หลักสูตรและวิชาพิเศษลูกเสือ

๑

ความนํา

กระทรวงศึกษาธิการไดประกาศใชหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๔๔ ใหเปน
หลักสูตรแกนกลางของประเทศ โดยกําหนดจุดหมาย และมาตรฐานการเรียนรูเปนเปาหมายและกรอบ
ทิศทางในการพัฒนาคุณภาพผูเรียนใหเปนคนดี มีปญญา มีคุณภาพชีวิตที่ดีและมีขีดความสามารถ ใน
การแขงขันในเวทีระดับโลก ( กระทรวงศึกษาธิการ, ๒๕๔๔) พรอมกันนี้ไดปรับกระบวนการพัฒนา
หลักสูตรใหมีความสอดคลองกับเจตนารมณแหงพระราชบัญญัติการศึกษาแหงชาติ พ.ศ. ๒๕๔๒ และ ที่
แกไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๔๕ ที่มุงเนนการกระจายอํานาจทางการศึกษาใหทองถิ่นและ
สถานศึกษาไดมีบทบาทและมีสวนรวมในการพัฒนาหลักสูตร เพื่อใหสอดคลองกับสภาพ และ ความ
ตองการของทองถิ่น ( สํานักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๔๒ ) จากการวิจัย และติดตามประเมินผลการใช
หลักสูตรในชวงระยะ ๖ ปที่ผานมา ( สํานักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา, ๒๕๔๖ ก., ๒๕๔๖ ข.,
๒๕๔๘ ก., ๒๕๔๘ ข.; สํานักงานเลขาธิการสภาการศึกษา, ๒๕๔๗; สํานักผูตรวจราชการและติดตาม
ประเมินผล, ๒๕๔๘; สุวิมล วองวาณิช และ นงลักษณ วิรัชชัย, ๒๕๔๗; Nutravong, ๒๐๐๒;
Kittisunthorn, ๒๐๐๓) พบวา หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๔๔ มีจุดดีหลายประการ
เชน ชวยสงเสริมการกระจายอํานาจทางการศึกษาทําใหทองถิ่นและสถานศึกษามีสวนรวมและมีบทบาท
สําคัญในการพัฒนาหลักสูตรใหสอดคลอง กับความตองการของทองถิ่น และมีแนวคิดและหลักการใน
การสงเสริมการพัฒนาผูเรียนแบบองครวมอยางชัดเจน อยางไรก็ตาม ผลการศึกษาดังกลาวยังไดสะทอน
ใหเห็นถึงประเด็นที่เปนปญหาและความ ไมชัดเจนของหลักสูตรหลายประการทั้งในสวนของเอกสาร
หลักสูตร กระบวนการนําหลักสูตร สูการปฏิบัติ และผลผลิตที่เกิดจากการใชหลักสูตร ไดแก ปญหาความ
สับสนของผูปฏิบัติในระดับสถานศึกษาในการพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษา สถานศึกษาสวนใหญกําหนด
สาระและผลการเรียนรู ที่คาดหวังไวมาก ทําใหเกิดปญหาหลักสูตรแนน การวัดและประเมินผล
ไมสะทอนมาตรฐาน สงผลตอปญหาการจัดทําเอกสารหลักฐานทางการศึกษาและการเทียบโอนผล
การเรียน รวมทั้งปญหาคุณภาพ ของผูเรียนในดานความรู ทักษะ ความสามารถและคุณลักษณะที่พึง
ประสงคอันยังไมเปนที่นาพอใจ นอกจากนั้นแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแหงชาติ ฉบับที่ ๑๐
( พ.ศ. ๒๕๕๐ – ๒๕๕๔) ไดชี้ใหเห็นถึงความจําเปนในการปรับเปลี่ยนจุดเนนในการพัฒนาคุณภาพคน
ในสังคมไทยให มีคุณธรรม และมีความรอบรูอยางเทาทัน ใหมีความพรอมทั้งดานรางกาย สติปญญา
อารมณ และศีลธรรม สามารถกาวทันการเปลี่ยนแปลงเพื่อนําไปสูสังคมฐานความรู ไดอยางมั่นคง แนว
การพัฒนาคนดังกลาวมุงเตรียมเด็กและเยาวชนใหมีพื้นฐานจิตใจที่ดีงาม มีจิตสาธารณะ พรอมทั้งมี
สมรรถนะ ทักษะและความรูพื้นฐานที่จําเปนในการดํารงชีวิต อันจะสงผลตอการพัฒนาประเทศแบบ
ยั่งยืน (สภาพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแหงชาติ, ๒๕๔๙) ซึ่งแนวทางดังกลาวสอดคลองกับนโยบายของ
กระทรวงศึกษาธิการในการพัฒนาเยาวชนของชาติเขาสูโลกยุคศตวรรษที่ ๒๑ โดยมุงสงเสริมผูเรียนมี
คุณธรรม รักความเปนไทย ใหมีทักษะการคิดวิเคราะห สรางสรรค มีทักษะดานเทคโนโลยี สามารถ

โรงเรียนวัดแดง สพท. นศ. ๓

๒

ทํางานรวมกับผูอื่น และสามารถอยูรวมกับผูอื่นในสังคมโลกไดอยางสันติ (กระทรวงศึกษาธิการ,
๒๕๕๑) จากขอคนพบในการศึกษาวิจัยและติดตามผลการใชหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช
๒๕๔๔ ที่ผานมา ประกอบกับขอมูลจากแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแหงชาติ ฉบับที่ ๑๐ เกี่ยวกับ
แนวทางการพัฒนาคนในสังคมไทย และจุดเนนของกระทรวงศึกษาธิการใน การพัฒนาเยาวชนสูศตวรรษ
ที่ ๒๑ จึงเกิดการทบทวนหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๔๔ เพื่อนําไปสูการพัฒนา
หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ ที่มีความเหมาะสม ชัดเจน ทั้งเปาหมายของ
หลักสูตรในการพัฒนาคุณภาพผูเรียน และกระบวนการนําหลักสูตรไปสูการปฏิบัติในระดับเขตพื้นที่
การศึกษาและสถานศึกษา โดยไดมีการกําหนดวิสัยทัศน จุดหมาย สมรรถนะสําคัญของผูเรียน
คุณลักษณะอันพึงประสงค มาตรฐานการเรียนรูและตัวชี้วัดที่ชัดเจน เพื่อใชเปนทิศทางในการจัดทํา
หลักสูตร การเรียนการสอนในแตละระดับ นอกจากนั้นไดกําหนดโครงสรางเวลาเรียนขั้นต่ําของแตละ
กลุมสาระการเรียนรูในแตละชั้นปไวในหลักสูตรแกนกลาง และเปดโอกาสใหสถานศึกษาเพิ่มเติมเวลา
เรียนไดตามความพรอมและจุดเนน อีกทั้งไดปรับกระบวนการวัดและประเมินผลผูเรียน เกณฑการจบ
การศึกษาแตละระดับ และเอกสารแสดงหลักฐานทางการศึกษาใหมีความสอดคลองกับมาตรฐานการ
เรียนรู และมีความชัดเจนตอการนําไปปฏิบัติ
ดวยเหตุผลดังกลาวขางตนการจัดกิจกรรมพัฒนาผูเรียนจะตองมีการพัฒนาและปรับปรุงให
เหมาะสมโดยมุงเนนให กิจกรรมพัฒนาผูเรียนของสถานศึกษาเปนกิจกรรมที่ใหผูเรียนเปนผูปฏิบัติจริง
โดยการศึกษา วิเคราะห วางแผน ปฏิบัติตามแผน การทํางานเปนกลุม และประเมินผลเพื่อปรับปรุง
พัฒนาอยางตอเนื่องตามลักษณะความพรอม ความตองการ และความเปนไปไดในการปฏิบัติตามดุลย
พินิจของสถานศึกษาและมีการกํากับดูแลอยางจริงจัง
ความหมายของกิจกรรมพัฒนาผูเรียน
กิจกรรมพัฒนาผูเรียนเปนกิจกรรมที่จัดอยางเปนระบบ ประกอบดวย รูปแบบ กระบวนการ
วิธีการที่หลากหลาย ใหผูเรียนไดรับประสบการณจากการปฏิบัติจริง มีความหมายและมีคุณคาในการ
พัฒนาผูเรียนทั้งดานรางกาย จิตใจ สติปญญา อารมณและสังคม มุงสรางเสริมเจตคติ คุณคาชีวิต
ปลูกฝงคุณธรรมและคานิยมที่พึงประสงค สงเสริมใหผูเรียนรูจักและเขาใจตนเอง สรางจิตสํานึกใน
ธรรมชาติและสิ่งแวดลอม ปรับตัวและปฏิบัติตนใหเปนประโยชนตอสังคม ประเทศชาติ และดํารงชีวิต
ไดอยางมีความสุข


๓

จุดมุงหมายของกิจกรรมพัฒนาผูเรียน
กิจกรรมพัฒนาผูเรียนมีจุดมุงหมายเพื่อใหผูเรียน ไดรับการพัฒนา ดังนี้

1. พัฒนาองครวมของความเปนมนุษยใหครบทุกดาน ทั้งรางกาย สติปญญา อารมณ และสังคม
2. พั ฒนาความสามารถของตนเองตามศัก ยภาพ โดยมุงเน นเพิ่ มเติ มจากกิ จกรรมที่ไ ด จัด ให
ผูเรียนเรียนรูตามกลุมสาระการเรียนรูทั้ง 8 กลุม
3. เข า ร ว มและปฏิ บั ติกิ จ กรรมที่ เ ลื อ กตามความถนั ด และความสนใจของตนเองหลั ก การจั ด
กิจกรรมพัฒนาผูเรียน
กิจกรรมพัฒนาผูเรียนมีหลักการจัดดังนี้
1. มีการกําหนดวัตถุประสงคและแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจนและเปนรูปธรรม
2. จัดใหเหมาะสมกับ วัย วุฒิภาวะ ความสนใจ ความถนัด และความสามารถของผูเรียนและ
วัฒนธรรมที่ดีงาม
3. บูรณาการวิชาการกับชีวิตจริง ใหผูเรียน ไดตระหนักถึงความสําคัญของการเรียนรูตลอดชีวิต
และรูสึกสนุกกับการใฝรูใฝเรียน
4. ใช ก ระบวนการกลุ ม ในการจั ด ประสบการณ ก ารเรี ย นรู ฝ ก ให คิ ด วิ เ คราะห สร า งสรรค
จินตนาการ ที่เปนประโยชนและสัมพันธกับชีวิตในแตละชวงวัยอยางตอเนื่อง
5. จํานวนสมาชิกมีลักษณะเหมาะสมกับกิจกรรม
6. มีการกําหนดเวลาในการจัดกิจกรรมใหเหมาะสม สอดคลองกับวิสัยทัศนและเปาหมายของ
สถานศึกษา
7. ผูเรียนเปนผูดําเนินการ มีครูเปนที่ปรึกษา ถือเปนหนาที่และงานประจําโดยคํานึงถึงความ
ปลอดภัย
8. ยึดหลักการมีสวนรวม โดยเปดโอกาสใหครู พอแม ผูปกครอง ชุมชน องคกรทั้งภาครัฐและ
เอกชน มีสวนรวมในการจัดกิจกรรม
9. มีการประเมินผลในการปฏิบัติกิจกรรม โดยวิธีการที่หลากหลายและสอดคลองกับกิจกรรม
อยางเปนระบบและตอเนื่อง


๔

ขอบขายของกิจกรรมพัฒนาผูเรียน
กิจกรรมพัฒนาผูเรียน ประกอบดัวย กิจกรรมแนะแนวและกิจกรรมนักเรียน ซึ่งสถานศึกษา
สามารถจัดแยกหรือบูรณาการไวดวยกันก็ได และสามารถจัดไดหลากหลายรูปแบบและวิธีการ โดยมี
ขอบขายดังนี้
1. เปนกิจกรรมที่เกื้อกูล สงเสริมความรูทั้ง 8 กลุม สาระการเรียนรูใหกวางขวางลึกซึ้งยิ่งขึ้น
ในรูปแบบของการปฏิบัติตามโครงการ/โครงงาน ในลักษณะเปนกระบวนการเชิงบูรณาการ โดยยึดหลัก
คุณธรรม จริยธรรม เปนพื้นฐาน
2. เปนกิจกรรมที่สนองความสนใจ ความถนัด ความตองการของผูเรียน ตามความแตกตาง
ระหวางบุคคลในลักษณะของชมรม ชุมนุม กลุมสนใจ เนนการใหผูเรียนเห็นคุณคาของวิชาความรู
อาชีพ และการดําเนินชีวิตที่ดีงาม ตลอดจนเห็นชองทางในการประกอบอาชีพ
3. เป น กิ จ กรรมที่ ป ลู ก ฝ ง และสร า งจิ ต สํ า นึ ก ในการทํ า กิ จ กรรมที่ เ ป น ประโยชน ต อ สั ง คมใน
ลักษณะตาง ๆ ใหสามารถจัดการกับชีวิตและสังคมได มีคุณลักษณะที่พึงประสงค รักและเห็นคุณคาใน
ตนเองและผู อื่ น มี ค า นิ ย มในความดี ง าม มี วิ นั ย ในตนเอง มี คุ ณ ธรรมจริ ย ธรรมตลอดจนอนุ รั ก ษ
ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอม
4. เป น กิ จ กรรมที่ ฝ ก การทํ า งานและการให บ ริ ก ารด า นต า ง ๆ ที่ เ ป น ประโยชน ต อ ตนเอง
ส ว นรวม เพื่ อ เสริ ม สร า งความมี น้ํ า ใจ เอื้ อ อาทร ความเป น พลเมื อ งดี และรั บ ผิ ด ชอบต อ ตนเอง
ครอบครัวและสังคม
เปาหมายของกิจกรรมพัฒนาผูเรียน
การจัดกิจกรรมพัฒนาผูเรียน ไดกําหนดเปาหมายเพื่อการพัฒนาผูเรียน ดังนี้
1. ได รั บ ประสบการณ ที่ ห ลากหลาย เกิ ด ความรู ความชํ า นาญ ด า นวิ ช าการ วิ ช าชี พ และ
เทคโนโลยี
2. เห็นคุณคาขององคความรูตาง ๆ และสามารถนําความรูและประสบการณใชในการพัฒนา
ตนเองและประกอบอาชีพสุจริต
3. รูจักและเห็นคุณคาในตนเองและผูอื่น มีวุฒิภาวะทางอารมณ มีกระบวนการคิด มีทักษะใน
การดําเนินชีวิตอยางเหมาะสมและมีความสุข
4. คนพบและพัฒนาศักยภาพของตนเอง มองเห็นชองทางในการสรางงาน อาชีพในอนาคตได
เหมาะสมกับตนเอง
5. พัฒนาบุคลิกภาพ เจตคติ คานิยมที่ดีในการดําเนินชีวิต เสริมสรางคุณธรรมและจริยธรรม


๕

6. มีจิตสํานึกในความรับผิดชอบตอตนเอง ครอบครัว สังคมและประเทศชาติ ตลอดจนความ
เปนระเบียบ วินัย คุณธรรมและจริยธรรม
กรอบความคิดกิจกรรมพัฒนาผูเรียน
กิจกรรมพัฒนาผูเรียน ประกอบดวยกิจกรรมแนะแนวและกิจกรรมนักเรียน โดยมีผลลัพธของ
การจัดกิจกรรมที่มุงพัฒนาผูเรียนใหเกิดคุณลักษณะที่พึงประสงค 12 ประการ ดังนี้
คุณลักษณะทีพึงประสงค
่
1. รักและเห็นคุณคาในตนเอง
2. มีวินย
ั
3. ประหยัด
4. ซื่อสัตยสุจริต
5. พึ่งตนเอง อุตสาหะ รักการทํางาน
6. อดทน อดกลัน
้
7. กตัญู กตเวที
8. กระตือรือรน ใฝรู มีความคิดริเริ่มสรางสรรค
9. เสียสละ เห็นประโยชนสวนรวม
10. มีความเปนประชาธิปไตย
11. รักสามัคคี รักชาติ ศาสนกษัตริย
12. มีพลานามัยสมบูรณทั้งรางกายและจิตใจ


๖

แนวทางการจัดกิจกรรมลูกเสือ
ตามหลักสูตรสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2544
...................................................
กิจกรรมพัฒนาผูเรียน
1.1 สาระหลัก
1. กิจกรรมแนะแนว
2. กิจกรรมนักเรียน

1.2 มาตรฐานการพัฒนาผูเรียน
1. มีความรูความเขาใจ และสามารถพัฒนาศักยภาพของตนในการเสริมสรางทักษะชีวิต
วุฒิภาวะทางอารมณ และการเรียนรูในเชิงพหุปญญา
2. สามารถสรางสัมพันธภาพที่ดีในตนเองและอยูรวมกับผูอื่นอยางเปนสุข
3. เปนผูที่มีคุณธรรม จริยธรรม ในการดํารงชีวิต มีระเบียบวินัย มีความคิดริเริ่มสรางสรรค
รูจักชวยเหลือผูอื่น และรูจักใชเวลาวางใหเปนประโยชน
4. มีความจงรักภักดีตอสถาบันชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย และเลื่อมใสในการปกครอง
ระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริยเปนประมุข
สาระที่ 1
กิจกรรมแนะแนว
1.1 การแนะแนวการศึกษา มุงใหผูเรียนพัฒนาการเรียนไดเต็มศักยภาพ รูจักแสวงหาความรู
และวางแผนการเรียนไดอยางมีประสิทธิภาพ สามารถปรับตัวดานการเรียน และมีวินัยใฝรูใฝเรียน
1.2 การแนะแนวอาชีพ ชวยใหผูเรียนรูจักตนเอง และโลกของงานอยางหลากหลาย มีเจตคติ
และนิสัยที่ดีในการทํางาน มีโอกาสไดรับประสบการณและฝกงานตามความถนัด ความสนใจ
1.3 แนะแนวเพื่อพัฒนาบุคลิกภาพ ชวยใหผูเรียนเขาใจตนเอง รักและเห็นคุณคาในตนเอง
และผูอื่น มีอารมณมั่นคง มีมนุษยสัมพันธที่ดี เขาใจสิ่งแวดลอม และสามารถปรับตัวใหดํารงชีวิตอยูใน
สังคมอยางเปนสุข
กําหนดใหนักเรียนตองพบอาจารยแนะแนว เพื่อปรึกษาหารือ ปละไมนอยกวา 10 ชั่วโมง


๗

สาระที่ 2
กิจกรรมนักเรียน
2.1 ลูกเสือ - เนตรนารี
มาตรฐาน 2.1 : เพื่อใหผูเรียนพัฒนาทางกาย สติปญญา จิตใจ และศีลธรรม ใหเปนพลเมืองดี
มีความรับผิดชอบ ชวยสรางสรรคสังคม ใหมีความเจริญกาวหนา ความสงบสุขและความมั่นคงของ
ประเทศชาติ
มาตรฐานชวงชั้น
1. มีความรูความเขาใจ และสามารถปฏิบัติตามปฏิญาณ กฎ คติพจนของลูกเสือสามัญ รุนใหญ
2. มีทักษะการสังเกต จดจํา การใชมือ เครื่องมือ การแกไขปญหา และทักษะในการทํางาน
รวมกับผูอื่น
3. มีความซื่อสัตยสุจริต มีความกลาหาญ อดทน เชื่อมั่นในตนเอง มีระเบียบวินย มีความ
ั
สามัคคี เห็นอกเห็นใจผูอื่น มีความเสียสละ บําเพ็ญตนเพื่อสาธารณประโยชน
4. มีการพัฒนาตนเองอยูเ สมอ สรางสรรคงานฝมือ สนใจและพัฒนาเรื่องของธรรมชาติ
2.2 กิจกรรมยุวกาชาด
1. เพื่อใหปฏิบัติตามคําปฏิญาณของยุวกาชาดได
2. เพื่อใหปฏิบัติตามหลักการกาชาดได
3. เพื่อใหมีสขภาพสมบูรณทั้งรางกาย และจิตใจ
ุ
4. เพื่อใหมีความเสียสละ ขยันหมันเพียร ซื่อสัตย ประหยัด อดทน และมีระเบียบวินัย
่
5. เพื่อใหมีความคิดริเริ่มสรางสรรค และใชเวลาวางใหเปนประโยชน
6. เพื่อใหชวยเหลือชุมชนและอยูรวมกับสังคมได

7. เพื่อใหมีความเมตตากรุณา และมีไมตรีจิตตอเพื่อนรวมโลก
2.3 กิจกรรมนักเรียน
1. เพื่อเสริมความรู และประสบการณเพิมเติมจากการเรียนวิชาตาง ๆ
่
2. เพื่อใหรูจกและเขาใจตนเอง สามารถปรับตัวเขากับสภาพแวดลอมได
ั
3. เพื่อเสริมการพัฒนาบุคลิกภาพ ลักษณะนิสัย ใหมีความรับผิดชอบ มีความสามัคคี
4. มีระเบียบวินัย มีความคิดริเริ่มสรางสรรค รูจักชวยเหลือผูอื่น และรูจักใชเวลาวางใหเปน
ประโยชน
5. เพื่อใหมีความจงรักภักดีตอสถาบันชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย และเลื่อมใสใน การปกครอง

ระบอบประชาธิปไตย อันมีพระมหากษัตริยเปนประมุข


๘

วิสัยทัศน ( ลูกเสือ เนตรนารี )
ผูเรียนมีความเขมแข็ง สามารถพัฒนาทั้งทางกาย สติปญญา จิตใจและศีลธรรมโดยกระบวนการ
ลูกเสือ

กิจกรรมลูกเสือ เนตรนารี
กิจกรรมลูกเสือ เนตรนารี เปนกิจกรรมที่มุงปลูกฝงระเบียบวินัย กฎเกณฑ เพื่อการอยูรวมกัน
ในสภาพชีวิตตาง ๆ นําไปสูพื้นฐานการทําประโยชนใหแกสังคม และชีวิตในระบอบประชาธิปไตย ซึ่ง
กระบวนการจัด กิ จ กรรมลู ก เสือ เนตรนารี เปน ไปตามขอกํ า หนดคณะลู ก เสื อ แห งชาติ รวมทั้งให
สอดคลองกับหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2544 โดยกําหนดหลักสูตรเปน 4 ระดับ
ระดับละ 3 ชวงชั้น ดังนี้

ประเภทลูกเสือ ชั้นเรียน กิจกรรม วิชาพิเศษ
ลูกเสือสํารอง ป. 1 เตรียมลูกเสือสํารอง ดาวดวงที่ 1 มี 18 วิชา
ป. 2 ดาวดวงที่ 2 ใชวิธีบูรณาการเขากับกลุม
ป. 3 ดาวดวงที่ 3 สาระการเรียนรู
ลูกเสือสามัญ ป. 4 ลูกเสือตรี มี 54 วิชา
ป. 5 ลูกเสือโท ใชวิธีบูรณาการเขากับกลุม
ป. 6 ลูกเสือเอก สาระการเรียนรู
ลูกเสือสามัญ ม. 1 ลูกเสือโลก มี 76 วิชา
รุนใหญ ม. 2 ลูกเสือชั้นพิเศษ ใชวิธีบูรณาการเขากับกลุม
ม. 3 ลูกเสือหลวง สาระการเรียนรู
ลูกเสือวิสามัญ ม. 4 เตรียมลูกเสือวิสามัญ มี 11 วิชา
(เปนกิจกรรมบังคับ) ม. 5 สํารวจตนเอง /เขาพิธีประจํากอง ใชเวลาเรียนในเวลาตามแต
ม. 36 วิชาพิเศษ สถานศึกษาเปนผูจัด
สัปดาหละ 2 คาบ


๙

หลักสูตรกิจกรรมลูกเสือ - เนตรนารี ระดับประถมศึกษา

จุดประสงค
เพื่อใหผูเรียนพัฒนาทางกาย สติปญญา จิตใจ และศีลธรรมใหเปนพลเมืองดี มีความรับผิดชอบ
ชวยสรางสรรคสังคมใหมีความเจริญกาวหนา ความสงบสุข และความมั่นคงของประเทศชาติ จึงตอง
ปลูกฝงใหมีคณลักษณะ ดังนี้
ุ
1. มีความรูความเขาใจ สามารถปฏิบัติตามคําปฏิญาณ กฎ และคติพจนของลูกเสือ
2. มีทักษะการสังเกต จดจํา การใชมือ การแกปญหา และทักษะ ในการทํางานรวมมือกับผูอื่น
3. มีความซื่อสัตยสุจริต มีความกลาหาญ อดทน เชื่อมั่นในตนเอง มีระเบียบวินัย มีความสามัคคี
เห็นอกเห็นใจ มีความเสียสละ บําเพ็ญตนเพื่อสาธารณะประโยชน
4. มีการพัฒนาตนเองอยู เสมอสรางสรรคงานฝมือ สนใจ และ พัฒนาเรื่องของธรรมชาติ

การวัดผลประเมินผลกิจกรรม ลูกเสือ – เนตรนารี

การวัดผลประเมินผล ลูกเสือ – เนตรนารี มี 2 กิจกรรม คือ
1. กิจกรรมบังคับเปนการวัดผลและประเมินผล เพื่อใหลูกเสือ–เนตรนรี ผานชวงชั้นหรือจบ
หลักสูตร โดยการเขารวมกิจกรรมพัฒนาผูเรียนและผานการประเมินผล ตามเกณฑที่สถานศึกษากําหนด
และมีการวัดผลตลอดภาคเรียน โดยการ
1.1 สังเกต
- ความสนใจ
- การเขารวมกิจกรรม
1.2 การซักถาม
1.3 การทดสอบทั้งภาคทฤษฎีและปฏิบติ ั
2. วิชาพิเศษ เปนการวัดและประเมินผลในแตละวิชา โดยการทดสอบทั้งภาคทฤษฎีและ
ภาคปฏิบัติและใชเกณฑประเมินดังนี้
2.1 ผาน ( ผ )
2.2 ไมผาน ( มผ. )


๑๐

หลักสูตรและวิชาพิเศษลูกเสือสํารอง

ความมุ ง หมายของการลู ก เสื อ สํ า รองคื อ เพื่ อ พั ฒ นาเด็ ก ในวั ย ลู ก เสื อ สํ า รองทั้ ง ในทางกาย
สติปญญา จิตใจ และศิลธรรม โดยถือวาเปนสวนหนึ่งของแผนการฝกอบรมที่ตอเนื่องกันกับเด็ก ในวัย
ตาง ๆ ที่อยูในขบวนการลูกเสือ
แผนการฝ กอบรมลู ก เสือสํ า รองมีร ะดับสู งขึ้ น ตามวัยและสมรรถภาพของเด็ก แต ล ะคนแบ ง
ออกเปน 3 ขั้น คือ ดาวดวงที่ 1 ดาวดวงที่ 2 และดาวดวงที่ 3 กับใหเด็กมีโอกาสไดรับเครื่องหมายวิชา
พิเศษดังที่กําหนดไวในหลักสูตรนี้ดวย อนึ่ง ผูสมัครเปนลูกเสือสํารอง จะตองผานการทดสอบขั้นตนเพื่อ
ขอรับเครื่องหมายลูกเสือสํารอง เมื่อไดรับเครื่องหมายลูกเสือสํารองแลว จึงจะนับวาเปนลูกเสือสํารอง
โดยสมบูรณ นอกจากนี้ยังมีเครื่องหมายลูกเสือสัมพันธสําหรับลูกเสือสํารองที่จะพนวัยลูกเสือสํารอง และ
พรอมที่จะสมัครเขาเปนลูกเสือสามัญตอไป

แนวการจัดกิจกรรมลูกเสือ – เนตรนารีสํารอง ในสถานศึกษา

การจัดกิจกรรมลูกเสือในสถานศึกษา ควรจัดใหมีการเปดประชุมกองทุกครั้งกอนที่จะมีการ
ปฏิบัติกิจกรรม เพื่อเปนการฝกระเบียบวินัยในตนเอง โดยใหปฏิบัติตามขั้นตอนดังนี้
1. พิธีเปด ( แกรนดฮาวล ชักธงชาติขึ้น สวดมนต สงบนิ่ง ตรวจ แยก )
2. เกมหรือเพลง ทําใหเกิดความสนุกสนาน เปนการอบอุนรางกายกอนการปฏิบัติกิจกรรม อาจ
ใชอยางใดอยางหนึ่ง หรือทังสองอยางก็ได ซึ่งบางครั้งไมจําเปนตองใหสอดคลองหรือสัมพันธกบเนื้อหา
้ ั
เสมอไป
3. การปฏิบัตกิจกรรม เนนการปฏิบัติเปนฐาน โดยใชระบบหมูเพื่อสะดวกตอการเรียนการสอน
ิ
ตลอดจนการควบคุมดูแล ตรวจสอบ และใหคําแนะนําแกไข
4. การเลาเรื่องสั้นที่เปนประโยชน ควรเนนเรื่องงาย ๆ และสรุปใหลกเสือเขาใจวามีประโยชน
ู
อยางไร สวนใหญจะเปนเรืองของคุณธรรมตาง ๆ เชนความสามัคคี ความซื่อสัตยสุจริต ความเสียสละ
่
ความกลาหาญ ฯลฯ
5. พิธีปด ( นัดหมาย ตรวจเครื่องแตงกาย แกรนดฮาวล ชักธงชาติลง เลิก )


๑๑

หลักสูตรและวิชาพิเศษลูกเสือสํารอง
พ.ศ. ๒๕๒๒
ความมุงหมายของการลูกเสือสํารอง คือ เพื่อสงเสริมการพัฒนาเด็กในวัยลูกเสือสํารองทั้งในทาง
กาย สติปญญา จิตใจ และศีลธรรม โดยถือวาเปนสวนสําคัญสวนหนึ่งของแผนการฝกอบรมที่ตอเนื่องกัน
กับของเด็กในวัยตางๆที่อยูในขบวนการลูกเสือ

แผนการฝกอบรมลูกเสือสํารองมีระดับสูงขึ้นตามวัย และสมรรถภาพของเด็กแตละคนแบง
ออกเปน๓ ชั้น คือ ดาวดวงที่ ๑ , ดาวดวงที่ ๒ และดาวดวงที่ ๓ กับใหเด็กมีโอกาสไดรบเครื่องหมายวิชา
ั
พิเศษดังทีกําหนดไวในหลักสูตรนี้ดวย อนึง ผูสมัครเปนลูกเสือสํารอง จะตองผานการทดสอบขั้นตนเพื่อ
่ ่
ขอรับเครื่องหมายลูกเสือสํารอง เมื่อไดรับเครื่องหมายลูกเสือสํารองแลว จึงจะนับวาเปนลูกเสือสํารอง
โดยสมบูรณ นอกจากนี้ยังมีเครื่องหมายลูกเสือสัมพันธสําหรับลูกเสือสํารองที่จะพนวัยลูกเสือสํารอง และ
พรอมที่จะสมัครเขาเปนลูกเสือสามัญตอไป

หมวด ๑

เครื่องหมายลูกเสือสํารอง
ลักษณะ ทําดวยผาสีกรมทา รูปไข ยาว ๔ ซม. กวาง ๓.๕ ซม. มีรูปหนาเสือและคําวา “ลูกเสือ” สี
เหลืองขลิบริมสีกรมทา ติดที่อกเสื้อขางซายเหนือกระเปา
หลักสูตรเตรียมลูกเสือสํารอง
๑. มีความรูเกียวกับนิยายเรืองเมาคลี และประวัติการเริ่มกิจการลูกเสือสํารอง
่ ่
๒. รูจักการทําความเคารพเปนหมู (แกรนดฮาวล) และระเบียบแถวเบื้องตน
๓. รูจักการทําความเคารพเปนรายบุคคล การจับมือซาย และคติพจนของลูกเสือ
๔. รูจักคําปฏิญาณและกฎของลูกเสือสํารอง

หมวด ๒

เครื่องหมายชันของลูกเสือสํารอง
้
ลูกเสือสํารองแบงออกเปน ๓ ชั้น คือ ดาวดวงที่ ๑, ดาวดวงที่ ๒ และดาวดวงที่ ๓ แตละชั้นมี
กิจกรรม ๑๒ อยาง ซึ่งลูกเสือสํารองจะตองเรียนรูและสามารถปฏิบัติได


๑๒

ดาวดวงที่ ๑
ลักษณะ เปนเครื่องหมายรูปดาว ๖ แฉก สีเงิน เสนผาศูนยกลาง ๑.๕ ซม. ติดที่ขางขวารูปหนาเสือ
หมวก ๑ ดวง
หลักสูตร
๑. อนามัย
(ก) รูจักวิธและเหตุผลในการรักษาฟน มือ เทา และเล็บ ใหสะอาด
ี
(ข) รูจักวิธีหายใจอยางถูกตอง และรูจักวิธีปองกันโรคหวัดไมใหแพรออกไป
(ค) แสดงวิธีปฏิบัติในเมื่อมีแผลถลอกเล็กนอยและเขาใจถึงความสําคัญในการที่จะขอความ
ชวยเหลือจากผูใหญในเมื่อมีอุบัติเหตุเกิดขึ้น
๒. ความสามารถในเชิงทักษะ
(ก) ขวางและรับลูกบอลระหวาง ๒ คน ซึ่งอยูหางกันอยางนอย ๕ เมตร (๑๖ ฟุต) ใหได ๘
ครั้ง ใน ๑๐ ครั้ง
(ข) ปฏิบัติกิจกรรมตอไปนีใหได ๒ อยาง คือ มวนหนา, กระโดดกบขามลูกเสือที่มีขนาดเดียวกัน
้
ได, ขึ้นตนไม หรือไตเชือกใหไดสูงอยางนอย ๓ เมตร (๑๐ ฟุต)
๓. การสํารวจ
รูจักที่ตั้งของสถานบริการที่สําคัญในทองถิ่นใกลเคียง เชน วัด, โรงเรียน, สถานีตํารวจ, สถานี
อนามัย, โรงพยาบาล, สํานักงานแพทย, สถานีดับเพลิง, โทรศัพท, ที่ทําการไปรษณียและเวลาเก็บจดหมาย

จากตูไปรษณีย, ที่จอดรถประจําทาง, สถานีรถไฟ, ที่จอดรถรับจางที่ใกลที่สุดและรูจักขอความชวยเหลือ

จากผูใหญ ตํารวจหรือหนวยดับเพลิง
๔. การคนหาธรรมชาติ
เลือกสัตว, ตนไม, ปลา หรือนก อยางใดอยางหนึ่งที่ไดเคยเห็นและคนหาเรื่องราวเกียวกับสิ่ง
่
นั้นๆใหมากทีสุดเทาที่สามารถจะทําได
่
๕. ความปลอดภัย
(ก) เขาใจสาเหตุตางๆที่ทําใหเกิดอุบัตเิ หตุในบานและอันตรายที่เกิดจากไฟ
(ข) รูจักและปฏิบัติตามกฎจราจรทางบก สําหรับผูเดินเทา
๖. บริการ
(ก) รูจักเก็บรักษาเสื้อผาและรองเทาของตนใหสะอาดเรียบรอย
(ข) รูจักจัดและเก็บทีนอนใหเรียบรอย
่
(ค) รูจักตมน้ํารอนและทําความสะอาดเครืองใชตางๆเมื่อใชแลว
่
๗. ธงและประเทศตางๆ
(ก) สามารถรองเพลงชาติ, เพลงสรรเสริญพระบารมี และรูจักวิธีปฏิบัติในเมื่อมีการบรรเลง


๑๓

เพลงชาติ หรือเพลงสรรเสริญพระบารมี
(ข) รูเรื่องราวเกี่ยวกับ พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหวรัชกาลปจจุบันพอสมควร
ั
(ค) รูประวัติธงชาติไทยโดยสังเขป กับรูสวนประกอบความหมายและวิธีชักธงชาติไทย
(ง) รูจักธงคณะลูกเสือโลก และธงชาติของประเทศอื่นอีก ๒ ประเทศ
๘. การฝมือ
ทําหุนจําลองหรือสิ่งของอยางงายๆจากเศษวัสดุ
๙. กิจกรรมกลางแจง
เดินสะกดรอยตามเครื่องหมายที่กําหนดไว
๑๐. การบันเทิง
แสดงเงียบตามลําพัง หรือกับเพื่อนลูกเสือสํารองอีกคนหนึ่ง
๑๑. การผูกเงื่อน
(ก) ผูกเงื่อนพิรอด, เงื่อนขัดสมาธิ และรูจกวิธีใชเงื่อนดังกลาว
ั
(ข) รูจักวิธีเก็บเชือกอยางงายๆ
๑๒. คําปฏิญาณและกฎของลูกเสือสํารอง
ปฏิบัติตามคําปฏิญาณและกฎของลูกเสือสํารองอยางดีทสุด ี่

ดาวดวงที่ ๒
ลักษณะ เปนเครื่องหมายรูปดาว ๖ แฉก สีเงิน เสนผาศูนยกลาง ๑.๕ ซม. ติดที่ขางซายรูปหนาเสือ
หมวก
(ก) รูจักความสําคัญของการนอนหลับสนิทในตอนกลางคืน
(ข) แสดงวิธีปฏิบัติในกรณีทจมูกมีเลือดกําเดาออก
ี่
(ค) รูจักความสําคัญของการขอความชวยเหลือจากผูใหญในเมื่อมีอุบติเหตุเกิดขึ้น
ั
(ก) วายน้ําไดไกล ๑๐ เมตร หรือ
(ข) ภายในระยะเวลาอยางนอย ๓ เดือน โดยการฝกอยางสม่ําเสมอ สามารถปฏิบติ ั
กิจกรรมตอไปนี้ใหดีขึ้น ๓ อยาง คือ
๑. กระโดดเชือกเทาชิดกันโดยแกวงเชือกดวยตนเองไปขางหนา ๑๕ ครั้ง ไปขางหลัง ๑๕ ครั้ง
๒. เดินทรงตัวบนไม หรือกําแพงอิฐมีความกวางไมเกิน ๑๓ ซม. (๕ นิ้ว) สูงประมาณ ๓๐ ซม. (๑
ฟุต) เปนระยะทางอยางนอย ๔.๕ เมตร (๑๕ ฟุต)


๑๔

๓. หงายมือทั้งสองจับราวไมสูงอยางนอยเทากับบั้นเอวของตน แลวมวนตัวไปขางหนาขามราว
ไมนั้น
๔. เลี้ยงลูกบอลดวยเท าอยางเร็ว ออมเครื่องกีดขวางอยางนอย ๖ อยางในระยะทางไมเกิน ๑๘
เมตร (๒๐ หลา)
ไปเยือนสถานที่ในทองถิ่นทีนาสนใจแหงหนึ่งแลวกลับมารายงานวาไดพบเห็นอะไรบาง
่
(ก) เพาะถัวงอก หรือเมล็ดพันธุพืชอยางอืนที่งอกงาย
่ ่
(ข) รูจักชนิดของอาหารที่พึงใหแกสัตวเลียง ้
รูจักหลักแหงความปลอดภัยทางน้ํา
(ก) สามารถจดจํา และสงขาวซึ่งประกอบดวยวันที่ ตัวเลข และชื่อตางๆ
(ข) สามารถใชโทรศัพทสาธารณะ และสมุดโทรศัพทอยางถูกตอง
(ค) ในกรณีทมีเหตุฉุกเฉินเกิดขึ้น รูจักวิธติดตอสงขาวใหผูใหญหรือเจาหนาที่ทราบ
ี่ ี
(ก) รูจักวิธีชักธงชาติขึ้นสูยอดเสา เชิญธงชาติลงและเก็บรักษาธงชาติใหเรียบรอยอยูในสถานที่

อันเหมาะสม
(ข) สามารถเขียนภาพธงคณะลูกเสือโลก
(ค) รูจักที่ตั้งและสามารถเขียนภาพธงชาติของประเทศอื่นๆรวม ๔ ประเทศ
ทําสิ่งตอไปนี้อยางนอย ๒ อยาง
(ก) วาว
(ข) พับกระดาษหรือผาเปนรูปตางๆ เชน หมวก, ดอกบัว, กระทง, นก ฯลฯ
(ค) ไมสูงสําหรับเดิน
(ง) นาฬิกาแดด
(จ) เข็มทิศจําลอง
(ก) กอไฟ และปรุงอาหารอยางใดอยางหนึ่งโดยใชไฟนั้น
(ข) รูจักวิธีดับไฟ และทําสถานที่กอไฟใหสะอาดเรียบรอยเมื่อเสร็จงานแลว


๑๕

กระทํากิจกรรมตอไปนี้อยางนอย ๒ อยาง ตามลําพังหรือกับเพื่อนลูกเสือสํารองอีกคนหนึ่ง
(ก) แสดงกล
(ข) เลานิทานหรือทองกลอนหรือแสดงทาทางขบขัน
(ค) รองเพลง
(ง) เลนดนตรี
(จ) แสดงการมวนตัวทาตางๆ
(ก) ผูกเงื่อนบวงสายธนู, เงื่อนผูกกระหวัดไม และรูจกวิธีใชเงื่อนดังกลาว
ั
(ข) ทบทวนการผูกเงื่อนพิรอด และเงื่อนขัดสมาธิ ที่ไดเคยเรียนมาแลวตามหลักสูตรดาว
ดวงที่ ๑
แสดงวาไดพยายามปฏิบัติตามคําปฏิญาณ และกฎของลูกเสือสํารอง

