1. 1. Ταυτότητα
Τίτλος: :Μια προσέγγιση της Ερωφίλης μέσα από πηγές του Διαδικτύου
Δημιουργός: Κόλλια Γαρυφαλλιά ΠΕ02
Σύνδεση με το ΑΠΣ: Δοκιμάστηκε στην τάξη στο πλαίσιο της Νέας Ελληνικής Γραμματείας
Γ ΄Γυμνασίου κατά το σχολικό έτος 2014- 2015 από το Γ2 τμήμα του 5 ου Γυμνασίου
Θήβας.
Διδακτικό αντικείμενο: Επιχειρήθηκε μια παρουσίαση των βασικών θεματικών κέντρων της
Ερωφίλης από το απόσπασμα του σχολικού βιβλίου και παράλληλα η εξέταση άλλων
αποσπασμάτων και έργων παρόμοιου περιεχομένου.
Συναφή αντικείμενα: Ιστορία, Λογοτεχνία, , Πληροφορική
Χρονική διάρκεια :1 διδακτική ώρα
Προϋποθέσεις υλοποίησης: Εκ των προτέρων χωρισμός σε ομάδες, πρόσβαση του τμήματος
στο εργαστήριο πληροφορικής (προαπαιτούμενοι 4 σταθμοί εργασίας ), σύνδεση με το
διαδίκτυο ,ανάγνωση των αποσπασμάτων προηγουμένως από τους μαθητές.
2.Σύντομη Περιγραφή
Στη συγκεκριμένη παρέμβαση επιχειρείται η γνωριμία των μαθητών της Γ΄ γυμνασίου με την
κρητική λογοτεχνία και η παρουσίαση της τραγωδίας του Γ. Χορτάτση «Ερωφίλη»
3. Στόχοι
Διδακτικοί
▪ Να γνωρίσουν οι μαθητές τη σημαντικότερη τραγωδία της κρητικής λογοτεχνίας
▪ Να προσδιορίσουν τους λόγους ανάπτυξης της κρητικής λογοτεχνίας
▪ Να ερμηνεύσουν τη σημασία αντιλήψεων και δοξασιών της εποχής καθώς και την
βαρύτητα που είχε ο όρκος μέσα από την εξέταση και του παράλληλου κειμένου.
▪ Να συνθέσουν την ατμόσφαιρα της εποχής όπως δίνεται από τον ίδιο τον ποιητή (Αίγυπτος
προχριστιανική, με έντονο ελληνικό στοιχείο)
Παιδαγωγικοί
▪ Να καλλιεργήσουν την προσωπικότητα τους μέσα από την αισθητική απόλαυση που
προσφέρει ένα μοναδικό λογοτεχνικό έργο. (ενδοπροσωπική νοημοσύνη)
▪ Να αναπτύξουν την ικανότητα τους για συνεργασία μέσα από το συντονισμό των
προσπαθειών τους εντός της ομάδας ( διαπροσωπική νοημοσύνη). Παράλληλα να μάθουν να
λειτουργούν μέσα από διακριτούς ρόλους εντός της ομάδος αλλά και στην ολομέλεια.
▪ Να αγαπήσουν τη λογοτεχνία μέσα από τη βιωματικότητα και την διαχρονικότητα
συναισθημάτων, ιδεών και αξιών που αυτή εμπεριέχει ( έρωτας, αγάπη ,πάθος φιλία , πίστη ,
πόνος) και να κατανοήσουν ότι κάθε εποχή προβάλλει στα λογοτεχνικά έργα το πνεύμα που
κυριαρχεί.
▪ Να αναπτύξουν την κριτική τους ικανότητα και τη φαντασία μέσα από τη σύγκριση των
παράλληλων λογοτεχνικών κειμένων
Αναφορικά με τις ΤΠΕ
▪ Να χρησιμοποιήσουν οι μαθητές τον επεξεργαστή κειμένου προκειμένου να δώσουν τις
απαντήσεις τους
▪ Να πειραματιστούν με δικτυακά εργαλεία για την κατασκευή εννοιολογικών χαρτών
(Cmap tools)και να ασκηθούν έτσι στον ψηφιακό γραμματισμό .
