны хувьдээлтэй… Материалын хэрэглээ болон нөлөөллийн хэмжээ Нөлөөллийн үнэлгээ Байгаль орчны сөрөг нөлөөллийг бууруулах Материаллаг хэрэглээг бууруулах Юуг дахин боловсруулах Байгаль орчны хууль, журмууд Байгаль орчны эрсдлийн менежмент Ногоон үйлдвэрлэлд хувь нэмэр оруулах… Өөрчлөлт хийх стратегийн болон манлайллын… ХБХБХБХБХБХБХБХБХБХБХБХБ Маш их саналнийлж байна Санал нийлж байна Мэдэхгүй байна Санал нийлэхгүй байна Огт саналнийлэхгүй байна
  • 7.
    Сургалтаар олгож байгаачадамжийг суралцагчийн мэргэжлээр ангилан судлаж үзвэл (График 6-7 харахад) ХАА-н мэргэжлээр сулацагчдын эерэг хариултын хувь харьцангуй өндөр байна. Хүснэгт 7. Дадал хэвшил (багш, суралцагчидаар харьцуулсан) би ангидаа дараах зөв дадлыг төлөвшүүлдэг С Б С Б С Б С Б С Б Маш их санал нийлж байна Санал нийлж байна Мэдэхгүй байна Санал нийлэхгүй огт санал нийлэхгүй Усыг хэмнэх 22,1 41,0 27 53,0 50,6 4,0 0,0 0,0 0,0 2,0 Эрчим хүчийг хэмнэх 23,2 40,0 28 50,0 47,9 8,0 0,9 0,0 0,0 2,0 Түлш хэмнэх 17,4 40,0 29 50,0 51,8 8,0 1,8 0,0 0,0 2,0 Хог хаягдлыг ангилах 23,2 35,0 27 53,0 48,3 8,0 1,2 2,0 0,0 2,0 Хөдөлмөрийн аюулгүй байдлыг баримтлах 22,5 39,0 27 51,0 49,5 6,0 0,9 0,0 0,0 4,0 Аливаа зүйлийг хийхдээ арай дээр арга замуудыг бий болгох 18,4 35,0 32 57,0 49,4 4,0 0,6 2,0 0,0 2,0 Аливаа зүйлийг хийхдээ дараалал болон зааварчилгааг мөрдөх 20,1 35,0 29 58,0 50,2 4,0 0,6 0,0 0,0 2,0 Байгаль орчны дүрэм, журмуудын шаардлагыг хангаж ажиллах 17,7 31 50,9 0,0 0,3 Сургалтын анги, танхимд зөв дадал хэрхэн хэвшүүлдэг талаар багш, суралцагчидын санал нийлсэн хариултын зөрүү нь 37.6-44.6 хувь байна. Энэ нь багш нар байгальд ээлтэй дадал хэвшилд сургахад төдийлөн анхаарал хандуулдаггүй, багш суралцагчид нэгдсэн ойлголт байхгүй байгааг харуулж байна. Ногоон чадварыг хөгжүүлэхэд тулгарч буй бэрхшээл (багш) маш их саналнийлж байна санал нийлж байна мэдэхгүй байна санал нийлэхгүй огт санал нийлэхгүй ҮНДЭСНИЙ ТҮВШИНД Одоогийн мэргэжлийн ур чадварын стандартадногоон ур чадварыг баталгаажуулахарга хэрэгсэлбайхгүй. 12.5 41.7 33.3 11.1 1.4 Үнэлгээний механизм болон үнэлгээ хийх газар байхгүй 14.0 39.0 40.0 6.0 1.0 Ийм ур чадварын эрэлт хэрэгцээ бага 8.3 30.6 43.1 11.1 6.9 СУРГУУЛИЙНТҮВШИНД Миний сургалтын хөтөлбөрт тусгагдаагүй. 18.0 38.0 33.0 7.0 4.0
  • 8.
    Надад мэргэжлээдээшлүүлэхболомж байхгүй 15.3 30.631.9 13.9 8.3 Ногоон хандлагыг хөгжүүлэхчиглэлээр удирдлагуудын дэмжлэг оролцоо муу байдаг 13.0 27.0 31.0 17.0 12.0 ХУВЬ ХҮНИЙ ТҮВШИНД Манай оюутнуудүүндач холбогдолөгнө гэдэгт би итгэлгүй байна. 11.1 23.6 31.9 16.7 16.7 Надад энэ чиглэлээр багшилах нөөц, боломж байхгүй. 4.4 27.9 32.4 11.8 23.5 Надад энэ чиглэлээр багшилах цаг байхгүй. 12.5 26.4 30.6 8.3 22.2 Надад энэ чиглэлээр багшилах ур чадвар дутагдалтай. 7.0 26.0 34.0 16.0 17.0 Би өөртөө итгэлгүй байна. 7.0 21.0 29.0 11.0 32.0 Ногоон чадварыг хөгжүүлэхэд тулгарч буй бэрхшээлыг багш нар: Үндэсний түвшинд : Одоогийн мэргэжлийн ур чадварын стандартад ногоон ур чадварыг баталгаажуулах арга хэрэгсэл байхгүй (санал нийлсэн хариултын хувь 54.1), Үнэлгээний механизм болон үнэлгээ хийх газар байхгүй (санал нийлсэн хариултын хувь 51.0), Сургуулийн түвшинд: Сургалтын хөтөлбөрт тусгагдаагүй (санал нийлсэн хариултын хувь 56.0), Хувь хүний түвшинд: Надад энэ чиглэлээр багшилах цаг байхгүй (санал нийлсэн хариултын хувь 38.9 ) гэж үзсэн байна. Эдгээр хариултаас харахад хувь хүний түвшинд бэрхшээл бага гэж үзсэн бол сургууль болон үндэсний түвшинд бэрхшээл байгаа гэж үзсэн хувь өндөр байна. Дүгнэлт Асуулга судалгааг үндэсний хэмжээнд онлайнаар богино хугацаанд хийж үр дүнд боловсруулалт хийсэн нь багш, суралцагчдын техникийн ур чадвар өндөр, онлайнаар сургалт хөгжүүлэлт хийх боломж байгааг харуулж байна. Сургалтаар олгож байгаа чадамжийн талаар багш суралцагчийн ойлголтын зөрүү ихтэй байна. Иймд багш нар өөрийн аргазүйд анхаарах, энэ чиглэлийн нарийвчилсан судалгаа хийх шаардлагатай байна. Багш суралцагчдын олонх нь одоо суралцаж буй хөтөлбөр нь ногоон ур чадварыг хөгжүүлэх шаардлагыг хангахгүй байна гэж үзсэн байна. Ногоон ур чадварыг хөтөлбөрт оруулах ач холбогдол, үр нөлөөг багш суралцагчид өндөрөөр үнэлсэн байгаа нь ногоон хөтөлбөрт шилжих боломж өндөр, хувь хүний түвшинд бэрхшээл байхгүй байгааг харуулж байна. Мэргэжлийн ур чадварын стандартад ногоон ур чадварыг оруулах, үнэлгээний механизм бий болгох, энэ ур чадварыг сургалтын хөтөлбөрт оруулах шаардлагатай байна. Summary This Survey is part of a study that seeks to draw an overview of greening jobs and skills in the Mongolia. It explores how greening through topping up skills is embedded in TVET programs and how this is related to government‟s agenda on the greening of societies and economies. The survey focuses on two sectors, namely Agriculture and Construction.