СОРОНЗ ХИЧЭЭЛИЙН ХӨТӨЛБӨР

1. Батлав .......................с/менежер Ж.Алтангэрэл
ХӨВСГӨЛ ҮНДЭСНИЙ ЛАБОРАТОРИ “ЭРДМИЙН ДАЛАЙ” ЦОГЦОЛБОР СУРГУУЛЬ
Нэгж хичээлийн хөтөлбөр. Хичээл: Хүн байгаль Сэдэв: Соронзны гайхамшиг-6цаг
Хамрах хүрээ: ЭДЦС-ийн 4-р ангийн сурагчид Бага боловсролын багш Л.Пүрэвцэрэн
Энэ насны хүүхдийн онцлог нь:
 Бодит сэтгэлгээ илүү хөгжсөн.
 Хөөрлийн процесс давамгайлдаг учир магтуулах дуртай.
 Юмны шинж чанарыг шинжлэн судлах дуртай, хэл яриа,тогтоох ой, хадгалах үйл ажиллагаа харилцан
адилгүй.
Танин мэдэхүйн болон суурь х эрэгцээ:
 Байгалийн юмс үзэгдэл, түүний учрыг мэдэх сонирхол төрүүлэх, сорил туршилтын шинжлэх ухаанч арга
барил,эзэмших
 Соронзонг гар утас, компьютер, мэдрэмтгий самбар, телевизор, электрон хэрэгслийн орчимд хэрэглэхгүй
байх чадвартай болох.
 Соронзны эерэг ба сөрөг талыг таньж мэдсэнээр зөв ашиглах, хадгалж хамгаалах.
Зорилго: Соронзонд ямар материал татагдах, татагдахгүйг, соронзон хоорондын таталцах, түлхэлцэх харилцан
үйлчлэл, соронзон биш биеийг соронзон шинжтэй болгох туршилтуудыг гүйцэтгэх замаар шинжлэх ухаанч арга
барилд суралцана.
Суралцахуйн зорилт:
 Соронзонгийн хэрэглээ, соронзон ашиглах аюулгүй ажиллагааны дүрэм баримтлах чадвар эзэмших
 Соронзонд татагддаг татагддаггүй материалыг илрүүлэх.
 Соронзны хооронд үйлчлэх хүчийг тайлбарлах, соронзнууд өөр хоорондоо таталцдаг, түлхэлцдэг гэдгийг
мэдэх
 Соронзон туйлуудыг мэдэх, зүү ашиглан зүг чиг тодорхойлох .
 Төмөр хадаасыг соронзон шинжтэй болгох, соронзон шинжийг алга болгохыг туршилтаар батлах.
Нэгж сэдвийн агуулга:
Судлагдахуун /мэдлэг/
Ур ухаан /чадвар/
Соронзон үйлчлэл
Соронзонд татагдах зүйлийг ялгаж таних
- Соронзонгийн 2 туйл / N. S /
- Таталцал – эсрэг туйл
- Түлхэлцэл – ижил туйл
/ туршилт -1 /
Эсрэг туйлууд таталцдаг болохыг туршилтаар батлах
Ижил туйлууд түлхэлцдэг болохыг туршилтаар батлах
Соронзон чанарын тухай
Соронзонг төмөрт ойртуулбал жижиг соронзонгууд нэг зүгт
чиглэн төмөр соронзтой болохыг мэдэж авах
Соронзонгийн хоёр туйлд татах хүч их байдгийг туршилтаар
батлах.
Соронзон чанаргүй төмрийн доторх жижиг соронзонгууд эмх
замбраагүй байдаг болохыг мэдэх

2. Соронзон хүч
 Соронзон хүчийг
сулруулах
 Усан доторх
соронзон
Янз бүрийн хэлбэртэй соронзонгуудын хүч өөр байдгийг мэдэх
“Соронзон хүчийг сулруулах” туршилт хийж, дүгнэлт гаргах
“Усан доторх соронзон” туршилт хийж, дүгнэлт гаргах
-Хадаасны соронзон чанар
- Соронзон хүчний дамжуулалт
/ Туршилт-5, 6 /
Хадаасыг соронзон чанартай болгох туршилтыг гүйцэтгэн
дүгнэлт гаргах.
Нэгж хичээлийн дүгнэлт
Соронзонгийн тухай олж авсан мэдлэг чадвараа дүгнэх
Нэгж хичээлийн цагийн төлөвлөлт:
№
Ээлжит хичээлийн
сэдэв
цаг
Хичээл
зохион
байгуулах
хэлбэр
Хичээлд хэрэглэх
шинэ нэр томьёо
Амжилтын шалгуур
1 Соронзон юуг
татдаг вэ?
