Хоцрогдолгүй сургах технологи

1. Хоцрогдлыг арилгаж, амжилттай сургах технологи
Зорилго: Хоцрогдлын шалтгаан, арга замыг олох сурагчдыг хоцрогдолгүй
сургах, хүүхэд нэг бүрийг хөгжүүлэх
Зорилт:
 Ангийн нийт сурагчдын дунд хоцорч болзошгүй болоод хоцорсон
сурагчдын судалгаа гаргуулан ажилллах
 Хоцролт үүссэн шалтгаан үр дагаврыг тодорхойлох,
 Хоцрогдлоос гарах арга замыг хайх,
 Шийдвэрлэх асуудлуудыг ажил хэрэг болгох зэрэг судалгааг багш нэг
бүрээр гаргуулан ажиллах,
 Багш нэг бүрийг хоцорсон сурагчидтай ажиллах ажлын хөтөлбөртэй
болгон түүний дагуу ажил үүргийг явуулах
 Хоцрогчидтой ажиллахад үр дүн, гарах давуу талуудын судалгаа гаргах
Ач холбогдол: Сурлагаар хоцорч буй болоод хоцорсон сурагчдын судалгааг
гаргаснаар тэдний түвшинд тохируулан даалгаврын сан бүрдүүлэх тэдэнтэй
ганцаарчлах ба хэсэгчилж ажилласнаар тодорхой ахиц гарах, хоцорсон
шалтгаан үр дагаврыг тодруулан тэдэнтэй хамтарч, ойр дотно ажиллах зэрэг
олон давуу талуудтай.
Судалгааг гаргах ажлын үлгэрчилсэн загвар
1. Ангийн сурагчдын дунд сурлагаар хоцорч болзошгүй ба хоцорсон сурагчдын
судалгаа гаргах /үлгэрийг хавсралт-1/
2.Хоцрогдлын шалтгааныг тодорхойлох/үлгэрийг хавсралт-2/
3.Сурагчдыг түвшингөөр нь ангилж ганцаарчилан ажиллах
Ангийн нийт сурагчдын хоцорч болзошгүй болоод хоцорсон сурагчдын судалгаа
/ хавсралт-1 жишээгээр/
№ Сурагчдын
нэрс
Хоцорсон
агуулга
Хоцорсон
1
2
3

2. Хоцрогдлын шалтгаан, үр дүнгийн талаарх тэмдэглэл /Хавсралт-2/
Дүгнэлт
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
.......................................................................................
Багшид зөвлөх нь: Сурлагын хоцрогдлоос урьдчилан сэргийлэх нь
Багш нарын сэтгэлийг зовоож ирсэн асуудлуудын нэг нь сурагчдын сурлагын
хоцрогдол юм. Сурлагын хоцрогдлоос урьдчилан сэргийлэх, сурлагын хоцрогдлыг
арилгах талаар олонтаа ярьж бичиж, арга замыг хайж байгаа боловч тулгамдсан
асуудлын нэг хэвээрээ байна. Зөвхөн муу дүнтэй сурдаг сурагчдыг сурлагаар
хоцрогсод хэмээн үзэх хандлага сургуулийн практикт түгээмэл байдаг. Сурлагаар
хоцрогсдын тоонд дунд суралцагсад, тэр ч байтугай зарим тохиолдолд үнэлгээний
байдлаас болоод сайн сурдаг сурагчид ч орж болох юм. Ер нь сурлагын хоцрогдлыг
ерийн үзэгдэл мэт үзэх буруу ойлголт зарим багш эцэг эх, сурагчдын дунд амь бөхтэй
оршсоор байна. Үүний буруутан хэн бэ? Хүүхэд сургуульд орсон цагаасаа эхлэн
сургууль номдоо дургүй болж сурлагаар хоцорч эхэлдэг гэжүү? Ийм биш нь мэдээж.
Тэгэхээр сурлагаар хоцрох шалтгааныг багшийн сурган хүмүүжүүлэх үйл
ажиллагаанаас хайх болохнээ. Багшийн сэтгэл зүтгэл дутсанаас хүүхэд хохирч
сурлагаар хоцроход хүрдэг нь нууц биш юм. Сайн сургахын тулд тэдний сурах
сонирхлыг нь хөгжүүлж, сурах арга барилд сургах нь эн тэргүүний зорилт билээ. Багш
бүр хичээлээ сайн заадаг, ээлжит хичээл бүр сурагчдын сонирхлыг татсан сурах
таатай нөхцлийг бүрдүүлж чадсан цагт л сурагчид хичээлдээ дуртай болж сурлагын
хоцрогдол гарахгүй байж болох үндэстэй юм. Ер нь багш хүн зүрх сэтгэлээ хүүхдэд
зориулж “тэднийг сургая” гэж чин сэтгэлээсээ бодож зүтгэж уйгагүй бүтээлчээр
№ Сурагчдын
нэрс
Хоцорсон
агуулга
Хоцорч болзошгүй
1
2
3
№
Сурагчдын нэрс
Шалтгаан Үр дүн
1
2