ดาวดวงที่ ๓

ลักษณะ เปนเครื่องหมายรูปดาว ๖ แฉก สีเงิน เสนผาศูนยกลาง ๑.๕ ซม. ติดที่หนาหมวกใตรูป
หนาเสือระหวางกลางดาวดวงที่๑ และดาวดวงที่ ๒
(ก) รูจักความสําคัญของการขอความชวยเหลือจากผูใหญในเมื่อมีอุบติเหตุเกิดขึ้น
ั
(ข) จัดทําถุงหรือที่เก็บอุปกรณปจจุบนพยาบาลสําหรับตนเอง และเพื่อนําติดตัวไปเมือมี
ั ่
การเดินทางออกไปนอกสถานที่
(ค) รูจักวิธีปฏิบัติเมื่อถูกแมลงกัดหรือตอย
(ง) รูจักวิธีปฏิบัติอยางงายๆในเมื่อถูกไฟไหมหรือน้ํารอนลวก
(ก) วายน้ําไดไกล ๒๕ เมตร หรือ
(ข) ภายในระยะเวลาอยางนอย ๓ เดือน โดยการฝกอยางสม่ําเสมอ สามารถปฏิบัติ
กิจกรรมตอไปนี้ใหดีขึ้น ๓ อยาง คือ
๑. วิ่ง ๕๐ เมตร
๒. วิ่งหรือยืนกระโดดไกล
๓. ขวางลูกบอลไกลพอสมควร
๔. กระโดดขามรั้วหรือเครื่องกีดขวาง สูงไมเกินบั้นเอวของตน


๑๖

(ก) เขาใจวิธีดนาฬิกา และสามารถนับเวลา ๒๔ ชั่วโมง
ู
(ข) วางแผนรวมกับผูกํากับเกี่ยวกับการเดินทาง และคาใชจายสําหรับกอง หรือหมูลูกเสือสํารอง
ในการออกไปนอกสถานที่พรอมผูกํากับ
แสดงความสนใจและเขาใจเรื่องราวตางๆเกี่ยวกับธรรมชาติในบางประการ โดยจัดทําสมุดภาพ
หรือสะสมสิ่งของตางๆ เชน สภาพดินฟาอากาศชายทะเล แมลง ทองฟาในตอนกลางคืน สิ่งที่มีชีวิตใน
สระน้ํา ฯลฯ
(ก) รูจักกฎจราจร
(ข) โดยการทําเปนตัวอยาง นําลูกเสือสํารองที่อายุนอยกวา ใหรูจักความปลอดภัยในการใชถนน
(ค) อธิบายถึงสิ่งที่ควรทําเมื่อทิ้งบานไวโดยไมมีคนอยู
ดวยความชวยเหลือของผูกํากับ วางแผนและดําเนินการใหบริการแกผอื่น โดยตนเองหรือรวมกับ
ู
เพื่อนลูกเสือสํารองอื่น
(ก) รูจักธงลูกเสือประเภทตางๆ ธงลูกเสือประจําจังหวัด และธงคณะลูกเสือแหงชาติ
(ข) รูจักที่ตั้ง และสามารถเขียนภาพธงชาติของประเทศอื่นๆรวม ๘ ประเทศ
(ก) ประดิษฐสิ่งของจากเศษวัสดุที่เปนไม โลหะหรือวัสดุอยางอื่นโดยใชเครื่องมือที่เหมาะสม
(ข) รูจักวิธีใช และรักษาเครื่องมือตอไปนีคือ มีดพับ, กรรไกร, คอน, เลื่อย และไขควง
้
(ก) รูจักทิศทั้ง ๘ และวิธีอานเข ็มทิศ
(ข) สามารถหาเสนทางในระยะประมาณ ๔๐๐ เมตร โดยใชเข็มทิศ
เลือกกระทํากิจกรรมตอไปนี้อยางใดอยางหนึ่ง
(ก) จัดและเขารวมในการแสดงละครกับเพือนลูกเสือสํารองอื่น
่
(ข) จัดใหมการรองเพลงหรือฟอนรําโดยมีดนตรีประกอบ
ี
(ค) ทําหุนและเชิดหุนเรื่องสั้นๆกับเพื่อนลูกเสือสํารองอื่น


๑๗

(ก) ผูกเงื่อนบวงสายธนู และสาธิตวิธีใช
๑. ผูกรอบตัวเอง
๒. ผูกรอบตัวคนอื่น
๓. ผูกเปนหวงเพื่อโยนใหคนอื่น
(ข) ผูกเงื่อนกระหวัดไม ๒ ชั้น
(ค) ขดเชือกยาวหรือสายยางเสนหนึ่งใหเรียบรอย
(ง) ทบทวนการผูกเงื่อนตางๆที่ไดเคยเรียนมาแลวตามหลักสูตรดาวดวงที่ ๑ และที่ ๒
ทบทวนคําปฏิญาณและกฎของลูกเสือสํารอง กับเขาใจความหมายของคําปฏิญาณและกฎแจม
แจงกวาแตกอน และแสดงวาไดใชความพยายามอยางแทจริงในการปฏิบัติตามคําปฏิญาณและกฎของ
ลูกเสือสํารองตลอดเวลา

หมวด ๓

เครื่องหมายวิชาพิเศษลูกเสือสํารอง
เครื่องหมายวิชาพิเศษลูกเสือสํารอง มุงหมายที่จะใหการฝกอบรมที่สูงขึ้นในกิจกรรมทั้ง ๑๒
เรื่องดังที่กําหนดไวในหลักสูตรลูกเสือสํารองสําหรับดาวดวงที่ ๑-๓ กับทั้งเพื่อใหลูกเสือสํารองมีโอกาส
ไดรับการฝกอบรมเปนพิเศษในกิจกรรมตางๆที่มิไดกําหนดไวสําหรับดาวดวงที่ ๑-๓ เครื่องหมายวิชา
พิเศษสวนใหญซึ่งมีภาพอันเปนสัญลักษณ แสดงถึงทักษะของแตละวิชาประกอบดวยพื้นสีแดงโดยเฉพาะ
เครื่องหมายวิชาพิเศษ ประเภทนักกรีฑา และนักวายน้า มีขอกําหนดตางๆแบงออกเปน ๓ ขั้น พื้นสี
ํ
ตางกันดังทีไดบรรยายไวใตหัวขอเรื่องเครืองหมายวิชาพิเศษของทั้ง ๒ประเภทนั้นแลวเครื่องหมายวิชา
่ ่
พิเศษประเภทนักจักรยานสองลอ และนักวายน้ํา ซึ่งเกี่ยวของกับความปลอดภัยของลูกเสือสํารองนั้น
ลูกเสือสํารองอาจสมัครเขาทดสอบเมื่อใดก็ได ภายหลังที่ไดเขาประจํากองเปนลูกเสือสํารองโดยสมบูรณ
แลว นอกจากนั้นในระหวางที่กําลังศึกษาตามหลักสูตรสําหรับดาวดวงที่ ๑-๓ แตละชั้นลูกเสือสํารองอาจ
เลือกเรียนวิชาพิเศษใดๆก็ได ชั้นละ ๒ วิชา สวนลูกเสือสํารองที่ไดดาวดวงที่ ๓ อาจเลือกเรียนวิชาพิเศษ
ไดทุกวิชา


๑๘

๑. จิตรกร

เลือกทําเรื่องตอไปนี้ ๓ เรื่อง
๑. เขียนภาพตามความนึกคิดของตน ตอหนากรรมการ ดวยดินสอพูกัน หรือปากกา แสดงถึง
เหตุการณ บุคคล หรือสถานที่ ตามเรื่องงายๆที่กรรมการเลาใหฟง ขนาดของภาพตองไมเล็กกวา ๑๘x๑๓
ซม. (๗x๕ นิ้ว)
๒. ออกแบบและทําบัตรอวยพร ๑ บัตร
๓. ทําหุนจําลองดวยดินเหนียว ดินน้ํามัน หรือวัสดุอยางอื่นขนาดไมเล็กกวา ๑๐ ซม. (๔ นิ้ว)
สี่เหลี่ยมจัตุรัส
๔. ทําสิ่งของประเภทสวยงามดวยหวาย ไมไผ หนัง ไม ลวด ผาฝายผาไหม หรือวัสดุที่เหมาะสม
อยางอื่น โดยไดรับความเห็นชอบลวงหนาจากกรรมการแลว
๕. แกะแบบพิมพ (เชนใชมนเทศ หรือวัสดุอยางอื่น) แลวพิมพลงบนกระดาษหรือผา
ั
๖. ทําเครื่องเลนที่ใชประโยชนไดขนาดโตพอสมควร
๒. นักกรีฑา

เครื่องหมายนีมี ๓ ชั้นเมื่อทําไดถึงมาตรฐานดังที่กําหนดไวสําหรับชันใดชั้นหนึ่ง จะไดรับ
้ ้
เครื่องหมายวิชาพิเศษดังนี้
ขั้นตน - พื้นสีแดง
ขั้นกลาง - พื้นสีเหลือง
ขั้นสูง - พื้นสีเขียว
การประดับเครื่องหมายนี้ ใหประดับไดเพียงอยางเดียว
ทุกคนตองกระทําทั้ง ๔ ประเภท ผูที่ไดคะแนนรวม ๒๔-๒๙ คะแนน ถือวาไดขั้นตน ไดคะแนน
รวม ๓๐-๓๓ คะแนน ถือวาไดขั้นกลาง ไดคะแนนรวม ๓๔-๔๐ คะแนน ถือวาไดขั้นสูง
๑. วิ่ง ๕๐ เมตร ๕ คะแนน ๗ คะแนน ๑๐ คะแนน ๑๑ วินาที ๑๐ วินาที ๙ วินาที
๒. ขวางลูกเทนนิส ๕ คะแนน ๗ คะแนน ๑๐ คะแนน๑๘ เมตร ๒๔ เมตร ๓๐ เมตร
๓. กระโดดสูง ๕ คะแนน ๗ คะแนน ๑๐ คะแนน๐.๗๖ เมตร ๐.๘๖ เมตร ๐.๙๖ เมตร
๔. กระโดดไกล ๕ คะแนน ๗ คะแนน ๑๐ คะแนน๒ เมตร ๒.๕ เมตร ๓ เมตร


๑๙

๓. นักอานหนังสือ

๑. ทําบัญชีหนังสือที่ไดอานมาแลวในรอบประบุชื่อผูแตง และสามารถเลาเรื่องจากหนังสือ ๓
เลมใหกรรมการฟง หนังสือ ๓ เลมนี้ใหลูกเสือเลือกเองอยางนอยเลมหนึ่งจะตองเปนนิทานและอีกเลม
หนึ่งเปนสารคดีหนังสือทั้ง ๓ เลมดังกลาว ตองมีมาตรฐานดีพอสมควร โดยคํานึงถึงวัย
และพัฒนาการของลูกเสือ
๒. แสดงใหเห็นวาเขาใจวิธีรกษาหนังสือใหอยูในสภาพอันดี
ั
๓. แสดงใหเห็นวาสามารถใชพจนานุกรมและสมุดแผนที่
๔. อธิบายใหกรรมการทราบถึงวิธีจัดหนังสือในหองสมุด และวิธีที่จะหาหนังสือเลมหนึ่งตามที่
กําหนดใหจากหองสมุด
๔. นักจักรยานสองลอ

๑. เปนเจาของ หรือมีจักรยานสองลอคันหนึ่งขนาดพอเหมาะสมสําหรับใชเปนประจํา
๒. สามารถขึ้นลงรถจักรยาน ไดอยางเรียบรอย
๓. สามารถทําความสะอาด หยอดน้ํามันเครื่องและสูบลมยางรถจักรยาน
๔. เขาใจความจําเปนในการรักษารถจักรยาน ใหอยูในสภาพอันดีสําหรับการขับขี่ไปตามถนน
๕. เขาใจความจําเปนในการใสกุญแจรถจักรยานเมื่อปลอยทิ้งไวโดยไมมีผูดูแล
๖. เขาใจวิธีปะยางที่มีรูรั่วและสามารถชวยผูอื่นได
๗. ภายใตการควบคุม ขี่จักรยานไปตามระยะทางทีกําหนด และแสดงวามีความรูในการใช
่
สัญญาณตางๆกับปฏิบัติตามกฎจราจรไดอยางถูกตอง (ระยะทางที่กําหนดนั้น ถาสามารถทําไดควร
ประกอบดวยทางสี่แยก ทางคนเดินเทาขามถนน การเลี้ยวขวา และการเลี้ยวกลับหลัง)
๕. นักแสดงการบันเทิง

ใหเลือกปฏิบติหมวดละหนึงอยาง ตอไปนี้
ั ่
หมวด ก.
๑. แตงบทละครพูดเรื่องหนึง และจัดใหมการแสดงเรื่องนั้น
่ ี
๒. ทําหนาที่ผกํากับเวที สําหรับการแสดงการบันเทิงของกองลูกเสือสํารอง
ู


๒๐

หมวด ข.
๑. จัดใหเด็กกลุมหนึ่งรองเพลง ๑ เพลง
๒. แสดงนําเด็กกลุมหนึ่งใหรําวงหรือฟอนรําพื้นเมือง
๓. ประดิษฐเครื่องดนตรีหรือเครื่องใหจังหวะอยางงายๆ แลวใชเครื่องนั้นประกอบการรองเพลง
๑ เพลง
หมวด ค.
๑. รองเพลงพื้นเมือง ๒ เพลง
๒. แสดงกล ๓ อยาง
๓. เลาเรื่องใดเรื่องหนึ่ง ใชเวลาอยางนอย ๕ นาที
๔. เลนดนตรีอยางงายๆ ๑ เพลง
๕. แสดงการมวนตัวทาตางๆ
หมายเหตุ การแสดงการบันเทิงอื่นๆที่มีมาตรฐานพอทัดเทียมกัน ถากรรมการยอมรับกอนเริ่มแสดง
ก็นับวาใชได
๖. นักสํารวจ

๑. อธิบายใหกรรมการทราบถึงการเตรียมงานที่จําเปนสําหรับการเดินทางไปสํารวจในชนบทเปน
เวลา ๑ วัน เชน คาใชจายในการเดินทาง เสื้อผาที่เหมาะสม รองเทา เครื่องใชในการปฐมพยาบาลและ
อาหาร
๒. เขารวมในการเดินทางไปสํารวจของกองลูกเสือสํารอง ๒ ครั้ง ซึ่งครั้งหนึ่งตองเปนการ
เดินทางไปสํารวจนอกสถานที่โดยตลอด
๓. สรางที่พักอยางงายๆ ๑ หลัง โดยใชวสดุธรรมชาติ
ั
๔. กอไฟกลางแจงและใชกาหรือหมอตมน้ารอน ํ
๕. หาทางไปยังสถานที่แหงหนึ่งในเมืองหรือชนบทไกล ๑ กม. โดยปฏิบัติตามคําชี้แจงที่
กรรมการกําหนดให (ดวยการบอกทิศทางตามเข็มทิศเครื่องหมายบนพื้นดินหรือขางทาง วัตถุอันเปนที่
หมาย หรือสิ่งตางๆเหลานี้รวมกัน)


๒๑

๗. นักปฐมพยาบาล

๑. รูจักขอบเขตของการปฐมพยาบาล และความจําเปนทีจะตองขอความชวยเหลือจากผูใหญ
่
๒. รูจักวิธีหามโลหิต โดยใชนิ้วมือกดลงบนบาดแผล
๓. รูจักความสําคัญของการรักษาความสะอาด และสาธิตวิธีแตงแผลที่ถูกของมีคมบาดเล็กนอย
และแผลถลอก โดยใชผากอซและผาพันแผลชนิดมวนรูจักใชและเอาผายาปดแผลออก

๔. สาธิตวิธีใชผาสามเหลี่ยมสําหรับคลองแขน และพันแผลที่หัวเขา
๕. สาธิตวิธีทําใหคนไขรูสึกสบาย
๖. รูจักสาเหตุธรรมดาที่ทําใหเกิดไฟลวก น้ํารอนลวก และวิธีปองกันรูจักวิธีดับไฟที่ไหมผา
ตลอดจนวิธีรกษาบาดแผลที่เกิดจากไฟลวกและน้ํารอนลวกอยางงายๆ
ั
๘. นักสารพัดชาง

๑. รูจักวิธีปฏิบัติเมื่อทอน้ําประปาแตก หรือทอแกสรั่ว กับรูจักวิธีปฏิบัติเมื่อตองมีการตัด
กระแสไฟฟา และรูจักวิธีปดสวิตซรวมสายไฟในบาน
๒. รูจักวิธีปฏิบัติเมื่อเกิดไฟไหม
๓. ประดิษฐสงของที่มีประโยชนสําหรับใชในคูหาลูกเสือสํารอง หรือที่บาน
ิ่
๔. สาธิตการใชและวิธีรักษาเครื่องมือตอไปนี้ คือ คอน เลื่อย ไขควง ประแจปากตาย คีมปากคีบ
๕. ทํากรงเลี้ยงนก หรือทําที่ใหอาหารนก แลววางไวในที่อันเหมาะสม
๖. สาธิตวิธีเตรียมและทาสีผนัง กับทําความสะอาดแปรงทาสีที่ใชแลว
๙. งานอดิเรก

แสดงความสนใจตอเนื่องกัน ในงานอดิเรกอยางหนึ่ง เปนระยะเวลาอยางนอย ๓ เดือน สามารถ
สาธิตและสนทนากับกรรมการในเรื่องงานอดิเรกนันดวย
้
หมายเหตุ งานอดิเรกที่เหมาะสม อาจเปนเรื่องการสะสม เลนหมากรุกรองเพลง เลนดนตรี ฯลฯ


๒๒

๑๐. การชวยเหลืองานบาน

๑. ตมขาวตม หุงขาวหรือนึ่งขาว ตมหรือทอดไข ทํากับขาวอยางอื่นอยางนอย ๑ อยาง
๒. จัดที่รับประทานอาหาราและเลี้ยงอาหารอยางนอย ๓ คน (อาจทําพรอมกับขอ ๑ ขางตน)
๓. ทําความสะอาดถวยชามภายหลังการรับประทานอาหาร และแสดงวิธีจัดการกับภาชนะหุงตม
มีด ถวยแกว ฯลฯ
๔. ซักและรีดผาผูกคอลูกเสือของตน
๕. ติดกระดุมหรือเครื่องหมายลูกเสือกับเสื้อเครื่องแบบ
๖. จัดปูและเก็บที่นอน
๗. ทําความสะอาดหนาตางและเครื่องใชที่เปนโลหะ
๘. ทําความสะอาดและจัดหองใหเรียบรอย
๑๑. นักอานแผนที่

๑. รูจักเครื่องหมายสําคัญตางๆที่ใชในการทําแผนที่ทองถิ่น สามารถชี้แผนที่วาบานของตนและ
ที่ตั้งกองลูกเสืออยูที่ไหน อธิบายถึงความสําคัญของสถานที่ตางๆในทองถิ่นที่ปรากฏในแผนที่
๒. ทําหุนจําลองตามมาตราสวนเนินเขาสูง ๘๕ เมตร (๒๕๐ ฟุต) โดยแสดงความสูงต่ําของ
แผนดินเปนชันๆ ชั้นละ ๑๗ เมตร (๕๐ ฟุต)
้
๓. เขาใจทุกสิงทุกอยางในขอ ๑ และขอ ๒ สามารถอธิบายใหกรรมการเขาใจวาเห็นอะไรบาง
่
ตามถนนระยะทาง ๕ กม. (๓ ไมล) โดยดูจากแผนที่สังเขป
๔. รูจักวางแผนที่ใหถูกทิศและรูวิธีใชเข็มทิศ
๕. อานแผนทีประเทศไทย รูจักที่ตั้งของจังหวัดตางๆตลอดจนชื่อของแมนํ้าและภูเขาที่สําคัญ
่
๑๒. นักธรรมชาติศึกษา

เลือกทําเพียง ๒ ขอตอไปนี้
๑. (ก) ศึกษา และทําสมุดบันทึกเปนระยะเวลาอยางนอย ๑ เดือนเกี่ยวกับสิ่งตางๆตอไปนี้ ๓ อยาง
ตนไมและไมพุม สิ่งที่เปนประโยชนและศัตรูของสวนดอกไมปา ตนเฟนหรือหญา หรือพืชอยางอืน ่


๒๓

ชีวิตนก ชีวิตตามชายทะเล ในสระหรือแมน้ําผีเสื้อ หรือแมลง หินหรือซากสัตวและตนไมที่เหลืออยูใน
หินสัตวปา (พื้นเมือง)
หรือ (ข) เขารวมในการเดินทางไปสํารวจ เกี่ยวกับการศึกษาธรรมชาติ ๒ ครั้งและมีสมุดบันทึก
เกี่ยวกับการสํารวจแตละครั้งดวย
๒. (ก) มีสมุดบันทึกเกียวกับสัตวในสวนสัตว ๖ ชนิด ที่ไมใชสัตวพนเมือง รูจักถิ่นกําเนิดและ
่ ื้
รายละเอียดเกียวกับการเลี้ยงสัตวเหลานั้นที่จําเปนตองเอาใจใสเปนพิเศษ
่
หรือ (ข) ไปเยือนสวนสัตว หรือไดเห็นภาพยนตรเกี่ยวกับสัตวปาแลวเลาใหกรรมการฟงโดย
ตลอด
๓. มีสัตวเลี้ยง ๑ ตัว และดูแลมันเปนเวลาอยางนอย ๓ เดือน มีสมุดบันทึกเกียวกับการใหอาหาร
่
และวิธีดแลสัตวเลี้ยง รูจักโรคธรรมดาที่เกิดแกสัตวเลี้ยงนั้น ตลอดจนวิธีดูแลเปนพิเศษกอนและภายหลังที่
ู
สัตวนั้นเกิด
๔. ดูแลรักษาสวนหนึ่งของสวนเปนเวลาอยางนอย ๓ เดือน รูจักเครื่องมือที่จําเปนตองใช
ตลอดจนวิธีใชและการดูแลรักษาเครื่องมือเหลานั้นทําการเพาะปลูกพืชบางอยางในสวนใหเหมาะแก
ฤดูกาล
๑๓. นักถายภาพ

๑. ถายภาพ ๑๒ ภาพ หรือถายภาพยนตรมความยาว ๒ ๑/๒ นาทีบันทึกเหตุการณหรือการออก
ี
นอกสถานที่ ภาพเหลานี้ควรเปนภาพแสดงเรื่องตางๆ (เชน ภูมิประเทศ บุคคลและพฤติการณ) และอาจ
เปนภาพสีหรือภาพขาวดําสวนการลางฟลมและอัดภาพนั้นจะจัดทําทีบานหรือจางผูอื่นก็ไดภาพทัง ๑๒
 ่  ้
ภาพ หรือภาพยนตรนั้นไมจาเปนตองถายในโอกาสเดียวกัน
ํ
๒. รูจักสวนประกอบที่สําคัญของกลองถายรูป (คือ ความเร็วของเครื่องปดเปดหนากลองถายรูป
การเลื่อนเลนส และหนากลองใหรูปชัด) และฟลมถายรูป อธิบายถึงวิธีใชกลองถายรูปหรือกลองถาย
ภาพยนตร เพื่อใหไดผลดีทางเทคนิค
๓. ทํากรอบภาพหรือฉายภาพเลื่อน เพื่อบรรยายถึงเหตุการณหรือการออกนอกสถานที่ดังกลาว
ในขอ ๑ ใหลูกเสือสํารองอื่นฟง
๑๔. นักวายน้า ํ

เครื่องหมายนีมี ๓ ขั้น
้
เมื่อผานการทดสอบขั้นตน จะไดรับเครื่องหมายพืนสีแดง
้


๒๔

เมื่อผานการทดสอบขั้นตนและขั้นกลาง จะไดรับเครื่องหมายพืนสีเหลือง
้
เมื่อผานการทดสอบขั้นตน ขั้นกลางและขันสูง จะไดรับเครื่องหมายพืนสีเขียว
้ ้
การประดับเครื่องหมายนีใหประดับไดเพียงอยางเดียว
้
ขั้นตน ปฏิบัตดังตอไปนี้
ิ
๑. กระโดดหรือพุงตัวจากขอบสระ
๒. การบริหารรางกายเพื่อชวยการหายใจ
๓. วายน้าระยะทาง ๒๕ เมตร
ํ

ขั้นกลาง ปฏิบติดงตอไปนี้
ั ั
๑. วายน้ําระยะทาง ๒๕ เมตร โดยมีเสื้อเชิตและกางเกงขาสั้นตลอดทางไมหยุดเลยและใชวิธีวาย
้
น้ําแบบเดียวไปโดยตลอด กับลอยคอยในน้ําเปนเวลา๑ นาที
๒. พุงตัวจากที่สูงประมาณ ๑.๒๕ เมตร (๔ ฟุต) โดยมีเสื้อเชิ้ตและกางเกงขาสั้น แลวถอดเครื่อง
แตงกายในน้ําโดยรางกายไมจดพื้นหรือขอบสระ
๓. เริ่มการแขงวายน้ําระยะทาง ๒๕ เมตร โดยพุงตัวลงแลววายแบบฟรีสไตล กรรเชียง กบหรือ
ผีเสื้อ
ขั้นสูง ปฏิบตดังตอไปนี้
ั ิ
๑. แตงกายดวยกางเกงขาสั้น เสื้อเชิ้ต หรือกางเกงนอน
(ก) กระโดดจากที่สูงไมนอยกวา ๒ เมตร (๖ ฟุต)
(ข) ลอยคออยูในน้ํา ตัวตั้งตรงเปนเวลา ๓ นาที
(ค) ถอดเครื่องแตงกายในน้ํา
๒. วายน้ําระยะทาง ๔๐๐ เมตร ในระหวางทางใหดําน้ําครั้งหนึ่ง และใหวายน้ําใตพื้นน้ําระยะทาง
อยางนอย ๕ เมตร
๓. ขึ้นจากน้ําโดยไมมการชวยเหลือใดๆ เชน ขั้นบันได ฯลฯ
ี
๑๕. ผูชวยคนตกน้ํา

๑. ไดรับเครื่องหมายนักวายน้ํา (ขั้นสูง)
๒. วายน้ําแบบนอนหงายระยะทาง ๔๐ เมตร โดยมีเสื้อเชิ้ตและกางเกงขาสั้น
๓. สาธิตในน้าถึงวิธีชวยคนตกน้ํา ๑ วิธี และวิธีแกไขตนเองใหพนอันตรายจากการเขาชวย ๑ วิธี
ํ
โดยผูตกน้ํามีขนาดเดียวกับผูเขาชวย
๔. รูจักทฤษฎีและสามารถสาธิตวิธีชวยคนตกน้ําใหหายใจ


๒๕

๑๖. นักวิทยาศาสตร

๑. สาธิตการทดลองอยางงายๆ ๒ อยางตามแตจะเลือก อธิบายใหกรรมการเขาใจวาไดทําอะไร
และพิสูจนอะไร (การทดลองจะเปนเรื่องอะไรก็ไดที่สนใจและควรจะมีพื้นฐานอยูทการคนพบของ
ี่
ตนเอง)
๒. เลือกทําการทดลองตอไปนี้ ๒ อยาง ใหเปนผลสําเร็จ
(ก) ทําหุนจําลอง (บาน เวทีละคร กระโจมไฟ ฯลฯ) เดินสายไฟฟาและโคมไฟโดยมี
แบตเตอรี่และสวิตซดวย
(ข) ทําเครื่องรอนจากกระดาษแข็ง ทดสอบดูวา ทําอยางไรจึงจะไดผลดีที่สุด คืออยูใน
อากาศไดนานที่สุด บินไปไดไกลที่สุด ควบคุมใหหมุนและทําเปนวงไดงายที่สุด อภิปรายผลงานกับ
กรรมการ
(ค) แสดงวา แสงสีขาวเกิดขึนจากสีหลายสี
้
(ง) ทํากลองเพริสโคพ (Periscope) คือกลองหักสายตาใหโคงเปนมุมฉาก หรือกลอง
จุลทรรศน(Microscope) เลาใหกรรมการทราบถึงการปฏิบัติงานของกลองเชนวานี้
(จ) ทําเครื่องมือที่ตองการ และบันทึกสถิติไวในเวลาเดียวกันแตละวัน เปนเวลา ๑
สัปดาห เกี่ยวกับทิศทางและความเร็วของลมทัศนวิสัยของอากาศ ปริมาณน้ําฝน ความชื้น เมฆ และ
อุณหภูมิอภิปรายสิ่งที่ไดคนพบ
(ฉ) คนหาวาอะไรจะเกิดขึ้น เมื่อพืชขาดแสงสวางและน้ําอภิปรายกับกรรมการถึงสิ่งที่ได
คนพบ
(ช) ทําน้ํายาเคมีอยางขนอยางหนึ่งอยางใดใหเกิดเปนผลึก
(ซ) ทําการทดลองซึ่งพิสูจนวาโลหะขยายตัวเมื่อถูกความรอน
(ญ) ทําน้ําหมึกที่เขียนแลวมองไมเห็นแสดงใหเห็นประโยชนและอธิบายถึงการ
ปฏิบัติงานของน้ําหมึกชนิดนี้
(ฎ) แสดงวาเสียงเดินทางได


๒๖

๑๗. นักกีฬา

๑. มีความรูอยางกวางขวาง เกี่ยวกับกีฬา ๒ ชนิด เชน ฟุตบอลบาสเกตบอล ยูโด ตะกรอ
แบดมินตัน เทนนิส ปงปอง เปนตน
๒. แสดงสมรรถภาพพอสมควรในการเลนกีฬา และเลนกีฬาประเภทหนึ่งประเภทใดอยาง
สม่ําเสมอ
๓. แสดงวารูจกวิธีดแลรักษาอุปกรณ และเครื่องแตงกายที่จําเปนสําหรับการเลนกีฬาที่เลือกตาม
ั ู
ขอ ๒ เชน สูบลมลูกฟุตบอลและดูแลรักษารองเทาฟุตบอลของตน
๔. แสดงน้ําใจนักกีฬาที่ดในการเลนเกม และกิจกรรมตางๆของลูกเสือสํารอง
ี
๕. รูจักความสําคัญของการอาบน้ําภายหลังการเลนกีฬา ถาสามารถทําไดหรืออยางนอยที่สุด รูจัก
เปลี่ยนเสื้อผาที่สวมใสในการเลนกีฬากับรูจักความสําคัญของการรักษาเทาใหสะอาด
หมายเหตุ สําหรับการทดสอบขอ ๒ ตองมีใบรับรองจากผูกํากับลูกเสือสํารอง หรือครู และสําหรับการ
ทดสอบขอ ๔ ตองมีใบรับรองจากผูกํากับลูกเสือสํารอง
๑๘. การอนุรักษธรรมชาติ

ปฏิบัติตามโครงการเหลานี้ในฐานะที่เปนสมาชิกของกลุม และมิใชกระทําโดยตนเองตามลําพัง
กลุมนี้จะเปนกองหรือหมูลกเสือของตนก็ได
ู
๑. ชวยกลุมปฏิบัติงานตอไปนี้ ๒ โครงการ เชน
(ก) ทําความสะอาด คู สระ หรือหวย
(ข) ทํา จัดตั้ง และดูแลรักษาที่เลี้ยงนก ที่ใหอาหารนก และที่ใหนกนอน
(ค) ทําแปลงเพาะปลูก และดูแลรักษา สวนผักกับจัดทําปุยหมัก
(ง) การสํารวจธรรมชาติ
(จ) แผนการรณรงคกําจัดขยะมูลฝอยและสิ่งปฏิกูล
(ฉ) ปลูกตนพุทธรักษา หรือไมดอกแปลงหนึ่ง และจดสถิติผูที่ไปชมโครงการอื่นอาจจัดทําได
โดยทําความตกลงกับผูกํากับลูกเสือสํารอง
๒. เดินทางไปสํารวจในชนบทกับกลุม และ
(ก) หาตัวอยาง ๒-๓ อยาง ที่แสดงวาคนไดทําลายธรรมชาติและตัวอยางอื่นที่แสดงวาคนได
ปรับปรุงธรรมชาติใหดีขน ึ้


๒๗

(ข) รูจักระเบียบของทองถิ่น และเหตุผลตางๆที่กอใหเกิดระเบียบกับแสดงวาตนไดปฏิบัติตาม
ระเบียบนันอยางดีที่สุด
้
๓. ปฏิบัติเรื่องตอไปนี้
(ก) คนหาสาเหตุเกียวกับสัตว นก พืช ปลา ฯลฯ ภายในประเทศซึ่งตกอยูในอันตรายทีจะสูญพันธุ
่ ่
หาวิธีแกไขเพือชวยชีวิตสิ่งนั้นๆและถาสามารถทําไดใหขอคําแนะนําจากผูเชี่ยวชาญในเรื่องนี้ดวย
่ 
(ข) คนหาสาเหตุวาสัตวและพืชอะไรในโลก ซึ่งตกอยูในอันตรายที่จะสูญพันธุ กับใหศึกษาดวย
วา ไดมีการแกไขปญหานี้อยางไร
(ค) ชี้แจงใหผอื่นเขาใจในเรืองการอนุรักษธรรมชาติ
ู ่
๑. โดยทําปายแสดงหรือโฆษณา
๒. โดยการพูดกับเด็กและผูใหญในโอกาสอันควร

๔. คนหารวมกับกลุมเกียวกับวิถีของธรรมชาติในเรื่องตอไปนี้ ๑ เรื่อง เชน
่
(ก) สังเกตวาตนไม ผีเสื้อ กบ หรือสิ่งที่มีชีวตอยางอื่นเจริญเติบโตขึ้นไดอยางไร ทํารายงาน
ิ
ขอสังเกตโดยใชแผนภูมิสมุดบันทึกภาพถาย หรือภาพเขียน
(ข) ไปเยือนสวนสัตว และทําสมุดบันทึกเกี่ยวกับนิสยในการกินอาหารของสัตว หรือนกชนิดใด
ั
ชนิดหนึ่ง
(ค) ทําการทดลองอยางหนึ่งซึ่งแสดงถึงผลรายตางๆของสิ่งเปนพิษในน้ําหรือในอากาศ กับทํา
แผนภูมแสดงผลการคนควาดวย
ิ
(ง) สังเกต และบันทึกผลการเปลี่ยนแปลงของธรรมชาติ ณ ชายทะเลแหงหนึ่งโครงการอื่นอาจ
จัดทําไดโดยทําความตกลงกับผูกํากับลูกเสือสํารอง
๕. ปรับปรุงบริเวณสิ่งแวดลอมของตนใหดีขึ้น โดย
(ก) ปลูกตนไมหรือไมพุม
(ข) ปลูกหญาในบริเวณที่ไมมีพืชปกคลุม หรือ
(ค) ปลูกพืชในกระถางภายในอาคาร
หมายเหตุ เมื่อลูกเสือสํารองไดรับการสงเสริมใหปฏิบัติงาน ตามโครงการใกลน้ํา เชน ทําความสะอาดคู
หรือสระ ผูกํากับตองจัดใหมีการควบคุมดูแลรักษาความปลอดภัยของลูกเสือสํารอง ในการปฏิบติงานตาม ั
โครงการนั้นๆ


๒๘

หมวด ๔
เครื่องหมายลูกเสือสัมพันธ

ลักษณะ เปนรูปลูกเสือกระโดดขามหวงสีทองสามหวง บนพื้นสีเขียว
ผูกํากับลูกเสือสํารองเปนผูรับผิดชอบในการใหเครื่องหมายนี้ และควรหาทางสงเสริมใหลูกเสือ
สํารองทุกคนปฏิบัติงาน เพือใหเขาเกณฑที่จะรับเครื่องหมายนี้
่
๑. มีอายุอยางนอย ๑๐ ป ๖ เดือน และสอบไดดาวดวงที่ ๓ แลว
๒. ทําความคุนเคยกับผูกํากับลูกเสือสามัญ และผูที่กําลังเปนลูกเสือสามัญกอนที่ตนเองจะเขาเปน
 
ลูกเสือสามัญ
๓. เขารวมในกิจกรรมกลางแจงของกองลูกเสือสามัญ อยางนอยหนึ่งครั้ง
๔. มีความรูทวไปเกี่ยวกับขบวนการลูกเสือ และพัฒนาการของกิจการลูกเสือโลก
ั่
๕. รูจักคําปฏิญาณและกฎของลูกเสือสามัญ


๒๙

หลักสูตรและวิชาพิเศษลูกเสือสามัญ พ.ศ. ๒๕๒๕

จุดหมายของการลูกเสือสามัญคือ เพื่อสงเสริมการพัฒนาในทางรางกาย สติปญญา จิตใจศีลธรรม
และสังคมของลูกเสืออายุ ๑๑ ป ถึง ๑๖ ป โดยถือวาเปนสวนสําคัญสวนหนึ่งของแผนการฝกอบรมที่
ตอเนื่องกันกับของเด็กในวัยตางๆที่อยูในขบวนการลูกเสือแผนการฝกอบรมลูกเสือสามัญมีระดับสูงขึ้น
ตามวัย และสมรรถภาพของเด็กแตละคนกับมีหลักสูตรวิชาพิเศษตางๆดวย
การเขาอยูในกองลูกเสือสามัญเด็กอาจเขาอยูในกองลูกเสือสามัญ โดยเลื่อนมาจากกองลูกเสือ
สํารอง หรือโดยการสมัครเขาเปนสมาชิกใหมของคณะลูกเสือแหงชาติ

ระบบหมู

กองลูกเสือสามัญประกอบดวยหมูลูกเสือ ๒-๖ หมู หมูหนึ่งมีลูกเสือ ๖-๘ คน รวมทั้งนายหมูและ

รองนายหมูลูกเสือดวย แตละหมูมีนายหมูลกเสือเปนผูนํา โดยมีรองนายหมูลูกเสือเปนผูชวย ระบบหมู
ู
เปนเรื่องสําคัญและจําเปนในการฝกอบรมลูกเสือสามัญ ซึ่งประกอบดวยการฝกอบรมในเรื่องการเปนผูนํา
การวางแผน และการประกอบกิจกรรมตางๆโดยถือหลักการพึ่งตนเองเปนสําคัญ

หมูลูกเสือเปนหนวยในการจัดกิจกรรมทั้งปวง

ความสําเร็จของการฝกอบรมลูกเสือ อยูที่การฝกอบรมนายหมูและการเปดโอกาสใหนายหมูทุก

คนไดมีสวนรวมอยางเต็มทีในกิจการของกองโดยมีการปรึกษาหารือกันในที่ประชุมนายหมูผกํากับ
่ ู
ลูกเสือสามัญมีหนาที่เปนทีปรึกษาของทีประชุมนายหมูและทําการฝกอบรมนายหมูในกองของตน เพื่อให
่ ่
นายหมูเ หลานันไปทําการฝกอบรมลูกเสือในหมูของตนอีกชวงหนึ่งในคายพักแรม ลูกเสืออยูและทํางาน
้
รวมกันเปนหมูในการประกอบกิจกรรมตางๆ


๓๐

ชั้นของลูกเสือสามัญ

แผนการฝกอบรมลูกเสือสามัญ แบงออกเปน ๓ ชั้น คือ ลูกเสือตรี, ลูกเสือโท และลูกเสือเอก
ลูกเสือตรี มีหลักสูตรโดยยอดังนี้
๑.ความรูเกียวกับขบวนการลูกเสือ
่
๒.คําปฏิญาณและกฎของลูกเสือสามัญ
๓.กิจกรรมกลางแจง
๔.ระเบียบแถว
เมื่อสอบวิชาตามหลักสูตรลูกเสือตรีไดแลว จึงเขาพิธีประจํากอง และใหไดรับการฝกอบรม
ชั้นสูงตอไปตามลําดับ
ลูกเสือโท มีหลักสูตรโดยยอดังนี้
๑.การรูจักดูแลตนเอง
๒.การชวยเหลือผูอื่น
๓.การเดินทางไปยังสถานทีตางๆ
่
๔.ทักษะในทางวิชาลูกเสือ
๕.งานอดิเรก และเรื่องที่สนใจ
๖.คําปฏิญาณและกฎของลูกเสือ
๗.ระเบียบแถว
ลูกเสือเอก มีหลักสูตรโดยยอดังนี้
๑.การพึ่งตนเอง
๒.การบริการ
๓.การผจญภัย
๔.วิชาชางของลูกเสือ
๕.ระเบียบแถว
การสอบวิชาลูกเสือทุกชั้น ใหผูกํากับกองลูกเสือเปนผูดาเนินการสอบ การสอบวิชาลูกเสือตรี
ํ
วิชาลูกเสือโท และวิชาลูกเสือเอก ลูกเสือจะตองสอบวิชาตามที่กําหนดไวในหลักสูตรสําหรับแตละชั้นให
ไดครบทุกวิชาเสียกอนจึงจะเลื่อนชั้นไดลูกเสือสามัญอาจทํางาน และสมัครสอบเพื่อขอรับเครื่องหมาย
ลูกเสือสามัญรุนใหญ ในระยะเวลา๓ เดือน กอนที่จะเลื่อนจากกองลูกเสือสามัญไปอยูกองลูกเสือสามัญ
รุนใหญ


๓๑

หมวด ๑
ลูกเสือตรี

ลักษณะเครื่องหมาย
ทําดวยผาสีกากี รูปโล ยาว ๔ ซม. กวาง ๒.๕ ซม. มีรูปตราคณะลูกเสือแหงชาติสีแดง แตไมมี
แถบคําขวัญ และมีคําวา “ลูกเสือ” สีเหลือง ติดที่กึ่งกลางกระเปาเสื้อขางซาย
๑. ความรูเกี่ยวกับขบวนการลูกเสือ
แสดงวามีความรูทั่วไปเกียวกับขบวนการลูกเสือและการพัฒนาของกิจการลูกเสือโลก
่
๑.๑ ประวัติสังเขปของลอรดเบเดน-โพเอลล
๑.๒ พระราชประวัติสังเขปของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกลาเจาอยูหัว 
๑.๓ วิวฒนาการของขบวนการลูกเสือไทยและลูกเสือโลก
ั
๑.๔ การทําความเคารพ การแสดงรหัส การจับมือซาย และคติพจนของลูกเสือ
๒. คําปฏิญาณและกฎของลูกเสือสามัญ
เขาใจและยอมรับคําปฏิญาณและกฎของลูกเสือสามัญ
๓. กิจกรรมกลางแจง
มีสวนรวมในกิจกรรมของหมูหรือกองลูกเสือนอกสถานที่
๔. ระเบียบแถว
๔.๑ ทามือเปลา
๔.๒ ทาถือไมพลอง
๔.๓ การใชสญญาณมือและนกหวีด
ั
๔.๔ การตั้งแถวและการเรียกแถว