40
мин
Хосоор,
хэсгээр
Соронзон, татах ба
татахгүй, төмрийн
үртэс, төмөрлөг бие
1.Төмөр, ган /төмрийн хайлш /, никель
зэрэг материал соронзонд татагддагийг
мэдэх
2.Зэс, хөнгөн цагаан, хуванцар, даавуу,
цемент, шил гэх мэт бусад материал
соронзонд татагддаггүй гэдгийг мэдэх.
3. Бие ба материалаа зөв ялган таних
2 Соронзны
үйлчлэл
40
мин
Хосоор
хэсгээр
багаар
Соронзны үйлчлэл,
орчин
1.Соронзон цаасыг нэвтэлдэг гэдгийг
мэдэх.
2. Соронзон усыг, агаарыг нэвтэлдэг.
3 Соронзон туйл 40
мин
Хосоор,
хэсгээр
N ба S туйл,
туйлуудын харилцан
үйлчлэл
1.Соронзонгийн N ба S туйлыг мэдэх.
2.Ижил туйл түлхэлцэж, эсрэг туйл
таталцдаг гэдгийг мэдэх.
3.Соронзонгийн хоёр туйлд соронзны хүч
их байдаг гэдгийг мэдэх.
4 Хадаасыг
соронзтой болгоё
80
мин
Хосоор,
хэсгээр
Соронзон шинж,
луужин
1.Төмөр ба хадаасыг соронзон шинжтэй
болгох,
2.Соронзон шинж хэсэг хугацааны дараа
алга болдог гэдгийг мэдэх.
3. Луужингийн N туйл үргэлж хойд зүгийг
заадаг гэдгийг мэдэх.
5 Нэгдсэн дүгнэлт,
мэдлэг шалгах
60
мин
Анги
нийтээр
Мэдлэг, чадвараа үнэлүүлэх.

3. Нэгж хичээлд ашиглах хэрэглэгдэхүүний жагсаалт:
№ Ээлжит хичээлийн
сэдэв
Ээлжит хичээлд ашиглах хэрэглэгдэхүүн
Хэрэглэгдэхүүниййг ашиглах
боломж
1 Соронзон юуг
татдаг вэ?
 Соронз- 18 ш,
 Лааз, төмөр халбага, хайч, модон болон
хуванцар халбага, бичгийн хавчаар,
үзэг, бал, дэвтэр, ном, аяга,аяганы уут-
тус бүр 5ш.
 Төмрийн үртэс, үртэс гаргах элс.
 Хосоор ажиллах ажлын хүснэгт-19ш.
 Цагаан самбар-37ш, маркер,гэрэл
дохио хүүхэд
бүрт.
Сагсан
дотор
хийсэн
материа
луудыг
соронзонд
татагддаг,
татагддаг-
гүйгээр нь ялгана. Таамаглал болон
санал дүгнэлтээ цагаан самбар
дээрээ зурж дүрслэн, өөрийгөө
үнэлүүлэн, мөн бусдыгаа үнэлнэ.
2 Соронзны үйлчлэл  Янз бүрийн хэлбэртэй соронз
 Цаас, шилэн аяга, зоосон мөнгө,
 Хуванцар сав, мод,
 Эрэг боолт, бичгийн хавчаар, ус,
халбага, / 5 баг бүрт /,
 Цагаан самбар, маркер, амжилтын
тууз,явцын үнэлгээнд ашиглах смайл –
хүүхэд бүр бэлтгэнэ.
3
Соронзон туйл  N ба S туйл бүхий тах, шулуун
хэлбэртэй соронз-6ш, дугуй соронз-
19ш,,
 Савтай бичгийн хавчаар, савтай ус.
 Сурагч бүр цагаан самбар, маркер,
гэрэл дохио.
 Бодлын бөмбөлөг- 37ш
Туршилтыг
гүйцэтгэх.
4 Хадаасыг
соронзтой болгоё.
 Соронз -19ш
 Бичгийн хавчаар 5 хайрцаг
 Элс
 Гэрлэн дохио
 Эсгий бал
 Цагаан самбар
 Хайч, хадаас
5 Нэгдсэн дүгнэлт,
мэдлэг, чадвар,
хэрэглээг үнэлэх.
 Сурагчдын мэдлэг, чадвар, хэрэглээг
үнэлэх нөхөх, сонгох, бүтээх, гүйцээх
даалгавар бүхий сорил тест-37ш

4. Батлав...................сургалтын менежер Ж. Алтангэрэл
Хөвсгөл: Үндэсний лаборатори “ Эрдмийн далай” цогцолбор сургууль
Хүн байгаль-Соронзны гайхамшиг Бага боловсролын 4-р анги
Ээлжит хичээлийн хөтөлбөр №1 2014-01-08
Хичээлийн
сэдэв
Соронзон юу
татдаг вэ?
