1. ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΙΕΣ ΣΤΗΝ
ΚΡΗΤΗ
Νικόλας Χατζής Β4
Μίμης Παπακωνσταντίνου Β3

2. Το νησί της Κρήτης είχε προσελκύσει το ενδιαφέρον την
επιστημονικής κοινότητας ήδη από το 1948, τότε που ερευνητές
από το Ίδρυμα Rockefeller των Ηνωμένων Πολιτειών, κλήθηκαν
από την Ελληνική κυβέρνηση σε μια προσπάθεια να βελτιωθούν
μεταπολεμικά οι «κακές» συνθήκες διαβίωσης στον πληθυσμό
της Κρήτης
Η Ανακάλυψη της κρητικής
διατροφής

3. Στα πλαίσια αυτά πραγματοποιήθηκε λεπτομερής αξιολόγηση της δίαιτας των Κρητικών, η
οποία προς έκπληξη των ερευνητών
*ήταν διατροφικά επαρκής,
*με ελάχιστες εξαιρέσεις, οι οποίες περιορίζονταν στις περιοχές με πολύ χαμηλό εισόδημα και
με
πολύ μικρή παραγωγή τροφίμων από τις ίδιες τις οικογένειες.
Σε γενικές γραμμές οι ερευνητές συμπέραναν ότι «στο σύνολό τους, ο τρόπος διατροφής και οι
διατροφικές συνήθειες ήταν υπερβολικά καλά προσαρμοσμένες στις φυσικές και οικονομικές
πηγές της περιοχής, καθώς και στις ανάγκες των κατοίκων της».

4. Ιστορίατης κρητικής διατροφής
• Δεν έχουμε γραπτά για το τι έτρωγαν -και πολύ περισσότερο για το πώς
το έτρωγαν- οι μινωίτες- αρχαίοι Κρητικοί, όμως οι αρχαιολόγοι
μπορούν με τη βοήθεια των νέων τεχνολογιών να ανασυνθέτουν
στοιχεία των τροφών που συνήθιζαν να παρασκευάζουν και να
καταναλώνουν.
• Πληροφορίες για την κρητική διατροφή συλλέγουμε από τα κατάλοιπα
δύο κατηγοριών:
• α) Τα άμεσα κατάλοιπα (σπόροι, καρποί, ιζήματα, φύλλα φυτών,
απολιθώματα και κόκαλα ζώων) που βρίσκονται στις ανασκαφές,
• β) Τα σκεύη και άλλα τεχνικά κατάλοιπα που χρησιμοποιούσαν στην
παρασκευή και την κατανάλωση της τροφής: παραστιές και φούρνους,
καζάνια χάλκινα και πήλινα, πήλινες χύτρες και τηγάνια, πήλινα χωνιά,
κουτάλες και τρίφτες, μυλόπετρες και τριβεία, γουδιά και πέτρινες
λεκάνες, και μία ποικιλία πήλινων σκευών σερβιρίσματος».

5. Έτσι συμπεραίνουμε ότι κύρια τροφή τους ήταν τα δημητριακά και τα όσπρια, από
τα οποία έχουν ταυτιστεί αρκετές ποικιλίες.
• Δημητριακά: σιτάρι 2 ποικιλίες, κριθάρι, βρόμη, σίκαλη. Παρασκεύαζαν ψωμί, ένα είδος πίτες,
παξιμάδι, ενώ τα χρησιμοποιούσαν και στο μαγείρεμα διαφόρων φαγητών.
• Όσπρια: έχουν αναγνωριστεί τα είδη: κουκιά, λαθούρι (φάβα), ρόβι, φασόλια, ρεβίθια, βίκος.
Αλλα και
 Λαχανικά όπως σέλινο, άγρια κρεμμύδια κ.ά.
 Άλλες φυτικές τροφές ήταν τα διάφορα φρούτα: άγρια αχλάδια και σύκα (που ξέραιναν,)
σταφύλια, και ξηροί καρποί, όπως τα αμύγδαλα.
 Από τις υγρές τροφές ο κ. Βασιλάκης ανέφερε το ελαιόλαδο, «που ήταν πάντοτε η βάση της
διατροφής τουλάχιστον από την 5η χιλιετία π.Χ.,
 άλλα φυτικά έλαια.
 Χρησιμοποιούσαν και το ζωικό λίπος στη μαγειρική».

6. Η μελέτη της διατροφής στη σύγχρονη
Κρήτη
 Η συσχέτιση της δίαιτας των κατοίκων της σύγχρονης Κρήτης με την
υγεία έγινε ευρέως γνωστή αργότερα, με τη μελέτη των επτά χρόνων. Η
μελέτη αυτή ξεκίνησε λίγο πριν το 1960 από τον Αμερικανό Ανσελ Κισ και
τους συνεργάτες του, με αφορμή τα εντυπωσιακά χαμηλά ποσοστά
θνησιμότητας αλλά και καρδιαγγειακών νοσημάτων που είχαν
παρατηρηθεί στην περιοχή.
 Οι ιδιαίτερες συνήθειες διατροφής που χαρακτήριζαν την περιοχή αυτή
μελετήθηκαν για να εξηγήσουν τη μικρότερη συχνότητα στεφανιαίας
νόσου και καρκίνου, αλλά και τη μικρότερη θνησιμότητα από όλα τα αίτια
σε σχέση με τις επιλεγμένες από τους ερευνητές χώρες που
παρατηρήθηκαν στον πληθυσμό της Κρήτης. Σύμφωνα με στοιχεία των
Ηνωμένων Εθνών καμία άλλη περιοχή της Μεσογείου δεν έχει τόσο
χαμηλά επίπεδα θνησιμότητας όσο η Κρήτη .