๓๒

หมวด ๒
ลูกเสือโท

ทําดวยผาสีกากี รูปไต ยาว ๔.๕ ซม. กวาง ๒.๕ ซม. มีคําวา “ลูกเสือ” สีเหลืองเหนือกรอบสีแดง
ในกรอบสีแดงมีคําวา “เสียชีพอยาเสียสัตย” สีเหลืองติดที่แขนเสื้อขางซาย กึ่งกลางไหลกับศอก
๑. การรูจักดูแลตนเอง
๑.๑ บรรจุสิ่งของตางๆ ลงในเครื่องหลัง สําหรับการไปอยูคายพักแรมปลายสัปดาห

๑.๒ เตรียมเครื่องปจจุบันพยาบาลเปนสวนตัวสําหรับการเดินทางไกล
๑.๓ กอไฟ ปรุงเครื่องดื่มรอน ปรุงอาหารงายๆนอกสถานที่
๑.๔ กางเต็นทสําหรับพักแรมในการเดินทางไกล
๑.๕ ออกไปอยูคายพักแรมอยางนอยหนึ่งคืน
๒. การชวยเหลือผูอื่น
๒.๑ รูจักวิธีปฏิบัติตอบาดแผล แมลงสัตวกัดตอย แดดเผา ไฟลวก น้ํารอนลวกและการเปนลม
๒.๒ แสดงความสามารถในการชี้ทางใหแกคนตางถิ่น และมีความรูพอสมควรเกี่ยวกับบริการ
ขนสงสาธารณะของทองถิน สถานที่นาสนใจหรือสําคัญของทองถิ่น รวมทั้งตําบลที่อยูของแพทย สถานี
่
ตํารวจ สถานีดับเพลิง สถานที่ตั้งโทรศัพทสาธารณะและสถานที่ราชการตางๆ
๓. การเดินทางไปยังสถานทีตางๆ ่
๓.๑ รูทิศ ๘ ทิศ รูวิธีวางแผนที่ใหถูกทิศทางและรูจักการใชเข็มทิศ
๓.๒ แสดงวาเขาใจในเรื่องมาตราสวน และเครื่องหมายตางๆที่ใชกันเปนธรรมเนียมในการทํา
แผนที่ โดยอธิบายประกอบเสนทางระยะสั้นๆที่กําหนดใหตามแผนที่
๓.๓ เดินทางไกลไปกลับระยะทาง ๑๐ กม. กับเพื่อนคนหนึ่งซึ่งมีอายุรนราวคราวเดียวกันและ
ุ
เมื่อกลับมาแลว ใหรายงานตอผูกํากับลูกเสือดวยวาจาถึงวัตถุประสงคที่ไดกระทําสําเร็จในระหวางการ
เดินทาง (เชน สะเก็ตภาพหรือไดรับความรูพิเศษเกี่ยวกับสถานที่บางแหงหรือบุคคล)

๓.๔ แสดงวารูจักและเขาใจกฎจราจรตลอดจนเครื่องหมายที่ใชในการจราจร
๓.๕ ศึกษาเรื่องราวเกียวกับตางประเทศ ๑ ประเทศ หาทางที่นาสนใจในการที่จะเดินทางไปยัง
่
ประเทศนั้น และเลาใหลูกเสือในหมูของตนทราบถึงสิ่งสําคัญตางๆที่หวังวาจะไดพบเห็นที่นน ั่


๓๓

๔. ทักษะในทางวิชาลูกเสือ
๔.๑ อธิบายถึงวิธีใชและเก็บรักษามีดและขวาน ใชมีดเหลาไมใหเปนสมอบกสําหรับขึงเต็นท
หรือใหเปนเครื่องใชอยางอืน และใชขวานสําหรับผาไมเพื่อเตรียมกอไฟ
่
๔.๒ แสดงวิธผูกเงื่อน ซึ่งเปนประโยชนในการอยูคายพักแรมหรือบนเรือ คือ
ี
ก. ผูกเงื่อนดวยเชือกเสนเดียวหรือสองเสนที่มีขนาดเดียวกัน (Knots) เชนเงื่อนประมง
เงื่อนผูกรน เงื่อนผูกคนลาก
ข. ผูกเงื่อนดวยเชือกที่มีขนาดตางกัน (Bends) เชนเงื่อนขัดสมาธิ เงื่อนขัดสมาธิ ๒ชั้น
ค. ผูกเงื่อนดวยเชือกกับวัสดุอยางหนึ่งอยางใด (Hitches) เชนเงื่อนผูกซุง เงื่อนตะกรุด
เบ็ด เงื่อนผูกรั้ง
ง. ผูกแนน (Lashings) เชน ผูกประกบ ผูกทแยง ผูกกากบาท
สําหรับเงื่อนตามขอ ก-ข-ค อยางละเงื่อนและตามขอ ง. ทั้ง ๓ เงื่อน
๔.๓ แสดงวามีความรูทั่วไปและสนใจลักษณะและสัญญาณเกียวกับกาลอากาศโดยเฉพาะใน
่
สวนที่เกียวกับทองถิ่นของตน
่
๕. งานอดิเรกและเรื่องที่สนใจ
แสดงใหหมูหรือกองลูกเสือของตนเห็นวา ตนมีทักษะหรือสมรรถภาพพอสมควรในงานอดิเรก
หรือเรื่องที่สนใจสวนตัว เชน การขี่รถจักรยาน, การวายน้ํา, ธรรมชาติศึกษา, เรื่องราวเกียวกับกาล
่
อากาศ, การรูจกชนิดของเครืองบิน, ดาว, การขี่มา, การทําหุนจําลอง, การสานตะกรา, การสะสมแสตมป,
ั ่
วรรณคดี, การวาดภาพ, การตกแตงบาน, การสรางเครื่องรับวิทยุ, การทําเครื่องไม เชน ประตู หนาตาง
และบันไดสิ่งเหลานี้เปนเพียงตัวอยางเทานัน เรื่องที่สนใจและงานอยางอื่นยังมีอีกมาก
้
๖. คําปฏิญาณและกฎของลูกเสือ
สนทนากับนายหมูของตนเกียวกับความเจริญกาวหนาของตนในเรื่องวิชาลูกเสือ ตลอดจน
่
การปฏิบัติตามคําปฏิญาณและกฎของลูกเสือ กับวางแผนเพื่อความเจริญกาวหนาของตนในอนาคตดวย
๗. ระเบียบแถว
ทบทวนทาฝกตางๆที่กําหนดไวในหลักสูตรวิชาลูกเสือตรีและปฏิบัติตามหนังสือคูมือการฝก
ระเบียบแถวลูกเสือของสํานักงานคณะกรรมการบริหารลูกเสือแหงชาติ


๓๔

หมวด ๓
ลูกเสือเอก

ทําดวยผาสีกากี รูปโล ยาว ๕ ซม. มีรูปตราคณะลูกเสือแหงชาติสีแดงมีแถบคําขวัญ “ เสียชีพอยา
เสียสัตย” และมีคําวา “ลูกเสือ” สีเหลืองติดที่แขนเสื้อขางซาย กึ่งกลางไหลกับศอก
๑. การพึ่งตนเอง
๑.๑ นับแตเขาเปนลูกเสือสามัญ ไดอยูคายพักแรมแลวเปนเวลาไมนอยกวา ๑๒ คืน
๑.๒ วายน้ําไดระยะทาง ๔๕ เมตร (ผูอํานวยการกองลูกเสือ กองลูกเสือผูอํานวยการลูกเสือ
จังหวัดหรือผูอํานวยการลูกเสืออําเภอ แลวแตกรณีอาจอนุมัติใหสอบวิชาอยางอื่นแทนได)

๑.๓ เขาใจถึงการรักษาตัว ซึ่งจําเปนตองกระทํารวมทั้ง ความรูเกี่ยวกับการที่ตองตรากตรําจาก
การเปลี่ยนแปลงของสภาวะอากาศ สาเหตุของการปวยเจ็บ การปองกันอาการ และการรักษาอยาง
ทันทีทันใดกอนที่จะเริ่มประกอบกิจกรรมซึ่งมีการผจญภัย เชน การแลนเรือใบ การเดินขามเนินเขา และ
การสํารวจถ้ํา เปนตน
๑.๔ รูจักใช ดูแลรักษา และระมัดระวังอันตราย อันเนื่องจากการนําสิ่งตอไปนี้ไปใช
๑.๔.๑ ตะเกียงและเตาสมัยใหม
๑.๔.๒ ตะเกียงและเตาทีใชสูบ เชน ตะเกียงเจาพายุ และเตาฟู
่
๑.๔.๓ การใชไฟฟาหรือเครืองมือที่ตองใชไฟฟาในชีวิตประจําวัน เชน พัดลม เตารีด เตา
่
ไฟฟา ตูเย็น วิทยุ โทรทัศน เปนตน
๑.๕ ทําเรื่องตอไปนี้อยางใดอยางหนึ่งใหสาเร็จ
ํ
๑.๕.๑ รูวิธีพิจารณา ในเมื่อจะเลือกสถานทีตั้งคายพักแรมและทํารายการอาหาร (รวมทั้ง
่
ปริมาณ) สําหรับการอยูคายพักแรมสองคนในวันหยุดปลายสัปดาห
๑.๕.๒ ปรุงอาหาร ๒ อยาง สําหรับคน ๒ คน
๒. การบริการ
๒.๑ สามารถใหคําชี้แจงอยางชัดเจนและสัน ในเมื่อติดตอขอความชวยเหลือจากรถพยาบาล
้
ตํารวจ หรือสถานีดับเพลิง กับรูจักวาควรปฏิบัติอยางไร ในกรณีที่เกิดอุบัติเหตุ หรือเหตุฉุกเฉินอยางอื่น
รวมทั้งการชวยเหลือเนื่องจากไฟไหมการจมน้ํา การถูกไฟฟาชอต และแกสรั่ว


๓๕

๒.๒ รูจักการปฐมพยาบาล สําหรับกรณีเลือดออกภายนอกและอาการช็อก รูวิธีที่ถูกตองในการ
ชวยใหคนหายใจและรูถึงอันตรายตางๆอันเกี่ยวของกับการเคลื่อนยายคนเจ็บ ตลอดจนรูจักการนําผูปวย
เจ็บสงโรงพยาบาล
๒.๓ ใหบริการบางอยาง ภายในหรือนอกวงการลูกเสือดวยความสมัครใจ โดยทํางานที่มีคุณคา
อยางนอยเปนเวลา ๓ ชั่วโมง หรือโดยการใหบริการอยางสม่ําเสมอรวมเปนเวลา ๓ ชั่วโมง
๓. การผจญภัย
๓.๑ เดินทางไกลดวยเทาหรือโดยทางเรือดวยความสามารถของตนเอง เปนระยะทาง ๒๐ กม.
หรือ โดยรถจักรยาน เปนระยะทาง ๘๐ กม. และไปอยูคายพักแรมคางคืนกับลูกเสือสามัญคนหนึ่ง ที่มีอายุ
รุนราวคราวเดียวกัน แลวบันทึกรายงานการเดินทางโดยยอ และกลาวถึงสิ่งที่นาสนใจ
๓.๒ ใชเข็มทิศในที่กลางแจง เพื่อทําแบบฝกหัดงายๆเกียวกับการหาทิศ
่
๓.๓ อธิบายระบบเสนชั้นความสูง (Contour System) กับสามารถแจงและหาตําแหนงที่ตั้ง
โดยอาศัยระบบพิกัดกริด (Grid Reference) ในแผนที่ของกรมแผนที่ทหารได
๓.๔ เลือกทํางานตอไปนี้ใหสําเร็จ ๒ อยาง
ก. เขารวมกับหมูหรือกองลูกเสือของตนในกิจกรรมกลางแจง โดยรวมกับลูกเสือหมู
หนึ่งจากกองอืน เชน การอยูคายพักแรม การเดินทางไกลการเลนในทีกวาง หรือการเดินทาง
่  ่
สํารวจ
ข. เดินทางตามลําพังหรือกับเพื่อนคนหนึงที่มีอายุรุนราวคราวเดียวกัน ไปยังสถานที่
่
นาสนใจ หรือเดินทางไกลระยะทางไมนอยกวา ๔๐ กม. และรายงานดวยวาจาโดยยอเกี่ยวกับ
เหตุการณที่เกิดขึ้นในวันนั้น
ค. พายเรือนั่งคนเดียว เปนระยะทาง ๑,๖๐๐ เมตรหรือทําการแลนเรือใบขนาดเล็ก รอบ
ระยะทางรูปสามเหลี่ยม หรือมีความเขาใจในระบบการผูกเชือกพันหลักใหแนน(the belay
system)และไตลงตามเสนเชือกจากที่สูง (abseil) ระยะ ๙ เมตร โดยถูกตองตามวิธี
ง. ในขณะที่ไปอยูคายพักแรมในตางประเทศใหใชเวลา ๑ วันกับหมูของตนหรือกับ
ลูกเสืออีกคนหนึ่งจากกองลูกเสือของตน หรือกองลูกเสือในทองถิ่นเพือสํารวจตําบล หรือ
่
หมูบานในทองถิ่น เมื่อกลับมาแลวใหรายงานดวยวาจาวาไดทําอะไร เห็นอะไร พบกับใครและมี
อะไรบางที่ไดเรียนรู เกี่ยวกับชีวิตในทองถิ่น
๔. วิชาการของลูกเสือ
๔.๑ ทําโครงการบุกเบิก ๑ โครงการใหสําเร็จ โดยใชการผูกแนน(Lashings)ที่แตกตางกัน
อยางนอยที่สุด ๒ วิธี และ/หรือใชรอกประกอบเชือก(blocks and tackle)เรื่องนี้โดยปกติ
ควรจะทําเปนโครงการของหมู
๔.๒ แสดงวิธผูกเงื่อนตางๆ ๓ อยาง ที่มีประโยชนสําหรับชวยเหลือผูที่ตกอยูในอันตราย เชน
ี
เงื่อนบวงสายธนู เงื่อนบวงสายธนูสองชั้น เงื่อนบวงสายธนูสามชั้น เงื่อนเกาอี้ และวิธี


๓๖

ผูกเชือกพันหลักใหแนน (belay procedure) ที่ถูกตอง
๔.๓ ปรุงอาหารแบบชาวปา และกินอาหารนั้น กับทําทีพักแรมชัวคราว และนอนคางคืนใน
่ ่
ที่พักแรมนัน้
๔.๔ รูจักกฎแหงความปลอดภัยของการใชขวาน และรูจั้กวิธีการเก็บรักษาเลื่อยและขวาน
กับใชเลื่อยหรือขวานสําหรับโคนตนไม ริดกิ่งไม หรือตัดไมเนื้อออน
๔.๕ เลือกทํางานตอไปนี้ใหสําเร็จ ๒ อยาง
ก. จัดทําอนุทนธรรมชาติ เกี่ยวกับนกหรือสัตวเลี้ยง หรือทําการสะสมตัวอยางใบไม
ิ
และดอกไม เปนเวลาอยางนอย ๑ เดือน
ข. จัดทําสถิติกาลอากาศประจําวันอยางงายๆ เปนเวลา ๑ เดือนหรือจัดทําสมุด
หมายเหตุรายวันของหมูลูกเสือเปนเวลา ๒ เดือน
ค. ไปเยือนอาคารหรือสถานที่สําคัญแหงหนึ่งของทองถิ่น และเขียนรายงานสังเขป
บรรยายถึงประวัตและวัตถุประสงคของอาคาร หรือสถานที่นั้น หรือสํารวจบริเวณเล็กๆแหงหนึ่งใน
ิ
ละแวกบานของตน เชน บริเวณสองฝงแมน้ําหรือลําคลองระยะทาง ๘๐๐ เมตร และทําแผนผังขนาดใหญ
แสดงสิ่งสําคัญตางๆในบริเวณนั้น
ง. ไดรับเครื่องหมาย วิชาพิเศษลูกเสือสามัญอยางนอย ๒ เครื่องหมาย
จ. แสดงวา ตระหนักในความจําเปนของการอนุรักษธรรมชาติ โดยมีสวนรวมใน

โครงการอนุรักษธรรมชาติ ๑ โครงการอยางจริงจัง
๔.๖ อภิปรายกับผูกํากับลูกเสือของตนในเรื่องตอไปนี้
ก. ความเขาใจของตนเกี่ยวกับคําปฏิญาณและกฎของลูกเสือ
ข. การฝกอบรมวิชาลูกเสือของตนในอนาคตและการสมัครเขาเปนลูกเสือสามัญรุนใหญ
ค. ความหมายในทางปฏิบัตของความเปนพี่นองของลูกเสือทั่วโลก
ิ
๕. ระเบียบแถว
๕.๑ ทบทวนทาฝกตางๆที่กําหนดไวในหลักสูตรวิชาลูกเสือตรี โท
๕.๒ การเดินสวนสนาม


๓๗

หมวด ๔
วิชาพิเศษลูกเสือสามัญ

ลูกเสือสามัญที่กําลังเรียนหลักสูตรลูกเสือตรี, ลูกเสือโท และลูกเสือเอก อาจสอบวิชาพิเศษ
ลูกเสือสามัญไดตามหลักสูตรที่กําหนดไว วิชาพิเศษเหลานี้มุงหมายใหลูกเสือสามัญไดแสดงออกซึง ่
ทักษะและความสนใจของตนเอง กับเพื่อใหไดมีสวนรวมในการปฏิบติกิจกรรมรวมกับลูกเสืออื่นๆดวย
ั
วิชาพิเศษลูกเสือสามัญ มีดังตอไปนี้
ขอ ๑ นักจักสาน

(๑) สามารถใชและรักษาเครื่องมือ
(๒) มีความรูทั่วไปเกี่ยวกับวัสดุที่นํามาใชในการจักสาน เชนวัสดุนั้นไดมาจากไหน และ

จัดเตรียมอยางไร
(๓) สามารถจักตอก และเหลาหวายหรือไมไผสําหรับใชทําสิ่งของตางๆ
(๔) สามารถผลิตเครื่องใชที่ใชเปนประโยชน ๑ อยางจากวัสดุ เชนหวาย ไมไผ กก ฟางขาว เปน
ตน โดยทําการผลิตตอหนากรรมการสอบ
ขอ ๒ ชางไม

(๒) สามารถบอกชื่อไมบางชนิดที่ใชในทองถิ่น กับรูจักลักษณะและประโยชนของไมแตละชนิด
(๓) ไขตะปูควงยาวไมเกิน ๑ ๑/๒ นิ้ว โดย ไมทําอันตรายตอเนื้อไมหรือตะปูควง
(๔) ใชตะปูตอกฝาหีบบรรจุของไดอยางเรียบรอย โดยใชไมหนา ๑/๒ นิ้วและตะปูยาว ๑ ๑/๒ นิ้ว
(๕) ใชเลื่อยธรรมดาแบงไมออกเปนสองสวนตามเสนตรงที่กําหนดใหโดยใชไมหนา ๑ นิ้ว ยาว
๒ ฟุต การเลื่อยไมตองไมหางจากเสนตรงที่กําหนดให เกิน ๑/๑๖ นิ้ว


๓๘

(๖) สามารถผลิตเครื่องใชดวยไม ๑ อยาง เชน มานั่งคนเดียว เกาอี้ หีบ ชั้นวางของ กรอบรูป เปน
ตน
ขอ ๓ ชางหนัง

(๒) รูจักหนังชนิดตางๆ กับสามารถเลือกใชหนังที่ตองการ
(๓) สามารถทําพื้นและสนรองเทาดวยวิธีเย็บหรือตอกตะปูกับซอมรองเทาที่ชํารุดได หรือ
สามารถผลิตเครื่องใชดวยหนัง ๑ อยางตามแบบ เชน กระเปาถือ ซองธนบัตร กระเปาสตางค เข็มขัด เปน
ตน
ขอ ๔ ชาวนา

(๒) รูจักชนิดและคุณสมบัตของดินกับเขาใจเลือกที่ดนทํานา
ิ ิ
(๓) รูจักเลือกพันธุขาวใหเหมาะสมกับพื้นที่และทองถิ่น
(๔) รูจักธาตุสําคัญที่เปนอาหารพืช ปุย ปุยคอก และปุยหมัก
(๕) รูจักการเตรียมที่ทํานาดํา หรือนาหวาน
(๖) รูจักการเพาะการหวาน การตกกลา การถอนกลา และการปกดํา
(๗) รูจักการบํารุงรักษาตนขาว เชน การปองกัน การกําจัดวัชพืชกําจัดศัตรูพืช การทดน้ํา การใช
ปุย เปนตน
(๘) รูจักการเก็บเกี่ยว การขนยาย การตาก การนวด และการเก็บรักษาขาว
(๙) สามารถไถ คราด ตกกลา ปกดํา และเก็บเกียวในเนือที่ไมนอยกวา ๑ ไร ตลอดจนการนวดขาว
่ ้
ดวย


๓๙

ขอ ๕ ชาวสวน

(๒) รูจักชนิดและคุณสมบัตของดิน กับเขาใจเลือกที่ดนทําสวน
ิ ิ
(๓) รูจักเลือกพันธุและการขยายพันธุ
(๔) รูจักการเตรียมดิน วิธีปลูก การบํารุงรักษาและการกําจัดศัตรูพืช
(๕) รูจักการเก็บเกี่ยวและการขยายผลิตผล
(๖) รูจักชื่อพืชผักสวนครัวและไมยืนตนอยางละ ๑๒ ชนิด
(๗) รูจักวิธีทําปุยหมัก และเขาใจหลักของการใหปยทั้งปุยธรรมชาติและปุยวิทยาศาสตร
ุ 
(๘) สามารถทําสวนผัก สวนดอกไม สวนผลไม สวนยางพารา หรือสวนอยางอื่นอยางหนึ่งอยาง
ใด ตามความเหมาะสมของทองถิ่นเปนเวลาไมนอยกวา ๓ เดือน ใหเจริญงอกงามพอสมควร ในเนื้อที่
อยางนอย ๑๒ ตารางเมตร
ขอ ๖ ชาวไร

(๒) รูจักชนิดและคุณสมบัตของดิน กับเขาใจเลือกที่ดนทําไร
ิ ิ
(๓) รูจักเลือกพันธุและการขยายพันธุ
(๔) รูจักการเตรียมดิน วิธีปลูก การบํารุงรักษา การปองกัน และการกําจัดศัตรูพืช
(๕) รูจักการเก็บเกี่ยวและการขยายผลิตผล
(๖) รูจักวิธทําปุยหมักและเขาใจหลักของการใหปุยทั้งปุยธรรมชาติและปุยวิทยาศาสตร
ี 
(๗) สามารถปลูกพืชไร เชน ขาวโพด ถั่วเหลือง ปอ ฝาย นุน มันสําปะหลังมันเทศ ยาสูบ ออย
พริกไทย หรือพืชไรอยางอื่นอยางหนึ่งอยางใดตามความเหมาะสมของทองถิ่น เปนเวลาไมนอยกวา ๓
เดือนใหผลเจริญงอกงามพอสมควรในเนือที่อยางนอย ๑๒ ตารางเมตร
้


๔๐

ขอ ๗ นักเลี้ยงสัตวเล็ก

(๑) สามารถเลือกพันธุและผสมพันธุ
(๒) รูจักสรางเรือนโรงสัตวเลี้ยง และจัดหาอุปกรณ
(๓) รูจักอาหาร การผสม และการใหอาหาร
(๔) รูจักการเลียงดู การตอน
้
(๕) รูจักหลักสุขาภิบาลเบื้องตน
(๖) สามารถเลี้ยงสัตวเล็ก เชน ไก เปด หาน นกพิราบ สุกร อยางหนึ่งอยางใดจนเกิดผล เปนเวลา
ไมนอยกวา ๖ เดือน สําหรับไก เปดหาน และนกพิราบ มีจํานวนอยางนอย ๑๒ ตัว สวนสุกรมีจํานวน
อยางนอย ๒ ตัว
ขอ ๘ นักจักรยาน ๒ ลอ

(๑) มีรถจักรยาน ๒ ลอ เปนของตนเอง หรือเคยใชรถจักรยาน ๒ ลอ ไดดีพอสมควรเปนเวลา
อยางนอย ๖ เดือน โดยมีอุปกรณครบถวนและอยูในสภาพที่ใชการได

(๒) สามารถปรับปรุง แกไข และซอมแซมสิ่งที่ชํารุดตามที่กรรมการสอบกําหนดให เชน เปลี่ยน
ยางนอก และยางใน ปะยาง เปลี่ยนหามลอ ปรับระดับอานหัวรถจักรยาน และมือถือ เพื่อใหเด็กเล็กขี่ได
(๓) สาธิตใหเห็นวา มีความรูและปฏิบัติตามกฎจราจรสัญญาณจราจร กําหนดเวลาเปดไฟ ปาย
และเครื่องหมายจราจรบนถนน ระบบเลขที่ถนนและทิศทางกับสามารถอานแผนที่ถนนไดถูกตอง
(๔) เขารวมในกิจกรรมลูกเสือ ซึ่งมีการใชรถจักรยาน ๒ ลอ


๔๑

ขอ ๙ นักวายน้า
ํ

(๑) วายน้ําระยะทาง ๒๐๐ เมตร โดยใชทาใดๆก็ได
(๒) วายน้ํา ๒ แบบ จากแบบตางๆตอไปนี้ ไดระยะทางไมนอยกวา ๕๐ เมตร
ก.แบบฟรีสไตล (front crawl)
ข.แบบกรรเชียง (back crawl)
ค.แบบกบ (breast crawl)
ง.แบบผีเสื้อ (butterfly crawl)
(๓) ยืนพุงตัวลงน้ํา
(๔) วายน้ําระยะทาง ๒๕ เมตร โดยมีเครื่องแตงกาย ๒ ชั้น พยุงตัวในน้าเปนเวลา ๑ นาที แลว
ํ
ถอดเสื้อผาชั้นนอกออก
(๕) เขาใจและสามารถอธิบายวิธีชวยคนตกน้ําแบบตางๆดังตอไปนี้ คือยื่นใหจับ โยนวัตถุใหเกาะ
วายน้ําหรือพายเรือเขาไปชวย
(๖) ดําน้ําระยะลึก ๒ เมตร จากผิวนํ้า เพื่อใชมือทั้งสองหยิบวัตถุจากกนสระแลวโผลขึ้นเหนือน้า
ํ
วายกลับไปยังฝง โดยถือของนั้นดวยมือทังสองขาง
้
ขอ ๑๐ ผูชวยคนดับเพลิง


(๑) รูจักและเขาใจการปฏิบัตงานของหนวยดับเพลิงประจําทองถิ่น
ิ
(๒) รูวิธีปองกันอันตราย ที่อาจจะเกิดขึ้นจากสิ่งตอไปนี้ ตะเกียงและเตาน้ํามัน ธูปเทียน ไมขีดไฟ
กนบุหรี่ วัตถุไวไฟ เตาไฟ สายไฟฟาชํารุด การตอสายไฟฟา ฟวส และสวิตชไฟฟา
(๓) รูวาควรจะปฏิบัติอยางไร เมื่อเกิดไฟไหมในอาคารหรือนอกอาคารและทําไมจึงทําเชนนั้น รู
วิธีแจงหนวยดับเพลิง และเมือแจงไปแลวจะตองปฏิบัติอยางไร
่
(๔) รูวิธีใชเครืองมือตางๆในการดับเพลิง ตลอดจนรูจักใชน้ํายาเคมีในการดับเพลิงแตละชนิด
่
และรูจักชวยเหลือคนที่ถูกไฟไหมเสื้อผา


๔๒

(๕) สามารถผูกเงื่อนเกาอี้ บวงสายธนูสองชั้น สาธิตวิธีกนคนไมใหมุงดูไฟ
ั
(๖) อธิบายสาเหตุตางๆที่ทําใหเกิดไฟไหมขึ้นเอง รูผลที่จะเกิดจากควันและความรอน รูจักปฏิบัติ
เมื่ออยูในกลุมควัน
ขอ ๑๑ ผูชวยเหลือผูประสบภัย

(๑) สาธิตในน้าถึงวิธีชวยคนตกน้ํา ๑ วิธี และวิธีแกไขตนเองใหพนอันตรายจากการเขาชวย ๑ วิธี
ํ
โดยผูประสบอันตรายมีขนาดเดียวกับผูเขาชวย กับสามารถพาผูประสบอันตรายไปได
เปนระยะทางไมนอยกวา ๙ เมตร
(๒) สาธิตวิธีผายปอดแบบปากตอปาก โดยใชหนเปนเครื่องประกอบ(หามสาธิตกับคน) และ
ุ
สาธิตวิธีผายปอดแบบฮอลเกอรนีลเสน
(๓) วายน้ําแบบนอนหงาย ระยะทางไมนอยกวา ๔๕ เมตร โดยมีเสื้อและกางเกงขาสั้นสวมอยู
พรอมกับเชือกชวยชีวิตขนาดเบาติดตัวไปดวย
(๔) โยนเชือกชวยชีวิตขนาดยาว ๑๕ เมตร ใหตกระหวางหลัก ๒ หลักการโยนทุกสามครั้งให
เชือกตกระหวางที่กําหนดใหสองครั้งหลักดังกลาวใหปกหางกัน ๑.๒๐ เมตร และอยูหางจากผูโยน ๑๐
 
เมตร
(๕) แสดงวิธีชวยชีวิตในกรณีตอไปนี้

ก.ไฟไหมบาน มีคนเจ็บสิ้นสติอยูในบาน
ข.รถยนตประสบอุบัติเหตุไฟไหม หรือเนืองดวยอุบัตเิ หตุอื่นๆ
่
ค.คนติดสายไฟฟา
ขอ ๑๒ ผูใหการปฐมพยาบาล

(๑) มีความรูวชาปฐมพยาบาลเบื้องตน
ิ


๔๓

(๒) รูจักตําแหนงที่สําคัญของเสนโลหิตแดงใหญ และรูจกวิธีหามโลหิตจากเสนโลหิตดํา และ
ั
เสนโลหิตแดง
(๓) สาธิตวิธีแกการช็อก (รวมทั้งอาการช็อกเพราะถูกไฟฟา)
(๔) รูจักวิธใชผาสามเหลี่ยมพันแผลที่ศีรษะ มือ เทา เขา และขอศอกกับรูจักใชผาพันแผลชนิด
ี
มวนพันแผลที่แขนและขาไดทุกแหง
(๕) สาธิตวิธีผายปอดแบบปากตอปาก โดยใชหนเปนเครื่องประกอบ(หามสาธิตกับคน) และ
ุ
สาธิตวิธีผายปอดแบบฮอลเกอรนีลเสน
(๖) สาธิตการสงขาวไดถูกตองดวยวาจา ลายลักษณอักษร และโทรศัพท
(๗) สาธิตวิธีปฏิบัติเกี่ยวกับกระดูกไหปลาราหัก เขาใจถึงความจําเปนทีจะไมเคลื่อนไหวรางกาย
่
สวนที่กระดูกหักหรือสงสัยวาจะหัก
(๘) รวมกับลูกเสืออื่นสามหรือสี่คน ปฏิบัติงานเกี่ยวกับเหตุการณที่กรรมการสอบจะเปนผูสมมุติ
ขึ้น เหตุการณเชนวานี้ ใหอนุโลมตามหัวขอที่กลาวขางตน และตองปฏิบัติใหใกลกับความจริงเทาที่
สามารถจะทําไดกรรมการสอบตองดูแลการปฏิบัติงานทุกอยางใหเปนไปโดยถูกตอง เชนในเรื่องการแจง
ขาวไปยังแพทย ตํารวจผูบังคับบัญชาลูกเสือและบิดามารดา เปนตน ตลอดจนการปฏิบัติตอคนเจ็บทุก
ระยะดวย
ขอ ๑๓ นักสังเกตและจํา

(๑) สามารถจําสิ่งของชนิดตางๆได ๒๔ สิ่ง ใน ๓๐ สิ่ง ภายหลังที่ไดสังเกตดูสิ่งของเหลานั้นเปน
เวลา ๑ นาที
(๒) สามารถรูจักเสียงธรรมดาตางๆได ๘ เสียงใน ๑๐ เสียง ดวยการฟงเสียงอยางเดียว
(๓) เดินสะกดรอยเปนระยะทางยาว ๑ กม. โดยมีเครื่องหมายทําขึ้นดวยวัสดุธรรมชาติ ประมาณ
๔๐ เครื่องหมาย การสะกดรอยนี้ใหกระทําบนพื้นดินในบริเวณซึ่งลูกเสือไมคุนเคย ในการนี้ใหเดินขาม
ถนนไดแตไมใหเดินตามถนน
(๔) เสนอรายงานอยางถูกตอง เกี่ยวกับเหตุการณที่เกิดขึนนานไมนอยกวา ๑ นาที และมีบุคคล
้
เกี่ยวของดวยไมนอยกวา ๓ คนรายงานนีจะเปนดวยวาจาหรือลายลักษณอักษรก็ได แตตองประกอบดวย
้
รายละเอียดเกียวกับบุคคลหนึ่งที่เกียวของดวยตามแตกรรมการสอบจะกําหนดให
่ ่
(๕) ใชปูนปลาสเตอรหลอรอยตางๆ ๖ รอย จะเปนรอยเทาของนกหรือสัตว หรือรอยลอรถยนต
หรือรถจักรยานก็ได การหลอรอยตางๆทุกครั้ง ลูกเสือจะตองทําดวยตนเองโดยไมมีผอื่นชวยเหลือ และ
ู


๔๔

จะตองมีปายแสดงวันที่ และสถานที่ที่ทําการหลอติดไวดวยอยางนอยสองรอยจะตองเปนรอยเทาของนก

หรือสัตว
ขอ ๑๔ การพราง

(๑)สาธิตการติดตามโดยใชเครื่องกําบัง เครื่องพราง รมเงา และสิ่งแวดลอม โดยปฏิบัติตามหัวขอตอไปนี้
ก.กลางวัน
๑. เดินทาง ๑ กิโลเมตร ผานที่โลงแจงไปยังกรรมการสอบณ จุดที่กําหนดใหหรือถาอยูในเมือง
ใหติดตามกรรมการสอบเปนระยะทาง ๑ กิโลเมตร และรายงานการกระทําตางๆของกรรมการสอบ
๒. ใชเครื่องพรางตัวใหกลมกลืนกับสิ่งแวดลอมตางกัน
๓ อยาง ถากระทําได ใหพรางตัวแตกตางกันตามสภาพดินฟาอากาศ
ข.กลางคืน
๑. เขาไปหากรรมการสอบ ยังที่กําหนดใหในระยะพอสมควร แลวแตภูมิประเทศของทองถิ่นนั้น
โดยไมใหกรรมการสอบแลเห็นตัวหรือไดยินเสียง
๒. ใหหาที่อยูของกรรมการสอบ ๒ คน ซึ่งอยูหางกันพอสมควรตามสภาพของทองถิ่น และเวลา

ที่ทําการสอบ โดยใหลูกเสือเดินผานระหวางกรรมการสอบนั้น
๓. แสดงวาไดใชการพรางตัวติดตามและเรียนรูเรื่องสัตวปา หรือนกทีอยูตามธรรมชาติอยางนอย
่
๔ ชนิดโดยการบรรยายถึงผลที่ไดสังเกตมา จะเปนการเขียนภาพรางหรือการถายภาพดวยตนเองก็ได
๔. หลอรอยเทาสัตวตางๆดวยปูนปลาสเตอรอยางนอย ๓ รอย ในจํานวนนั้นรอยหนึ่งจะตองเปน
รอยเทาสัตวปา 
ขอ ๑๕ ชาวคาย

(๑) เคยอยูคายพักแรมโดยใชเต็นทผาใบรวมกับกองลูกเสือหรือหมูลูกเสือเปนระยะเวลารวม
ทั้งสิ้นไมนอยกวา ๑๕ คืน (อยูกี่ครั้งก็ไดแตรวมใหได ๑๕ คืน)
(๒)กางเต็นทและรื้อถอนเต็นทที่ใชในการเดินทางไกล


๔๕

(๓) สั่งและนําหมูใหกางและรื้อถอนตลอดจนพับเก็บเต็นทขนาดใหญสําหรับหมูไดอยางถูกตอง
จนสําเร็จเรียบรอย
(๔) รูจักเลือกสถานที่ที่เหมาะสม สําหรับการตั้งคายพักแรม
(๕) แสดงวามีความเขาใจในหลักสุขาภิบาล และความสําคัญของระเบียบ ตลอดจนความสะอาด
ในการอยูคายพักแรมโดยทัวไป ่
(๖) สาธิตวิธีเก็บอาหารในเต็นทของพลาธิการ
(๗) รูจักวิธีสรางที่เก็บอาหาร เตาไฟ และอุปกรณการอยูคายพักแรมอยางอื่นอีกสองอยาง ตามแต

จะเลือกโดยไมพึ่งผูอื่น
(๘) เมื่อไปอยูคายพักแรม สามารถหุงขาวและทํากับขาวไมนอยกวา ๒ อยาง สําหรับเพื่อนลูกเสือ

ไมเกิน ๘ คน
(๙) มีความรูอยางดีในเรื่องการอยูคายพักแรมของลูกเสือ
ขอ ๑๖ ผูประกอบอาหารในคาย

(๑) สรางครัวในคายพักแรมสําหรับลูกเสือ ๑ หมู พรอมดวยเตาไฟแลวประกอบอาหาร ๑ มื้อ โดย
หุงขาว นึ่งขาว หรือหลามขาวทํากับขาว ๓ อยาง ซึ่งอยางนอย ๒ อยาง ตองประกอบดวยอาหารสดและทํา
เครื่องดื่มรอน ๑ อยาง
(๒) รูจักวิธีเก็บรักษาอาหารใหถูกสุขลักษณะ ในการอยูคายพักแรมเปนเวลาไมนอยกวา ๑ วัน

เต็มๆ
(๓) สามารถประกอบอาหารตอไปนี้
ก. ขาวหลาม
ข. ขนมหวาน ๑ อยาง
(๔) ประกอบอาหารสด ๑ อยาง โดยไมตองใชภาชนะหุงตมใดๆ


๔๖

ขอ ๑๗ ลาม

สามารถผานการทดสอบตอไปนี้ โดยใชภาษาตางประเทศ
(๑) สนทนาอยางงายๆเปนเวลา ๑๐ นาที
(๒) เขียนจดหมายมีขอความประมาณ ๑๕๐ คํา เกี่ยวกับเรื่องลูกเสือ
(๓) ภายหลังทีไดศึกษาเปนเวลา ๒-๓ นาที สามารถแปลขอความตอนหนึ่งจากหนังสือพิมพ หรือ
่
วารสารไดถูกตองพอสมควร
ขอ ๑๘ นักดนตรี

(๑) สามารถอาน และเขียนโนตสากลเบื้องตนไดถูกตองตามจังหวะและระดับเสียง
(๒) รูจักเครื่องดนตรีประเภทตางๆ และการประสมวงทังวงดนตรีไทยและดนตรีสากล
้
(๓) สามารถขับรองเพลงลูกเสือไดถูกตองอยางนอย ๑๐ เพลง
(๔) สามารถรําวงและเคลื่อนไหวตามลีลาจังหวะทํานองเพลงได
หรือ
(๑) สามารถตีกลองจังหวะมารช, จังหวะรําวง และจังหวะเซิ้งได
(๒) สามารถใชเครื่องดนตรีอยางหนึ่งอยางใด บรรเลงเพลงไดอยางนอย ๓ เพลง
ขอ ๑๙ นักผจญภัยในปา

(๑) ทําที่พักแรมที่พอใชการไดสําหรับ ๒ คน โดยใชวัสดุธรรมชาติและใหนอนคางคืนในที่พก
ั
แรมนั้นคนเดียวหรืออยูกับลูกเสืออีกคนหนึ่ง เปนเวลาอยางนอย ๑ คืน

(๒) หุงขาว นึงขาว หรือหลามขาว กับปงปลาสด ๑ ตัว
่


๔๗

(๓) สาธิตการปฏิบัติ ๓ อยาง ในหัวขอตอไปนี้
ก. เคลื่อนยายผูบาดเจ็บดวยวิธีกะทันหัน โดยคํานึงถึงความปลอดภัยและความสบายของ
ผูปวยเปนสําคัญ
ข. ขึ้นตนไมไดสูงอยางนอย ๖ เมตร แลวผูกไมเปนแครเพื่อใชเปนหอคอย
ค. แจวเรือ พายเรือหรือถอเรืออยางหนึ่งอยางใดเปนระยะทางอยางนอย ๘๐ เมตร
ง. สรางนาฬิกาแดด หรือเครื่องมืองายๆเพือหาทิศเหนือ
่
จ. ทําน้ําโคลนใหสะอาดพอที่จะใชประโยชนได
ขอ ๒๐ นักสํารวจ

(๑) เตรียมและดําเนินการเดินทางสํารวจสําหรับตนเองและเพื่อนลูกเสืออยางนอย ๒ คน เปน
เวลาไมนอยกวา ๒ วัน โดยใหพกแรมในชนบทที่ตนไมเคยไปมากอนหนึ่งคืน การเดินทางสํารวจอาจ
ั
กระทําโดยการเดินเทา รถจักรยาน ขี่มา เรือพาย หรือเรือแจว บรรดาอุปกรณ และอาหารสําหรับการ
เดินทางสํารวจ ใหผูที่รวมในการเดินทางสํารวจนําไปเอง
(๒) จัดทําโครงการเดินทางสํารวจและมอบใหกรรมการสอบพิจารณาอนุมัติแลว ปฏิบัติตาม
โครงการนั้นโดยลําพังหรือรวมกับเพื่อนลูกเสือ ๑ คน ใหไดผลเปนทีพอใจของกรรมการสอบโครงการ
่
ดังกลาวควรเปนการสํารวจอยางงาย เชน การคนหาและทําแผนที่แสดงทางเดินเทา ทางเกวียน ทางรถยนต
ทางน้ําภายในรัศมี ๑.๕ กม. จากจุดทีกําหนดให
่
(๓) เดินทางไกลรวมกับเพื่อนลูกเสือคนหนึ่ง เปนระยะทาง ๕ กม.โดยใชเข็มทิศและอาจใชแผน
ที่ประกอบได การใชเข็มทิศใหกําหนดทิศทางเปนองศาตางกัน ๖ อยาง
ขอ ๒๑ มัคคุเทศก