▪ Να χρησιμοποιήσουν την ιστοσελίδα του Ψηφιακού σχολείου ,το Σπουδαστήριο Νέου
Ελληνισμού.
▪ Nα αντλήσουν πληροφορίες από τη Wikipedia και να την αντιμετωπίσουν ως ένα χρήσιμο
εργαλείο για τη μελέτη και τις εργασίες τους .
4. Λεπτομερής παρουσίαση της πρότασης
Το συγκεκριμένο ποίημα εμφανίζει μια γλωσσική ιδιαιτερότητα , καθώς τα παιδιά
δεν είναι εξοικειωμένα με το κρητικό ιδίωμα . Επιχειρήθηκε λοιπόν μια προσέγγιση μέσα από

2. τις ΤΠΕ προκειμένου οι μαθητές να εστιάσουν το ενδιαφέρον τους στις δραστηριότητες που
ζητούνται και να «ξεχάσουν» το απαιτητικό γλωσσικό ιδίωμα .
Το τμήμα χωρίζεται σε τέσσερις ομάδες των τεσσάρων ατόμων και η εκπαιδευτικός
παρουσιάζει το κείμενο με διακεκομμένη ανάγνωση .( Έχει προηγηθεί συνοπτική
παρουσίαση της υπόθεσης ολόκληρης της τραγωδίας) Εξομαλύνει τα σημεία που θεωρεί πιο
απαιτητικά και αφήνει τους μαθητές να έρθουν στη θέση των ηρώων. Τονίζει ιδιαίτερα την
προθυμία της Ερωφίλης να πεθάνει αφού ο Πανάρετος αμφισβητεί την αγάπη της και την
επίκληση των φυσικών στοιχείων που θα έρθουν ως τιμωροί της αν τον προδώσει .
Μετά την παρουσίαση αυτή το τμήμα πραγματοποιεί την παρέμβαση στο εργαστήριο
Πληροφορικής σε επόμενη διδακτική ώρα .
Ο ρόλος της διδάσκουσας είναι ενθαρρυντικός – υποστηρικτικός κατά τη διάρκεια
της παρέμβασης στο εργαστήριο και δίνει οδηγίες – διευκρινίσεις μόνο όταν το ζητούν οι
μαθητές . Οι μαθητές αναλαμβάνουν πρωταγωνιστικό ρόλο και μέσα από τις αρχές του
εποικοδομητισμού (Piaget) και της ανακαλυπτικής μάθησης (Bruner) οργανώνουν τις
πληροφορίες που συλλέγουν , συζητούν και προτείνουν , προβληματίζονται ,συμπληρώνουν
ο ένας τον άλλο εντός της ομάδας, συνδιαμορφώνουν τα κείμενα και τα παρουσιάζουν στην
ολομέλεια. Οι μαθητές έχουν λοιπόν πρωταγωνιστικό ρόλο μέσα από την ομαδοσυνεργατική
διδασκαλία.
Προαπαιτούμενα
Τέσσερις σταθμοί εργασίας
Σχολικό εγχειρίδιο
Σύνδεση με το διαδίκτυο
Τετράδιο σημειώσεων
Οι ομάδες ανοίγουν τους υπολογιστές τους ,βρίσκουν στην επιφάνεια εργασίας το
φάκελο ΕΡΩΦΙΛΗ και ανοίγουν το φύλλο εργασίας που είναι κοινό για όλες τις ομάδες .