7. Η μελέτη των επτά χρόνων
 Στη μελέτη συμμετείχαν συνολικά περίπου 13.000 άνδρες, οι οποίοι
επιλέχθηκαν από δεκαέξι διαφορετικές περιοχές 7 χωρών
(Φινλανδία, Ολλανδία, Ιαπωνία, Ηνωμένες
Πολιτείες, Ιταλία, Γιουγκοσλαβία και Ελλάδα), με στόχο να διερευνηθεί η
ασαφής σχέση μεταξύ δίαιτας και εμφάνισης καρδιαγγειακών
νοσημάτων.
 Οι συγκρίσεις μεταξύ των διαφόρων πληθυσμών έδειξαν ότι ο πληθυσμός
της Κρήτης παρουσίαζε την καλύτερη κατάσταση υγείας και τα μικρότερα
ποσοστά θνησιμότητας από στεφανιαία νόσο και καρκίνο, σε σχέση με
όλους τους άλλους πληθυσμούς που μελετήθηκαν. Μετά τις μελέτες 20
και 25 χρόνων σημειώθηκαν εκπληκτικά αποτελέσματα καλύτερης ζωής
των Κρητικών

8. Μελέτη Lyon Heart Study
Μετά τη μελέτη των Επτά Χωρών, οι γάλλοι ερευνητές Serge
Renaud και Michel de Longeril έδειξαν στη μελέτη Lyon Heart
Study ότι η χορήγηση Κρητικού τύπου δίαιτας σε ασθενείς που
είχαν υποστεί οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου μείωσε το
ποσοστό των θανάτων στους 27 μήνες μετά το επεισόδιο κατά
70%, συγκριτικά με τη χορήγηση της δίαιτας που συνιστούσε η
Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία. Επιπλέον, μετά από 4 έτη η
δίαιτα Κρητικού τύπου σχετίστηκε με μείωση
o του ποσοστού των συνολικών θανάτων κατά 56%
o και με μείωση της συχνότητας καρκίνου κατά 61% .

9. Διατροφή στη μεσόγειο
Οι παραδοσιακές δίαιτες των λαών της Μεσογείου ήταν
το αποτέλεσμα σημαντικών εξελίξεων που συνέβησαν σε
διάστημα δύο χιλιετιών με βασικές επιρροές από
τους Έλληνες, τους Άραβες και τους Ασιάτεςς Περίπου
20 χώρες, αρκετά ετερογενείς μεταξύ τους μπορούν να
χαρακτηριστούν ως Μεσογειακές, οι διατροφικές
συνήθειες των οποίων ποικίλλουν λόγω θρησκευτικών,
οικονομικών και πολιτισμικών ιδιαιτεροτήτων. Έτσι, ο
όρος «Μεσογειακή διατροφή» είναι σε κάποιο βαθμό
παραπλανητικός, αφού στην πραγματικότητα δεν
υπάρχει μία, αλλά πολλές Μεσογειακές δίαιτες.

10. <<Μεσογειακή διατροφή>>
Ο όρος «Μεσογειακή διατροφή», με τον τρόπο που χρησιμοποιείται σήμερα,
ουσιαστικά εισήχθη από τους επιστήμονες της διατροφής για να περιγράψει
τη δίαιτα της Κρήτης, αλλά και τις δίαιτες άλλων περιοχών της Μεσογείου οι
οποίες παρουσίαζαν κοινά χαρακτηριστικά με αυτήν, κατά τις δεκαετίες του
1950 και 1960, όταν είχαν πια ξεπεραστεί οι συνέπειες του δευτέρου
παγκοσμίου πολέμου, αλλά και πριν την άφιξη της κουλτούρας του γρήγορου
φαγητού. Επειδή το ελαιόλαδο ήταν η βασική πηγή λίπους στη δίαιτα των
Κρητικών, ο όρος «Μεσογειακή διατροφή» ουσιαστικά περιγράφει το
διατροφικό πρότυπο εκείνο που επικρατούσε στις περιοχές της Μεσογείου
στις οποίες καλλιεργούνταν παραδοσιακά τα ελαιόδενδρα.

11. κρητική και μεσογειακή διατροφή
Από την κρητική στη μεσογειακή διατροφή και στις πρόσφατες ανακαλύψεις
σε σχέση με διάφορα χρόνια νοσήματα και δείκτες υγείας Με βάση τη
διατροφή της Κρήτης το 1960 ορίστηκε από τους επιστήμονες της υγείας και
της διατροφής το πρότυπο της Μεσογειακής διατροφής το οποίο έχει
αποτελέσει αντικείμενο έντονης επιστημονικής αναζήτησης τα τελευταία
έτη. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό καθώς, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο
Οργανισμό Υγείας, το 60% των συνολικών θανάτων παγκοσμίως οφείλονται
σε χρόνια νοσήματα και η υιοθέτηση συμπεριφορών που σχετίζονται με έναν
υγιεινό τρόπο ζωής, όπως η διατροφή, μπορεί να μειώσει την εμφάνιση των
νοσημάτων αυτών σε πολύ μεγάλο βαθμό.

12. Η κρητική και μεσογειακή διατροφή
προσφέρουν …
• Μακροβιότητα
• Ανοσία σε
 Καρδιαγγειακά νοσήματα
 Διαβήτης τύπου ΙΙ και μεταβολικό σύνδρομο
 Νόσος Alzheimer και Parkinson]

13. Σήμερα στην Κρήτη αξίζει……
Διάσημα φαγητά στην Κρήτη σήμερα είναι…
• Απάκι
• Κοχλιοί μπουρμπουριστοί