(๑) รูสถานที่ตางๆในทองถิ่นรอบบาน และรอบที่ตั้งกองลูกเสือของตนถาบานและกองลูกเสือนั้น
อยูในเขตเทศบาล ตองรูภายในรัศมี ๑.๕ กม. และถาเปนชนบท รัศมี ๓ กม.
(๒) รูวาบุคคลและสถานที่ตอไปนี้อยูที่ไหน

ก.แพทย, สัตวแพทย, ทันตแพทย, โรงพยาบาล และรถพยาบาล


๔๘

ข.สถานีดับเพลิง, สถานีตํารวจ, อูซอมรถ และโทรศัพทสาธารณะ
ค.ที่หยุดรถประจําทาง, สถานีรถไฟ, เสนทางเดินรถประจําทางและรถไฟไปยังตําบล
ใกลเคียง
ง. สวนสาธารณะ, โรงละคร, โรงภาพยนตร, วัด, สถานที่สําคัญทางศาสนา,
พิพิธภัณฑสถาน, ที่ตั้งหนวยทหาร, สถานบริการสาธารณะ และอาคารหรือสถานที่ที่นาสนใจใน
ทองถิ่นนั้น
จ. สํานักงานลูกเสือ, คายลูกเสือ, บานพักของผูบังคับบัญชาลูกเสือและบานเพื่อนลูกเสือ
ในหมูเดียวกัน
(๓) แสดงวาเขาใจวิธีใชแผนที่ของทองถิ่น และสามารถชี้สถานที่ตางๆดังที่ระบุไวในขอ
๒ ขางตน อยางนอย ๖ แหง กับทั้งสามารถนํากรรมการสอบไปยังสถานที่ขางตนแหงใดแหงหนึ่ง
โดยทางลัดที่สุด
(๔) ภายในเขตทองที่ของตํารวจนครบาล กรรมการสอบอาจใชดุลพินจเลือกสอบเรื่อง
ิ
ตอไปนี้แทนขอ ๒ ก., ข., ค. และ ง. ไดคือมีความรูทั่วไปอยางแทจริง เกี่ยวกับทางรถไฟสาย
สําคัญๆของประเทศ สถานีขนสงที่สําคัญ สถานีการบิน และสถานที่สําคัญของชาติ ๑๒ แหง
(เชน วัดพระศรีรัตนศาสดาราม อนุสาวรียพระเจา-ตากสินมหาราช หอสมุดแหงชาติ เปนตน)

ขอ ๒๒ ชางเขียน

(๑) เขียนภาพหรือวาดภาพดวยสี แสดงเหตุการณตอนหนึ่งจากเรื่องราวซึ่งกรรมการสอบ
กําหนดให
(๒) เขียนภาพหรือวาดภาพดวยสี คนจริงๆหรือสิ่งของที่อยูตรงหนา
(๓) เขียนภาพหรือวาดภาพดวยสี ภูมิประเทศซึ่งกรรมการสอบกําหนดให
(๔) จัดทําสมุดภาพสเกตชดวยตนเองเปนเวลา ๖ เดือน ไมนอยกวา ๒๔ ภาพ



๔๙

ขอ ๒๓ นักสัญญาณ

(๑) สงและรับขอความไดไมนอยกวา ๘๐ ตัวอักษร ดวยสัญญาณธงคูในอัตรา ๑ นาที ตอ ๓๐
ตัวอักษร หรือสัญญาณธงเดี่ยวในอัตรา ๑ นาทีตอ ๒๐ ตัวอักษร
(๒) สงและรับขอความไดไมนอยกวา ๘๐ ตัวอักษร ตามระบบมอรสดวยใชเสียง ในอัตรา ๑ นาที
ตอ ๒๕ ตัวอักษรหรือใชแสง ในอัตรา ๑ นาที ตอ ๒๐ ตัวอักษร
(๓) สาธิตระเบียบปฏิบัติเกียวกับการสง และรับขาวสารโดยสัญญาณหมายเหตุ ในการทดสอบ
่
ทุกครั้ง ใหมีความถูกตองรอยละ ๘๐ ขึ้นไปสถานที่กลางแจงสําหรับสงขาวและรับสัญญาณ ตองหางกัน
ไมนอยกวา ๑๐๐ เมตร สวนสถานที่สําหรับสง-รับสัญญาณ-เสียงตองแยกหองกัน
ขอ ๒๔ นักบุกเบิก

(๑) สาธิตการใชเชือกตอไปนี้
ขันชะเนาะ, ผูกรอก, พันหัวเชือกธรรมดา และตอยาว
(๒) สอบผานหรือทบทวนวิธีใชมีด และขวานตามหลักสูตรลูกเสือเอก
(๓) ควบคุมการสรางสะพานยาวอยางนอย ๓.๖๐ เมตร หรือแพซึ่งรับน้ําหนักตัวเอง และเพื่อน
ลูกเสืออีกคนหนึ่งได
(๔) สรางเสาธงดวยพลองลูกเสือ ๓ อัน โดยใชวิธีผูกแนนตอกัน
(๕) ทําหวงสวมผาผูกคอลูกเสือแบบกิลเวลล โดยใชวัสดุที่หาไดในทองถิ่น


๕๐

ขอ ๒๕ นักธรรมชาติศึกษา

เลือกทําเพียง ๒ ขอ
(๑) สะสมดอกไม ใบไม และหญารวมกัน ๑๐ ชนิด เปนเวลาอยางนอย ๑ สัปดาห ใหบอกชื่อ
สถานที่ และวันที่เก็บ กับบรรยายสั้นๆเกียวกับ ดอกไม ใบไมและหญาจากตัวอยางที่เก็บไวนั้น
่
(๒) สะสมภาพใบไมจากตนไมยนตน ๗ ชนิด และไมพม ๓ ชนิดเปนเวลาอยางนอย ๑ สัปดาห
ื ุ
ใหบอกชื่อ สถานที่ และวันทีเ่ ก็บกํากับไวดวย ภาพดังกลาวจะเปนภาพถาย ภาพลอกกระดาษคารบอน

ภาพรางหรือภาพหลอดวยปูนปลาสเตอรก็ได ในการนี้ใหเขียนคําบรรยายสั้นๆประกอบตนไมยืนตนและ
ไมพุมดังกลาวดวย
(๓) เขียนภาพรางของสัตวหรือนกจากของจริง ๑๐ ภาพ กับบรรยายสันๆเกี่ยวกับการดําเนินชีวิต
้
ของสัตวหรือนกเหลานัน ้
(๔) เลี้ยงปลาชนิดตางๆดวยตนเองไวในอางหรือตูเลี้ยงปลาเปนเวลา ๓ เดือน และสามารถตอบ
คําถามเกี่ยวกับปลาตามที่ตนไดสังเกตมา
ขอ ๒๖ ชางเบ็ดเตล็ด

เลือกสาธิตใหกรรมการสอบดู ๘ อยางตอไปนี้ โดยลูกเสือเปนผูเลือก
(๑) ทาสีประตูบานหรือรั้วบาน
(๒) ทาปูนขาวหรือทาสีกําแพง
(๓) ปรับกระดิ่งไฟฟา เปลี่ยนโคมไฟฟา ติดโปะไฟฟา และเปลี่ยนฟวส
(๔) เปลี่ยนกอกน้ํา
(๕) รื้อพรมทําความสะอาดแลวปูใหม
(๖) ลับมีด
(๗) รูวิธที่จะปฏิบัติทันทีเมื่อทอน้ํา หรือทอแกสแตก หรือรั่ว
ี
(๘) แกไขรางน้ําหรือทอน้ําตัน


๕๑

(๙) ซอมประตูบาน หนาตาง หรือรั้ว
(๑๐) ติดกระดุมและเครื่องหมายลูกเสือใหเรียบรอย
(๑๑) ชุนถุงเทาที่ขาดรูเล็กๆ
(๑๒) ปะเสื้อผาที่ขาดอยางเรียบรอย
(๑๓) ยอดน้ํามันและปรับรถตัดหญา
(๑๔) ทําความสะอาดและใชยาขัดตัวถังรถยนตใหขึ้นเงา
(๑๕) ผสมคอนกรีต และใชคอนกรีตซอมแซมสิ่งที่ชํารุดเล็กๆนอยๆ
ขอ ๒๗ ผูบริบาลคนไข

(๑) สาธิตวิธีเลือก จัด เตรียมหอง และระบายอากาศสําหรับคนไข
(๒) รูจักวิธีอาบน้ําคนไข และใหยา สาธิตวิธีวัดปรอทและวัดชีพจร
(๓) สาธิตการเตรียมอาหารคนไข และการอุนอาหาร รูวธีปองกันไมใหคนไขนอนบนเตียงจน
ิ
เปนแผลที่หลัง
(๔) สาธิตการเตรียมเครื่องยาและผาพันแผล ตลอดจนวิธใชผาพันแผลชนิดมวน พันแผลที่มอ เขา
ี ื
และเทา
(๕) ปฏิบัติใหครบทุกขอดังกลาวขางตน โดยจัดขึ้นภายในคายพักแรม (ใหถือเสมือนหองคนไข)
รูวิธีเตรียมเต็นทสําหรับใหคนไขพักผอน
ขอ ๒๘ นักจับปลา

(๑) รูจักกฎแหงความปลอดภัยทางน้ํา เขาใจถึงอันตรายและขอควรระวังจากการเดินลุยน้ํา
(๒) รูกฎหมายวาดวยการประมง เชนเกี่ยวกับฤดูทหามจับปลา และขนาดของปลาที่หามจับ รู
ี่
ความจําเปนในการรักษาตลิงของแมน้ําลําคลอง
่
(๓) มีความรูเกี่ยวกับปลาในทองถิ่นของตนอยางนอย ๕ ชนิด


๕๒

(๔) จับปลาดวยวิธีใดก็ได แลวนํามาประกอบอาหาร(หามใชกระแสไฟฟาวัตถุระเบิด หรือสารมี
พิษ)
(๕) เตรียมคันเบ็ด สายเบ็ด เบ็ด เหยื่อ และทําทุนตกปลา แลวประกอบเปนคันเบ็ด พรอมที่จะตก
ปลาได
(๖) รูจักขนาดของเบ็ดที่จะใชกับปลา และมีความรูเรื่องเหยื่อที่ใชตกปลา
ขอ ๒๙ ผูชวยตนเดน

(๑) สามารถซอมเรือรั่วเล็กนอย ดวยกรรมวิธีตางๆ เชน ตอกหมัน ยาชัน เปนตน
(๒) สามารถผูกเงื่อนตอไปนี้
ผูกซุง (Timber Hitch)
ตะกรุดเบ็ด ๒ ชั้น (Rolling Hitch)
ขันชะเนาะกับชะโด (Marline Spike Hitch)
หักคอขอ (Blackwall Hitch)
หักคอขอ ๒ ชั้น (Midshipman’s Hitch)
เงื่อนประมง (Fisherman’s Bend)
เงื่อนยายแก (Carrick Bend)
บวงสายธนู ๒ ชั้น (Bowline on bight)
กะหวง (Running Bowline)
เงื่อนตีนแมว (Catspaw)
กับสามารถผูกปลายขอกันหลุด (mouse a hook) ตอสั้น (Short Splice)และแทงบวงตา
(Eye Splice)
(๓) สามารถสรางเครื่องปองกันการกระทบกระแทกเรือ (ลูกตะเพรา)ดวยเชือก ผาใบ หรือยาง
รถยนต
(๔) มีบทบาทสําคัญในการทําความสะอาดเรือและทาสีเรือ
(๕) รูจักอุปกรณและเครื่องมือที่จําเปนสําหรับใชในเรือ
(๖) รูจักการเรียกชื่อสิ่งตางๆที่ใชในเรือ


๕๓

ขอ ๓๐ นักพายเรือ

(๑) วายน้ําระยะทาง ๔๕ เมตร โดยมีเครื่องแตงกายอยูดวย คือเสื้อ กางเกงขาสั้น และถุงเทา เปน

อยางนอย
(๒) ใหปฏิบัตตอไปนี้
ิ
ก.เข็นเรือพายลงน้ําแลวผูกเรือ
ข.ลงเรือแลวพายไปกลางแมน้ํา
ค. แสดงวิธีพายเรืออันถูกตอง โดยพายเรือทวนน้ําระยะทาง ๔๕ เมตร แลวกลับลําพาย
กลับที่เดิม
ง. แสดงวิธีกูเรือลม โดยการวิดน้ําออกขณะที่ตัวเองลอยคออยูในน้ํา แลวขึ้นเรือพายกลับ
เขาฝง
(๓) สามารถซอมเรือพายได รูจักเครื่องมือและเครื่องใชที่จําเปนในการซอมเรือซึ่งตองนําติดเรือ
ไป และรูวิธีรกษาเรือพายใหอยูในสภาพที่ดี
ั
ขอ ๓๑ นายทายเรือบด

(๑) บอกชื่อเรือบดแบบตางๆไมนอยกวา ๔ แบบ และเรียกชื่อสวนตางๆของเรือได โดยการสาธิต
ใหเห็นจริง
(๒) ดูแลลูกเรือและสาธิตใหเห็นวาสามารถ
ก.ใชวิธกระเชียงเรือไดถูกตอง
ี
ข.นําเรือเขาใกลเรือใหญหรือเกยฝงได
ค.ทอดสมอไดแมนยํา
ง. รักษาระเบียบเรือไดถูกตอง
(๓) รูจกกฎจราจรทางน้ําเบื้องตนสําหรับเรือกลไฟ และเรือยนตรวมทั้งรูกฎขอบังคับในการใช
ั 
เรือเล็กในเขตทองที่นั้นๆ
(๔) นําเงื่อนตอไปนี้ไปใชใหถูกตอง ผูกตะกรุดเบ็ด เงื่อนประมง


๕๔

(๕) รูจักอุปกรณที่ตองนําไปใชในเรือกระเชียงไดอยางถูกตอง
(๖) รวมกับเพือนลูกเสือไปเดินทางไกลทางน้ําเปนเวลาไมนอยกวา ๒๔ ชั่วโมง รวมทั้งอยูคายพัก
่
แรมหนึ่งคืนดวย
ขอ ๓๒ นักกระเชียงเรือ

(๑) รูจักชนิดและชื่อสวนตางๆของเรือกระเชียง
(๒) รูจักเครื่องประกอบของเรือกระเชียง และสิ่งของที่ใชในเรือกระเชียง
(๓) รูจักวิธีคํานวณหาน้ําหนักในการบรรทุกคน และสิ่งของในเรือกระเชียง
(๔) รูจักวิธการปฏิบัติในการขึ้นลงเรือกระเชียง และขอพึงปฏิบัติในเรือกระเชียง
ี
(๕) สามารถตีกระเชียงตามแบบฝกของทหารเรือได
(๖) รูจักวิธีการเคารพในเรือกระเชียงและการขานตอบระหวางเรือใหญกับเรือเล็ก
(๗) สามารถเปนนายทายเรือกระเชียง นําเรือเขาเทียบและออกจากเทียบได โดยรูจักใชเชือกให
เปนประโยชนในการดึง เหนียว สาว รั้งหรือตงตลอดจนรูวิธีการนําเรือเขาฝง และออกจากฝงในเวลามี
่
คลื่นลมจัดไดอยางปลอดภัย
ขอ ๓๓ นักแลนเรือใบ

(๑) สอบผานหลักสูตรนักกระเชียงเรือ
(๒) รูจักเรือใบและสวนประกอบตางๆของเรือใบ
(๓) สามารถติดสายระโยงระยาง และขึงใบสําหรับแลนเรือไดและมีความรูในการใชเชือกผูก
เงื่อนตางๆ
(๔) สามารถแลนใบไดทกทิศทาง
ุ
(๕) สามารถกูเรือได
(๖) รูกฎหรือขอบังคับการเดินเรือสากล


๕๕

ขอ ๓๔ นักดาราศาสตรเบื้องตน

(๑) มีความรูทั่วไปในเรื่องลักษณะของดาวฤกษ และดาวพระเคราะหตางๆ ตลอดจนการโคจร
ของดาวเหลานั้น
(๒) สามารถชี้และบอกชื่อของหมูดาวตางๆที่ปรากฏบนทองฟาได เชนหมูดาวหมีใหญ หรือหมู
ดาวจระเข (Ursa Major)หมูดาวหมีเล็ก (Ursa Minor)หมูดาวพระราชินี หรือหมูดาวคางคาว (Cassiopeia)
หมูดาวนายพรานลาเนื้อ หรือหมูดาวไถ (Orion)
(๓) สามารถชี้และบอกชื่อดาวฤกษหรือดาวพระเคราะหที่สามารถมองเห็นดวยตาเปลาได
(๔) สามารถหาทิศในเวลากลางคืน โดยอาศัยการดูดาวตางๆในเมื่อมองไมเห็นดาวเหนือ
(๕) สามารถอธิบายเกี่ยวกับลักษณะขนาดที่ตั้งสัมพัทธของดาวอาทิตยโลก ดวงจันทร และดาว
พระเคราะหอื่นๆ ตลอดจนการโคจรของดวงดาวตางๆ และสาเหตุที่ทาใหเกิดขางขึน ขางแรม สุริยคราส
ํ ้
และจันทรคราส
ขอ ๓๕ นักอุตุนิยมวิทยาเบื้องตน

(๑) ทําบันทึกประจําวัน จากการสังเกตของตนเองเกียวกับเรื่องลมฟาอากาศอยางนอย ๔ เรื่อง คือ
่
ก.กําลังและทิศทางของลม
ข.ชนิดและปริมาณของเมฆ
ค.อุณหภูมิ
ง.ความชื้น
จ.ความกดอากาศ
ฉ.ปริมาณน้ําฝน
(๒) สามารถอานแผนที่อากาศ และการพยากรณอากาศอยางงายๆได
(๓) สรางเครื่องมืองายๆเพื่อวัดปริมาณน้ําฝน และกําลังแรงของลม กับรูจักติดตั้งเครื่องมือเหลานี้
เพื่อใหไดสถิติที่พอเชื่อถือได
(๔) สามารถอธิบายการเกิดของน้ําคาง หมอก และลูกเห็บ


๕๖

(๕) รูสัญญาณธรรมชาติอยางนอย ๒ อยาง ที่บอกอากาศดีและอากาศเลวลวงหนา
ขอ ๓๖ ยามอากาศเบื้องตน

(๑) สามารถบอกชื่ออากาศยานจากภาพถายหรือภาพเงาดําตามฉบับพิมพของกองทัพอากาศที่
นํามาใหดูจํานวน ๑๐ ภาพภาพละ ๑๐ วินาที จะตองบอกไดถูกตองไมนอยกวารอยละ ๗๕
(๒) จัดทําสมุดบันทึกเปนเวลา ๓ เดือน รายงานถึงอากาศยานที่ไดพบเห็นวาเปนแบบใด มีสวน
ใดที่เดนสะดุดตา และบินมุงไปทางไหนตลอดจนวัน เวลาที่บินผานไปดวย
(๓) เลือกปฏิบัติขอหนึ่งขอใด
ก. รูจักและบอกชื่อเครื่องหมายอากาศยานของชาติตางๆทั้งอากาศยานทหารและ
พลเรือน อยางนอย ๖ ประเทศ รวมทั้งของประเทศไทยหรือ
ข. เขาใจการใหระบบอักษรเครื่องหมายมาตรฐานอากาศยานของกองทัพอากาศ และ
สามารถใหตัวอยางได ๓ อยาง
(๔) สามารถชี้ลักษณะของอากาศยาน ๖ แบบ ซึ่งกรรมการสอบเปนผูเลือก
ขอ ๓๗ นักเครื่องบินเล็กเบื้องตน

(๑) สรางเครื่องบินเล็ก (อนุญาตใหใชชดสําเร็จรูปได) ซึ่งจะตองมีสมรรถนะในการบินอยางนอย
ุ
๒ อยาง ดังตอไปนี้
ก. เครื่องรอน (พุงดวยมือ) บินไดนานไมตากวา ๒๕ วินาที
่ํ
ข. เครื่องรอน (สายลากยาวไมเกิน ๑๖๔ ฟุต) บินไดนานไมต่ํากวา ๔๕ วินาที
ค. เครื่องบินเล็ก ใชยาง บินไดนานไมตากวา ๓๐ วินาที
่ํ
ง. เครื่องบินเล็ก ใชเครื่องยนต บินไดนานไมตํ่ากวา ๔๕ วินาที
จ. เครื่องบินเล็ก ใชสายบังคับ แสดงการบินวิ่งขึ้นอยางเรียบรอยบินระดับระยะสูง ๖ ฟุต
สามครั้ง บินไตและบินดํา ในที่สุดลงสนามไดอยางเรียบรอย


๕๗

(๒) มีความรูในทฤษฎีการบินเบื้องตน ตลอดจนอิทธิพลจากแกนทั้งสามอันมีตอการบังคับและ
เสถียรภาพของอากาศยาน
ขอ ๓๘ นักสะสม

(๑) สะสมสิ่งของ ๑ ชนิด จัดเปนหมวดหมูอยางมีระเบียบเรียบรอยเปนเวลาอยางนอย ๓ เดือน
ขอสังเกต
ก. ลูกเสือเปนผูเลือกสิ่งของที่จะสะสมเอง สิ่งที่เสนอแนะใหสะสมมีดงนี้ คือ ดวงตรา
ั
ไปรษณียากร ตราไมขีดไฟเหรียญกษาปณ เปลือกหอย ภาพและเครื่องหมายตางๆ
ข. สิ่งของที่สะสม ตองมีจํานวนพอสมควร และมีคุณภาพดีทั้งนี้ใหอยูในดุลยพินิจของ

กรรมการสอบ
(๒) อภิปรายกับกรรมการสอบถึงเหตุผลที่เลือกสะสม รูเรื่องราวเกี่ยวกับสิ่งของที่สะสม และ
แสดงใหเห็นวามีความสนใจอยางจริงจังในสิ่งที่สะสมนั้น
ขอ ๓๙ บรรณารักษ

(๑) เลือกปฏิบัติเพียงขอเดียว
ก. ทําบัญชีรายชื่อหนังสืออยางนอย ๑๒ เลม ที่ตนไดอานในระยะเวลา ๑๒ เดือนที่ผาน
มา เสนอตอกรรมการสอบ กับสามารถอธิบายเหตุผลที่อาน ขอคิดเห็นและตอบปญหา

เกี่ยวกับเนื้อหาของหนังสือนั้นได
หมายเหตุ บัญชีดังกลาวควรประกอบดวย หนังสือทั้งประเภทนิยาย และไมใชนิยาย โดยผูแตงคนเดียวกัน
ไมเกิน ๓ เลมและไมรวมถึงตําราเรียนในโรงเรียน
ข. ทําบรรณานุกรม (bibliography) อยางยอๆเกี่ยวกับหัวขอวิชาที่สนใจเปนพิเศษ อธิบาย
การคัดเลือกหนังสือ และตอบปญหาเกี่ยวกับเนื้อหาของหนังสือนั้นได
(๒) สามารถบรรยายถึงวิธีเขาเลมหนังสือ โดยใชคําพูดอยางงายๆ


๕๘

(๓) แสดงวารูจักวิธีใชบตรหนังสือ อธิบายวิธีจดหนังสือประเภทที่เปนนวนิยายและประเภท
 ั ั
สารคดี กับสามารถใหเหตุผลวาทําไมจึงจัดแตกตางกัน
(๔) รูความหมายของหนังสืออางอิง และสามารถใชหนังสืออางอิงได
ขอ ๔๐ นักกรีฑา

ใหเลือกปฏิบติรวม ๔ อยางจากกรีฑาประเภทลูและประเภทลานตอไปนี้หมวดละ ๑ อยาง และ
ั
ใหไดมาตรฐานอยางต่ํา ดังนี้
ประเภทลู อายุต่ํากวา ๑๔ ป อายุตั้งแต ๑๔ ขึ้นไป
หมวด ก. วิ่ง ๑๐๐ เมตร ๑๖ วินาที ๑๕ วินาที
วิ่ง ๒๐๐ เมตร ๓๖ วินาที ๓๓ วินาที
วิ่ง ๔๐๐ เมตร ๑ นาที ๒๔ วินาที ๑ นาที ๑๕ วินาที
วิ่ง ๘๐๐ เมตร ๓ นาที ๒๐ วินาที ๓ นาที ๘ วินาที
หมวด ข. วิ่ง ๑,๕๐๐ เมตร ๖ นาที ๑๐ วินาที ๕ นาที ๕๐ วินาที
ประเภทลาน
หมวด ก. วิ่งกระโดดสูง ๑.๑๐ เมตร ๑.๒๓ เมตร
วิ่งกระโดดสูง ๓.๓๐ เมตร ๔.๐๐ เมตร
หมวด ข. ขวางจักร ( ๑ กก.) ๑๕.๐๐ เมตร ๒๐.๐๐ เมตร
ทุมน้ําหนัก (๔ กก.) ๖.๓๐ เมตร ๗.๘๔ เมตร
หมายเหตุ กรรมการสอบอาจลดหยอนขอกําหนดลงไดในกรณีที่มีลมแรง หรือสภาพพืนที่ไมดี
้
ขอ ๔๑ นักขี่มา

(๑) ขึ้นนั่งบนหลังมาไดอยางมั่นคงโดยไมตองใชบังเหียน และแสดงใหเห็นวา สามารถใช
อุปกรณงายๆสําหรับการขี่มาอยางถูกตอง
(๒) มีความรูในการเลี้ยงดูมา และใชงานมาในเมื่อไมมหญา
ี


๕๙

(๓) แสดงใหเห็นวาสามารถบังคับมาบนถนน ในเมือง และในชนบทโดยคํานึงถึงวิธใชถนน
ี
ความปลอดภัย มารยาทและประเพณีของชนบท
ขอ ๔๒ มวยไทยเบื้องตน

(๑) เขาใจศิลปะการตอสูดวยวิชามวยไทย
(๒) รูจักประโยชนที่ไดรับจากการฝกวิชามวยไทย
(๓) รูจักการบริหารรางกายสําหรับมวยไทย
(๔) รูจักความปลอดภัยตางๆในการฝกมวยไทย
(๕) สามารถสาธิตทักษะเบื้องตน ของการฝกชกมวยไทยดังนี้
ก.การคุมทา (Guard)
ข.การเคลื่อนที่ (Footwork)
ค.การใชหมัด เทา เขา และศอก ในลักษณะตางๆ
ง.การปองกันหมัด เทา เขา และศอก
(๖) เขาใจศิลปะและสามารถไหวครูแบบมวยไทยได
ขอ ๔๓ มวยสากลเบื้องตน

(๑) เขาใจศิลปะการตอสูดวยวิชามวยสากล
(๒) รูจักประโยชนที่ไดรับจากการฝกวิชามวยสากล
(๓) รูจักการบริหารรางกายสําหรับมวยสากล
(๔) รูจักความปลอดภัยตางๆในการฝกมวยสากล
(๕) สามารถสาธิตทักษะเบื้องตนของการฝกชกมวยสากล ดังนี้
ก.การคุมทา (Guard)
ข.การเคลื่อนที่ (Footwork)
ค.การใชหมัดตางๆ คือ หมัดตรง (Jab) หมัดเสย (Upper cut)หมัดฮุค (Hook) หมัดชุด
หมัดผสม หมัดเหวี่ยง (Swing)


๖๐

ง.แสดงการปองกันหมัดตางๆ
ขอ ๔๔ กระบี่กระบองเบื้องตน

(๑) รูประวัติกระบี่กระบองของไทย
(๒) ทราบประโยชนของวิชากระบี่กระบอง
(๓) รูจักอุปกรณกระบีกระบอง
่
(๔) รูจักเครื่องดนตรีประกอบการเลน
(๕) ภาคปฏิบัติ สามารถใชเครื่องกระบี่กระบอง ๑ อยาง ดังตอไปนี้
-การถวายบังคับ
-การขึ้นพรหมนั่ง-ยืน
-ทาคุม
-การรํา
-การเดินแปลง
-การลดลอ
-ทาเดินเขาหาคูตอสู (ยางสามขุม)
-การหัดตีทาหลัก (การตีรุก-การตีรัน)
ขอ ๔๕ นักยิงปนเบื้องตน

(๑) รูจักกฎแหงความปลอดภัยเกียวกับการยิงปน
่
(๒) รูจักสวนตางๆของปนยาวอัดลม วิธีใช การรักษาและการทําความสะอาด
(๓) แสดงเปาตามที่กําหนด ซึ่งยิงไดดวยตนเองภายใน ๖ สัปดาหที่แลวสําหรับการทดสอบ ตอง

ทําแตมไดไมนอยกวาที่กําหนดไวและเปาที่ยิงจะตองไดรับการรับรองจากผูสอนดวย


๖๑

(๔) ภาคปฏิบัติการยิงปนใชปนยาวอัดลม ระยะยิง ๒๕ ฟุต ทายิงใหใชทานอนยิง และใชเปา
มาตรฐานของสมาคมยิงปน(เอ็น. อาร. เอ.) ชนิดเปาละ ๕ ตาวัว ยิงตาวัวละ ๕นัด กําหนดเวลายิงนัดละ ๑
นาทีการตัดสิน โดยนับเปา ตาวัวทีไดแตมต่ําที่สุดและแตมต่ําสุดของแตละเปาตาวัวตองไมต่ํากวา ๒๕
่
แตม

ขอ ๔๖ การอนุรักษธรรมชาติ

มีการแบงกิจกรรมออกเปน ๔ ภาค คือ ภาคทักษะ, ภาคความรู,ภาคความเขาใจ และภาคการ
เผยแพรใหปฏิบัติกิจกรรมตอไปนี้ ภาคละ ๑ กิจกรรม ในฐานะสมาชิกของกลุมหรือหมูลูกเสือ
ก. ภาคทักษะ
๑. สรางสวนไมดอกที่มีกลิ่นหอมสําหรับคนตาบอด
๒. ทําการอนุรักษและบํารุงรักษาสระน้ํา โดยขออนุญาตเจาของสถานที่และขอคําแนะนําจาก
ผูเชี่ยวชาญเมือจําเปน
่
๓. สรางที่กําบังตนเอง เพื่อใชสังเกตชีวิตสัตวปา (โดยเฉพาะใชพกตอนกลางคืนตลอดคืน) และ
ั
รายงานสิ่งที่พบเห็น
๔. ชวยเหลือในการอนุรักษแหลงน้ํา เชน ลําธาร หรือคลองเปนระยะเวลา ๑ เดือน
๕. สํารวจบริเวณทีดินที่ถูกทอดทิ้ง บันทึกวาธรรมชาติไดปรับปรุงที่ดินแปลงนี้อยางไร แลวให
่
วางแผนและหากเปนไปไดใหดําเนินการปรับปรุงที่ดินแปลงนี้ใหอยูในสภาพที่ดีตอไป

ข. ภาคความรู
๑. สามารถบอกใหทราบถึงอันตรายที่มีตอสุขภาพ อันเกิดจากการสูบบุหรี่ การดื่มสุรา หรือการ
เสพยาเสพติด
๒. อธิบายถึงมลภาวะชนิดตางๆในดินทีมีผลกระทบกระเทือนตอการเจริญเติบโตของพืช
่
ตลอดจนอธิบายถึงวิธีปองกันที่จําเปน
๓. ชี้แจงใหเห็นวามลภาวะทีเ่ กิดจากยวดยานตางๆมีผลกระทบกระเทือนตอประชาชน พืชและ
สิ่งกอสรางอยางไรบางอธิบายสิ่งที่คนพบโดยใชภาพประกอบ
๔. แสดงใหเห็นถึงสาเหตุที่ทาใหเกิดมลภาวะของน้ํา และทําอยางไรจึงจะบรรเทาภาวะนั้นลงได
ํ
บาง


๖๒

๕. สามารถบอกไดวาหนวยงานของรัฐ การอุตสาหกรรม และหนวยงานอื่นๆ ไดชวยประชาชน 
ใหตระหนักถึงความสําคัญของการอนุรักษธรรมชาติอยางไร
ค. ภาคความเขาใจ
๑. จัดเตรียมรายการตรวจสอบในสิ่งที่จะตองทําและสิ่งไมควรทําสําหรับผูอยูคายพักแรมและผู
เดินทางไกล เพื่อจะไดไมทําลายหรือทําอันตรายแกธรรมชาติ สงสําเนาบัญชีตรวจสอบฯใหแกสมาชิกทุก
คนในกอง
๒. ตรวจสอบดูวาทานสามารถทําอะไรไดบาง เพื่อเปนการอนุรักษสัตวหรือพืชในทองถิ่นของ
ทาน ซึ่งกําลังจะถูกทําลายจนสูญพันธุ หาวิธีที่จะชวยใหสิ่งเหลานี้ปลอดภัย ถาเปนไปไดใหชวยกันปฏิบัติ
โดยขอรับคําแนะนําจากผูเชียวชาญ
่
๓. รูวาทําไมสัตวหลายๆชนิดในโลกถูกคุกคามจนใกลจะสูญพันธุและเสนอแนะวา หมูของทาน
สามารถทําอะไรไดบาง เพื่อชวยสัตวเหลานั้นใหยังชีพตอไป
๔. ทํารายการตรวจสอบ สิ่งที่อยูคายพักแรมของกองลูกเสือสามารถกอใหเกิดมลภาวะ พรอมทั้ง
เสนอแนะวิธที่จะปองกันสิ่งเหลานี้ และจัดเตรียมเพื่อการอภิปรายในทีประชุมนายหมู กอนที่ทานจะอยู
ี ่
คายพักแรมครั้งตอไป
๕. วางแผน และปฏิบัติโครงการอนุรักษธรรมชาติใหสําเร็จดวยดีโดยรวมกับสมาชิกของกอง
ลูกเสือสามัญรุนใหญ
ง. ภาคการเผยแพร
๑. วางแผน และดําเนินการรณรงคการอนุรักษพลังงาน ณ ที่หนึ่งที่ใดตอไปนี้ ที่บาน, โรงเรียน, ที่
ทํางาน, ที่คาย หรือที่ประชุมกองสนับสนุนการรณรงคของทานโดยใชปายประกาศนิทรรศการ ให

สัมภาษณหนังสือพิมพและวัสดุในการโฆษณา
๒. ชวยจัดเสนทางใหลูกเสือสํารองสํารวจ และเดินทางศึกษาธรรมชาติ
๓. วางโครงการที่จะปรับปรุงสิ่งแวดลอมใหดีขึ้น ซึ่งถือวาเปนสวนหนึงของโครงการ การ
่
เดินทางสํารวจ
๔. สํารวจทองถิ่นของทานเพือหาตัวอยางวา คนทําความเสียหายใหแกธรรมชาติอยางไรบาง
่
แสดงใหเห็นวาเราสามารถหลีกเลี่ยงสิ่งเหลานี้ไดอยางไร สงผลการสํารวจของทานใหแกเจาหนาที่ที่
เกี่ยวของ
๕. สํารวจทองถิ่นของทานเพือหาตัวอยางวา คนมีความพยายามทีจะปรับปรุงสิ่งแวดลอมใหดีขึ้น
่ ่
อยางไร สงหนังสือชมเชยไปยังหนวยงาน หรือองคการที่ชวยดําเนินงานในสิ่งเหลานี้
หมายเหตุ
๑. การเลือกกิจกรรม อาจจะทําไดโดยไดรบความยินยอมจากที่ประชุมนายหมู
ั
๒. ควรจะขอคําปรึกษาจากบุคคลที่มีความสามารถเปนพิเศษในเรื่องการอนุรักษธรรมชาติ เพื่อ
ชวยในการเลือกโครงการ และการจัดเตรียมโครงการสํารอง


๖๓

ขอ ๔๗ การหามิตร

(๑) มีการโตตอบทางจดหมายเปนประจํา (เชน ประมาณเดือนละครั้ง)เปนเวลาไมนอยกวา ๖
เดือน โดยติดตอกับลูกเสือภายในประเทศหรือลูกเสือตางประเทศเปนรายบุคคล หรือในฐานะที่เปน
สมาชิกของหมูหรือกองลูกเสือ ซึ่งมีความสัมพันธกัน
(๒) เลือกศึกษารายละเอียดของประเทศหนึงประเทศใดและอภิปรายปญหากับกรรมการสอบ
่
เกี่ยวกับขอแตกตางในการดําเนินชีวิตระหวางประเทศของตนและประเทศอื่นๆที่ตนเลือก
(๓) ทําใหสําเร็จ ๑ อยาง
ก.จัดทําสมุดภาพเปนเวลาไมนอยกวา ๖ เดือน เพื่อแสดงขาวสารที่มีภาพประกอบ (ภาพ
ไดรับจากเพื่อนทางจดหมายตามขอ ๑)เกี่ยวกับกิจกรรมลูกเสือ กีฬา ชีวิตในบาน และงาน
ระดับชาติของประเทศอื่น
ข.เสนอภาพถาย ๑ ชุด ไมนอยกวา ๒๐ ภาพ หรือภาพสไลดสีโดยมีฝมือถายภาพดวย

ตนเองเพื่อประกอบการอธิบายเกียวกับการลูกเสือ การดํารงชีวิต ประชาชน ขนบธรรมเนียม
่
ประเพณี และทัศนียภาพของประเทศอื่น
(๔)ทําใหสําเร็จ ๒ อยาง จากขอตอไปนี้
ก.อยูคายพักแรม หรือเดินทางไกลเปนเวลาอยางนอย ๗ วันกับเพื่อนลูกเสือหนึ่งคน หรือ
กับลูกเสือตางประเทศ(ในประเทศหรือประเทศของเพื่อนลูกเสือก็ได) และจัดทําสมุดบันทึก
รวบรวมเหตุการณเหลานี้ซึ่งมีทั้งสิ่งประทับใจ และความรูที่ไดรับจากเพื่อนลูกเสือใน
ตางประเทศ
ข.ใหการตอนรับลูกเสือจากตางประเทศ ในบานของตนเปนเวลาไมนอยกวา ๓ วัน
ค.รายงานใหกรรมการสอบทราบวา ไดตอนรับแขกตางประเทศที่มาเยียมโรงเรียน หรือ
 ่
พบปะกันในการแขงขันกีฬา หรือที่แหงหนึ่งแหงใดและไดปฏิบัติอยางไรใหเขามีความรูสึกวา
เปนกันเอง
ง.เลาเรื่องใหกองลูกเสือสามัญของตน และกองลูกเสือสํารอง (อยางนอยใชเวลาครั้งละ
๕ นาที) เกี่ยวกับสิ่งที่นาสนใจและความรูที่ไดรับจากประสบการณในตางประเทศ

จ.บันทึกเสียงเพลงชุมนุมรอบกองไฟจากตางประเทศลงในเครื่องบันทึกเสียงหรือ
บันทึกเสียงจากการสนทนากับเพื่อนลูกเสืออื่นโดยใหคําแปลเปนภาษาไทยทุกประโยค


๖๔

ฉ.วางแผนและจัดกิจกรรมของกองลูกเสือ หรือหมูลูกเสือ ๑ ครั้งโดยอาศัยความรูที่ไดรับ
จากลูกเสือตางประเทศ ซึ่งตนไดติดตอดวยหรือจากความรูซึ่งทานไดรับจากตางประเทศ
ขอ ๔๘ มารยาทในสังคม

(๑) มีความรูเกียวกับสมบัติผูดีและปฏิบัติอยูเปนประจํา
่
(๒) มีความรูเกี่ยวกับสังคมในทองถิ่นของตนเปนอยางดี เชนขนบธรรมเนียมประเพณี สถานที่
สําคัญที่ควรรู บุคคลที่ควรรูจัก เปนตน
(๓) รูจักปฏิบัติในหัวขอตอไปนี้อยางถูกตองอยางนอย ๕ อยาง คือ
ก.การรวมรับประทานอาหารกับผูอื่น
ข.การตอนรับแขกผูมาเยือน
ค.การเคารพผูใหญ
ง.การสนทนากับผูอื่นในที่ชมชน
ุ
จ.การไปรวมพิธีในงานศพ
ฉ.งานมงคลตางๆ เชน งานแตงงาน งานบวช เปนตน
ช.การโดยสารยานพาหนะ
ซ.การชมกีฬาในสนามแขงขัน
ฌ.การรวมพิธสําคัญทางราชการ
ี
ญ.การเขารวมประชุม
(๔)มีมารยาทในการแตงกายและการวางตน
ขอ ๔๙ นิเวศวิทยา

(๑) ใหสามารถแสดงวามีความรูความเขาใจเกี่ยวกับการปรับปรุงสภาพสิ่งแวดลอม บานเรือนที่
อยูอาศัยในหัวขอตอไปนี้
ก.การจัดบานเรือนที่อยูอาศัย


๖๕

ข.ความสะอาดภายในบานและบริเวณ
ค.การขจัดขยะมูลฝอยและสิ่งปฏิกูล
(๒) ใหสามารถแสดงวามีความรูความเขาใจเกี่ยวกับความปลอดภัยในบานเรือนที่อยูอาศัย