3. ажиллах юм бол амжилтанд хүрч болно. Сурлагын хоцрогдлын шалтгааныг сургууль,
багш, эцэг эх бие бие рүүгээ түлхэх нь олонтаа байдаг. Энд сургууль ч, багш ч, эцэг эх
ч буруутай нь мэдээж. Нэгдүгээр анги хүлээж авсан өдрөөсөө эхлэн хүүхэд бүрийнхээ
танин мэдэх онцлогийг судалж цаг мөч тутам тэдэнтэйгээ уйгагүй ажиллаж баймааж нь
сая тэднийг сургаж чадна. Гэтэл зарим багш нар ингэж ажиллаж чадаагүйгээс зарим
сурагчдыг сургуульд орсон анхны өдрөөс нь эхлэн сурлагаар хоцроход хүргэж байна.
Аль ч ангид сурагчдын мэдлэгийн түвшин нь шинэ мэдлэгийг хүлээж авах шаардлагыг
хангахуйц хэмжээнд байж чадахгүй бол тухайн сэдвийг ч дараа дараагийн сэдвийг ч
ойлгохгүй болж хоцорч эхэлнэ. Иймд багш бүр шинэ сэдэв заах бүрийн өмнө тухайн
сэдвийн үндэс суурь болсон тулгуур мэдлэгийг байнга сэргээн давтаж байх нь
сурлагын хоцрогдлоос сэргийлэх гол арга юм. Гэхдээ үнэлгээ нь сурагчдын чадварт
түшиглэж, хэрэглээ талруугаа ойртуулан үнэлэх нь бодит шаардлага юм. Багш ингэж
нийт сурагчдад тулгуур мэдлэгийг байнга сэргээж явахын зэрэгцээ зааж байгаа
хичээлийг хэн нь бүрэн ойлгож чадахгүй байгааг ялган мэдэж тэдэнд анхаарал тавьж
ажиллах нь чухал. Багш бүлэг сэдвээс ямар ухагдахууныг төлөвшүүлж, ямар чадвар
эзэмшүүлэх, сурагчид юуг заавал мэдэх ёстойг нарийн тооцсоноороо сурлагын
хоцрогдлоос урьдчилан сэргийлэх, сурлагын хоцрогдлыг цаг алдалгүй арилгахад
бодтой нөлөө үзүүлж байна. 1-р ангийн хүүхдийг уншиж сурмагц “Уншлагын карт” тай
болгоод картыг ангийн багш бус ЗАН-ийн хамт олон тухайн сурагчийн уншсан үгийн
тоо, ярих чадварын түвшинг хөтөлж ахицыг тооцон дунд ангийн багшид хүлээлгэн өгч
бага дундын залгамж холбоог сайжруулах, сурлагын хоцрогдлоос урьчилан
сэргийлэхэд сайнаар нөлөөлж байна. Сурагчдын сурлагын чанарыг сайжруулах тухай
асуудал бол зөвхөн сурлагаар хоцорсон хүүхдэд хамаатай асуудал биш юм. Сурлагаар
сайн сурагч хоцорч яваа сурагчдын дунд “Халамж холбоо” г тогтоох алт анги, бүлэг,
сургуулиараа дүгнэн ажиллах нь хоцрогдлоос сэргийлэхэд багагүй нөлөө үзүүлээд
байна.. Хоцрогдолгүй сургах гол үндэс нь ээлжит хичээл бүрийг чанаржуулах явдал.
Хүүхэд тулгуур мэдлэгийг бүрэн хэмжээнд гүйцэт мэдээгүй , зарим нэг хүүхэд хоцорсон
байх тохиолдолд нөхөн эзэмших хугацаатай даалгавар өгч дахин шалгаснаар сэдвээр
хоцроохгүй сургахад үр дүнгээ өгч байна. Шинэ сэдвийг заахад өмнөх эзэмшвэл зохих
мэдлэгийг хэн хэрхэн эзэмшсэн бэ? Гэсэн судалгаан дээр тулгуурлан хичээл заах арга,
төлөвлөлт, бие даалтын ажиллагааг аль хэсэгт явуулах, бататгах, дүгнэх мэдлэгийн
хэмжээг яаж дүгнэх, ямар хэлбэрээр хэдийд шалгахаа тодорхой төлөвлөдөг нь багш
нарын хичээлдээ бэлтгэх мөрдлөг юм. Дэвтэр засалт нь хоцрогдлыг илрүүлэх нийтийг
хамарсан хялбар арга учир үүнтэй уялдуулаад ЗАН ээс дэвтрийн үйл ажиллагаа,
өмнөх болон дараагийн хичээлийн холбогдсон материал, агуулгын уялдааг үзэж
дүгнэх, судалгаа хийх нь ач холбогдолтой. Хүүхэд уншиж чадахгүй л бол бичиж, бодож,
ойлгож чадахгүй. Иймээс сурагчдыг номтой нөхөрлүүлж, хэл ярианы хөгжил, ярих
чадварт анхаарч ой тогтоолтыг сайжруулан шүлэг, оньсого, ертөнцийн 3, түргэн хэллэг,
өгүүллэг цээжлүүлэх ажлыг системтэйгээр зохион байгуулах нь чухал ач холбогдлоо
өгч байна. Сурлагаар хоцрогдлыг илрүүлж арилгахад тэднийг олон талаас нь судлах
хэрэгтэй.