Στην πρώτη δραστηριότητα καλούνται να μελετήσουν την εισαγωγή του σχολικού βιβλίου
για την κρητική λογοτεχνία και το αντίστοιχο απόσπασμα από την Ιστορία Νεοελληνικής
Λογοτεχνίας. Σημειώνουν τους λόγους που κατά τη γνώμη τους οδήγησαν σε ανάπτυξη την
κρητική λογοτεχνία και φτιάχνουν έναν εννοιολογικό χάρτη με το Cmaptools. Στη δεύτερη
δραστηριότητα ψάχνουν στη Wikipedia πληροφορίες για τον Γ. Χορτάτση , ένα ποιητή
εντελώς άγνωστο στους μαθητές ως τώρα. Κατόπιν συγκρίνουν τον όρκο της Ερωφίλης και
την επίκληση των φυσικών στοιχείων ως εγγυητών με τον όρκο του Κωνσταντή στην
παραλογή «Του νεκρού αδερφού» ( Ψηφιακό Σχολείο , Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας
Α΄Λυκείου). Στην τέταρτη δραστηριότητα μελετούν το απόσπασμα του αποχαιρετισμού
Ερωτόκριτου –Αρετούσας από το Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού. Εδώ συγκρίνουν τα
αισθήματα των δυο νεαρών και αναζητούν κοινά στοιχεία και στους φόβους που εκφράζουν
αλλά και στις απαντήσεις που δίνουν οι αγαπημένες τους . ¨άλλο ένα στοιχείο που μπορούν
να επισημάνουν εδώ οι μαθητές είναι οι αντίξοες συνθήκες στις οποίες οι έρωτες αυτοί πρέπει
να επιβιώσουν . Τέλος μέσα από παιγνιώδη διάθεση η μάθηση οπτικοποιείται με αναζήτηση
στο διαδίκτυο εικαστικού υλικού για την κατασκευή ενός power-point.
Η αξιολόγηση των ομάδων επιχειρήθηκε με προσυμφωνημένα κριτήρια όπως η
ορθότητα και πρωτοτυπία των απαντήσεων , η σωστή προσέγγιση των θεμάτων που
απαιτούσαν συγκριτική ανάλυση, η σωστή διαχείριση του χρόνου προκειμένου να
απαντήσουν σε όλες τις ερωτήσεις , η συνεργασία εντός των ομάδων . Παράλληλα,
συνεκτιμήθηκε η ευχέρειά τους στον ψηφιακό γραμματισμό
ΟΜΑΔΑ ορθότητα και
πρωτοτυπία των
απαντήσεων
Σωστή
συγκριτική
ανάλυση-
κριτική
ικανότητα
σωστή
διαχείριση του
χρόνου-
ολοκλήρωση
δραστηριοτήτων
ψηφιακός
γραμματισμός
1 η

3. 2 η
3 η
4 η
1 = ανεπαρκώς
2 = μέτρια
3= καλά
4 = πολύ καλά
5 = άριστα
5. Φύλλο εργασίας (κοινό για όλες τις ομάδες)
ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
«Ερωφίλη» : Γ. Χορτάτση.
5 ο ΓυμνάσιοΘήβας
Σχ. έτος:2014- 2015
Διάρκεια :Μία διδακτικήώρα
Διδάσκουσα:Κόλλια Γαρυφαλλιά
Ονοματεπώνυμομαθητών
1………………………………………………………
2………………………………………………………
3……………………………………………………..
4……………………………………………………..
1. Αφού επισκεφτείτε τις παρακάτω ιστοσελίδες να φτιάξετε ένα μικρό εννοιολογικό χάρτη
(Cmaptools) με τα χαρακτηριστικά της Κρητικής λογοτεχνίας Δώστε αυτή τη μορφή:
http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-C113/351/2362,8973/
http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-C113/584/3828,16809/
Γράψτε κατόπιν σε ένα Word τους λόγους άνθισης της κρητικής λογοτεχνίας
2.Βρείτε στη Wikipedia πληροφορίες για το Γεώργιο Χορτάτση.
3.Συγκρίνετε τον όρκο της Ερωφίλης με τον όρκο του Κωνσταντή στην παραλογή «Του
νεκρού αδερφού» http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGL-
A111/262/1913,6307/

4. 4. Αφού διαβάσετε το κείμενο βρείτε στο Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού τον
Αποχαιρετισμό Ερωτόκριτου –Αρετούσας (Γ΄πράξη στιχ 1353-1420) και απαντήστε στο
έγγραφο Word τα εξής ερωτήματα: α) Ποιοι φόβοι βασανίζουν τους δυο νεαρούς άνδρες; β)
Πώς αντιδρούν η Ερωφίλη και η Αρετούσα στην έκφραση των φόβων τους;
5.Βρείτε στο διαδίκτυο εικόνες και ζωγραφικούς πίνακες σχετικούς με την Ερωφίλη και
φτιάξτε ένα power –point.