ก.การใชและการเก็บรักษาของเครื่องใชทั่วไป
ข.การใช และการเก็บรักษาสิ่งของที่เปนเครื่องไฟฟา
ค.ตูยาสามัญประจําบาน
ง.การปองกันโรคติดตอ
(๓) ใหสามารถแสดงวามีความรูความเขาใจเกี่ยวกับการปองกันและขจัดสิ่งแวดลอมที่เปนพิษ
ก.ตนเหตุของสิ่งแวดลอมที่เปนพิษ
ข.อันตรายอันเกิดจากสิ่งแวดลอมเปนพิษ
ค.วิธีขจัดสิ่งแวดลอมที่เปนพิษ
ง.วิธีปองกันสิงแวดลอมที่เปนพิษ
่
(๔) ใหรูจกแหลงเสื่อมโทรมในสังคมทองถิ่นของตน และรูวิธีขจัดสิ่งเสื่อมโทรมนั้น
ั
(๕) ใหเรียนรูเรื่องภัยธรรมชาติ มีอัคคีภัย วาตภัย อุทกภัย และการปองกัน
ขอ ๕๐ การพัฒนาชุมชน

(๑) ใหรูจักความหมายของคําวา “การพัฒนาชุมชน”
(๒) เขาใจถึงความแตกตางระหวางการพัฒนาชุมชนกับการบริการชุมชน
(๓) ใหลูกเสือทําบัญชีความตองการขั้นตนในทองถิ่นทีตนอยูสัก ๕ อยางแลวเสนอไปยังผูกํากับ
่
ลูกเสือและผูกากับกลุมลูกเสือ ตามลําดับ
ํ
(๔) ดําเนินการใหที่ประชุมนายหมู วางแผนชวยในการพัฒนาทองถิ่นที่ตนอยูไมนอยกวา ๑
โครงการ และใชเวลาไมนอยกวา ๒ เดือน โดยตัวเองมีสวนรวมกับหมูหรือกองลูกเสือ ในการชวยพัฒนา

ความเปนอยูของประชาชนในตําบลนั้นใหดีขึ้น
(๕) เสนอรายงานผลการปฏิบัติงานไปยังผูกํากับกลุมหรือผูกํากับลูกเสือเพื่อทราบ และเพื่อไป

ตรวจเยี่ยมบริเวณทองถิ่นที่ลกเสือไดมีสวนรวมในการพัฒนาชุมชนในทองถิ่น
ู


๖๖

ขอ ๕๑ การใชพลังงานทดแทน

มีความรูความเขาใจตอสภาพการณที่มนุษยจําเปนตองนําเอาพลังงานตางๆที่มีอยูตามธรรมชาติ
มาใชทดแทนพลังเชื้อเพลิงของโลกที่กําลังขาดแคลน และนับวันจะหมดสิ้นไป
(๑) การใชพลังจากลม
ก.สูบน้ํา วิดน้า
ํ
ข.ผลิตกระแสไฟฟา
ค.แลนเรือใบ
ง.สีขาว โมเมล็ดพันธุพืชตางๆ
(๒) การใชพลังนํ้า
ก.ผลิตกระแสไฟฟา
ข.พลังงานกลในรูปตางๆ
(๓) การใชพลังแสงแดด
ก.ทําน้ําใหรอน
ข.กอไฟ
ค.อบพืชพันธุธัญญาหาร
ง.เซลลสุริยะ (ผลิตกระแสไฟฟา)
(๔) การใชพลังของทองถิ่น
ก.ไมฟน แกลบ ใบไมหญาที่แหง ขี้เลื่อย
ข.หินน้ํามัน ถานหิน ลิกไนต
ค.แกสธรรมชาติ แกสชีวภาพ (จากมูลสัตว)
ง.แอลกอฮอล
ขอ ๕๒ ลูกเสือโทพระมงกุฎเกลาฯ

(๑) รูทาฝกหัดแถวขั้นตน คือ ทาตรง ทาเดิน ทาหันในเวลาเดินเรียง ๒ เรียง ๔
(๒) สัญญาณนกหวีด สัญญาณไฟ และสัญญาณมือ


๖๗

(๓) เดินสะกดรอยเปนระยะทาง ๒๐ เสน ใน ๒๕ นาที
(๔) จําสิ่งของที่กําหนดให ตองจําได ๑๖ สิ่ง ใน ๒๔ สิ่ง
(๕) เดินเสือได ๔๐ เสน ตอ ๑๒ นาที
(๖) กองไฟและจุดในทีแจง กําหนดใหใชไมขีดไมเกิน ๓ กาน
่
(๗) รูจักผูกมัดใหแนน (เงื่อนตางๆอยางนอย ๑๐ เงื่อน)
(๘) วายน้ําเปน คือวายน้ําไดไกลพอสมควรแกอายุและรางกาย
(๙) รูจักทิศ ทั้งทิศใหญ ทิศเฉียง รวม ๑๖ ทิศ ตองเรียกชือและชี้ไดถูก
่
(๑๐) รูจักอวัยวะตางๆที่สําคัญของรางกาย และหนาที่ของอวัยวะนั้นๆ
ขอ ๕๓ ลูกเสือเอกพระมงกุฎเกลาฯ

(๑) ขึ้นตนไม
(๒) ทําสัญญาณดวยกองไฟ
(๓) เดินไปแหงหนึ่งแหงใด ระยะทางประมาณ ๓๐๐ เสน แลวกลับมาหรือจะไปทางเรือแจว เรือ
พาย ระยะทางเทากันก็ได แลวกลับมายอมใหเวลา ๒ วัน คือใหคางไดคนหนึ่ง เมื่อกลับมาแลวตองทํา
ื
รายงานยืนตอผูกํากับ(แตรถไฟ รถยนต เรือกลไฟ เรือยนต หามมิใหใช)
่
(๔) รูจักทําใหโลหิตหยุด วิธพันแผล รูวิธีชวยคนจมน้ํา วิธีแกคนจมน้ําใหฟนรางกายถูกไฟ คน
ี 
เปนลม คนถูกอสรพิษ (อยางนอยตองรูดี ๓ อยาง)
(๕) หุงขาว นึ่งขาว หรือหลามขาว และทํากับขาวอยางหนึ่งที่พอจะกินไดในเวลาเดินทางกลางปา
(๖) อานแผนที่เขาใจ เขียนแผนที่แบบตรวจทาง และชีทิศไดโดยไมตองอาศัยเข็มทิศ
้ 
(๗) ตัดไมไผ หรือกิ่งไมยอมๆพอใชในการคายได และทําสิ่งของใชที่จําเปนไดในการเดินปา
(๘) คะเนระยะทางสวนกวาง สวนสูง จํานวน และน้ําหนัก มิใหคลาดเคลื่อนไปกวา สวน ๑ ใน ๔
(๙) รูจักรับและสงสัญญาณธงไดตามแบบเสือปา เร็วชาพอสมควร
(๑๐) รูจกสั่งสอนเด็กจนมีความรูเปนลูกเสือสํารองได
ั


๖๘

ขอ ๕๔ สายยงยศ
(๑) ไดลูกเสือเอกมาแลว
(๒) สอบวิชาพิเศษลูกเสือสามัญได ๖ วิชา ซึ่งมีวิชาพิเศษตอไปนี้
ในขอ ก. ๑ วิชา และขอ ข. ๑ วิชา รวมอยูดวย
ก.นักผจญภัยในปา, นักสํารวจ หรือนักบุกเบิก
ข.ชาวคาย, ผูประกอบอาหารในคาย, นักธรรมชาติศึกษา,นักดาราศาสตรเบื้องตน หรือ
นักอุตุนยมวิทยาเบื้องตน
ิ


๖๙

หลักสูตรและวิชาพิเศษลูกเสือสามัญรุนใหญ
๑. การเขาเปนลูกเสือสามัญรุนใหญ
เด็กสมัครเขาเปนลูกเสือสามัญรุนใหญไดเมื่อมีอายุ ๑๔-๑๘ ป หรือกําลังเรียนอยูในชั้น
มัธยมศึกษาเด็กที่สมัครเขาเปนลูกเสือสามัญรุนใหญจะเคยเปนลูกเสือหรือไมเคยเปนลูกเสือมากอนเลยก็
ไดโดยเฉพาะเด็กหญิง ใหสมัครเปนเนตรนารีสามัญรุนใหญ และในขอบังคับนี้ทุกแหงที่มีคําวาลูกเสือ
สามัญรุนใหญใหหมายความรวมถึง เนตรนารีสามัญรุนใหญดวย
๒. กองลูกเสือสามัญรุนใหญ
กองลูกเสือสามัญรุนใหญประกอบดวยหมูลูกเสืออยางนอย ๒ หมู ไมเกิน ๖ หมู หมูหนึ่งมีลูกเสือ
๔-๘ คน รวมทั้งนายหมูและรองนายหมูดวยหมูเปนหนวยในการจัดกิจกรรมทั้งปวงตามแนวที่
คณะกรรมการดําเนินงานของกองลูกเสือสามัญรุนใหญกําหนด ในกรณีที่มีกิจกรรมพิเศษ อาจจัดลูกเสือ
ขึ้นเปนชุดหรือหนวยพิเศษไดกองลูกเสือสามัญรุนใหญที่มีลูกเสือประเภทเดียวตั้งแต ๔ กองขึ้นไป อาจ
จัดเปนกลุมหรือจะจัดเปนกองในกลุมลูกเสือที่มีลูกเสือประเภทอื่นรวมอยูดวยก็ได
๓. ผูกํากับและรองผูกํากับลูกเสือสามัญรุนใหญ
กองลูกเสือสามัญรุนใหญมีผูกํากับ ๑ คนเปนหัวหนา และมีรองผูกํากับ ๑ คน หรือหลายคนเปน
ผูชวย มีหนาทีรับผิดชอบในการฝกอบรมลูกเสือตามหลักสูตรที่กําหนดไวผูกํากับและรองผูกํากับลูกเสือ
่
สามัญรุนใหญจะตองมีคุณสมบัติดังนี้
๓.๑ มีผูบังคับบัญชาลูกเสือตั้งแตผูกํากับกลุมขึ้นไปหรือหัวหนาสถานศึกษารับรองวา
๓.๑.๑ เปนผูมลักษณะนิสัยดี และมีความประพฤติเรียบรอยสมควรเปนตัวอยางทีดีได
ี ่
๓.๑.๒ เปนผูมีศาสนา และปฏิบัติพิธีกรรมทางศาสนา
๓.๑.๓ เปนผูมอาชีพเปนหลักฐาน และไมมีโรคซึ่งเปนที่รังเกียจแกสังคม
ี
๓.๑.๔ เปนผูมีความเขาใจในวัตถุประสงคและวิธีการของลูกเสือ ฝกใฝสนใจตอการ
ลูกเสือและสมัครใจจะดํารงตําแหนงทางลูกเสือ
๓.๒ ผูกํากับมีอายุไมต่ํากวา ๒๓ ป รองผูกํากับไมต่ํากวา ๒๑ ป
๓.๓ เปนผูมีสัญชาติไทยตามกฎหมาย แตถามิไดมีสัญชาติไทย ตองไดรับอนุมัติจากคณะ
กรรมการบริหารลูกเสือแหงชาติกอน
๓.๔ ผูกํากับตองผานการฝกอบรมวิชาผูกํากับลูกเสือสามัญรุนใหญ ขั้นความรูเบื้องตนมาแลว
เปนอยางนอยผูกํากับเปนผูแตงตั้งนายหมูโดยหารือลูกเสือในหมูนั้น สวนรองนายหมู ใหผูกํากับแตงตั้ง

โดยหารือนายหมูของหมูนั้น
อนึ่ง ใหผูกํากับแตงตั้งหัวหนานายหมู ๑ คน และผูชวยหัวหนานายหมู ๑-๓ โดยหารือนายหมู
ของกองนั้น เพื่อใหทําหนาที่ชวยเหลือในการดําเนินงานของกองการสอบวิชาลูกเสือสามัญรุนใหญทุก
วิชาใหหวหนาสถานศึกษา หรือสโมสรลูกเสือ เปนผูดําเนินการสอบ โดยแตงตั้งกรรมการผูทรงคุณวุฒให
ั ิ


๗๐

เปนกรรมการสอบ และเมื่อทําการสอบเครื่องหมายลูกเสือโลก เครื่องหมายลูกเสือชันพิเศษ เครื่องหมาย
้
ลูกเสือหลวง หรือเครื่องหมายวิชาพิเศษแลว ใหรายงานเลขาธิการคณะกรรมการบริหารลูกเสือแหงชาติ
หรือผูอํานวยการลูกเสือจังหวัด ผูอํานวยการลูกเสืออําเภอ แลวแตกรณีเพื่อพิจารณาอนุมัติผลการสอบและ
ประดับเครื่องหมายนันๆได ้
๔. คณะกรรมการดําเนินงานของกองลูกเสือสามัญรุนใหญ
คณะกรรมการดําเนินงานประกอบดวย หัวหนานายหมูเปนประธาน ผูชวยหัวหนานายหมูเปน
รองประธาน และใหนายหมู รองนายหมูในกองนันเลือกกันเองเปนกรรมการฝายตางๆ เชน เลขานุการ
 ้
เหรัญญิก ปฏิคม กรรมการกีฬา กรรมการนันทนาการ กรรมการกลาง ฯลฯ แลวนําเสนอผูกํากับพิจารณา
อนุมัติและสั่งแตงตั้งคณะกรรมการดําเนินงาน ใหอยูในตําแหนงไมเกิน ๑๒ เดือน ทั้งนี้เพื่อเปดโอกาสให
ผูอื่นไดปฏิบัติงานในตําแหนงหัวหนานายหมู ผูชวยหัวหนานายหมู และกรรมการดําเนินงานของกองบาง
แตในบางกรณี ที่ประชุมนายหมูอาจเสนอใหผูกํากับพิจารณาแตงตั้งคณะกรรมการดําเนินงานชุดเดิมให
ปฏิบัติหนาที่ตอไปอีก หรือจะใหมการเปลียนแปลงแตบางตําแหนงก็ไดใหมการประชุมคณะกรรมการ
 ี ่ ี
ดําเนินงานอยางนอยเดือนละครั้ง ในการประชุมใหหัวหนานายหมูเปนประธานที่ประชุม ผูชวยหัวหนา
นายหมูเ ปนรองประธาน เลขานุการเปนผูจดรายงานการประชุม สวนผูบังคับบัญชาลูกเสือที่เขาประชุม

ดวยใหทําหนาที่เปนที่ปรึกษาคณะกรรมการดําเนินงานของกองมีหนาที่ดังนี้
(๑) วางแผนและจัดรายงานกิจกรรมประจําของกองลูกเสือ
(๒) ในกรณีทมีกิจกรรมพิเศษ อาจพิจารณาแตงตั้งลูกเสือสามัญรุนใหญในกองคนหนึ่งใหเปน
ี่
หัวหนากิจกรรมนั้น
(๓) บริหารกิจการภายในกองลูกเสือ
(๔) รักษาเกียรติของกองลูกเสือ
(๕) ควบคุมการรับจายเงินของกองลูกเสือ
(๖) ใหประธานหรือผูที่ไดรบมอบหมายเปนผูแทนของกอง ในการติดตอกับบุคคลภายนอก
ั
๕. การฝกอบรมลูกเสือสามัญรุนใหญ
ผูที่เปนลูกเสือสามัญรุนใหญจะตองพยายามฝกอบรมตนเอง เพื่อรับเครื่องหมายตางๆดังตอไปนี้
๑. เครื่องหมายลูกเสือโลก
๒. เครื่องหมายลูกเสือชั้นพิเศษ
๓. เครื่องหมายลูกเสือหลวง
๔. เครื่องหมายวิชาพิเศษลูกเสือสามัญรุนใหญ


๗๑

เครื่องหมายลูกเสือโลก
เปนเครื่องหมายขั้นตนสําหรับผูที่เปนลูกเสือสามัญรุนใหญ เปนการเตรียมพรอมที่จะรับความรู
ขั้นสูงตอไป ผูสมัครใหมควรจะสอบไดเครื่องหมายลูกเสือโลกภายในระยะเวลา๖ เดือนนับแตวันสมัคร
เมื่อสอบไดแลว ใหทําพิธีเขาประจํากอง และเมื่อไดเขาพิธีประจํากองเรียบรอยแลวจึงนับวาเปนลูกเสือ
สามัญรุนใหญโดยสมบูรณ มีสิทธิประดับเครื่องหมายลูกเสือโลกที่กึ่งกลางกระเปาเสื้อขางซายไดผูที่ผาน
การสอบและไดรับเครื่องหมายลูกเสือโลกแลว ควรพยายามฝกอบรมตนเองเพื่อรับเครื่องหมายลูกเสือชั้น
พิเศษ และเครื่องหมายลูกเสือหลวงตอไปตามลําดับ นอกจากนั้น จะเลือกเรียนวิชาพิเศษลูกเสือสามัญรุน
ใหญที่ตนสนใจก็ได
เครื่องหมายลูกเสือชั้นพิเศษ และเครื่องหมายลูกเสือหลวง
มีวิชาพื้นฐาน ๘ วิชาเหมือนกันแตตางระดับกันคือ หลักสูตรลูกเสือหลวงมีระดับสูงกวาระดับ
ลูกเสือชั้นพิเศษ
วิชาพื้นฐาน ๘ วิชาสําหรับเครื่องหมายลูกเสือชั้นพิเศษ และเครื่องหมายลูกเสือหลวง มีดังนี: ้
๑. หนาที่พลเมือง (Citizenship)
๒. สิ่งแวดลอม (Environment)
๓. การเดินทางสํารวจ (Expedition)
๔. การแสดงออกทางศิลปะ (Expression in the Arts)
๕. สมรรถภาพทางกาย (Fitness)
๖. อุดมคติ (Ideals)
๗. กิจกรรมทีสนใจเปนพิเศษ (Pursuits)
่
๘. บริการ (Service)
โดยปกติ ลูกเสือสามัญรุนใหญควรจะสอบไดเครื่องหมายลูกเสือชั้นพิเศษภายในระยะเวลา ๑ ป
ภายหลังที่ไดรบเครื่องหมายลูกเสือโลก และเขาพิธีประจํากองเปนลูกเสือสามัญรุนใหญโดยสมบูรณแลว
ั


๗๒

หมวด ๑
เครื่องหมายลูกเสือโลก

เปนรูปวงกลม ขนาดเสนผาศูนยกลาง ๔.๓ ซม. ตามแบบ มีตราเครื่องหมายหัวลูกศรสีขาวบนพื้น
สีมวง ลอมรอบดวยเชือกสีขาวเปนรูปวงกลมผูกเปนเงื่อนพิรอดอยูเบื้องลางเครื่องหมายนี้เปนเครื่องหมาย
ลูกเสือสามัญรุนใหญที่ไดเขาพิธีประจํากองแลว และติดทีกึ่งกลางกระเปาเสื้อขางซาย
่
๑. แสดงวาเขาใจเรื่องราวตอไปนี้พอสมควร :
๑.๑ กิจการของคณะลูกเสือแหงชาติ
๑.๒ กิจการของคณะลูกเสือโลกและความสัมพันธระหวางลูกเสือนานาชาติ
๑.๓ บทบาทของตนเองในฐานะที่เปนลูกเสือสามัญรุนใหญ
๒. ยอมรับและปฏิบัติตามคําปฏิญาณและกฎของลูกเสือ
๓. เขาใจเรื่องระเบียบแถวและปฏิบัติตามหนังสือคูมือการฝกระเบียบแถวลูกเสือของสํานักงาน
คณะกรรมการบริหารลูกเสือแหงชาติ
๔. กางและรื้อเต็นทที่พักแรมในเวลากลางคืนกับลูกเสือสามัญรุนใหญอีกคนหนึ่ง
๕. สาธิตการบรรจุเครื่องหลังอยางถูกตอง สําหรับการเดินทางไกลไปพักแรมคางคืน
๖. กอและจุดไฟกลางแจง แลวปรุงอาหารอยางเพียงพอสําหรับ ๒ คน
๗. สามารถอานาและใชแผนที่ เข็มทิศและรูจักบริเวณที่ตนอยู โดยพิจารณาจากเข็มทิศและ
สิ่งแวดลอมทีมองเห็นดวยตาเปลา
่
๘. สามารถผูกและรูจักประโยชนเงื่อน ๑๐ เงื่อน ตอไปนี้ คือ เงื่อนพิรอด เงื่อนขัดสมาธิ เงื่อนผูก
กระหวัดไม เงือนบวงสายธนู เงื่อนตะกรุดเบ็ด เงื่อนประมง เงื่อนผูกซุง เงื่อนผูกรั้ง เงื่อนปมตาไก และการ
่
ผูกแนน (ผูกทแยง ผูกกากบาท ผูกประกบ)
๙. รูวิธีปฏิบัติเกี่ยวกับการปฐมพยาบาลในเรื่องตอไปนี้ คือ บาดแผลธรรมดา ถูกไฟไหม น้ํารอน
ลวกเปนลม งูกัด แมงมุมกัด แมลงกัดตอย ผิวหนังถลอก และเทาแพลง
๑๐. รูเรื่องที่พึงระมัดระวังเพือความปลอดภัยทัวไป เกี่ยวกับกิจกรรมของลูกเสือสามัญรุนใหญ
่ ่


๗๓

หมวด ๒
เครื่องหมายลูกเสือชั้นพิเศษ
เปนรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส ขนาดดานละ ๓ ซม. ตามแบบ พื้นสีกากีภายในมีรูปชอชัยพฤกษสีขาว ๒
ชอ โคงเขาหากัน ปลายชอชัยพฤกษมีตราเครื่องหมายหัวลูกศรสีขาว ระหวางชอชัยพฤกษ มีหนาเสือสี
ทองเครื่องหมายนี้ ติดที่กึ่งกลางกระเปาเสือขางขวา
้
ผูที่เขาเกณฑไดรับเครื่องหมายลูกเสือชั้นพิเศษ จะตองมีคณสมบัติดังนี:้
ุ
๑. ไดรับเครื่องหมายลูกเสือโลก
๒. สอบวิชาพืนฐานระดับลูกเสือชั้นพิเศษได ๕ วิชา คือ วิชาการเดินทางสํารวจ วิชาบริการ และ
้
วิชาอื่นอีก ๓ วิชา ซึ่งลูกเสือเปนผูเลือก
๓. ผานการฝกอบรมวิชาความคิดริเริ่ม (Initiative Course) ซึ่งประกอบดวยการเดินทางไกล ไป
อยูคายพักแรมเปนเวลา ๑ คืนการไปอยูคายพักแรมตองเดินไปยังทองถิ่นที่ลูกเสือไมคุนเคยจํานวนลูกเสือ
สามัญรุนใหญที่จะไปอยูคายพักแรม ควรแบงเปนชุด ชุดละ ๔ คนการเดินทางไกลตองมีระยะทางอยาง
นอย ๘ กิโลเมตร และในระหวางการเดินทางใหสมมุตวามีเหตุฉกเฉินเกิดขึนอยางนอย ๕ อยาง เชน
ิ ุ ้
ชวยเหลือผูประสบภัย หรือมีผูติดอยูในที่สง การใชเข็มทิศ การปฏิบัติงานในเวลากลางคืน การแปลรหัส
ู
และเหตุฉกเฉินทางน้ํา เปนตน เหตุฉุกเฉินเชนวานี้ใหเวนระยะหางกันพอสมควร และลูกเสือจําเปนตองมี
ุ
ความรูในเรื่องแผนที่และเข็มทิศ จึงจะสามารถเดินทางไปถึงจุดหมายปลายทางไดการฝกอบรมวิชา
ความคิดริเริ่มนี้ตองมีลักษณะเปนการทดสอบอยางจริงจังในเรื่องความตั้งใจจริงความคิดริเริ่ม และการ
พึ่งตนเอง (Self-reliance)
๔. คณะกรรมการดําเนินงานของกองและผูกํากับเห็นวาเปนผูที่สมควรไดรับเครื่องหมายลูกเสือ
ชั้นพิเศษ
๕. ไดรับอนุมติจากเลขาธิการคณะกรรมการบริหารลูกเสือแหงชาติ หรือผูอํานวยการลูกเสือ
ั
จังหวัดแลวแตกรณี


๗๔

หมวด ๓
เครื่องหมายลูกเสือหลวง
เปนรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส ขนาดดานละ ๓ ซม. ตามแบบ พื้นสีกากี ขอบสีขาวมีรูปพระมหามงกุฎสี
ทองอยูตรงกลาง และมีตราคณะลูกเสือแหงชาติสีขาวอยูเบื้องลางพระมหามงกุฎเครื่องหมายนีติดที่ ้
กึ่งกลางกระเปาเสื้อขางขวาแทนเครื่องหมายาลูกเสือชั้นพิเศษ
ผูที่เขาเกณฑไดรับเครื่องหมายลูกเสือหลวง จะตองมีคุณสมบัติดังนี้
๑. ไดรับเครื่องหมายลูกเสือชั้นพิเศษ
๒. สอบไดวิชาพื้นฐานในระดับลูกเสือชั้นพิเศษ ๓ วิชา ซึ่งไมอยูในวิชาพื้นฐาน ๕ วิชาที่สอบได
เมื่อขอรับเครื่องหมายลูกเสือชั้นพิเศษ
๓. สอบไดวิชาบริการและวิชาพื้นฐานอีก ๓ วิชา ในระดับลูกเสือหลวง
๔. ผานการฝกอบรมวิชาการเปนผูนําตามหลักสูตรที่กําหนดไว
๕. คณะกรรมการดําเนินงานของกองและผูกํากับเห็นวา เปนผูที่ปฏิบัตตนเปนตัวอยางที่ดีตาม
ิ
วิธีการของลูกเสือ และสมควรไดรับเครื่องหมายลูกเสือหลวง
๖. เลขาธิการคณะกรรมการบริหารลูกเสือแหงชาติ หรือผูอํานวยการลูกเสือจังหวัดแลวแตกรณี
เปนผูแตงตั้งบุคคลที่มีคุณวุฒิเหมาะสมทําการสัมภาษณ เมื่อเห็นวาเปนผูเหมาะสมแลวใหรายงานตอไป
ตามลําดับ จนถึงคณะกรรมการบริหารลูกเสือแหงชาติพจารณาอนุมัติ และใหประธานคณะกรรมการ
ิ
บริหารลูกเสือแหงชาติเปนผูลงนามในประกาศนียบัตรแสดงวาเปนผูไดรับเครื่องหมายลูกเสือหลวง

หมวด ๔
วิชาพื้นฐานระดับเครื่องหมายลูกเสือชั้นพิเศษ
และระดับลูกเสือหลวง
๑. หนาที่พลเมือง
วัตถุประสงค
๑. เพื่อใหลูกเสือเกิดความสนใจ และศึกษาอยางจริงจังเกี่ยวกับกิจการบางอยางของชุมชน ซึ่งจะ
ทําใหลูกเสือมองเห็นแจมแจงยิ่งขึ้นวาตนมีสวนเกียวของกับชีวิตในชุมชนอยางไร
่
๒. เพื่อใหลูกเสือเกิดความภาคภูมิใจในการที่เกิดมาเปนคนไทย และไดเปนลูกเสือ
๓. เพื่อเปนการเตรียมลูกเสือใหรูจักบทบาทของตน ในฐานะเปนพลเมืองดี


๗๕

มาตรฐานเครืองหมายลูกเสือชั้นพิเศษ
่
๑. รูประวัตการลูกเสือไทย และวิธีดําเนินการของขบวนการลูกเสือโดยยอ
ิ
๒. เขารับการฝกอบรมและสอบไดวิชาลูกเสือสวัสดิภาพนักเรียน หรือวิชาลูกเสือบรรเทาสา
ธารณภัยหรือวิชาลูกเสือพยาบาล หรือวิชาลูกเสือพัฒนาชุมชน หรือวิชาอื่นที่คณะกรรมการบริหารลูกเสือ
แหงชาติกาหนด
ํ
๓. ไปเยียมหนวยงานหรือสถาบัน ๒ แหง ที่ไมผิดศีลธรรมและมีความสําคัญในชีวิตของชุมชน
่
ในทองถิ่น โดยไปตามลําพังหรือไปกับลูกเสือสามัญรุนใหญในกอง เชน สํานักงานเทศบาล สถานีตํารวจ
สถานีตํารวจดับเพลิง โรงพยาบาล สถานีวิทยุหรือโทรทัศน ตลาดสด ทาเรือ เมรุเผาศพ ที่ทําการไปรษณีย
โทรเลข ที่ทําการโทรคมนาคม สํานักงานหนังสือพิมพ ศาลสถิตยุติธรรม หรือธุรกิจที่กระทําในเวลา
กลางคืนเปนตน แลวทํารายงานยื่นตอผูกํากับวาหนวยงานหรือสถาบันนั้นๆทําอะไร ไดเงินในการ
ดําเนินงานมาจากไหน และมีสวนเกียวของกับองคการอื่นๆอยางไร
่
มาตรฐานเครืองหมายลูกเสือหลวง
่
๑. รับหนาที่เปนกรรมการกองลูกเสือสามัญรุนใหญ หรือกรรมการของโรงเรียนอยางใดอยาง
หนึ่งเปนเวลาอยางนอย ๓ เดือน และไดแสดงวาเปนผูมบทบาทพอสมควรในคณะกรรมการนั้นๆ
ี
๒. รูกฎหมายและระเบียบเกียวกับการเลือกตั้งกํานัน ผูใหญบาน สมาชิกเทศบาล สมาชิกสภา
่
จังหวัด และสมาชิกสภาผูแทนราษฎร
๓. รูหลักการปกครองแบบประชาธิปไตยที่มีพระมหากษัตริยเปนประมุข กับรูหลักการและ
บทบาทของพรรคการเมืองอยางนอย ๒ พรรค
๔. รูหลักและการดําเนินงานของสหประชาชาติ และองคการชํานัญพิเศษอยางนอย ๒ องคการ
๕. รูนโยบายของรัฐบาลไทยในปจจุบนเกียวกับตางประเทศ
ั ่
๒. สิ่งแวดลอม
เพื่อใหลูกเสือตระหนักในความสําคัญของสิ่งแวดลอมตามธรรมชาติและสิ่งแวดลอมที่คนทํา
ขึ้นกับใหพิจารณาผลของการเปลี่ยนแปลงสิ่งแวดลอมทีมีตอชีวิตของคนวา ไดทําใหชีวิตดีขึ้นหรือเลวลง
่
ประการใด อยางไร
่
๑. สามารถอธิบายไดวาสิ่งแวดลอม การอนุรักษธรรมชาติและมลภาวะคืออะไร มีความสําคัญ
เกี่ยวกับชีวิตมนุษยอยางไร
๒. สอบไดเครืองหมายวิชาพิเศษการอนุรักษธรรมชาติ
่
๓. ชวยเหลือตามลําพัง หรือกับลูกเสือสามัญรุนใหญอื่นๆ ในการปฏิบัติตามโครงการเกี่ยวกับ
สิ่งแวดลอมเปนเวลา ๒ เดือน


๗๖

่
๑. ศึกษาปญหาเรื่องสิ่งแวดลอมของทองถิ่นอยางลึกซึ้ง และคนหาวาหนวยราชการ หนวยงาน
ของเอกชน และองคการอนุรักษอื่นๆมีสวนเกี่ยวของกับปญหานี้อยางไร และไดลงมือปฏิบัติงานไปแลว
เพียงไร
๒. มีสวนเกี่ยวของกับโครงการอนุรักษธรรมชาติ เชน ดิน น้ํา พันธุไม หรือพันธุสัตว สถานที่
สําคัญทางประวัติศาสตร ฯลฯ โดยปฏิบัตงานรวมกับหรือภายใตการนําขององคการสาธารณะหรือผูใหญ
ิ
ที่ทรงคุณวุฒิ
๓. การเดินทางสํารวจ
เพื่อสงเสริมการพัฒนาในเรื่องการผจญภัยกลางแจง และความตั้งใจจริงโดยมีการเดินทางสํารวจ
กับกลุมเล็กที่ไดมีการวางแผนเปนอยางดีภายหลังที่ไดผานการฝกอบรมในเรื่องการเดินทางสํารวจมากอน
แลว
มาตรฐานเครืองหมายลูกเสือชั้นพิเศษ และเครื่องหมายลูกเสือหลวง
่
ลักษณะทั่วไป การเดินทางสํารวจอาจกระทําดวยการเดินเทา รถจักรยาน การขี่มา เรือพาย หรือ
เรือกระเชียง การเดินทางบางตอนอาจใชยานพาหนะที่มีเครื่องยนตก็ได ในเมื่อแนใจวาจะไมเปนการ
เสียหายแกสิ่งแวดลอม คณะลูกเสือสามัญรุนใหญที่จะไปเดินทางสํารวจ ควรมีจํานวน ๔, ๕ หรือ ๖ คน
ผูที่อยูในคณะลูกเสือที่จะไปเดินทางทุกคน จะตองเขารับการฝกอบรมที่เหมาะสมและไดรับอนุมัตจาก ิ
สถานศึกษาใหไปเดินทางสํารวจได กับจะตองไดรับอนุญาตจากผูปกครองกอนดวย แตผูที่จะไปเดินทาง
สํารวจบางคนอาจเปนผูที่ไมตองการจะรับเครื่องหมายลูกเสือชั้นพิเศษก็ไดผูที่ตองการรับเครื่องหมาย
จะตองเปนผูวางแผนในการเดินทางสํารวจกอนออกเดินทาง คณะผูที่จะไปเดินทางสํารวจจะตองให
กรรมการสอบตรวจในเรื่องตอไปนี้ คือ
(๑) บรรดาอาหาร และอุปกรณที่จําเปนซึ่งจะนําไปดวย
(๒) การวางแผนลวงหนาโดยมีรายละเอียดเกียวกับจุดหมาย อาหารและอุปกรณทจะนําไปดวย
่ ี่
แผนที่แสดงระยะทางที่จะไป และการฝกอบรมที่ไดรบในเรื่องการเดินทางสํารวจการเดินทาง ควรมีการ
ั
วางแผนใหมีเวลาปฏิบัติงานวันละ ๖ ชม. โดยใหมีการเดินทางดวยเทาเปนระยะทางพอสมควร
สําหรับเครื่องหมายลูกเสือหลวง กรรมการสอบควรกําหนดงานพิเศษทีลูกเสือแตละคนจะตอง
่
กระทํา และอาจมีการสัมภาษณหรือใหเขียนรายงานเกี่ยวกับงานพิเศษเหลานี้ การฝกอบรมที่จําเปนตอง
กระทําและไดรับอนุมัติ คือ
- การปฐมพยาบาล
- ความปลอดภัย
- แผนที่และเข็มทิศ
- เสนทาง


๗๗

- วิชาชาวคาย (รวมทั้งเรื่องอาหารและอุปกรณ)
- ทักษะที่จําเปนตองใชในการเดินทางสํารวจ
เมื่อกลับจากการเดินทางสํารวจแลว คณะผูเดินทางจะตองรีบรายงานตอกรรมการสอบดวยวาจา
หรือเปนลายลักษณอกษร ตามที่ไดตกลงกันไวกอนการเดินทางสํารวจ
ั
การสอบ
ผูเดินทางสํารวจแตละคนจะตองถูกทดสอบ ในเรื่องตอไปนี้
- การฝกอบรมขั้นตน และการวางแผน
- การเดินทางสํารวจที่เปนการทดสอบ
- รายงานทีจะตองกระทําภายหลังการเดินทางสํารวจ
่
่
ลักษณะเฉพาะ ใหปฏิบัติขอหนึ่งขอใดดังตอไปนี้
๑. การเดินทางสํารวจตองใชเวลาอยางนอย ๒ วัน (พักแรมหนึ่งคืน) เดินทางไกล ๕๐ กม. ใน
ทองถิ่นที่ไมคุนเคย และมีความลําบากในการเดินทางพอสมควร
๒. ขี่รถจักรยานเปนระยะทาง ๙๐-๑๕๐ กม. ในทองถิ่นทีไมคุนเคยและมีความลําบากหรือยุงยาก
่
ในการเดินทางพอสมควร
๓. พายเรือเปนระยะทาง ๓๐-๕๐ กม. ตามลําน้ําหรือชายฝงทะเล
๔. เดินทางสํารวจดวยพาหนะอยางอื่น ซึ่งตองใชความอุตสาหะอดทนพอทัดเทียมกับขอกําหนด
ขางตน
่
ลักษณะเฉพาะ
๑. ไดรับเครื่องหมายลูกเสือชั้นพิเศษแลว
๒. ใหปฏิบัติขอหนึ่งขอใด ดังตอไปนี้

๒.๑ การเดินทางสํารวจตองใชเวลาอยางนอย ๔ วัน (พักแรม ๓ คืน)เดินทางไกล ๕๐-
๗๐ กม. ในทองถิ่นที่ไมคุนเคย และมีความลําบากในการเดินทางมาก
๒.๒ ขี่รถจักรยานเปนระยะทาง ๑๕๐-๒๐๐ กม. ในทองถิ่นที่ไมคุนเคยและมีความ
ยากลําบากหรือยุงยากในการเดินทางพอสมควร
๒.๓ พายเรือเปนระยะทาง ๕๐-๗๐ กม. ตามลําน้ํา หรือชายฝงทะเล
๒.๔ เดินทางสํารวจดวยพาหนะอยางอื่น ซึ่งตองใชความอุตสาหะอดทนพอทัดเทียมกับ
ขอกําหนดขขางตน


๗๘

๔. การแสดงออกทางศิลปะ
จัดใหมีการพัฒนาในเรื่องการรูจักคุณคาของศิลปะ โดยมีสวนรวมอยางจริงจังในงานศิลปะ
ประเภทตางๆ ที่ลูกเสือสนใจเปนพิเศษคําวา “ศิลปะ” (The Arts) เปนคําที่มีความหมายกวางมาก และอาจ
กลาวไดวาคลุมถึงกิจกรรมทางวัฒนธรรม (Cultural activity) แทบทุกอยางศิลปะอาจแบงออกเปน ๕ กลุม
คือ
(๑) ศิลปะทางการแสดง เชน ดนตรี, ละคร, การฟอนรํา, วิพิธทัศนา, หุนกระบอก, การแสดงกล,
การพูดในที่สาธารณะ, การโตวาที ฯ
(๒) ทัศนศิลป (Visual Arts) เชน การวาดภาพลายเสน (Drawing), การวาดภาพระบายสี
(Painting), การปนและการทําแบบจําลอง (Sculpture&Modelling), การถายภาพ, การออกแบบแฟชั่น
(Fashion Design) ฯลฯ
(๓) การชาง (Crafts) เชน การพิมพภาพดวยวิธีสกรีน (Screen Printing), เครื่องปนดินเผา, การลง
ยา, การทําเครื่องเขิน, การทําเครื่องถม, การแกะสลักไม, การชางหนัง, การทอ, การชางโลหะ, การจักสาน,
การเขาเลมหนังสือ ฯลฯ
(๔) ศิลปะทางอักษรศาสตร (Literary Arts) เชน นวนิยาย, บทรอยกรอง, การหนังสือพิมพ,
ชีวประวัต,ิ ความเรียง ฯลฯ
(๕) ศิลปะการวิจารณ (Criticism) เชน ดนตรี, ละคร, ภาพยนตร, โทรทัศน, นิทรรศการศิลปะ,
สถาปตยกรรม ฯลฯ
่
แสดงความกาวหนาในการปฏิบัติงานทางศิลปะ โดยกระทําเรื่องหนึ่งเรืองใดตอไปนีใหเปน
่ ้
ผลสําเร็จ
๑. เสนอผลงาน ๓ ชิ้น ซึ่งแสดงความกาวหนา (อาจเปนการวาดภาพระบายสี, การปน, งานเขียน,
การถายภาพ ฯลฯ)
๒. แสดงหรือมีสวนในการแสดงทางศิลปะ ภายในของลูกเสือหรือชั้นเรียน ๓ ครั้ง (อาจเปน
ดนตรี,ละคร, การพูดในที่ประชุม ฯลฯ)
๓. ไปดูการแสดงหรือนิทรรศการอยางนอย ๓ ครั้ง หรืออานหนังสือในทางศิลปะอยางนอย ๓
เลมตามคําแนะนําของกรรมการสอบ และตอมากรรมการสอบผูไดทําการสัมภาษณเห็นวามีความรูในทาง 
ศิลปะกวางขวางยิ่งขึ้นพอสมควร
หมายเหตุ ลูกเสือสามัญรุนใหญที่มีความสามารถในทางศิลปะอยูเดิม ควรพยายามผานการทดสอบตามขอ
๑ หรือขอ ๒


๗๙

่
แสดงงานศิลปะในที่สาธารณะและแสดงไดดีพอสมควร
๕. สมรรถภาพทางกาย (Fitness)
เปนบทเรียนชันตนสําหรับลูกเสือสามัญรุนใหญ ในเรื่องกิจกรรมทางกายประเภทตางๆโดยมุง
้
หมายใหลูกเสือเขารวมในกิจกรรมนั้นๆ เพื่อเปนการเพิมพูนความคลองทางกายและสมรรถภาพทั่วไป
่
ภายในเวลากําหนด
่
๑. มีบทบาทสําคัญในการอภิปรายในกองลูกเสือถึงผลของยาสูบ, เครื่องดองของเมา, ยาเสพติด
และสิ่งเสพติดอื่นๆที่มีตอสุขภาพโดยทั่วไป
๒. แสดงวามีความเจริญกาวหนาพอสมควรในการฝกอบรมการบริหารรางกายเปนเวลา ๒ เดือน
๓. มีสวนรวมอยางสม่ําเสมอในการกีฬาประเภทบุคคล เปนเวลาอยางนอย ๒ เดือน และแสดงวา
มีความชํานาญเพิ่มขึ้น หรือมีสวนรวมอยางสม่ําเสมอในการกีฬาประเภทชุด อยางนอยเปนเวลา ๒ เดือน
่
๑. แสดงวามีความเจริญกาวหนาพอสมควร ในการฝกอบรมการบริหารรางกายเปนเวลา ๔ เดือน
๒. มีสวนรวมอยางสม่ําเสมอในการกีฬาประเภทบุคคล เปนเวลาอยางนอย ๖ เดือน
๓. มีสวนรวมอยางสม่ําเสมอในการกีฬาประเภทชุด เปนเวลาอยางนอย ๖ เดือน และมุงหมายที่จะ
เลนใหถึงมาตรฐานระดับชาติ
หมายเหตุ กําหนดเวลาที่ระบุไวสําหรับเครื่องหมายลูกเสือหลวง หมายความวาเปนเวลาที่ตอจากทีได
่
กําหนดไวสําหรับเครื่องหมายลูกเสือชั้นพิเศษ
๖. อุดมคติ (Ideals)
๑. เพื่อใหลูกเสือคนพบดวยตนเองวา การปฏิบัติตามคําปฏิญาณและกฎของลูกเสือเปนประโยชน
แกตนเองอยางไร
๒. เพื่อใหลูกเสือเขาใจหลักสําคัญของศาสนาที่ตนนับถือ
๓. เพื่อใหลูกเสือรูจักปฏิบัติตนเองใหสอดคลองกับธรรมเนียมประเพณีทางสังคม ศีลธรรมจรรยา
และพิธีกรรมทางศาสนา
่
๑. จําและเขาใจความหมายของคําปฏิญาณและกฎของลูกเสือ ทงั้ สามารถอธิบายใหผูอ่นเขา ใจ
ื
อยางแจมแจงโดยยกตัวอยางประกอบ
๒. จําและเจาใจความหมายของศีล ๕ ศีล ๘ และสามารถอาราธนาศีล, อาราธนาธรรม, อาราธนา


๘๐

พระปริตรไดสอบไดตามหลักสูตรธรรมศึกษา หรือเรียนรูหลักสําคัญในพระพุทธศาสนา ในหมวดธรรม
วิภาคเชน โอวาทของพระพุทธเจา ๓, อกุศลมูล ๓, อคติ ๔, อิทธิบาท ๔, พรหมวิหาร ๔, อริยสัจ ๔, สัปปุ
ริสธรรม
๗ และในหมวดคีหิปฏิบัติ เชน มิตรปฏิรูป ๔, มิตรแท ๔, สังคหวัตถุ ๔, สุขของคฤหัสถ ๔,
ธรรมของฆราวาส ๔, ทิศ ๖, อบายมุข ๖สําหรับผูที่นับถือศาสนาอื่น ใหเรียนรูถึงหลักสําคัญของศาสนา
นั้นๆในทํานองเดียวกัน
๓. เลือกหัวขอเกี่ยวกับศีลธรรมในปจจุบน และพูดใหที่ประชุมกองฟงอยางมีเหตุผล
ั
่
๑. ศึกษาศาสนาที่ตนนับถือ โดยเรียนรูหลักธรรมในศาสนา และพิจารณาคําสอบในศาสนา
เกี่ยวกับปญหาสังคมในปจจุบัน
๒. อธิบายวาคําปฏิญาณและกฎของลูกเสือสอดคลองกับศาสนาที่ตนนับถืออยางไร และจะใช
เปนหลักการแกไขปญหาสังคมในปจจุบนไดเพียงไร
ั
๗. กิจกรรมที่สนใจเปนพิเศษ (Pursuits)
เพื่อสงเสริมใหลูกเสือพัฒนากิจกรรมที่ตนสนใจเปนพิเศษ หรือเลือกกิจกรรมใหมที่เปนการ
พักผอนหยอนใจ กิจกรรมทีสนใจเปนพิเศษจะกระทําเปนรายบุคคล หรือกับกลุมบุคคลก็ไดบางอยางอาจ
่
ติดตัวไปจนเปนผูใหญ และกลายเปนกิจกรรมยามวาง หรืองานอดิเรกจนตลอดชีวิต
กิจกรรมที่สนใจเปนพิเศษอาจแบงออกไดเปน ๓ หมวด ใหเลือกอยางนอยเพียง ๑ อยาง คือ
(๑) หมวดที่ใชกําลังกายเปนสวนใหญ เชน การยิงธนู, การขี่รถจักรยาน, การขี่รถจักรยานยนต,
การขี่มา, การแขงเดินทางไกลแบบลูกเสือ (Orienteering), การกระโดดหอสูง, การแลนเรือใบ, การยิงปน,
การเดินปา, การถีบกระดานเลน ฯลฯ
(๒) หมวดที่ใชสติปญญาเปนสวนใหญ เชน การเลี้ยงตนไมแคระ (Bonsai), การทําแบบจําลอง
(Model Making), การครัว, วิทยุ, โทรทัศน, ชางเครื่องยนต, การเจียระไนพลอย, ภาษาตางประเทศ, การทํา
สวน, การพิมพ, การพิมพดด, การชางโลหะ, การผลิตวารสาร, การชางไม, การผูกเงือน, การเลี้ยงและผสม
ี ่
พันธุสัตวเลี้ยง, การสัญญาณ (Signalling), การตอเรือ (Boat Building) ฯลฯ
(๓) หมวดวิทยาการ (Academies) เชน เศรษฐศาสตร, ภูมิศาสตร, ประวัติศาสตร, ภาษา, ชีววิทยา
,เคมี ฟสิกส, คณิตศาสตร ฯลฯ
่
๑. ปฏิบัติกิจกรรมที่สนใจอยางสม่ําเสมอ และสําหรับกิจกรรมบางประเภท เขาใจกฎแหงความ
ปลอดภัยของกิจกรรมนั้นๆดวย ลูกเสืออาจเลือกกิจกรรมใหมๆที่ตนสนใจเปนพิเศษซึ่งจะมีสวนเกียวของ ่
หรือไมเกียวของกับกิจกรรมเดิมก็ได
่


๘๑

๒. สามารแสดงผลงาน และชี้แจงใหกรรมการสอบเขาใจวาตนไดใชเวลาในการประกอบกิจรรม
ที่สนใจเปนพิเศษอยางไร
่
๑. ปฏิบัติกิจกรรมที่ตนสนใจอยางสม่ําเสมอ และสําหรับกิจกรรมบางประเภท เขาใจกฎแหง
ความปลอดภัยของกิจกรรมประเภทนั้นดวย
๒. สามารถแสดงผลงานที่มีมาตรฐานสูงกวา มาตรฐานเครื่องหมายลูกเสือชั้นพิเศษ
๓. ชวยหมูลูกเสือสามัญใหรูจักประกอบกิจกรรมที่สนใจเปนพิเศษ และสําหรับกิจกรรมบาง
ประเภทสอนใหเขาใจ และปฏิบัติตามกฎแหงความปลอดภัยของกิจกรรมประเภทนันๆดวย ้
๘. บริการ
เพื่อสอนใหลกเสือเห็นความตองการของชุมชน และรูจกวิธีที่จะสนองความตองการนั้นๆบาง
ู ั
ประการเทาทีพอจะชวยได
่
่
๑. ผานการฝกอบรมซึ่งใชเวลารวม ๑๐ ชั่วโมง ในเรื่องปฐมพยาบาลและเหตุฉกเฉินเพื่อเปนการ
ุ
เสริมความรูที่ไดรับจากการฝกอบรมสําหรับเครื่องหมายลูกเสือโลก
๒. ใหบริการแกชุมชนเปนเวลาอยางนอย รวม ๑๐ ชั่วโมง ในระยะเวลา ๒ เดือน
่
๑. ชวยในการดําเนินการกองลูกเสือสํารอง หรือกองลูกเสือสามัญอยางสม่ําเสมอเปนเวลา ๖
เดือนโดยตนเองจะตองเขารับการฝกอบรมที่จําเปนดวย
๒. ใหบริการแกโครงการพัฒนาชุมชนเปนเวลาอยางนอย รวม ๒๐ ชั่วโมงในระยะเวลา ๖ เดือน


๘๒

หมวด ๕
เครื่องหมายสายยงยศ และเครื่องหมายวิชาพิเศษ

เครื่องหมายสายยงยศลูกเสือสามัญรุนใหญ
(๑) ไดเปนลูกเสือเอกหรือสอบไดเครื่องหมายลูกเสือโลกมาแลว
(๒) สอบไดวชานักผจญภัย และวิชาตอไปนี้อีก ๒ วิชา คือนักดาราศาสตร, นักอุตุนยมวิทยา, การ
ิ ิ
จัดคายพักแรม, ผูพิทักษปา,นักเดินทางไกล, หัวหนาคนครัว, นักบุกเบิก, นักสะกดรอย, นักธรรมชาติ
วิทยา
(๓) ตองถักสายหนัง เครื่องหมายสายยงยศของตนเอง

เครื่องหมายวิชาพิเศษลูกเสือสามัญรุนใหญ

ขอ ๑ นักผจญภัย

(๑) เดินทางไกลไปอยูคายพักแรมเปนเวลา ๑ คืน การไปอยูคายพักแรมตองเดินไปยังทองถิ่นที่
ลูกเสือไมคุนเคยจํานวนลูกเสือสามัญรุนใหญที่จะไปอยูคายพักแรมควรแบงเปนชุด ชุดละ ๔ คนการเดิน
ทางไกลตองมีระยะทางอยางนอย ๘ กิโลเมตรและในระหวางการเดินทาง ใหสมมติวามีเหตุฉุกเฉินเกิดขึน ้
อยางนอย ๕ อยางเชน ชวยเหลือผูประสบภัย หรือมีผูติดอยูในที่สูง, การใชเข็มทิศ,การปฏิบัติงานเวลา
กลางคืน, การแปลรหัส และเหตุฉุกเฉินทางน้ํา เปนตนเหตุฉุกเฉินเชนวานี้ ใหเวนระยะหางกันพอสมควร
และลูกเสือจําเปนตองมีความรูในเรื่องแผนที่และเข็มทิศ จึงจะสามารถเดินทางไปถึงจุดหมายปลายทางได
การฝกอบรมวิชานี้ ตองมีลักษณะเปนการทดสอบอยางจริงจังในเรื่องการตัดสินใจ, ความคิดริเริ่ม และการ
พึ่งตนเอง
(๒) สามารถปฏิบัติได ๓ ขอ ในเรื่องตอไปนี้
๒.๑ ขึ้นตนไมจากพื้นไดสูงไมนอยกวา ๕ เมตร


๘๓

๒.๒ ขวางหรือโยนเชือกชวยชีวิตยาว ๑๘ เมตรใหตกอยูในระหวางหลัก ๒ หลัก ซึ่งปก

หางกัน ๑.๒๐ เมตร โดยผูขวางยืนอยูหางหลักทั้งสอง ๑๕ เมตร ใหเชือกตกอยูในระหวางหลัก

กําหนด ๒ ครั้งใน ๓ ครั้ง
๒.๓ ไตเชือกจากพื้นไดสูง ๔.๕๐ เมตร
๒.๔ โรยตัวตามเชือกสูง ๖.๐๐ เมตร
๒.๕ วายน้ําโดยสวมเครื่องแตงกายเปนระยะทาง ๑๘.๐๐ เมตร
๒.๖ กระโดดขามเครื่องกีดขวางสูง ๒ ใน ๓ ของสวนสูงตัวเอง
ขอ ๒ นักดาราศาสตร
(๑) รูจักดาวและกลุมดาวทีสําคัญ ซึ่งมองเห็นในเขตรุงที่ตนอยูและรูตําแหนง ที่อยูของดาวตาม
่ 
เวลาที่กําหนดให
(๒) สามารถบอกเวลาโดยการสังเกตดาว
(๓) รูจักทางชางเผือก (Galactic System) และกลุมดาว Star Clusters
(๔) สรางหุนจําลองอยางธรรมดา เพื่อแสดงใหเห็นลักษณะบางประการของระบบสุริยจักรวาล
(๕) รูจักเครื่องมือที่ใชและงานที่ปฏิบัติในหอดูดาว รูจักหอดูดาวที่สําคัญๆของโลกตลอดจนที่ตั้ง
และความเหมาะสมในทางธรรมชาติ รวมทั้งงานพิเศษทีหอดูดาวนั้นปฏิบัติอยู และรายละเอียดบาง
่
ประการเกียวกับกลองโทรทัศนของหอดูดาวนั้นๆ
่
(๖) มีความรูเกียวกับกิจกรรมของมนุษยในอวกาศ, ดาวเทียม และการทีมนุษยสามารถขึ้นไปถึง
่ ่
ดวงจันทร
ขอ ๓ นักอุตุนยมวิทยา
ิ

(๑) ทําบันทึกประจําวันเกียวกับเรื่องลมฟาอากาศ จากการสังเกตดวยตนเองเปนเวลาอยางนอย ๑
่
เดือนในบันทึกนั้น อยางนอยใหกลาวถึงเรืองตอไปนี้
่
-กําลังและทิศทางของลม
-ชนิดและปริมาณของเมฆ
-ลมฟาอากาศ
-อุณหภูมิ
-ความกดอากาศ


๘๔

-ปริมาณน้ําฝน
(๒) เขาใจประโยชน และหลักในการทํางานของเครื่องมือตอไปนี้กับใหสรางเครื่องมือแบบงายๆ
ขึ้นอยางหนึ่งอยางใด
-เทอรโมมิเตอร
-บาโรมิเตอร
-เครื่องบันทึกแสงแดด (Sunshine Recorder)
-แอนิโมมิเตอร (Anemometer)
-เครื่องวัดปริมาณน้ําฝน
(๓) เขาใจวิธีทาและสามารถอานแผนที่อากาศ
ํ
(๔) เขาใจคําตอไปนี้ และใหแสดงแผนผังประกอบคําอธิบายดวย
-ความชื้นสัมพันธ
-จุดน้ําคาง
-ไอโซบาร
-มิลลิบาร
-ไอโซเทอม
-แนวปะทะของอากาศเย็น
-แนวปะทะของอากาศอุน
ขอ ๔ ผูจัดการคายพักแรม

(๑) ไดเคยไปอยูคายพักแรมมาแลวในโอกาสตางๆกัน ๕ ครั้ง สถานที่พักแรมแตกตางกันอยาง
นอย ๒ แหง
(๒) สาธิตเรื่องตอไปนี้ ๓ อยาง
๒.๑ การใชถานสําหรับหุงตมอาหาร
๒.๒ การกอกองไฟสําหรับการชุมนุมรอบกองไฟ
๒.๓ การกางเต็นทสําหรับหมูลูกเสือ
๒.๔ การตากเสื้อผาและเครื่องนอนที่เปยกชื้นใหแหงในระหวางที่อยูคายพักแรม

๒.๕ การปองกันไฟไหมระหวางอยูคายพักแรม


๘๕

(๓) อธิบาย และสาธิตวิธีตางๆที่ใชในคายพักแรมในเรื่องตอไปนี้ ๔ อยาง
๓.๑ การระวังรักษาอาหาร
๓.๒ การระวังรักษาน้ําดื่ม
๓.๓ การระวังรักษาที่หุงตมอาหาร
๓.๔ การกําจัดขยะ
๓.๕ การสรางและระวังรักษาสวมชั่วคราว
(๔) มีความรูอยางดีเกียวกับการอยูคายพักแรมของลูกเสือ
 ่
(๕) สาธิตความสามารถในการใชเครื่องมือตอไปนี้ ๓ อยาง
๕.๑ ขวานสําหรับโคนตนไม
๕.๒ เลื่อย
๕.๓ คอนหนัก เชน สําหรับตอกเสา
๕.๔ ผึ่งกากไม
๕.๕ เครื่องมือลิดกิ่งไม
๕.๖ เครื่องมือที่ใชเครื่องยนต เชน เครื่องยนตตัดหญา, เลื่อย,สวานไฟฟา ฯลฯ
(๖) สาธิตการบรรจุยาและเครื่องใชตางๆสําหรับการปฐมพยาบาลลูกเสือ ๑ หมูในระหวางอยูคาย
พักแรมเปนเวลา ๗ วัน
(๗) อภิปรายกับกรรมการสอบถึงสิ่งที่ตนอยากจะเห็นในการพัฒนาและปรับปรุงคายลูกเสือถาวร
ที่ตนคุนเคย
ขอ ๕ ผูพิทักษปา
(๑) สามารถบอกชื่อตนไมตางๆ ๒๐ ชนิด รูจักประโยชนของไมชนิดตางๆและรูจักไมที่ใชเปน

เชื้อเพลิง ทั้งสามารถบอกชื่อตนไมไดในระยะไกลพอสมควร
(๒) มีความรูทั่วไปเกี่ยวกับโครงสรางของตนไม, การกินอาหาร, การหายใจ และการเจริญเติบโต

ของตนไมยืนตน
(๓) รูจักอันตรายที่จะเกิดแกตนไมและปาไม จากสิ่งตอไปนี้ คือ ไฟไหม,แมลงตางๆเชื้อโรค และ
สัตวตางๆ กับทั้งสามารถอภิปรายถึงวิธีกําจัดอันตรายดังกลาวขางตน
(๔) รูจักการทําแปลงเพาะชํา, การยายตนออนที่เพาะชําไวไปปลูกในทีใหม ซึ่งไดจัดเตรียมไว
่
แลว ทั้งรูวิธีบํารุงรักษาตนไมใหอยูในสภาพอันดี

(๕) รูจักโคนและตกแตงตนไม


๘๖

ขอ ๖ นักเดินทางไกล

(๑) สาธิตการบรรจุสิ่งของตางๆลงในเครื่องหลัง สําหรับการเดินทางไกล๒๔ ชั่วโมง น้ําหนัก
เครื่องหลังไมเกิน ๒๐ กก. รวมทั้งอาหารดวยสามารถอธิบายเหตุผลในการเลือกสิ่งของที่บรรจุในเครื่อง
หลัง
(๒) เขารวมในการเดินทางไกล ๓ ครั้ง ดังตอไปนี้
ครั้งที่ ๑, ๒ มีระยะทางแตละครั้งไมนอยกวา ๑๖ กม. นอนกลางแจง ๑ คืน
ครั้งที่ ๓ มีระยะทางไมนอยกวา ๔๘ กม. นอนกลางแจง ๒ คืนการเดินทางไกลทุกครัง ้
ใหนําเครื่องหลังติดตัวไปดวย และทําสมุดปูมใหไดมาตรฐานอันดี
(๓) เลือกเสนทางเดินทางไกลระยะทาง ๒๔ กม. จากแผนที่ของทางราชการโดยใหเหตุผลในการ
เลือกเสนทางเชนนั้น ซึ่งไมจําเปนตองอยูในทองถิ่นของตน

(๔) ทําสิ่งของเครื่องใชในการเดินทางไกลอยางหนึ่งอยางใด เชน เต็นท, ถุงนอน,เครื่องหลัง หรือ
ถุงสําหรับบรรจุเครื่องใชตางๆที่จําเปน
(๕) มีความรูในเรื่องการอนามัยสวนบุคคล เชน การรักษาเทา, รองเทา, ถุงเทา ฯลฯ
ขอ ๗ หัวหนาคนครัว

(๑) ประกอบอาหารสําหรับลูกเสือ ๑ หมู โดยมีการหุงขาว, นึ่งขาว หรือหลามขาวและทํากับขาว
๔ อยาง
(๒) รูจักซื้ออาหาร, จัดรายการอาหารที่มีประโยชนตอรางกาย และมีปริมาณเพียงพอ สําหรับ
ลูกเสือ ๒ หมู หมูละ ๕ คน ที่ไปอยูคายพักแรมเปนเวลา๑ สัปดาห กรรมการสอบเปนผูกําหนดจํานวน
เงินที่จะซื้ออาหารให
(๓) สามารถประกอบอาหารรอน ๒ อยาง และเครื่องดื่มรอน ๑ อยาง โดยไมใชภาชนะอื่นใด
นอกจากหมอหุงตมสนาม


๘๗

ขอ ๘ นักบุกเบิก

(๑) เขาใจลักษณะสําคัญของชนิดและขนาดตางๆของเชือกที่คนทําขึ้น และพันธุไมชนิดตางๆที่
อาจใชเปนเชือก เชน หวาย, ปาน ปอ, กก, เถาวัลย ฯลฯรูจกวิธีขดและรักษาเชือก ตลอดจนวิธีประเมิน
ั
กําลังและลักษณะของเชือก
(๒) สามารถดูแลความปลอดภัยอยางมั่นใจในการใชเชือก เชือก เขาใจอันตรายที่อาจเกิดขึ้น
เนื่องจากความบกพรองของผูนํา, การไมรักษาวินัย, การใชเครื่องมือที่ผิดพลาดหรือเกินกําลัง และการผูก
เงื่อนเชือกที่ไมถูกตองเขาใจอันตรายฉุกเฉินอาจเกิดขึ้นเนื่องจากเชือกขาด หรือคลายเกลียว
(๓) เขาใจและสามารถแสดงวิธีใชสมอบกที่เหมาะสมแกโครงการ, สถานที่ และที่ดนตางๆ ิ
รวมทั้งพื้นดินที่ซุยหรือเฉอะแฉะ
(๔) สามารถแสดงความชํานาญในการผูกเงื่อน, การผูกแนน, การแทงเชือก และการพันหัวเชือก
ในระหวางการเดินทางระยะสั้น แตตองใชเทคนิคตางๆในการบุกเบิกตามสถานการณ ดังที่กรรมการ
ผูสอบกําหนดใหอยางนอย ๓ ใน ๔ของสถานการณเหลานี้ จะตองทําใหสําเร็จเปนทีพอใจ โดยใชเทคนิค
่
ที่ถูกตองและไมชักชาจนเกินไป
หมายเหตุ ควรจัดอุปกรณตางๆที่จําเปนตองใชในการบุกเบิกวางไวอยางเปนระเบียบ เพื่อใหลูกเสือ

เลือกใชสิ่งที่ตนตองการโดยเสรีในการจัดทําโครงการบุกเบิก ลูกเสือจะตองเปนผูจดทําดวยตนเองโดย
ั
ตลอดแตผูอื่นอาจชวยถือหรือดึงสิ่งตางๆไดในเมื่อไดรับคําขอรองจากลูกเสือ
(๕) แสดงบทบาทสําคัญ โดยมิใชหวหนา ในการจัดทําโครงการบุกเบิกของหมูลูกเสือโครงการ
ั
หนึ่ง ซึ่งกรรมการสอบเลือกใหหมูลูกเสือเปนผูดําเนินการจัดทํา
(๖) เปนผูนําของหมูในการจัดทําตามโครงการบุกเบิกที่ตนรางขึ้นเอง โดยมิไดรับความชวยเหลือ
จากผูใด แบบโครงการนี้จะตองมีภาพประกอบและแบบจําลอง,มีมาตราสวน, วิธีดําเนินงาน, รวมทั้ง
รายละเอียดเกียวกับบรรดาเครื่องใชที่จําเปน และกําหนดเวลาปฏิบัติงานโดยประมาณ
่
๑. ลูกเสือมีอิสระในการเลือกชนิด หรือปญหาของโครงการแตอาจขอคําแนะนําจากกรรมการ
สอบได
๒. โครงการกอสรางตามขอ (๕) และ (๖) ตองเปนชนิดตางๆกัน คือ แพ,หอคอย, เสากระโดง,
สะพาน, ปนจัน ฯลฯ และมีขนาดพอสมควรเหมาะที่จะใชทักษะในการเทคนิคของการบุกเบิก
่


๘๘

ขอ ๙ นักสะกดรอย

(๑) สอบไดเครื่องหมายนักสังเกตและจํา หรือการพรางตามหลักสูตรลูกเสือสามัญหรือเคยไดรับ
เครื่องหมายดังกลาวมาแลว
(๒) รูจักและสามารถอธิบายลักษณะที่แตกตางกัน ๒ อยางของรอยเทาคนที่แตกตางกัน ๓ รอย
ทั้งที่สวมรองเทาหรือไมสวมรองเทา
(๓) สามารถอธิบายเหตุการณ ๓ เรื่อง ไดถูกตองพอสมควร โดยพิจารณาจากรอยที่ปรากฏบน
ทราย หรือวัสดุธรรมชาติอยางอื่น
(๔) หลอรอยเทานก, สัตว, รถยนตหรือรถจักรยานดวยปูนปลาสเตอร รวม ๖ รอยทุกรอยใหทํา
ดวยตนเองทั้งสิ้น กับใหมีฉลากบอกวันทีและสถานที่ที่หลอรอยเหลานั้นดวยในจํานวนรอยดังกลาว
่
ขางตน ตองมีรอยเทานกหรือสัตวอยางนอย ๒ รอย
(๕) ทําทางสะกดรอย (Trail) มีระยะทางยาวอยางนอย ๑ กม. โดยใหมีเครื่องหมายทําดวยวัสดุ
ธรรมชาติที่แตกตางกันอยางนอย ๔ ชนิด จํานวนไมนอยกวา ๒๐เครื่องหมายทางสะกดรอยดังกลาวใหทํา
บนเสนทางทีลูกเสือไมคุนเคย
่
ขอ ๑๐ นักธรรมชาติวิทยา
(๑) แสดงหลักฐานวา เปนผูสนใจในเรื่องราวเกียวกับธรรมชาติโดยทั่วไปและมีความรูในเรื่อง
่ 
หนึ่งเรื่องใดตอไปนี้เปนพิเศษ
๑.๑ ตนไมใหญและไมพุม
๑.๒ ดอกไมปา 
๑.๓ ชีวิตของนก
๑.๔ ผีเสื้อ หรือแมลงอยางหนึ่งอยางใด
๑.๕ สัตวปา (พื้นเมือง)
๑.๖ ตนเฟรน หรือหญาชนิดตางๆ
๑.๗ ชีวิตตามชายทะเล หรือในสระ
๑.๘ หิน หรือซากสัตวและตนไมที่กลายเปนหิน
ทั้งนี้ใหมการสะสม, เก็บตัวอยาง, ทําสมุดปูมและอื่นๆเพื่อแสดงวามีความสนใจในเรื่องราว
ี
เกี่ยวกับธรรมชาติโดยแทจริง


๘๙

(๒) อภิปรายกับกรรมการสอบถึงผลของการสังเกตของตน และแหลงความรูที่ไดมาเชน
พิพิธภัณฑ, หนังสือ และอื่นๆ
ขอ ๑๑ การสื่อสารดวยยานพาหนะ
(๑) แสดงวามีความรูกฎจราจร, สัญญาณจราจร, เครื่องหมายทางหลวง, หมายเลขทางหลวง และ
สามารถอานแผนที่แสดงเสนทางได
(๒) สามารถขับขี่รถจักรยาน, รถจักรยานยนต หรือรถยนตได
(๓) สามารถซอมรถจักรยาน, รถจักรยานยนต หรือรถยนตได
(๔) สามารถสงขาวที่ไดรับมอบหมายดวยวาจา มีจํานวนคําไมนอยกวา ๔๐ คําไดอยางถูกตอง
ภายหลังที่ไดเดินทางไปไมนอยกวา ๘ กิโลเมตรในระหวางการเดินทาง ลูกเสือจะตองแกปญหาตางๆ
ตามที่กรรมการสอบไดกําหนดใหดวย 
(๕) ทํารายงานเกี่ยวกับเหตุฉุกเฉิน เชน อุบัติเหตุจากรถยนต โดยมีแผนที่สังเขปแสดงสถานที่เกิด
เหตุพรอมทั้งรายละเอียดตางๆที่พอเพียง สําหรับตํารวจและแพทย
(๖) เขียนขาวตามคําบอก แลวนําไปสงใหแกสถานที่ผูรับซึ่งอยูหางจากผูสงอยางนอย ๘
กิโลเมตร โดยใหดจากแผนที่เทานั้น
ู
ขอ ๑๒ นักดับเพลิง
(๑) สอบไดวิชาบรรเทาสาธารณภัยตามหลักสูตรของกรมตํารวจ หรือ
(๒) มีความรูและทักษะในเรื่องตอไปนี้ คือ
๒.๑ รูประวัตและแบบธรรมเนียมเกี่ยวกับการดําเนินงานและหนาทีตอไปนี้
ิ ่
๒.๑.๑ เขตปฏิบัติงานของหนวยดับเพลิงในทองที่ของตน
๒.๑.๒ เขตปฏิบัติงานของหนวยดับเพลิงในทองที่อื่น
๒.๒ รูจักอันตรายอันเกิดจากอัคคีภัย และการปองกันอัคคีภัยที่พึงระมัดระวังในบาน
และสํานักงานลูกเสือของตนในเรื่องตอไปนี้ :น้ํามันเชื้อเพลิง, ถานไฟ, ไฟฟา, ฟวส, การเก็บของ,
ดอกไมไฟ,ธูปเทียน, กองไฟ, สิ่งที่ทําใหเกิดควันไฟ ฯลฯ
๒.๓ อธิบายวิธีชวยคนใหพนจากอัคคีภย กับสาธิตวิธีชวยคนสิ้นสติโดยคลานออกจาก
 ั
บริเวณที่เกิดอัคคีภัย
๒.๔ สาธิตวิธียกและนําคนสิ้นสติตามวิธีการของนักผจญเพลิง
๒.๕ รูสาเหตุที่ทําใหเกิดความรอนและไฟไหมหญาตลอดจนวิธีดับไฟรูและสาธิตวิธีใช
น้ํายาเคมีดับเพลิง, ใชสายยางสูบน้ํา(สําหรับรดน้ําตนไม) ดับเพลิง, สาธิตการใชเสื่อตีหรือกลบ
ไฟ
๒.๖ สาธิตการวิ่งคลี่สายสูบดับเพลิง และตอเขากับหัวสูบ กับรูจักวิธีที่จะถือหัวสูบ


๙๐

๒.๗ สามารถตอบคําถามในเรื่องการปฏิบัติงานของสถานีดับเพลิงและการใชอุปกรณ
ตางๆในการดับเพลิงโดยทั่วไป
ขอ ๑๓ นักสัญญาณ
(๑) สงและรับขอความสัญญาณธงไมนอยกวา ๑๕๐ ตัวอักษร ในอัตรา ๖ นาทีตอ๔๕ ตัวอักษร
(๒) สงและรับขอความตามระบบมอรสไมนอยกวา ๑๕๐ ตัวอักษร โดยใชเสียงในอัตรา ๑ นาที
ตอ ๔๐ ตัวอักษร โดยใชแสงในอัตรา ๑ นาที ตอ ๓๐ ตัวอักษร
(๓) สาธิตวา รูระเบียบปฏิบัตเิ กี่ยวกับการสงและการรับขอความโดยสัญญาณ
(๔) สงสัญญาณตามระบบมอรส และสัญญาณธงในระยะทางไกลไมนอยกวา๑ กิโลเมตร ใน
อัตรา ๑ นาทีตอ ๒๐ ตัวอักษร โดยไมตองเตรียมตัวลวงหนามากอน

หมายเหตุ ในการทดสอบทุกครั้ง ตองถูกรอยละ ๙๐ ขึ้นไป จึงจะนับวาสอบไดสถานที่สงและรับสัญญาณ
กลางแจง ตองหางกันไมนอยกวา ๑๘๐ เมตรสถานที่สงและรับสัญญาณโดยทางเสียง ตองแยกหองกัน
ขอ ๑๔ นักสารพัดชาง
เลือกสาธิตใหกรรมการสอบดู ๘ อยางตอไปนี้ โดยลูกเสือเปนผูเลือก
(๑) ใสกระจกในกรอบไม และกรอบเหล็ก
(๒) ชวยทาสีหรือใชกระดาษปดฝาหอง
(๓) ซอมวัสดุที่ทําดวยปูน
(๔) ซอมประตูบาน, หนาตาง หรือรั้ว
(๕) ซอมเครื่องใช และเครื่องตกแตงบานที่ชํารุดเล็กๆนอยๆ เชน มาน, เบาะ, เกาอี้,เครื่องใชที่มี
ลูกลอเล็กๆ สําหรับชวยใหเคลื่อนที่งาย ฯลฯ
(๖) ชวยทําหรือซอมทางเทา
(๗) ปะเสื้อผา และชุนถุงเทาใหเรียบรอย
(๘) ทําความสะอาดและใชยาขัดตัวถังรถยนตใหขนเงา ึ้
(๙) ซักรีดเสื้อผา
(๑๐) ผสมคอนกรีต และใชคอนกรีตซอมแซมสิ่งที่ชํารุดเล็กๆนอยๆ
(๑๑) ซอมแซมเครื่องเลนของเด็ก
(๑๒) ทาสีประตูบานหรือรั้วบาน
(๑๓) ทาปูนขาวหรือทาสีกําแพง
(๑๔) ปรับกระดิ่งไฟฟา, เปลี่ยนโคมไฟฟา, ติดโปะไฟฟา และเปลี่ยนฟวส
(๑๕) ลับมีด, ขวาน หรือแตงฟนเลื่อยใหคม
(๑๖) ปูเสื่อน้ํามันหรือพรมน้ามัน
ํ


๙๑

ขอ ๑๕ นักโบราณคดี
(๑) มีความรูเกียวกับประวัติศาสตรของมนุษยยุคหนึ่งยุคใด และวัฒนธรรมของมนุษยในยุคนั้นๆ
่
(๒) เขาใจคุณคาของการอนุรักษธรรมชาติ และการปฏิสังขรณโบราณวัตถุ
(๓) รูจักผลเสียของการขุดคนโบราณวัตถุ โดยผูที่ไมไดรบการฝกอบรมและรูจักความสําคัญของ
ั
การบันทึกเหตุการณอันถูกตองไวเปนหลักฐาน
(๔) ทําสมุดปูมพรอมดวยภาพรางและภาพถาย หรือภาพถายอยางเดียวเกี่ยวกับการขุดคนซึ่งตน
ไดชวยเหลือ หรือการสํารวจสถานที่ ซึ่งไดมีการคนพบวัสดุที่มีคุณคาทางโบราณคดี
ขอ ๑๖ นักสะสม

(๑) ทําการสะสมสิ่งของชนิดหนึ่งอยางเรียบรอย และจัดใหถูกตองตามระบบเปนเวลาอยางนอย
๖ เดือน
(๒) ลักษณะหรือเรื่องของการสะสมใหลูกเสือเปนผูเลือก ตัวอยางเชนดวงตราไปรษณียากร หนา
ไมขีดไฟ เงินตรา เปลือกหอย แมลง แรธาตุและวัตถุมงคล ฯลฯ
(๓) การสะสมตองมีปริมาณพอสมควร ซึ่งจะตองคํานึงถึงคุณภาพเปนสําคัญ
ขอ ๑๗ นักดนตรี
(๑) รองเพลงเดี่ยว ๑ เพลง ที่เหมาะสําหรับการชุมนุมรอบกองไฟ
(๒) รองเพลงเดี่ยวโดยมีลูกคูรับ จะรองดวยเสียงสูง, เสียงทุม หรือเสียงต่ําก็ไดโดยรองเปนทอนๆ

(๓) นํารองเพลงในการชุมนุมรอบกองไฟโดยใชเพลงตางๆที่อยูในความนิยม ๕ เพลง
(๔) รูจักทํานองเพลงที่อยูในความนิยมอยางนอย ๕ เพลงจากจํานวน ๖ เพลงที่กรรมการสอบ
รองฮัมหรือบรรเลงใหฟง
(๕) อานโนตเพลง ๓ เพลง โดยการรองเพลงหรือเลนเครื่องดนตรีอยางหนึ่งอยางใดประกอบ
(๖) รูจักหนาทีของเครื่องบรรเลงตางๆในวงปพาทย, เครื่องสาย, มโหรี, อังกะลุงและแตรวง
่
หมายเหตุ สําหรับลูกเสือสามัญรุนใหญที่ยงไมไดเรียนการอานโนตแตมีความสามารถในการเลนเครื่อง
ั
ดนตรีอยางหนึ่งอยางใด จะไดสอบโดยการบรรเลง ๑๐เพลง แทนการอานโนตก็ได


๙๒

ขอ ๑๘ นักถายภาพ
(๑) ผลิตภาพถาย ๑๒ ภาพ ซึ่งตนเองเปนผูถาย ภาพเหลานี้ตองประกอบดวยภาพชนิดตางๆอยาง

นอย ๔ ชนิด เชน ภาพทิวทัศน, ภาพสัตว, ภาพคนและภาพที่มีการเคลื่อนไหว
(๒) อภิปรายกับกรรมการสอบในเรื่องตอไปนี้
๒.๑ ลักษณะสําคัญของกลองถายรูป (กลาวคือ ที่ปดหนากลอง, รูรับแสง,การปรับระยะ
ชัดของเลนส) และวิธีใชสิ่งตางๆดังกลาวเพือใหเกิดผลดีทางเทคนิค
่
๒.๒ กลองถายรูปแบบตางๆที่ใชกันอยูในปจจุบัน
๒.๓ การใชเครื่องอุปกรณตางๆ เชน ที่ตั้งกลอง, เครื่องวัดแสง,กระจกกรองแสง และ

เลนสถายภาพใกล
(๓) หาขอบกพรองเกี่ยวกับวิธีปฏิบัติตางๆจากภาพทีกรรมการสอบสงใหพิจารณา
่
(๔) แสดงความรูเกี่ยวกับการถายภาพคน, ภาพสัตว หรือภาพสิ่งที่ไมมชีวิต เชนผลไม, โตะ, เกาอี้
ี
ฯลฯ
ขอ ๑๙ นักกีฬา
(๑) มีความรูอยางดีเกี่ยวกับกติกาของกีฬาประเภทตางๆอยางนอย ๒ อยาง เชนฟุตบอล, รักบี้,
ฮอกกี,้ บาสเกตบอล, วอลเลยบอล, เทนนิส, แบดมินตัน,ตะกรอ ฯลฯสามารถปฏิบัติหนาที่กรรมการ เชน
เปนผูตัดสินหรือผูกํากับเสนในการแขงขันกีฬา
(๒) เลนกีฬาประเภทชุดสองอยาง และแสดงวามีความสามารถเลนไดดีพอสมควรกับทั้งมีน้ําใจ
เปนนักกีฬาดวย
(๓) สามารถอภิปรายกับกรรมการสอบถึงประโยชนที่ไดรับจากการเลนกีฬาและแสดงวา มีคามรู
เปนอยางดีเกียวกับประวัติของกีฬาสองประเภทซึ่งตนเองเปนผูเลือก
่
(๔) รูจักชื่อ และสถิติการเลนของนักกีฬาสองคนในระดับทองถิ่น, ระดับชาติ หรือระดับ
นานาชาติ สามารถอภิปรายกับกรรมการสอบเกี่ยวกับนักกีฬาสองคนนีและแสดงวาไดทําการศึกษาหรือ
้
คนควาเรื่องราวเกียวกับบุคคลที่ตนไดเลือกมาพอสมควร
่
ขอ ๒๐ นักกรีฑา
ใหเลือกปฏิบติรวม ๔ อยาง จากกรีฑาประเภทลู และลานตอไปนี้
ั
หมวดละ ๑ อยาง และใหไดมาตรฐานอยางต่ําดังนี้
หมวด ก. วิ่ง ๑๐๐ เมตร ๑๕ วินาที
วิ่ง ๒๐๐ เมตร ๓๓ วินาที
วิ่ง ๔๐๐ เมตร ๑ นาที ๑๕ วินาที


๙๓

หมวด ข. วิ่ง ๘๐๐ เมตร ๓ นาที ๘ วินาที
วิ่ง ๑,๕๐๐ เมตร ๕ นาที ๕๐ วินาที
หมวด ค. วิ่งกระโดดสูง ๑.๒๓ เมตร
วิ่งกระโดดไกล ๔.๐๐ เมตร
หมวด ง. ขวางจักร (๑ กก.) ๒๐.๐๐ เมตร
ทุมน้ําหนัก (๔ กก.) ๗.๘๔ เมตร
หมายเหตุ กรรมการสอบอาจลดหยอนขอกําหนดลงไดในกรณีที่มีลมแรงหรือสภาพพื้นที่ไมดี
ขอ ๒๑ นักพิมพดีด
(๑) รูจักใชสวนตางๆของเครื่องพิมพดีด
(๒) รูจักเทคนิคการพิมพ ดังนี้
๒.๑ การนั่ง
๒.๒ การใชกระดาษเพื่อพิมพชุดเดียวหรือหลายชุด
๒.๓ การตั้งระยะ
๒.๔ การวางนิ้วเพื่อพิมพสมผัส
ั
(๓) รูจักพิมพประโยคและขอความ โดยการแบงวรรคตอน, แบงคํา และแกคําผิด ฯลฯ
(๔) รูจักระวังรักษาเครื่องพิมพ ในขณะพิมพและเมื่อพิมพเสร็จแลว
(๕) สามารถพิมพภาษาไทย หรือภาษาอังกฤษไดไมต่ํากวานาทีละ ๒๕ คํา
ขอ ๒๒ นักแสดงการบันเทิง
(๑) รวมมือในการเขียนและวางแผนการบันเทิงระยะสั้นสําหรับกองหรือกลุมลูกเสือของตน การ
บันเทิงนี้อาจจัดขึ้นสําหรับการชุมนุมรอบกองไฟ หรือการแสดงบนเวที และประกอบดวยเรื่องตางๆ
ตอไปนี้ เชน การแสดงเงียบ,ละคร, ดนตรี, พลศึกษา, พิธีการ, การเลานิทาน, การแสดงกล, การแสดง-
ตอนหนึ่งในประวัติศาสตรหรือนวนิยาย ฯลฯ
(๒) เตรียมจัดโปรแกรมงานบันเทิง ซึ่งจะตองใหลูกเสือทุกคนมีงานทํา เชนเปนผูแสดง, ผู
แตงหนาและเครื่องแตงกายผูแสดง, ผูกํากับการแสดง,ผูกํากับเวที, ฝายประชาสัมพันธ, ผูชวยเหลือทั่วไป
ฯลฯ
(๓) ปรึกษาที่ประชุมนายหมู, ผูกํากับ หรือผูทรงคุณวุฒเิ พื่อพิจารณาถึงคุณคาของการแสดงการ
บันเทิงที่จะจัดขึ้น
(๔) มีสวนเปนผูแสดงในการชุมนุมรอบกองไฟ หรือการแสดงบนเวที ซึ่งอาจเชิญใหผูปกครอง
ลูกเสือและผูมีเกียรติมาชมดวย