6. Άλλες εκδοχές
Σε περίπτωσηπου η εκπαιδευτικόςήθελενα διαθέσειεπιπλέον ώρα για να εμπλουτίσειτην
παρέμβασηθα μπορούσενα παρουσιάσειτουςόρκουςτηςαγάπηςαπότοσύνδεσμοτουΨηφιακού
Σχολείουκαι συγκεκριμένατουςόρκουςΡωμαίουκαιΙουλιέτας.Επίσης,θα μπορούσενα
προσεγγίσειτοέργο απότη σκοπιά της τραγικότηταςτων ηρώων καινα συγκρίνειτην τραγωδία με
την«Ελένη» του Ευριπίδηή να αναζητήσειομοιότητεςκαιδιαφορές( π.χαν υφίσταταιοέλεοςκαι ο
φόβος,αν επιτυγχάνεταιηκάθαρσημετοτέλοςτου Φιλόγονου, αν υπάρχειισορροπία επικών και
λυρικώνμερών κ.α.)
7. Κριτική
Η προσέγγιση της Ερωφίλης αλλά και του κρητικού θεάτρου μέσα από τις ΤΠΕ έδωσε
στη διδασκαλία μια ανανεωτική πνοή καθώς αποφεύχθηκε η δασκαλοκεντρική προσέγγιση
και ο κατευθυνόμενος διάλογος που δεν εγγυάται τη συνολική συμμετοχή των μαθητών . Η
εκπαιδευτικός εστίασε περισσότερο σε δραστηριότητες που απαιτούσαν κριτική σκέψη και
λιγότερο στην παραδοσιακή λογοτεχνική ανάλυση . Στόχος να ανακαλύψουν οι μαθητές τη
νέα γνώση μέσα από την αυτενέργεια και την παιγνιώδη μάθηση.
8. Βιβλιογραφία
▪ Βιβλίο του καθηγητή κειμένων Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ΄ Γυμνασίου
▪ Σχολικό Εγχειρίδιο :Κείμενα νεοελληνικής λογοτεχνίας Γ΄ γυμνασίου
▪ Π.Δ. Μαστροδημήτρη : Η ποίηση του Νέου Ελληνισμού (II.Κρητική λογοτεχνία) ΙΔΡΥΜΑ
ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ –ΧΟΡΝ ΑΘΗΝΑ 1994
▪ Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στα Κέντρα στήριξης
Επιμόρφωσης Γενικό Μέρος Γ΄ Έκδοση
▪ Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στα Κέντρα στήριξης
Επιμόρφωσης ΚλάδοςΠΕ02 (ειδικό μέρος) Γ΄ έκδοση αναθεωρημένη
▪ Κουτσογιάννης Δ.2004β :ΤΠΕ και γλωσσική διδασκαλία: προς την αναζήτηση
εναλλακτικής κριτικής πρότασης
▪ Ματσαγγούρας, Η. 1987. Ομαδοσυνεργατική διδασκαλία. Αθήνα : Γρηγόρης
▪ Ματσαγγούρας, Η. (2006) Η σχολική τάξη, Αθήνα: εκδόσεις Γρηγόρη.
▪Ματσαγγούρας Η., Ομαδοσυνεργατική Διδασκαλία και Μάθηση, Γρηγόρης, Αθήνα, 2000.
▪Ματσαγγούρας, Η. (1998) Στρατηγικές διδασκαλίας, Αθήνα: Gütenberg.
▪Βακαλούδη Αναστασία (2003). Διδάσκοντας και Μαθαίνοντας μα τις Νέες Τεχνολογίες.
Θεωρία και Πράξη, Αθήνα : Πατάκης
▪ΙΣΤΟΡΙΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Α΄, Β΄, Γ΄, ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ (ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ)
▪Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α΄ Γενικού Λυκείου