๙๔

ขอ ๒๓ นักยิงปน
(๑) รูจักกฎแหงความปลอดภัยเกียวกับการยิงปนวาเปนเรืองสําคัญมากตองมากอนอืนใด รูจัก
่ ่ ่
สวนตางๆของปนและวิธีใช การรักษาและการทําความสะอาด
(๒) แสดงเปาตามที่กําหนด ที่ยิงไดดวยตนเองภายใน ๖ สัปดาหที่แลว สําหรับการทดสอบไดทํา
แตมไมนอยกวาที่กําหนดไว เปาที่ยิงจะตองไดรบการรับรองจากผูสอนตามที่ไดรับแตงตั้งไว
ั
(๓) ภาคปฏิบัติการยิงปนใชปนยาวอัดลม หรือปนไรเฟลลูกกรด
๓.๑ ปนยาวอัดลม ระยะยิง ๒๕ ฟุต ทายิง ทานอน และทายืนใชเปามาตรฐานของเอ็น.
อาร.เอ ชนิดเปาละ ๕ ตาวัวยิงตาวัวละ ๕ นัด รวมยิงทาละ ๒๕ นัด กําหนดเวลายิงนัดละ ๑ นาที
การตัดสิน โดยนับเปาตาวัวที่ไดแตมต่ําทีสุด และแตมตําที่สุดของแตละเปาตาวัว ตองไมต่ํากวา
่ ่
๑. ทานอน ๓๕ แตม
๒. ทายืน ๓๐ แตม
๓.๒ ปนไรเฟลลูกกรด ระยะยิง ๕๐ ฟุต ทายิง ทานอนและทายืนใชเปามาตรฐานของ
เอ็น.อาร.เอ ชนิดเปาละ ๕ ตาวัวยิงตาวัวละ ๕ นัด รวมยิงทาละ ๒๕ นัด กําหนดเวลายิงนัดละ ๑
นาทีการตัดสิน โดยนับเปาตาวัวทีไดแตมต่ําที่สุด และแตมต่ําที่สุดของแตละเปาตาวัว ตองไมต่ํา
่
กวา
๑. ทานอน ๓๕ แตม
๒. ทายืน ๓๐ แตม
หมายเหตุ การยิงตองยิงตามลําดับทา
ขอ ๒๔ ลาม
สามารถผานการทดสอบตอไปนี้โดยใชภาษาตางประเทศ
(๑) สนทนาอยางงายๆเปนเวลาประมาณ ๑๕ นาที โดยใชศัพทเบื้องตนเกี่ยวกับกิจการลูกเสือ เชน
การลูกเสือ, ลูกเสือสํารอง, ลูกเสือสามัญ, ลูกเสือสามัญรุนใหญ,ลูกเสือวิสามัญ, หมูลูกเสือ, คายพักแรม,
เต็นท, นายหมูลูกเสือ,รองนายหมูลูกเสือ, ผูกํากับลูกเสือ, รองผูกํากับลูกเสือ, ผูตรวจการลูกเสือ ฯลฯ

(๒) เขียนจดหมายเกียวกับเรืองลูกเสือ มีขอความประมาณ ๒๐๐ คํา
่ ่
(๓) อานออกเสียงพอใหฟงรูเรื่อง จากขอความตอนหนึงในหนังสือ, หนังสือพิมพหรือนิตยสาร ที่
่
มีความยากงายพอสมควรและแปลขอความที่อานนั้นอยางคราวๆโดยไมตองใชพจนานุกรม


๙๕

ขอ ๒๕ หนาที่พลเมือง
(๑) เขียนแผนที่สังเขป ๒ แผน
๑.๑ แสดงเขตเลือกตั้งสมาชิกสภาผูแทนราษฎรของจังหวัดที่สํานักงานของกลุม หรือ
กองลูกเสือตั้งอยู
๑.๒ แสดงเขตเทศบาล เขตสุขาภิบาล หรือเขตอําเภอที่สํานักงานของกลุม หรือกอง
ลูกเสือตั้งอยู
(๒) ไดศึกษาระบบการปกครองทองถิ่นของตนและของประเทศ ตลอดจนวิธีการเลือกตั้ง
คุณสมบัติของผูมีสิทธิ์ออกเสียงเลือกตั้ง และสามารถตอบคําถามเกี่ยวกับเรื่องนี้ดวยปากเปลาหรือเปนลาย

ลักษณอักษร
(๓) เขียนประวัติยอ (๑,๐๐๐ ถึง ๒,๐๐๐ คํา) ของหมูบาน, อําเภอและจังหวัดทีตน ่
อาศัยอยู
(๔) แสดงหลักฐานวา ตนกําลังชวยเหลือเพื่อนบานของตนโดยเฉพาะคนพิการหรือคนชรา หรือมี
หลักฐานวากําลังเขารับการฝกอบรมเพื่อเตรียมใหการชวยเหลือดังกลาวขางตน
(๕) มีความรูเบื้องตนเกียวกับหนาที่พลเมืองดี
่
ขอ ๒๖ มัคคุเทศก
(๑) สอบไดตามหลักสูตรมัคคุเทศกของลูกเสือสามัญ
(๒) ไดสํารวจพื้นที่อยางละเอียดจากจุดทีกาหนดให มีรัศมีไกลไมนอยกวา ๓ กิโลเมตรโดย
่ํ
บันทึกไวในสมุดปูมของการเดินทางสํารวจเกี่ยวกับเรื่องตอไปนี้เพียง ๒ หัวขอ คือ
๒.๑ เดินทางตามทางเทา, ทางมา, ทางเกวียนหรือทางน้ํา ดังที่แสดงในแผนที่เกา และ
แผนที่ปจจุบน กับทํารายงานเกี่ยวกับสภาพและลักษณะของเสนทางในปจจุบัน
ั
๒.๒ ทํารายงานละเอียดเกียวกับการเกษตรกรรมและการอุตสาหกรรมของทองถิ่น
่
ตลอดจนการใชที่ดินใหเปนประโยชน
๒.๓ ทํารางานละเอียดเกี่ยวกับประวัติของทองถิ่นโดยเนนเรื่องโบราณวัตถุหรือสถานที่
ที่นาสนใจเปนพิเศษ รวมทั้งความเสียหายที่เกิดขึ้นเนื่องจากการพัฒนาในปจจุบน เชน การติดตั้ง
ั
ปายโฆษณา ฯลฯ
๒.๔ ทํารายงานละเอียดเกียวกับพื้นดิน, ตนไม, ไมพุม, ไมดอก, นก และสัตวที่พบใน
่
บริเวณนั้น
๒.๕ ทํารายงานละเอียดเกียวกับแมน้ําลําคลองที่ใชในการเดินเรือเปนระยะทางไมนอย
่
กวา ๘ กิโลเมตร โดยบรรยายถึงน้ําขึ้น, น้ําลง,รองน้ํา, บริเวณน้ําตื้นหรือสันดอน,
ขนบธรรมเนียมประเพณีการเดินเรือของทองถิ่นและกฎจราจรทางน้ํารวมทั้งระเบียบที่ลูกเสือพึง


๙๖

ปฏิบัติในการสัญจรทางน้ําในรายงาน ใหบอกรายละเอียดเกี่ยวกับทําเลที่เหมาะสมในการ
ตั้งคายพักแรม ๒ แหง ซึ่งอยูใกลกับบริเวณที่จอดเรือดวย

ขอ ๒๗ บรรณารักษ
(๑) เลือกปฏิบัติเพียงขอเดียว
๑.๑ ทําบัญชีรายชื่อหนังสืออยางนอย ๑๒ เลมที่ตนไดอานในระยะ
๑.๒ เดือนที่ผานมาเสนอตอกรรมการสอบ กับสามารถอธิบายเหตุผลที่อาน, ขอคิดเห็น
และตอบปญหาเกี่ยวกับเนื้อหาของหนังสือเหลานั้นได
หมายเหตุ บัญชีดังกลาวควรประกอบดวยหนังสือทั้งประเภทนวนิยายและสารคดี โดยผูแตงคนเดียวกัน
ไมเกิน ๓ เลม และไมรวมถึงตําราเรียนในโรงเรียนหรือ๑.๒ ทําบรรณานุกรมอยางยอ เกี่ยวกับเรื่องที่ตน
สนใจเปนพิเศษอธิบายการคัดเลือกหนังสือตอกรรมการสอบ และตอบปญหาเกี่ยวกับเนื้อหาของหนังสือ
เหลานั้นได
(๒) สามารถบรรยายถึงวิธีเขาเลมหนังสือ โดยใชคําพูดอยางงายๆ
(๓) แสดงวารูจักวิธีใชบตรหนังสือในหองสมุด อธิบายวิธีจัดหนังสือประเภทที่เปนนวนิยายและ
 ั
ประเภทสารคดี กับสามารถใชเหตุผลวาทําไมจึงจัดแยกกัน
(๔) รูความหมายของหนังสืออุเทศ และสามารถใชหนังสืออุเทศได
ขอ ๒๘ เลขานุการ
(๑) แสดงวามีความเขาใจเกียวกับการบริหารงานของกลุมลูกเสือ
่
(๒) ตอหนากรรมการสอบ
๒.๑ เขียนลายมือใหอานงาย จากบทรอยแกวจํานวน ๒๕๐ คํา หรือ
๒.๒ พิมพดีด ๑๐๐ คํา โดยมีผิดไมเกิน ๕ แหง กับแสดงวารูจักวิธีทําความสะอาด
เครื่องพิมพดีดและเปลี่ยนผาหมึกพิมพ
(๓) แสดงวาเขาใจวิธีประชุมกรรมการ กับสามารถเตรียมระเบียบวาระการประชุมและจดรายงาน
การประชุม
(๔) มีความรูทวไปเกี่ยวกับการเงินของกลุมลูกเสือ ทําบัญชีรับจายอยางงายๆสําหรับกองหรือหมู
ั่
ลูกเสือ รูจักวิธเี ปดบัญชีการเงินกับธนาคาร
(๕) แสดงวามีความรูทั่วไปเกี่ยวกับอัตราไปรษณียากรในประเทศไทยและรูวิธีหาความรูเกี่ยวกับ
การสงของทางไปรษณีย, จดหมายลงทะเบียนทั้งภายในประเทศและตางประเทศ
(๖) เขียนจดหมายตามหัวขอเรื่องที่กรรมการสอบกําหนด รางบัตรเชิญใหมาชมการแสดง
กิจกรรมของกลุม, กองหรือหมูลูกเสือ


๙๗

(๗) จัดทําเอกสารเผยแพรสําหรับสงขาวใหสื่อมวลชนเกี่ยวกับกิจกรรมของกลุมหรือเขียน
บทความสําหรับวารสารลูกเสือ เกี่ยวกับกิจกรรมของกลุม, กองหรือหมูลูกเสือ
(๘) ทําหนาที่เลขานุการของหมู, ที่ประชุมนายหมูหรือของคณะกรรมการ ซึ่งไมจําเปนตอง

เกี่ยวของกับการลูกเสือเปนเวลา ๓ เดือน และไดผลเปนทีพอใจของผูกํากับ, ที่ประชุมนายหมูลูกเสือ หรือ
่
ประธานของคณะกรรมการนั้นๆ
ขอ ๒๙ พลาธิการ
(๑) ปฏิบัติหนาที่พลาธิการสําหรับกลุม หรือประเภทลูกเสือหนวยหนึ่งมาแลวอยางนอย ๓ เดือน
(๒) รูจักวิธีทถูกตองในการเก็บรักษาเต็นท, เครื่องมือ, เครื่องหุงตมอาหารและเชือก กับแสดงวา
ี่
ไดนําความรูเหลานั้นมาใชในทางปฏิบัติ
(๓) สาธิตการเปลี่ยนดามและการเปลี่ยนลิ่มขวาน
(๔) เลือกสาธิตสองเรื่องตอไปนี้
๔.๑ ซอมเต็นทหมูที่ฉีกขาด
๔.๒ เปลี่ยนเชือกโยงเสาเต็นทหมู 
๔.๓ ทําน้ํามันกันฝนเต็นทเดินทางไกลซ้ําอีกครั้งหนึ่ง
(๕) สาธิตการลับขวานดวยหินลับมีด หรือเครื่องลับมีดและรูจักวิธีแตงฟนเลื่อย
(๖) แสดงวาในการปฏิบัติหนาที่พลาธิการไดทําบัญชีของหนวยอุปกรณไวถกตองเรียบรอย โดยมี
ู
รายการแสดงการจายและรับคืนเครื่องอุปกรณตางๆกับแสดงวารูจกวิธีหาสิ่งของมาเพิ่มเติมในบัญชี เพื่อ
ั
ทดแทนรายการที่ใชแลวหมดไป หรือเสื่อมคุณภาพ
ขอ ๓๐ ผูชวยการจราจร
สอบไดวิชาการจราจรตามหลักสูตรของกรมตํารวจ
ขอ ๓๑ ชางเขียน
(๑) เขียนภาพหรือวาดภาพดวยสี แสดงเหตุการณตอนหนึ่งจากเรื่องราวซึ่งกรรมการสอบ
กําหนดให
(๒) เขียนภาพหรือวาดภาพดวยสีจากคนจริงๆหรือสิ่งของที่อยูตรงหนา
(๓) เขียนภาพหรือวาดภาพดวยสี จากภูมิประเทศ ซึ่งกรรมการสอบกําหนดให
(๔) จัดทําสมุดภาพซึ่งสเก็ตซดวยตนเองเปนเวลา ๖ เดือน ไมนอยกวา ๒๔ ภาพ
(๕) แสดงตัวอยางผลงานของตน อภิปรายผลงานเหลานั้นกับกรรมการสอบและใหพจารณาเรื่อง ิ
ตอไปนี้ดวยคือ

๕.๑ การเตรียมเครื่องมือและวัสดุทจําเปน
ี่


๙๘

๕.๒ โอกาสที่จะศึกษาวิชาชางเขียนในระดับที่สูงขึ้น
๕.๓ ตัวอยางภาพเขียนหรือภาพวาดดวยสีชิ้นเอกที่ตนไดเห็น หรือไดพบในหนังสือที่
ตนไดศกษา ึ
ขอ ๓๒ ชางไฟฟา
(๑) มีความรูเบื้องตนเกียวกับคําเฉพาะ และเครื่องมือที่ใชในงานไฟฟา
่
(๒) ตอสายไฟฟา, เปลี่ยนสวิตซ, เตาเสียบ, ขั้วหลอดไฟฟาที่ชารุด และเปลี่ยนฟวสที่ขาด
ํ
(๓) ทําแมเหล็กไฟฟางายๆและสรางเครื่องเคาะโทรเลขที่ใชรหัสมอรสติดตอระหวางหองสอง
หอง
(๔) อธิบายความแตกตางระหวาง กระแสไฟฟาตรง และกระแสไฟฟาสลับ
(๕) อธิบายวัตถุประสงคของการใชฟวส และการใชสายดิน และอันตรายซึ่งเกิดจากการตอ
สายไฟฟาไมถกวิธีและการใชเครื่องอุปกรณในบานที่ใชไฟฟาอธิบายขอที่ควรระวังในการจับหรือแตะ
ู
ตองเครื่องอุปกรณไฟฟา
(๖) รูจักปฏิบัติในกรณีที่เกิดอาการงัน (Shock) เพราะถูกไฟฟา
(๗) สามารถอานมาตรวัดไฟฟาในบาน และคํานวณคากระแสไฟฟาที่อานจากมาตรได
ขอ ๓๓ ชางวิทยุ
(๑) สามารถประกอบเครื่องรับวิทยุอยางงายๆ ใชหลอดวิทยุกอยางนอย ๒ หลอดหรือ
ทรานซิสเตอร ๒ ตัวและสามารถเขียนแผนผังทางไฟวิทยุ โดยใชสัญลักษณทางเทคนิคที่ถูกตอง
(๒) สามารถหาตําแหนงและแกสิ่งชํารุดอยางงายๆของเครื่องรับวิทยุที่ใชในครอบครัวได
(๓) มีความรูเบื้องตนเกียวกับหลอดวิทยุ, เครื่องขยายเสียง, ดีเทคเตอร ฯลฯ และรูจกหนาที่ของ
่ ั
คอนเดนเซอร, ความตานทาน และหมอแปลงไฟ
(๔) รูจักลักษณะสําคัญตางๆของคลื่นวิทยุ คือ คลื่นยาว, คลื่นกลาง และคลื่นสั้น
(๕) รูจักวิธีประจุและการเก็บรักษาแบตเตอรี่
(๖) สามารถบัดกรี และรูจักใชเครื่องมืองายๆ เชน คีมตัด, คีมปากคีบ, ไขควง ฯลฯ
ขอ ๓๔ ชางแผนที่
(๑) ทําแผนทีบริเวณทีดินเนือที่ประมาณ ๑๐๐ ไร ซึ่งกรรมการสอบเปนผูกําหนดใหใชมาตรา
่ ่ ้
สวน ๑ ตอ ๔,๐๐๐ โดยประมาณ บริเวณทีดินดังกลาวควรประกอบดวยทุงนา, อาคาร, หนอง, บึง หรือ
่
สระน้ําที่มีลักษณะคลายคลึงกันการทําแผนที่ดังกลาวใหใชวิธีสองสลัดใหเปนรูปสามเหลี่ยมตามหลักวิชา
เรขาคณิต โดยใชตลับเข็มทิศหรือโตะพื้นราบ


๙๙

(๒) ทําแผนทีถนนระยะทาง ๓ กม. โดยใชเข็มทิศและสมุดสนาม แสดงบรรดาลักษณะภูมิ
่
ประเทศและวัตถุที่สําคัญอันพอจะมองเห็นไดดวยตาเปลาในระยะไกลพอสมควรทั้ง ๒ ขางทาง

สมุดสนามตองนํามาใหกรรมการตรวจดวย
(๓) ขยายสวนของแผนที่ตามที่กรรมการสอบกําหนดโดยใชมาตราสวน ๑ ตอ ๓
(๔) เขียนภาพรูปตัดอยางงายๆของแผนทีตามที่กรรมการสอบกําหนด(เสนที่เขียนขึนในภาพรูป
่ ้
ตัด ใหประกอบดวยลักษณะตางๆของภูมิประเทศ ระดับสูงต่ําของพื้นดิน ฯลฯ)
(๕) แสดงวามีความรูในการวัดระยะ โดยใชระบบเมตริก, ระบบอังกฤษ และระบบไทย
ขอ ๓๕ ชางเครื่องยนต
(๑) รูหลักการทํางานของเครื่องยนตอันเกิดจากการสันดาปภายใน รูจักชื่อและหนาทีของชิ้นสวน
่
ที่สําคัญ กลาวคือ คลัทช, กระปุกเกียร และเฟองทายของรถยนต
(๒) ถอด, ทําความสะอาด และตรวจเขียวของหัวเทียนเพื่อดูวายังจุดระเบิดไดดี
้
(๓) ทําความสะอาด และตั้งไฟที่จานจายของเครื่องยนต เขาใจลําดับของการจัดระเบิด และตอ
สายหัวเทียนเขากับจานจายไดถูกตอง
(๔) สามารถชี้แผงฟวส และรูวาที่ใดใชฟวสตัวไหน
(๕) ตรวจ, เติมน้ํา และน้ํามันเครื่องของรถยนตใหถึงระดับพอดี
(๖) ทําความสะอาดขั้วแบตเตอรี่ และเติมน้ํากลั่นใหถึงระดับพอดี
(๗) ถอดและเปลี่ยนลอยางรถยนต รูจักขอสังเกตที่พึงระมัดระวังไวกอน ตรวจลมยางและดอก
ยางรถยนต เขาใจเหตุผลวาทําไมยางรถยนตแบบมียางในและแบบไมมียางในจึงไมควรเอามาใชรวมเพลา 
อันเดียวกัน
ขอ ๓๖ อิเล็กทรอนิกส
(๑) เขาใจทฤษฎีเบื้องตนเกียวกับทรานซิสเตอร และวิธีใชทรานซิสเตอรรวมกับรีซิสเตอร
่
คอนเดนเซอรและคอยล เพื่อทําใหเกิดวงจรอยางงาย
(๒) สาธิตวงจรอิเล็กทรอนิกสอยางนอย ๔ อยางที่ตนไดสรางขึ้น ซึ่งอยางหนึ่งจะตองเปนเครื่อง
วิทยุอยางงายอธิบายโดยใชภาษาธรรมดาวา เครื่องอิเล็กทรอนิกสดังกลาวปฏิบัติอยางไร
(๓) ทํารายการชื่อเครื่องอิเล็กทรอนิกสที่ใชในบานอยางนอย ๔ อยาง และที่ใชในวงงาน
อุตสาหกรรมอยางนอย ๔ อยาง กับทั้งอธิบายหลักการปฏิบัติงานของเครื่องอิเล็กทรอนิกสเหลานันดวย ้


๑๐๐

ขอ ๓๗ การหามิตร
(๑) มีการโตตอบทางจดหมายเปนประจํา ประมาณเดือนละครั้ง เปนเวลาไมนอยกวา ๖ เดือน โดย
ติดตอกับลูกเสือภายในประเทศหรือลูกเสือตางประเทศเปนรายบุคคล หรือในฐานะที่เปนสมาชิกของหมู
หรือกองลูกเสือ ซึ่งมีความสัมพันธกัน
(๒) เลือกศึกษารายละเอียดของประเทศหนึงประเทศใดและอภิปรายปญหากับกรรมการสอบ
่
เกี่ยวกับขอแตกตางในการดําเนินชีวิต ระหวางประเทศของตนและประเทศอื่นๆที่ตนเลือก
(๓) ปฏิบัติอยางหนึ่งอยางใด ตอไปนี้
๓.๑ จัดทําสมุดภาพเปนเวลาไมนอยกวา ๖ เดือน เพื่อแสดงขาวสารที่มีภาพประกอบ
(ภาพไดรับจากเพื่อนทางจดหมายตามขอ ๑)เกี่ยวกับกิจกรรมลูกเสือ, กีฬา, ชีวิตในบาน และงาน
ระดับชาติของประเทศอื่น
๓.๒ เสนอภาพถาย ๑ ชุด ไมนอยกวา ๒๐ ภาพหรือภาพสไลดสีโดยฝมือถายภาพดวย
ตนเอง เพื่อประกอบการอธิบายเกียวกับการลูกเสือ,การดํารงชีวิต, ประชาชน, ขนบธรรมเนียม
่
ประเพณีและทัศนียภาพของประเทศอื่น
(๔) ปฏิบัติสําเร็จ ๒ อยาง จากขอตอไปนี้
๔.๑ อยูคายพักแรมหรือเดินทางไกลเปนเวลาอยางนอย ๗ วันกับเพื่อนลูกเสือหนึ่งคน
หรือกับลูกเสือตางประเทศ(ในประเทศหรือประเทศของเพื่อนลูกเสือก็ได) และจัดทําสมุดบันทึก
รวบรวมเหตุการณเหลานี้ซ่งมีทั้งสิ่งประทับใจและความรูที่ไดรับจากเพื่อนลูกเสือในตางประเทศ
ึ
๔.๒ ใหการตอนรับลูกเสือจากตางประเทศในบานของตน เปนเวลาอยางนอย ๓ วัน
๔.๓ รายงานใหกรรมการสอบทราบวา ไดตอนรับแขกตางประเทศที่มาเยี่ยมโรงเรียน
หรือพบปะกันในการแขงขันกีฬา หรือที่แหงหนึ่งแหงใดและไดปฏิบัติอยางไรใหเขามีความรูสึก
วาเปนกันเอง
๔.๔ เลาเรื่องใหกองลูกเสือสามัญของตนและกองลูกเสือสํารอง(อยางนอยใชเวลาครั้งละ
๕ นาที) เกี่ยวกับสิ่งที่นาสนใจและความรูที่ไดรับจากประสบการณในตางประเทศ

๔.๕ บันทึกเสียงเพลงชุมนุมรอบกองไฟของตางประเทศ ลงในเครื่องบันทึกเสียง หรือ
บันทึกเสียงจากการสนทนากับเพื่อนลูกเสือที่พูดภาษาอืน โดยใหคําแปลเปนภาษาไทยทุก
่
ประโยค
๔.๖ วางแผนและจัดกิจกรรมของกองลูกเสือหรือหมูลูกเสือ ๑ ครั้งโดยอาศัยความรูที่
ไดรับจากลูกเสือตางประเทศ ซึ่งตนไดติดตอดวยหรือจากความรูซึ่งไดรับจากตางประเทศ


๑๐๑

ขอ ๓๘ การฝมือ
(๑) ใหประดิษฐสิ่งของ ๑ อยาง (๖ ชิ้น) ดวยตนเองภายในเวลาไมนอยกวา ๖ เดือนจากกิจกรรม
ตอไปนี้ งานจักสาน, งานซอมหนังสือ, งานชางไม, งานชางหนัง, งานชางโลหะ.งานถัก, งานทอ, งาน
ประดับมุก, งานพิมพหรืองานปน ฯลฯ
(๒) อภิปรายผลงานของตนกับกรรมการสอบโดยเฉพาะในเรื่องตอไปนี้
๒.๑ เครื่องมือและวัสดุทใช
ี่
๒.๒ โครงการที่คิดจะทําตอไปในอนาคต
๒.๓ แหลงความรูที่ตนไดศกษามา
ึ
ขอ ๓๙ การชวยผูประสบภัย
หลักสูตร ใหเลือกปฏิบัติเพียง ๔ ขอ ตอไปนี้
(๒) วายน้ําระยะทาง ๒๕ เมตร โดยมีเครื่องแตงกาย ๒ ชั้น พยุงตัวในน้าเปนเวลา ๑ นาที แลว
ํ
ถอดเสื้อผาชั้นนอกออก
(๓) สาธิตในน้ําถึงวิธีชวยคนตกน้ํา ๑ วิธี และวิธีแกไขตนเองใหพนอันตรายจากการเขาชวย ๑ วิธี
โดยผูประสบอันตรายมีขนาดเดียวกับผูเขาชวย กับสามารถพาผูประสบอันตรายไปได เปนระยะทางไม
นอยกวา ๑๓ เมตร
(๔) ดําน้ําลึกอยางนอย ๑.๕๐ เมตร แลวนําหิน, อิฐหรือวัตถุทําดวยเหล็กมีน้ําหนักไมนอยกวา ๒
กิโลกรัมขึ้นมาไดอยางนอย ๒ ครั้ง ในการดําน้ํา ๓ ครั้ง
(๕) โยนเชือกชวยชีวิต ไปยังวัตถุที่กําหนดให ซึ่งอยูหางจากผูโยน ๑๕ เมตรใหเชือกตกหางจาก
วัตถุนั้นไมเกิน ๑ เมตร ผูโยนจะตองอยูในน้ํามีระดับแคเอว
(๖) นําเพื่อนลูกเสือเปนคณะไปคอยชวยเหลือผูประสบอุบัติเหตุในกรณีตอไปนี้
๖.๑ ไฟไหมบาน, มีคนเจ็บสินสติอยูในบาน
 ้
๖.๒ รถยนตประสบอุบัติเหตุไฟไหม หรือเนอื่ งดวยอุบติเหตุอื่น
ั
๖.๓ คนติดสายไฟฟา
(๗) สาธิตวิธีผายปอดตามแบบฮอลเกอร นิลเสน และใชหุนสาธิตวิธีผายปอดตามแบบปากตอ
ปาก (หามสาธิตกับคน)
ขอ ๔๐ การสาธารณสุข
(๑) รูความหมายของการสาธารณสุข และการพัฒนางานดานสาธารณสุข
(๒) มีความรูทั่วไปเกี่ยวกับหนาที่และวิธทํางานของอวัยวะสวนตางๆของคน
 ี
(๓) มีความรูเกี่ยวกับวิธีการใหมๆในการปองกันโรค


๑๐๒

(๔) รูจักกฎอนามัยในการอยูคายพักแรม และสามารถสรางสิ่งตอไปนี้ในบริเวณคายใหใชการได
อยางดีสําหรับลูกเสือ ๑ หมู เปนเวลา ๗ วัน
๔.๑ ที่เก็บอาหารประเภททีเ่ สียงาย และกันแมลงวันได
๔.๒ หลุมเปยก, หลุมแหง
๔.๓ เตาเผาเศษขยะ
๔.๔ ที่ถายปสสาวะ
๔.๕ สวมหลุมมีฉากกั้นอยางเรียบรอย
(๕) รูจักวิธีสงเสริมและระมัดระวังสุขภาพของตนเอง
(๖) รูจักอันตรายอันเกิดจากโรคติดตอตางๆรวมทั้งกามโรคและรูจักวิธีปฏิบัติของเจาหนาที่
สุขาภิบาลในการปองกันโรคติดตอตางๆเหลานั้น
(๗) บรรยายถึงวิธีจัดการสุขาภิบาลในทองถิ่นของตน รวมทั้งการเก็บและทําลายขยะมูลฝอยจาก
บานเรือนในทองถิ่น และเขาใจความสําคัญของการปฏิบัติเชนนั้น
ขอ ๔๑ การพยาบาล
(๑) สอบไดเครื่องหมาย “ผูใหการปฐมพยาบาล” ตามหลักสูตรวิชาพิเศษลูกเสือสามัญ
(๒) รูจักวินิจฉัย และสาธิตการปฏิบัติตอผูที่แขนหัก และขากรรไกรเคลื่อน
(๓) สาธิตวิธีปฏิบัติตอเลือดกําเดาออก
(๔) สาธิตวิธีเคลื่อนยายคนเจ็บ ๔ วิธี คือ ปฏิบัติตามลําพัง ๒ วิธี กับปฏิบัติรวมกับเพื่อนลูกเสือ
อีก ๒ วิธี
(๕) รูจักวิธีปฏิบัติในกรณีที่สงสัยวาคนเจ็บกิน หรือถูกยาพิษ
(๖) สามารถนําเพื่อนลูกเสือเปนคณะไปชวยผูประสบอุบัติเหตุ ที่กรรมการสอบจะเปนผูสมมุติ
ขึ้น กรรมการสอบจะตองดูแลการปฏิบัติใหใกลกับความเปนจริงเชนในเรื่องการแจงขาวไปยังแพทย,
ตํารวจ, ผูบังคับบัญชาลูกเสือ และบิดามารดา เปนตน ตลอดจนการปฏิบัติตอคนเจ็บทุกระยะไป
(๗) สาธิตวิธีผายปอดตามแบบฮอลเกอร นิลเสน และใชหุนสาธิตวิธีผายปอดตามแบบปากตอ
ปาก (หามสาธิตกับคน) มีความรูเกี่ยวกับการนวดหัวใจ เพื่อทําใหกลามเนื้อหัวใจกลับทํางานไดตามปรกติ
ขอ ๔๒ การพูดในที่สาธารณะ
(๑) สาธิตหนาที่ของประธานที่ประชุม โดยการทําหนาทีประธานในการประชุม
่
(๒) พูดในเรื่องที่เตรียมไวตอหนาผูฟงไมนอยกวา ๑๐ คนเปนเวลาอยางนอย ๑๐ นาที

(๓) สามารถพูดในที่ประชุมโดยมีเวลาเตรียมตัว ๕ นาทีในเรื่องตอไปนี้
๓.๑ เสนอใหที่ประชุมลงมติแสดงความขอบคุณ


๑๐๓

๓.๒ พูดเปนเวลา ๓-๕ นาที ตามหัวขอที่ใหเลือกจาก ๓ หัวขอที่กําหนดใหโดยไมทราบ
ลวงหนามากอน
(๔) รูระเบียบทั่วไปของการโตวาที และมีบทบาทสําคัญในการโตวาทีหรือในการอภิปรายกลุม
มาแลวอยางนอย ๖ ครั้ง
ขอ ๔๓ การอนุรักษธรรมชาติ

มีการแบงกิจกรรมออกเปน ๔ ภาค คือ ภาคทักษะ, ภาคความรู,ภาคความเขาใจ และภาคการ
เผยแพรใหปฏิบัติกิจกรรมตอไปนี้ภาคละ ๑ กิจกรรม ในฐานะสมาชิกของกลุมหรือหมูลูกเสือ
ก. ภาคทักษะ
๑. สรางสวนไมดอกที่มีกลิ่นหอมสําหรับคนตาบอด
๒. ทําการอนุรักษและบํารุงรักษาสระน้ํา โดยขออนุญาตเจาของสถานที่และขอคําแนะนําจาก
ผูเชี่ยวชาญเมือจําเปน
่
๓. สรางที่กําบังตนเอง เพื่อใชสังเกตชีวิตสัตวปา(โดยเฉพาะใชพกตอนกลางคืนตลอดคืน) และ
ั
รายงานสิ่งที่พบเห็น
๔. ชวยเหลือในการอนุรักษแหลงน้ํา เชน ลําธารหรือคลองเปนระยะเวลา๑ เดือน
๕. สํารวจบริเวณทีดินที่ถูกทอดทิ้ง บันทึกวา ธรรมชาติไดปรับปรุงที่ดินแปลงนี้อยางไร แลวให
่
วางแผนและหากเปนไปไดใหดําเนินการปรับปรุงที่ดินแปลงนี้ใหอยูในสภาพที่ดตอไป
 ี
ข. ภาคความรู
๑. สามารถบอกใหทราบถึงอันตรายที่มีตอสุขภาพอันเกิดจากการสูบบุหรี่,การดื่มสุรา หรือการ
เสพยาเสพติด
๒. อธิบายถึงมลภาวะชนิดตางๆในดินทีมีผลกระทบกระเทือนตอการเจริญเติบโตของพืช
่
ตลอดจนอธิบายถึงวิธีปองกันที่จําเปน
๓. ชี้แจงใหเห็นวามลภาวะทีเ่ กิดจากยวดยานตางๆมีผลกระทบกระเทือนตอประชาชน พืชและ
สิ่งกอสรางอยางไรบาง อธิบายสิ่งที่คนพบโดยใชภาพประกอบ
๔. แสดงใหเห็นถึงสาเหตุที่ทาใหเกิดมลภาวะของน้ําและทําอยางไรจึงจะบรรเทาภาวะนั้นลงได
ํ
บาง
๕. สามารถบอกไดวาหนวยงานของรัฐ, การอุตสาหกรรมและหนวยงานอื่นๆไดชวยประชาชน 
ใหตระหนักถึงความสําคัญของการอนุรักษธรรมชาติอยางไร


๑๐๔

ค. ภาคความเขาใจ
๑. จัดเตรียมรายการตรวจสอบในสิ่งที่จะตองทําและสิ่งไมควรทําสําหรับผูอยูคายพักแรมและผู
เดินทางไกล เพื่อจะไดไมทําลายหรือทําอันตรายแกธรรมชาติ สงสําเนารายการตรวจสอบฯ ใหแกสมาชิก
ทุกคนในกอง
๒. ตรวจสอบดูวาทานสามารถทําอะไรไดบาง เพื่อเปนการอนุรักษสัตวหรือพืชในทองถิ่นของ
ทาน ซึ่งกําลังจะถูกทําลายจนสูญพันธุหาวิธีที่จะชวยใหสิ่งเหลานี้ปลอดภัย ถาเปนไปไดใหชวยกันปฏิบัติ
โดยขอรับคําแนะนําจากผูเชียวชาญ
่
๓. รูวาทําไมสัตวหลายๆชนิดในโลกถูกคุกคามจนใกลจะสูญพันธ และเสนอแนะวาหมูของทาน
สามารถทําอะไรไดบาง เพื่อชวยสัตวเหลานั้นใหยังชีพตอไป
๔. ทํารายการตรวจสอบสิ่งที่การอยูคายพักแรมของกองลูกเสือสามารถกอใหเกิดมลภาวะ พรอม
ทั้งเสนอแนะวิธีที่จะปองกันสิ่งเหลานี้ และจัดเตรียมเพื่อการอภิปรายในที่ประชุมนายหมู กอนที่ทานจะอยู
คายพักแรมครั้งตอไป
๕. วางแผนและปฏิบัติโครงการอนุรักษธรรมชาติใหสําเร็จดวยดี โดยรวมกับสมาชิกของกอง
ง. ภาคการเผยแพร
๑. วางแผนและดําเนินการรณรงคการอนุรกษพลังงาน ณ ที่หนึ่งที่ใดตอไปนี้ ที่บาน, โรงเรียน, ที่
ั
ทํางาน, ที่คาย หรือที่ประชุมกองสนับสนุนการรณรงคของทาน โดยใชปายประกาศ,นิทรรศการ
ใหสัมภาษณหนังสือพิมพและวัสดุในการโฆษณา
๒. ชวยจัดเสนทางใหลูกเสือสํารองสํารวจและเดินทางศึกษาธรรมชาติ
๓. วางโครงการที่จะปรับปรุงสิ่งแวดลอมใหดีขึ้น ซึ่งถือวาเปนสวนหนึงของโครงการการ
่
เดินทางสํารวจ
๔. สํารวจทองถิ่นของทานเพือหาตัวอยาง คนทําความเสียหายใหแกธรรมชาติอยางไรบาง แสดง
่
ใหเห็นวา เราสามารถหลีกเลี่ยงสิ่งเหลานีไดอยางไร สงผลการสํารวจของทานใหแกเจาหนาที่ที่เกี่ยวของ
้
๕. สํารวจทองถิ่นของตนเพือหาตัวอยางวา คนมีความพยายามทีจะปรับปรุงสิ่งแวดลอมใหดีขึ้น
่ ่
อยางไร สงหนังสือแสดงความชื่นชมยินดีไปยังหนวยงานหรือองคการที่ชวยดําเนินงานในสิ่งเหลานี้
๑. การเลือกกิจกรรม อาจจะทําไดโดยไดรบความยินยอมจากที่ประชุมนายหมู
ั
๒. ควรจะขอคําปรึกษาจากบุคคลที่มีความสามารถเปนพิเศษในเรื่องการอนุรักษธรรมชาติ เพื่อ
ชวยในการเลือกโครงการและการจัดเตรียมโครงการสํารอง


๑๐๕

ขอ ๔๔ การประชาสัมพันธ
หลักสูตร มีความรูและความสามารถชี้แจงเรื่องราวตามหัวขอตอไปนี้ไดดีพอสมควร
(๑) ความหมายของการประชาสัมพันธ
(๒) บทบาทของการประชาสัมพันธอันมีตอสังคม
(๓) การใชสื่อสารมวลชน เปนประโยชนในการประชาสัมพันธ
(๔) การใชศิลปการพูดในโอกาสตางๆ
(๕) หลักการโฆษณา เชน พูดโฆษณา, การทําโปสเตอร ฯลฯ
(๖) หลักในการทําหนาที่เปนโฆษกหรือพิธกร และสามารถนําไปปฏิบัติได
ี
ขอ ๔๕ การสังคมสงเคราะห
หลักสูตร ตองมีความรูและสามารถชี้แจงเรืองราวตามหัวขอตอไปนี้ไดดีพอสมควร
่
(๑) ปญหาสังคม
(๒) ความรูเบืองตนเกียวกับกรมประชาสงเคราะห และการสังคมสงเคราะห
้ ่
(๓) การสรางความสัมพันธกับผูรับการสงเคราะห
(๔) บทบาทและหนาที่ของงานประชาสงเคราะห
(๕) การสงเคราะหเด็กและบุคคลวัยรุน
(๖) การสงเคราะหครอบครัวคนชรา, คนพิการ, คนขอทานและคนไรที่พึ่ง
(๗) การสงเคราะหผูประสบภัย
(๘) องคการสังคมสงเคราะหเอกชนกับงานสงเคราะหผประสบภัย
ู
(๙) การออกหนวยชวยเหลือผูประสบภัย
(๑๐) บทบาทและหนาที่ของลูกเสือในการสงเคราะหผูประสบภัย, อัคคีภัย,อุทกภัยและวาตภัย
(๑๑) การจัดทีพักชั่วคราวสําหรับผูประสบภัย
่
(๑๒) การรับบริจาคสิ่งของเหลือใช
ขอ ๔๖ การพัฒนาชุมชน
(๑) ไดรับเครื่องหมายวิชาพิเศษดังตอไปนีมาแลวอยางนอย ๒ วิชา คือ
้
๑. นักสารพัดชาง
๒. นักโบราณคดี
๓. การฝมือ
๔. ชางเขียน
๕. ชางไฟฟา
๖. ชางวิทยุ
๗. การสาธารณสุข


๑๐๖

๘. การหามิตร
๙. การสงวนทรัพยากรธรรมชาติ
๑๐. การพูดในที่สาธารณะ
๑๑. นักถายภาพ
๑๒. ชางเครื่องยนต
๑๓. ชาวประมง
(๒) สามารถบรรยายเรื่อง “การพัฒนาชุมชน” ใหที่ประชุมเขาใจถึงความแตกตางระหวางการ
พัฒนาชุมชนกับการบริการชุมชน
(๓) วางแผนชวยเหลือการพัฒนาทองถิ่นที่ตนอยู ๑ โครงการ ซึ่งหมูหรือกองลูกเสือของตน
สามารถกระทําไดภายในระยะเวลาไมเกิน ๓ เดือน
(๔) เคยไดรวมในการพัฒนาทองถิ่น หรือเคยรวมในการฝกอบรม, การอยูคายพักแรมเพื่อการ
พัฒนาทองถิ่น หรือการอยูคายเพื่ออาสาพัฒนาชนบทอยางนอย ๑ ครั้งโดยมีคํารับรองของผูอํานวยการ
ลูกเสือจังหวัด ผูอํานวยการลูกเสืออําเภอ,กํานัน, ผูใหญบานหรือผูกํากับแลวแตกรณี
ขอ ๔๗ ชาวประมง
(๑) จับปลาดวยวิธีใดๆก็ได แลวนํามาประกอบอาหารใหพอรับประทาน ๒ คน
(๒) มีความรูเกี่ยวกับนานน้าภายในรัศมี ๒๕ กิโลเมตร จากกองลูกเสือของตนและเขาใจถึง
ํ
ขอบังคับการประมงในทองถิ่น รวมถึงฤดูกาลที่จับปลาไดและหามจับปลาดวย
(๓) จัดทําสมุดปูมบันทึกประสบการณที่ไดรับจากการจับปลา และใหมีรายละเอียดเกี่ยวกับลมฟา
อากาศปลาที่จับได, เหยื่อ และน้ําหนักปลาที่จับไดในฤดูหนึ่ง
(๔) เขียนเรื่องสั้นเกี่ยวกับเหยื่อชนิดตางๆและการใชเหยือนั้นๆในการจับปลา
่
(๕) มีความรูทางปฏิบัติ และไดเคยปฏิบัติในการประมงอยางนอย ๑ วิธีในการจับปลาทะเลหรือ
ปลาน้ําจืดเปนสินคา โดยใชอวน, แห, ยอหรือเบ็ด รวมทั้งการจับหอยตางๆดวย
(๖) สามารถบรรยายการสราง, การใชและการซอมอุปกรณในการจับปลา คืออวน, แห และยอ
(๗) รูสัญญาณพายุ และสัญญาณภัยธรรมชาติเกี่ยวกับคลื่นลม
(๘) รูจักชื่อปลา และหอย ซึ่งจับไดในทองที่ที่ตนอยู
ขอ ๔๘ ตนเดน
(๑) สอบไดเครื่องหมายผูชวยตนเดน หรือไดรับเครื่องหมายผูชวยตนเดนตามหลักสูตรลูกเสือ
สามัญมาแลว
(๒) รูจักผาไนลอนและผาใบชนิดตางๆรูวิธใชเชือกปาลมและเข็ม, การเจาะรูเชือก,เย็บตะเข็บ
ี
และซอมแซมใบเรือที่ชํารุดเล็กนอย


๑๐๗

(๓) แทงบวงตา ดวยลวด
(๔) ซอมหรือปรับปรุงสายระโยงระยางเรือใบ เพื่อใหเรืออยูในสภาพที่ใชการได
(๕) สามารถถักหวงผาผูกคอแบบกิลเวลล และแทงเชือกแบบตางๆ
(๖) รูจักเครื่องเชือก, รอก, ตาขอ ที่ใชผอนแรงในการขึงใบเรือ
(๗) รูจักทําถุงทะเลดวยผาใบ
(๘) สามารถและรูจักวิธีผูกเชือกลากจูงเรือกรรเชียง, เรือพายหรือเรือใบ
ขอ ๔๙ ผูนารอง
ํ
(๑) สอบไดเครื่องหมายนายทายเรือบด หรือไดรับเครื่องหมายนายทายเรือบดตามหลักสูตร
ลูกเสือสามัญมาแลว
(๒) อานแผนที่เดินเรือออก
(๓) รูจักทุนผูกเรือชนิดตางๆ ประภาคาร, ทุนไฟ และสัญญาณภัยธรรมชาติที่แสดงวามีพายุ หรือ
หมอก เขาใจการใชบารอมิเตอรในการพยากรณอากาศ
(๔) สาธิตวิธีวดความลึกของน้ํา
ั
(๕) รูจกเครื่องอุปกรณที่จะนําไปใชในการแลนเรือใบเพื่อใหเรือปลอดภัย ภายใตสถานการณ
ั
ตางๆ
(๖) จัดและควบคุมการเดินทางสํารวจทางน้ําของลูกเสือ ๑ หมู เปนเวลาอยางนอย๔๘ ชั่วโมง
ระยะทางไปกลับไมนอยกวา ๑๖ กิโลเมตร ทําสมุดปูมแสดงเสนระยะทาง และใหกลาวถึงกระแสน้ําขึ้น,
น้ําลงดวย สวนลูกเสืออื่นๆที่เดินทางไปดวย ใหทําหนาที่เปนลูกเสือ
(๗) อานเข็มทิศเดินเรือได และสามารถคาดคะเนความลึกของน้ําไดโดยประมาณไมวากระแสน้ํา
จะอยูในภาวะอยางไร (ทั้งที่ใหดแผนภูมิ และตรวจตารางบอกกระแสน้าขึ้นลงประกอบ)
 ู ํ
ขอ ๕๐ นักแลนเรือใบ
(๑) สอบไดเครื่องหมายนักกระเชียงเรือ หรือไดรับเครื่องหมายนักกระเชียงเรือตามหลักสูตร
(๒) รูจักประเภทและสวนประกอบตางๆของเรือใบ
(๓) สามารถติดสายระโยงระยาง และขึงใบสําหรับแลนเรือได และมีความรูในการใชเชือกผูก
เงื่อนตางๆ
(๔) สามารถแลนเรือไดทุกทิศทาง
(๕) สามารถกูเรือได
(๖) ทําสมอเรือจากวัสดุทหาไดในเรือ และเขาใจถึงวิธีใชในยามฉุกเฉิน
ี่
(๗) แสดงวิธีเก็บรักษาเรือใบพรอมทั้งใบเรือและอุปกรณตางๆอยางเรียบรอย


๑๐๘

(๘) รูจักกฎขอบังคับการเดินเรือสากล
ขอ ๕๑ นักวายน้ํา
(๒) วายน้ําจากแบบตางๆตอไปนี้ใหได ๓ แบบ ระยะทางแตละแบบไมนอยกวา๕๐ เมตร
๒.๑ แบบฟรีสไตล (Front crawl)
๒.๒ แบบกรรเชียง (Back crawl)
๒.๓ แบบกบ (Breast stroke)
๒.๔ แบบผีเสื้อ (Butterfly stroke)
(๓) ยืนพุงตัวลงน้ําจากขอบสระน้ํา
(๔) วายน้ําระยะทาง ๒๕ เมตร โดยมีเครื่องแตงกาย ๒ ชั้น พยุงตัวในน้าเปนเวลา๑ นาที แลวถอด
ํ
เสื้อชั้นนอกออก
(๕) เขาใจและสามารถอธิบายวิธีชวยคนตกน้ําโดยใชแบบตางๆดังตอไปนี้ คือยื่นใหจับ, โยนวัตถุ
ใหเกาะ,วายน้าหรือพายเรือเขาไปชวย
ํ
(๖) ดําน้ําระยะลึกไมเกิน ๒ เมตรจากผิวน้า เพื่อใชมือทั้งสองหยิบวัตถุจากกนสระแลวโผลขึ้น
ํ
เหนือน้ําวายกลับไปยังฝง โดยถือของนั้นดวยมือทั้งสองขาง
ขอ ๕๒ นักพายเรือ
(๑) สามารถพายเรือในกระแสน้ํา สาธิตการคัด, วาด, ทวนใหเรือหันไปตามทิศทางที่ตองการ
(๒) สามารถซอมแซมเรือและอุปกรณเรือพายงายๆได
(๓) สาธิตการกูเรือที่ลมในน้าใหใชพายไดตอไป
ํ
(๔) รูจกทางน้าที่ใชสําหรับพายเรือ หางจากบานของตนหรือที่ตั้งกองลูกเสือของตนภายใน
ั ํ
ระยะทาง ๘ กิโลเมตร
(๕) รูจักทางน้าในภูมิประเทศรอบบานของตนหรือกองลูกเสือของตนภายในรัศมี ๑๐ กิโลเมตร
ํ
พรอมทั้งเขาใจถึงสิทธิในการใชทางน้ํา อุปสรรคในการใชทางน้ํานันๆ ้
(๖) รูจักอุปกรณที่จําเปนในการเดินทางอยูคายพักแรมทางน้ํา

(๗) รวมเดินทางไปอยูคายพักแรมทางน้ํากับเพื่อนลูกเสือในระยะทาง ๕๐-๘๐ กิโลเมตร โดยแรม
คืน ๒ คืน เสนทางที่ใชนนตองไดรับอนุญาตจากกรรมการสอบและหลังจากเดินทางแลวใหเสนอรายงาน
ั้
ตอกรรมการสอบ


๑๐๙

ขอ ๕๓ นักกระเชียงเรือ
(๑) สอบไดเครื่องหมายนักกระเชียงเรือหรือไดรับเครื่องหมายนักกระเชียงเรือตามหลักสูตร
(๒) รูจักการขึนลงเรือและการนั่งเขาประจําตําแหนงเรือกระเชียง
้
(๓) สามารถใชขอตะเพราะไดถูกตองและเหมาะสม
(๔) สามารถตีกระเชียงแบบตีเกียรติยศ, ตีปกติ และตีตามสบาย ทั้งแบบปดจังหวะและเปดจังหวะ
(๕) สามารถปฏิบัติหนาที่นายทายเรือกระเชียงได
(๖) รูและสามารถควบคุมเรือกระเชียงในการออกเรือและเทียบเรือเขาออกทาไดปลอดภัย
(๗) แสดงวิธีการรากกระเชียง และการทวนกระเชียงได
(๘) สามารถตีกระเชียงโดยใชเรือเล็กหรือเรือยาง โดยตัวเองเพียงคนเดียวดวยกระเชียง ๒ มือได
(๙) มีสวนรวมในการตีกระเชียงไปกลับในระยะทาง ๑๐ กิโลเมตรภายในเวลาไมเกินครึ่งวัน
ขอ ๕๔ กลาสีเรือ
(๑) มีความรูในเรื่องสวนประกอบและสวนตางๆของเรือใหญ
(๒) รูจักประโยชนของเชือกชนิดตางๆ และใชเงื่อนเชือกบนเรือ
(๓) สามารถเย็บ, ซอม, ปะผาใบที่ขาดเสียหายใหมีสภาพดี สามารถใชงานได
(๔) สามารถแทง, ถัก, ตอเชือก
(๕) รูจักรอก ประโยชนของรอกและการรอยรอก
(๖) แสดงการใชดิ่งน้ําตืนวัดหาคาความลึกของน้ํา
้
(๗) แสดงการชักหยอนเรือเล็กขึ้น-ลงเรือใหญ
(๘) มีความรูเรื่องการใชเครื่องชูชีพและสามารถแนะนําผูอื่นได

(๙) เขาใจการระวังรักษาเรือและการทําความสะอาดเรือ
(๑๐) มีความรูเกี่ยวกับการถือทายเรือใหญ
๑๐.๑ การสั่งการนําเรือและการถือทายเรือ
๑๐.๒ การรับสงหนาที่ยามถือทาย
๑๐.๓ เข็มทิศและการอานเข็มทิศ
ขอ ๕๕ การควบคุมการจราจรทางน้ํา
(๑) มีความรูเรื่องกฎขอบังคับยานพาหนะในทะเลหลวง และนานน้ําทีตอเนื่องกับทะเลหลวง
่
(๒) มีความรูเรื่องกฎการเดินเรือในลําน้ําและความเร็วปลอดภัย
(๓) รูวิธีการปองกันอันตรายจากเรือโดนกันและการหลีกเลี่ยงการโดนกัน


๑๑๐

(๔) รูวิธีการเดินเรือในรองน้าที่แคบ
ํ
(๕) มีความรูเรื่องกฎการนําเรือและการแลนใบ
(๖) รูวิธีการปฏิบัติของเรือในทัศนะวิสัยทีจํากัด
่
(๗) เขาใจถึงการใชไฟเดินเรือ, ทุ นเครื่องหมาย และทุนไฟตางๆ
(๘) มีความรูและสามารถสาธิตสัญญาณเสียง และสัญญาณไฟทีใชในการเดินเรือได
่
(๙) มีความรูเรื่องการชวยเหลือเรือที่เสียหาย, เกยตื้นหรืออัปปางใหพนจากเสนทางการสัญจร

ขอ ๕๖ การปองกันความเสียหายและดับเพลิงไหมบนเรือ
(๑) สอบไดวิชานักดับเพลิงตามขอ ๑๒
(๒) เขาใจถึงสาเหตุแหงการเกิดของไฟและการกระทําใหไฟดับ
(๓) สามารถใชเครื่องมือดับเพลิงแบบตางๆไดเหมาะกับชนิดของไฟ
(๔) สาธิตการใชเครื่องมือดับเพลิงในการดับไฟที่ลุกไหมในระยะเบื้องตน
(๕) เขาใจและทราบถึงอันตรายในการใชเครื่องมือดับเพลิงเบื้องตน
(๖) มีความรูในการใชฝอยน้าจากหัวฉีดดับไฟ
ํ
(๗) สาธิตการดับไฟที่ลุกไหมในหองจําลองหรือหองในเรือไดอยางปลอดภัยและถูกวิธี
(๘) สามารถเปนผูชวยเจาหนาที่ในการดับเพลิงไหมบนเรือหรือชวยจัดสงอุปกรณในการดับเพลิง
ขอ ๕๗ การเรือ
(๑) มีความรูเกียวกับขนบธรรมเนียมประเพณีของชาวเรือ
่
(๒) มีความรูเกี่ยวกับการจัดสวนราชการภายในเรือหลวง
(๓) เขาใจการจัดแบงประเภทของเรือชนิดตางๆทั้งเรือรบ, เรือสินคาและเรือโดยสาร
(๔) อธิบายถึงสวนตางๆของตัวเรือ
(๕) สามารถบอกประเภทหรือชนิดของเรือไดจากภาพถายหรือภาพเขียนอยางนอย ๑๐ แบบคือ
เรือรบ ๕ แบบ, เรือสินคา ๓ แบบและเรือโดยสาร๒ แบบ
(๖) มีความรูเกียวกับเครื่องควบคุมการเดินเรือและเครื่องชวยการเดินเรือ
่
(๗) เขาใจในกฎระเบียบของการโดยสารไปกับเรือหลวง
(๘) สาธิตการใชเครื่องชูชีพชวยชีวิตได
(๙) สามารถรูและเปาสัญญาณนกหวีดเรือได


๑๑๑

ขอ ๕๘ การดํารงชีพในทะเล
(๑) มีความรูเกียวกับการเตรียมตัวและสิ่งจําเปนในการดํารงชีพในทะเล
่
(๒) มีความรูเกี่ยวกับอันตรายจากจุลชีพและสัตวทะเล
(๓) สามารถประกอบอาหารจากสิ่งที่หาไดจากทะเล และเขาใจถึงคุณประโยชน,อันตรายจากการ
บริโภคเปนอาหาร
(๔) สามารถหาน้ําจืดไดจากการดํารงชีพในทะเลอยางนอย ๓ วิธี
(๕) เขาใจในขอปฏิบัติและคําแนะนําเมื่อตองการดํารงชีพในทะเล
(๖) สาธิตการใชเรือชูชีพและสิ่งของจําเปนที่ตองมีประจําเรือชูชีพ
(๗) มีความรูและเขาใจสิ่งที่จะตองปฏิบัติระหวางการดํารงชีพในทะเล
๗.๑ เมื่ออยูในแพรชูชีพ
๗.๒ เมื่ออยูในสภาวะที่อากาศหนาว
๗.๓ เมื่ออยูในสภาวะที่อากาศรอน
(๘) มีความรูเกี่ยวกับการปฐมพยาบาลผูชวยหรือผูบาดเจ็บ
(๙) สาธิตการชวยคนตกน้ํา ๑ วิธี
(๑๐) รูจักการปฏิบัติตนเมื่อตองดํารงชีพอยูในทะเลเปนเวลานาน
ขอ ๕๙ เครื่องหมายชาวเรือ
(๑) ไดเปนลูกเสือเอกหรือสอบไดเครื่องหมายลูกเสือโลกมาแลว
(๒) สอบไดเครื่องหมายนักผจญภัยกับวิชาการตอไปนี้อก ๒ เครื่องหมาย คือ ตนเดน, นายทาย
ี
เรือเล็ก, ชาวประมง, นักธรรมชาติวิทยา,หัวหนาคนครัว, นักอุตุนยมวิทยา, นักดาราศาสตร และนักพาย
ิ
เรือเครื่องหมายตนเดนกับนายทายเรือเล็ก เปนวิชาบังคับใหเลือกสอบเพียงวิชาเดียว
ขอ ๖๐ เครื่องหมายเชิดชูเกียรติลูกเสือเหลาสมุทร
(๑) สอบและไดรับเครื่องหมายนายทายเรือเล็กแลว
(๒) สอบไดและไดรับเครื่องหมายชาวเรือแลว
(๓) สอบไดเครื่องหมายตอไปนี้อีก ๘ เครื่องหมาย คือ นักวายน้ํา, นักแลนใบ, ผูนํารอง, การเรือ,
กลาสีเรือ, นักกระเชียงเรือ,การควบคุมจราจรทางน้ํา, การปองกันความเสียหายและดับเพลิงไหมบนเรือ,
ตนเดน, นักดาราศาสตร, นักสัญญาณ, การชวยผูประสบภัย, นักพายเรือ,นักอุตุนยมวิทยา, นักผจญภัย,
ิ
การดํารงชีพในทะเล เครื่องหมายนักผจญภัย, นักวายน้ํา, นักพายเรือ และการดํารงชีพในทะเล
เปนเครื่องหมายบังคับ
(๔) สอบภาคปฏิบติวิชาพิเศษ ซึ่งคณะกรรมการสอบจะเปนผูกําหนดใหใชเวลาไมนอยกวา ๓ วัน
ั 


๑๑๒

ขอ ๖๑ นักเครื่องบินเล็ก
(๑) สรางเครื่องบินแบบใดแบบหนึ่งตามรายการขางทายนี้ ๒ แบบ แตละแบบลูกเสือตองทําแผน
เอง และตองมีแบบพิมพเขียวประกอบ(ยอมใหใชชดประกอบสําเร็จรูปไดบางสวน)
ุ
๑.๑ เครื่องบินเล็กใชยาง บินไดนาน ๖๐ วินาที
๑.๒ เครื่องรอน (สายลากยาวไมเกิน ๑๖๔ ฟุต) บินไดนาน ๙๐ วินาที
๑.๓ เครื่องรอน (พุงดวยมือ) บินไดนาน ๔๐ วินาที
๑.๔ เครื่องบินเล็กใชเครื่องยนต บินไดนาน ๙๐ วินาที
๑.๕ เครื่องบินน้ํา (บินขึ้นจากพื้นน้ํา) บินไดดังนี้ เครื่องบินทะเล ๔๐ วินาที เรือบิน ๒๐ วินาที
๑.๖ เครื่องบินจําลองบินไดนาน ๒๐ วินาที
๑.๗ เครื่องบินเล็กใชสายบังคับติดเครื่องยนตและบินไดภายใน ๕ นาทีแสดงการบังคับเครื่องบิน
ขอ ๖๔ การควบคุมการจราจรทางอากาศเบื้องตน
(๑) รูความมุงหมายของการควบคุมการจราจรทางอากาศ
(๒) เขาใจการใชกฎจราจรทางอากาศทั่วๆไป, กฎการบินดวยทัศนวิสย,กฎการบินดวยเครื่องวัด
ั
ประกอบการบิน
(๓) มีความรูเกี่ยวกับการควบคุมการจราจรทางอากาศที่สนามบิน และตามเสนทางบิน
(๔) เขาใจความหมายและวิธใชสัญญาณตางๆที่เกี่ยวของกับการบินทั้งที่ใชในสนาม นอกสนาม
ี
ทั้งในเวลากลางวันและกลางคืน
(๕) เขาใจความหมาย และการแสดงสัญญาณติดตอ ระหวางอากาศยานกับพื้นดินเมื่อเกิดเหตุ
ฉุกเฉิน กับสามารถแสดงสัญญาณติดตอขอความชวยเหลือจากอากาศยาน
ขอ ๖๕ การควบคุมการจราจรทางอากาศ
(๑) มีความรูทั่วไปเกี่ยวกับหนาที่ และความรับผิดชอบของเจาหนาที่ควบคุม,การจราจรทาง
อากาศ, องคการบินระหวางประเทศ และความสัมพันธระหวางกิจการบินพลเรือนกับทหาร
(๒) เขาใจหนาที่และการใหบริการของหอบังคับการบิน, เกี่ยวกับการใหบริการ ชวยเหลือการ
แจงขาวสภาพของสนามบิน, ของทองฟา, การขออนุญาตเกี่ยวกับการจราจรทางอากาศ, การใหขาว และ
คําแนะนําตางๆทางการจราจรทางอากาศที่จําเปน
(๓) รูวิธีปฏิบัติในการติดตอสื่อสารขัดของ และฉุกเฉิน
(๔) แสดงการจัดการจราจรทางอากาศของสนามบินที่ลูกเสืออยูใกล


๑๑๓

ขอ ๖๖ การชวยเหลือผูประสบภัยและดับเพลิงอากาศยาน
(๑) สอบไดเครื่องหมายนักดับเพลิง ตามขอ ๑๒ และเครื่องหมายการพยาบาลตามขอ ๔๑
(๒) สามารถแสดงการปฐมพยาบาลผูปวย ที่มีอาการชะงักงัน, ขาดอากาศหายใจ,ตกเลือด กระดู
หัก, ถูกไฟลวก
(๓) สามารถแสดงการเคลื่อนยายผูประสบภัยโดยใชอปกรณและไมใชอุปกรณ
ุ
(๔) รูจักอันตรายที่เกิดขึ้นขณะอากาศยานเกิดอุบัตเิ หตุ และรูวิธีหลีกเลียงอันตรายที่อาจเกิดขึน
่ ้
ขณะเขาชวยเหลือผูประสบภัย
(๕) ตองมีความรูพอสมควรเกี่ยวกับแผนแบบสรางอากาศยานแตละชนิดไดแก
๕.๑ โครงสรางของอากาศยาน
๕.๒ ตําแหนงที่นั่งของเจาหนาที่ประจําอากาศยานและผูโดยสาร

๕.๓ ทางเขาชวยเหลือปกติและฉุกเฉิน
๕.๔ บริเวณทีจะเกิดอันตราย เชน ทอรับอากาศ, ทอไอพน และทอเทอรไบน
่
๕.๕ บริเวณทีสามารถตัดทําลายเพื่อการชวยเหลือ
่
๕.๖ ระบบดีดประทุน, ระบบดีดที่นั่ง, ระบบหามลอและอื่นๆ
๕.๗ ปริมาณและชนิดน้ํามันเชื้อเพลิงของอากาศยานแตละแบบ
๕.๘ การดับเครื่องยนตฉุกเฉิน
๕.๙ อาวุธประจําอากาศยาน
(๖) สามารถใชเครื่องมือที่ใชดับเพลิงอากาศยาน
(๗) สามารถเปนผูชวยเจาหนาที่กูภยอากาศยาน, เครื่องยายผูประสบภัยปองกัน
ั
ผูไมเกี่ยวของเขาใกลบริเวณอากาศยานที่ประสบอุบัติเหตุ ชวยดับเพลิงและชวยสงอุปกรณการดับเพลิง
อื่นๆที่จําเปน
ขอ ๖๗ การฝกเปนผูนา ํ

(๑) เขาใจความหมายของผูนํา และความจําเปนที่ตองมีผูนํา

(๒) เขาใจหลักการและจิตวิทยาของผูที่จะเปนผูนํา
(๓) สามารถแสดงใหกรรมการสอบเห็นวา ตนเองมีคุณสมบัติที่จะเปนผูนํา
(๔) ตองเขารับการฝกและสามารถทําการฝกลูกเสือดวยตนเอง ดังนี้


๑๑๔

๔.๑ การฝกบุคคลทามือเปลา
๔.๒ การจัดแถว
๔.๓ การเดินสวนสนาม
(๕) ตองผานการฝกทดสอบการเปนผูนํา ดังนี้
๕.๑ การฝกทดสอบกําลังใจ
๕.๒ การฝกแกปญหาในสถานการณตางๆ
๕.๓ การฝกหลบหลีกและหลีกเลี่ยง
ขอ ๖๘ นักปฏิบัติการทางจิตวิทยา (ปจว.)
(๑) สามารถใชและขับขี่สิ่งตอไปนี้ไดไมนอยกวา ๑ อยาง ดังนี้
- เกวียน, รถจักรยาน, รถจักรยานยนต, รถยนต
- เรือพาย, เรือแจว, เรือยนต
- มา หรือสัตวพาหนะอยางอืน ่
(๒) สามารถรางคราวๆเขียน, วาด, ถายภาพ, คน, สัตว, สิ่งของไดอยางหนึ่งอยางใด
(๓) เขาใจความหมาย จุดมุงหมายของการปฏิบัติการทางจิตวิทยา
(๔) เขาใจจุดมุงหมายและการปฏิบัติหนาที่ของเจาหนาที่ ของรัฐบาลหรือองคการตางๆ

(๕) รูจักลักษณะของภัยที่อาจจะเกิดขึ้นในชุมชน หรือทองถิ่นของตน ไดแก
- ภัยจากโจรผูราย

- ภัยจากการกอวินาศกรรม, การบอนทําลาย
- ภัยจากนักปลุกระดมมวลชน
- ภัยจากกําลังติดอาวุธจากผูไมหวังดี

- และนานาภัยที่อาจจะเกิดแกประเทศชาติ หรือแมเพียงหมูบานของตน
(๖) สามารถแสดงใหกรรมการสอบเห็นวา ตนเองมีคุณสมบัติที่จะเปนนักปฏิบัติการทางจิตวิทยา
ในเรื่องตอไปนี้
- เปนคนชางสังเกต
- มีความคิดสรางสรรค
- มีความรูรอบตัวกวางขวาง
- มีความรับผิดชอบ
- มีความกลาหาญ
- มีความรูสึกไวตอเหตุการณ
- มีไหวพริบและปฏิภาณดี
- มีความกระตือรือรน


๑๑๕

- มีความเสียสละ
(๗) มีความรูเกี่ยวกับขาวสาร และการโฆษณาชวนเชื่อ และแสดงแนวความคิดทีจะปฏิบัติการ
่
เมื่อตกเปนเปาหมายของการโฆษณาชวนเชื่อ
(๘) เขาใจเทคนิคในการติดตอประสานงาน ระหวางประชาชนในชุมชนหรือทองถิ่นกับเจาหนาที่
หนวยงานของรัฐบาลเกี่ยวกับการแสดงออก
- การใหความชวยเหลือ ดานแรงงาน ดานวิชาการ ดานจิตใจ
- การแสดงออกดวยทาทาง
- การแสดงออกดวยคําพู
- การแสดงออกดวยความบริสุทธิ์ใจและจริงใจ
(๙) สามารถแสดงใหกรรมการสอบเห็นวาจะปฏิบัติอยางไร เมื่อเผชิญกับ
- ภัยจากโจรผูรายธรรมดา ในรูปแบบตางๆ

- ภัยจากนักกอวินาศกรรมหรือบอนทําลาย
- ภัยจากนักปลุกระดมมวลชน
- ภัยจากผูไมหวังดีติดอาวุธ
(๑๐) ทําบันทึกเปนเวลาไมนอยกวา ๓ เดือน แสดงรายละเอียดเกี่ยวกับการเคลื่อนไหว, การ
เปลี่ยนแปลง, ความผิดปกติของคน, สัตว, สิ่งของและยานพาหนะภายในชุมชน หรือหมูบานที่ลูกเสือ
ประจําอยู
ขอ ๖๙ วิชาการขนสงทางอากาศ
(๑) รูจักคุณลักษณะโดยทัวไปของรมชูชีพบุคคล และรมทิ้งสัมภาระแบบตางๆเกี่ยวกับการ
่
ทํางานของรม, การระวัง และเก็บรักษารม
(๒) รูจักหลักการและวิธีปฏิบัติการของทหารพลรม, ตํารวจพลรม โดยสังเขป
(๓) รูจักวิธีสังเกตวาการปฏิบัติอยางไร ซึ่งอาจเปนพลรมหรือการขนสงทางอากาศของขาศึก
(๔) รูจักวิธีสงเกตและจดจําอากาศยานแบบตางๆที่มีใชอยูในประเทศเราและประเทศอื่น ที่ใชใน
ั
กิจการตาง
(๕) รูจักวิธีการเลือกสนามโดดลง, สนามทิ้งของ และสนามรอนลงของเครื่องบินหรือเครื่องรอน
หรือเฮลิคอปเตอร
(๖) รูจักวิธีคํานวณการกระจายของรม ที่ทิ้งจากอากาศยาน, การใหสัญญาณตางๆ ทั้งทาง
โทรศัพท หรือวิทยุ การปฏิบัติของชุดรับของที่สงทางอากาศดวยการใชรม หรืออุปกรณอื่นๆ และการเก็บ
กูรมดวยวิธีตางๆ
(๗) สามารถเตรียมอุปกรณเพื่อสงทางอากาศ, การบรรจุหีบหอแบบงายๆ,การประกอบรมทิ้งของ


๑๑๖

เขากับหีบหอ, การสรางรมทิ้งของขึ้นใชเอง โดยใชเสื้อกันฝนแบบทหาร หรือใชวัสดุแสวงเครื่อง(วัสดุที่
พอหาได)
(๘) รูวิธีชวยเหลือพลรมฝายเดียวกัน สามารถชวยเหลือพลรมเมื่อไดรับบาดเจ็บหรือติดอยูบน
ตนไม หรือสิ่งกีดขวาง และรูจักวิธีตอตานพลรมฝายขาศึกโดยสังเขป

ขอ ๗๐ แผนที่ทหารและเข็มทิศ
(๑) มีความรูเบื้องตนเกียวกับแผนที่ทหาร ตอไปนี้
่
๑.๑ ความหมายและชนิดของแผนที่ระวางตางๆ
๑.๒ มาตราสวน, ขาวสาร, ขอบระวาง, สี และเครื่องหมายที่แสดงในแผนที่นั้นๆ
๑.๓ ทิศทาง, ทิศเหนือจริง, ทิศเหนือแมเหล็ก, ทิศเหนือกริด, มุมเยื้อง
๑.๔ ความสูง, ทรวดทรง และเสนลายขอบเขา (เสนชันความสูง)
(๒) สามารถกําหนดที่ตั้งลงบนแผนที่ดวยพิกดทางภูมิศาสตร พิกัดทางทหาร,พิกัดโปลา และ
 ั
พิกัดเสนสมมุติ
(๓) สามารถพิจารณาลักษณะภูมิประเทศเปรียบเทียบกับแผนที่
(๔) แสดงการหาทิศเหนือดวยวิธีการตางๆโดยไมใชเข็มทิศ ๓ วิธี
(๕) แสดงการวางแผนทีใหถกทิศ่ ู
(๖) รูจักชนิดของเข็มทิศทั่วไป และเข็มทิศที่ใชทางทหาร
(๗) สามารถกําหนดจุดลงบนแผนที่ ดวยการเล็งตรง, การเล็งสกัดกลับ เพื่อหาที่อยูของตนเอง
(๘) สามารถเดินทางในภูมประเทศดวยเข็มทิศ หรือวิธีอื่นๆ เชน ดาราศาสตร
ิ
(๙) มีความรูทั่วไปเกี่ยวกับภาพถายทางอากาศ
ขอ ๗๑ เสนารักษ
(๑) สอบไดเครื่องหมายการพยาบาล ตามขอ ๔๑ มาแลว
(๒) อบรมทบทวนเรื่องการปฐมพยาบาล เกี่ยวกับบาดแผลชนิดตางๆรวมทั้งบาดแผล ซึ่งเกิดจาก
กระสุนปน, วัตถุระเบิด และแผลไฟไหม สาธิตวิธีหามเลือดโดยวิธีขันชะเนาะ หรือวิธีอื่น
(๓) อบรมทบทวนเรื่องอาการงัน (Shock) และสาธิตใหเห็นวามีความเขาใจวิธีแกอาการงันที่เกิด
จากกรณีตางๆรวมทั้งอาการงันเพราะถูกไฟฟา หรืออื่นๆ
(๔) รูจักวินิจฉัยและสาธิตใหเห็นวา มีความเขาใจในการปฏิบัติตอผูไดรับบาดเจ็บที่แขน, ที่ขา,
ขากรรไกรเคลื่อน, กระดูกสันหลังเดาะหรือหัก, สาธิตการเขาเผือกชั่วคราวเปนคูเพื่อนตาย รวมทั้งการ
เคลื่อนยายผูบาดเจ็บดวยแปลสนามแสวงเครื่องไดอยางถูกวิธีตอผูบาดเจ็บขาหักหรือกระดูกสันหลังเดาะ
อยางใดอยางหนึ่ง


๑๑๗

(๕) รูจักวินจฉัยและแกไขดวยการปฐมพยาบาล เกี่ยวกับผูบาดเจ็บ เชน ขอเคลื่อน,ขอเคล็ด,
ิ 
กลามเนื้อยอก, ถูกของรอนลวก, เปนลม, ถูกสิ่งที่เปนพิษดวยการกินหรือเขาทางบาดแผล, คนจมน้ํา หรือ
ถูกงูพิษกัด
(๖) มีความรูเรื่องการสุขาภิบาลในสนาม เกี่ยวกับการปองกันโรคระบาดตางๆ,การทําน้ําให
บริสุทธิ์, การกําจัดสิ่งปฏิกูล และสุขศาสตรในที่พักแรม
(๗) สามารถนําเพื่อนลูกเสือไปชวยผูประสบภัยตางๆได เชน เกิดอุบัติเหตุจากยานพาหนะ
(อากาศยาน), ประสบภัยจากอัคคีภัย, วาตภัย และอุทกภัย,รวมทั้งการชวยเหลือทหาร หรือผู ปฏิบัติการรบ
ที่บาดเจ็บดวย
ขอ ๗๒ การดํารงชีพในถิ่นทุรกันดาร
(๑) สอบไดเครื่องหมายนักผจญภัยในปาตามหลักสูตรวิชาพิเศษลูกเสือสามัญมาแลว
(๒) มีความรูเกี่ยวกับลักษณะของปาในภาคตางๆของประเทศไทย สามารถเรียกชื่อปาตามหลัก
ภูมิประเทศของแตละภาคได
(๓) สามารถจําแนกพืชและสัตวที่ใชเปนอาหาร และที่เปนพิษ
(๔) สามารถจับและดักสัตว ทั้งสัตวปาและสัตวน้ํา เพื่อยังชีพดวยเครื่องมือแสวงเครือง (ที่พอหา
่
ได )ชนิดตางๆกับสามารถสรางเครื่องมือดักสัตวปาหรือสัตวน้ํา ไดดวยตนเองอยางนอย ๒ ชนิด

(๕) สามารถประกอบอาหารดวยอุปกรณแสวงเครื่องในปาเพื่อใชรับประทานอยางนอยหนึ่งมื้อ
ดวยการหุงขาวและทํากับขาวหนึ่งอยาง โดยใชไมไผเปนอุปกรณ
(๖) รูจักวิธีสับฟากจากไมไผ และสรางที่พักในปาแบบตางๆโดยใชวัสดุที่มีอยูตามธรรมชาติ ให
สามารถพักแรมไดอยางสบาย และกันฝนไดสําหรับสองคน
(๗) รูจักปฏิบัติตนเมื่ออยูปาเปนเวลานาน ระวังอันตรายอันอาจเกิดจากสัตว,แมลง, เห็บ, พืชที่
เปนพิษ และวิธีปองกันโรคภัยไขเจ็บตางๆ
(๘) รูจักวิธีแสวงหาน้ําในพืนที่แหงแลงเพือยังชีพ โดยหลักการใชความรอนจากแสงอาทิตย และ
้ ่
การหาน้ําจากตนกลวยหรือพืชอื่นๆดวย
ขอ ๗๓ นักไตหนาผา
(๑) รูจักคุณลักษณะของเชือกชนิดตางๆที่ใชในการไตเขาและทําสะพานเชือก,การระวังและเก็บ
รักษาเชือก, รูจักคุณลักษณะและการใชอุปกรณตางๆที่ใชในการไตเขา ไดแก เชือกไตหนาผา, เชือกจัด
บวงที่นั่ง, หวง และถุงมือ
(๒) เขาใจวิชาการเดินปา และการเดินบนภูเขา
(๓) รูจักวิธีและสามารถในการเตรียมการไตเขา, ไตหนาผา และปฏิบัติการไตหนาผาจําลอง ดวย
วิธีไตหนาผาแบบตอไปนี้


๑๑๘

๓.๑ แบบจัดหวงที่นั่ง
-แบบเบรกที่อกและตะโพก
-แบบลงคว่ําหนา
๓.๒ แบบเรงดวน
-แบบเชือกพันตัว
-แบบเชือกรอดใตแขน
๓.๓ แบบลงทางดิ่ง
-แบบเบรกดวยตะโพก
-แบบเบรกดวยหนาอก
(๔) สามารถไตเขาลาดชันขึนลงโดยการใชเชือกปมและบันไดลิง ความสูงไมนอยกวา ๑๐ เมตร
้
(๕) รูจักวิธีใชโยทะกา และฝกหัดโยนโยทะกาไดสูงอยางนอย ๕ เมตร
(๖) รูจักวิธีทําสะพานเชือก ระยะอยางนอย ๕ เมตรรวมทั้งสามารถไตขามสะพานเชือกนั้นได ๓
แบบ
๖.๑ สะพานเชือกเสนเดียว
๖.๒ สะพานเชือก ๒ เสน
๖.๓ สะพานเชือก ๓ เสน
(๗) รูจักวิธีทําและปฏิบัติการใชเลื่อนชวยชีวิต(ลงน้ําหรือลงบก) ในระยะสูงไมนอยกวา ๑๐ เมตร
(๘) รูจักวิธีชวยเหลือและนําผูบาดเจ็บไตลงจากหนาผาดวยวิธีหนึ่งวิธีใด
๘.๑ แบบลงโดยใชเพื่อนคูฝก 
๘.๒ ไตลงโดยใชเปลสนาม
ขอ ๗๔ เครื่องหมายการบิน
(๑) ไดเปนลูกเสือเอกหรือสอบไดเครื่องหมายลูกเสือโลกแลว
(๒) สอบไดเครื่องหมายนักผจญภัย และเครืองหมายตอไปนี้อีก ๒ เครื่องหมาย คือชางอากาศ นัก
่
เครื่องบินเล็ก นักเดินทางไกล นักอุตุนิยมวิทยา นักธรรมชาติ-วิทยา นักดาราศาสตรเครื่องหมายชางอากาศ
เปนวิชาบังคับ
ขอ ๗๕ เครื่องหมายเชิดชูเกียรติลูกเสือเหลาอากาศ
(๑) สอบไดและไดรับเครื่องหมายวิชาการบินแลว
(๒) สอบไดวชาตอไปนี้
ิ
๒.๑ การควบคุมการจราจรทางอากาศ
๒.๒ การชวยเหลือผูประสบภัยและดับเพลิงอากาศยาน


๑๑๙

๒.๓ นักปฏิบติการทางจิตวิทยา
ั
๒.๔ การขนสงทางอากาศ
(๓) สอบภาคปฏิบัติวิชาพิเศษ
๓.๑ แผนที่ทหารและเข็มทิศ
๓.๒ วิชาเสนารักษ
๓.๓ การดํารงชีพในถิ่นทุรกันดาร
๓.๔ นักไตหนาผา
๓.๕ การฝกเปนผูนํา
(๔) การสอบภาคปฏิบัติใชเวลาไมนอยกวา ๓ วัน และใหมีการสอบในเวลากลางคืนดวย ๑ คืน
ซึ่งคณะกรรมการสอบจะเปนผูกําหนดให
ขอ ๗๖ เครื่องหมายผูฝกสอน


(๑) ไดรับเครื่องหมายสายยงยศ (สายหนัง) เครื่องหมายชาวเรือเครื่องหมายการบิน อยางใดอยาง
หนึ่งมาแลว
(๒) แสดงใหเห็นวา มีลักษณะเปนผูนํา และมีความปรารถนาที่จะนําเอาคุณสมบัติที่มีอยูพรอม
ดวยวิชาความรูในวิชาการลูกเสือไปใชเปนประโยชนแกลูกเสือสํารองหรือลูกเสือสามัญ
(๓) ตองไดผานการทดลองปฏิบัติหนาที่เปนผูฝกสอนในกองลูกเสือสํารองหรือกองลูกเสือสามัญ
เปนระยะเวลา ๑ เดือน และเตรียมพรอมที่จะปฏิบัติหนาที่ตอไป
ผูกํากับกลุมลูกเสือและผูกํากับลูกเสือสํารองหรือผูกํากับลูกเสือสามัญที่เกี่ยวของรับรองวาเปนผู
จะทําการฝกสอนได
(๔) ในกรณีทฝกสอนในกองลูกเสือสํารองจะตองแสดงใหประจักษวา
ี่
๔.๑ เปนผูมีความรูและความสามารถในการสอนดาวดวงที่๑, ดาวดวงที่๒,ดาวดวงที๓ ่
และเครื่องหมายวิชาพิเศษอีกสองวิชา
๔.๒ มีความรูตามหนังสือคูมือลูกเสือสํารองตามสมควร
๔.๓ รูจักหนาที่ของผูกํากับลูกเสือสํารองและผูบังคับบัญชาลูกเสือสํารองอื่นๆและรูถึง
ความแตกตางของวิธีการฝกอบรมของลูกเสือสํารองและวิธีการฝกอบรมของลูกเสือสามัญ
(๕) ในกรณีทฝกสอนในกองลูกเสือสามัญจะตองแสดงใหประจักษวา
ี่


๑๒๐

๕.๑ เปนผูมีความรูและความสามารถในการสอนวิชาลูกเสือเอกและวิชาพิเศษลูกเสือ
สามัญอีกสองวิชา
๕.๒ มีความรูตามหนังสือสําหรับเด็กชายพอสมควร
๕.๓ รูจักหนาที่ผูกํากับลูกเสือสามัญและผูบังคับบัญชาลูกเสืออื่นๆที่ประชุมนายหมู
ตลอดจนเขาใจระบบหมู


หลักสูตรและวิชาพิเศษลูกเสือ

More Related Content

What's hot

Similar to หลักสูตรและวิชาพิเศษลูกเสือ

More from watdang

หลักสูตรและวิชาพิเศษลูกเสือ