Түлхүүр үг
Cоронзон,
татах ба
татахгүй,
төмрийн
үртэс,
төмөрлөг бие,
төмөрлөг бус
бие
Зорилго:
Соронзонд татагддаг ба
татагддаггүй биесийг
ялган танина.
Амжилтын шалгуур:
1.Төмөр, ган /төмрийн
хайлш /, никель зэрэг
материал соронзонд
татагддагийг мэдэх.
2.Зэс, хөнгөн цагаан,
хуванцар, даавуу,
цемент, шил гэх мэт
бусад материал
соронзонд татагддаггүй
гэдгийг мэдэх.
3. Бие ба материалаа
зөв ялган таних.
Зорилт
 Соронзонд татагддаг,
татагддаггүй
материалыг илрүүлэх
 Таамаглал
дэвшүүлэх, бичих,
ярилцах
 Материалыг ангилах,
ялгах, зураглах,
шинжийг судлах
 Соронзон ашиглах
аюулгүй
ажиллагааны
дүрмийг баримтлах
 Үйл ажиллагаагаа
нэгтгэн дүгнэх
хэлэлцүүлэг зохион
байгуулах.
Хичээлийн
хэрэглэгдэхүүн
 Соронз
 Бичгийн хавчаар
 Лааз
 Гэрлэн дохио
 Эсгий бал
 Цагаан самбар
 Шил
 Хуванцар
халбага
 Даавуу
 Ангид байгаа эд
зүйлс
 Элс, төмрийн
үртэс
 Ажлын хүснэгт
Хичээлийн
зохион
байгуулалт
 Хэсгээр
 Хосоор
Өмнөх мэдлэг- Соронзонгийн тухай анхны ойлголт, өөрийн тамаглал, ахуй хэрэглээний соронзны тухай мэдлэг
Хичээлийн зохион байгуулах арга зүй
Үе шатууд Багшлахуй Суралцахуй
Эхлэл
6 минут
Багш сурагчидтай мэндлээд, өнөөдрийн хичээлд
хосоороо болон багаараа хамтран идэвхтэй
оролцохыг уриална. /багийн сурагчид хичээлд
дугаараар дуудагдаж оролцохыг сануулна
Сэдэл :ҮА №1
Том тунгалаг савтай усанд хөвж байгаа нугасыг
/тоглоомон нугасны дотор соронз нуусан байна /
багш нь хооллоё. Нугас хоол идэхээр ирэх болов
уу? Миний барьж байгаа халбагатай хоолноос идэх
болов уу? /багшийн барьж байгаа халбага ган
байх/ /Асуулт №1/ Багшийнхаа дэвшүүлсэн
асуудалд өөрсдийн таамаглалаа чөлөөтэй
илэрхийлээрэй.
ҮА№2: Доороо соронзтой нугас руу ган халбагатай
хоолыг дөхүүлнэ. Нугасыг холтгох, дөхүүлэх үйлийг
хийн туршилтыг сурагчдаар ажиглуулна.
У чир шалтгааныг тайлбарлахын тулд:
Багш сурагчдын саналыг сонсон, хэлэлцүүлгийг
богино хугацаанд удирдаж, соронзны тухай үзэх
сэдвийг тодруулна.
Өнөөдрийн хичээлийн сэдэв, зорилго, зорилтоо
танилцуулна. Аюулгүй ажиллагаа, түлхүүр үгсийг
танилцуулна.
Багш баг бүрт сагстай материал тараан өгнө.
Сагсан дотор соронзонд татагддаг, татагддаггүй
ижил биетүүд ба материалуудыг хийсэн байна.
Хосоор ажиллах ажлын хүснэгтийг хоёр сурагчийн
дунд нэгийг тараан өгнө.
Сурагчид багштай мэндлээд, өнөөдрийн
хичээлд багаар хамтран хичээлдээ оролцох
дэгээ ярилцан, багийн ахлагчаа сонгон,
өөрсдийгөө 1-7 хүртэл тоогоор дугаарлана.
Асуулт №1-д хүүхэд бүхэн өөрийн санал
бодлоо чөлөөтэй илэрхийлнэ. / ирнэ.
ирэхгүй, хооллоно, хооллохгүй... гм /
ҮА№2-ыг ажиглаад сурагчид нугас яагаад
хүрч ирсэнд, буцаад холдож явсанд
таамаглалаа хосоороо ярилцаад, дараа нь
багаараа хэлэлцээд санал дэвшүүлнэ.
Таамаглалаа багийн 1-р сурагчид бусдадаа
тайлбарлана, саналуудаа ангиараа
хэлэлцэнэ.
Хэлэлцүүлэгт бүх сурагчид оролцон,
өнөөдрийн хичээлээр судлах зүйлээ мэдэж
авна.
Хичээлийнхээ зорилго, зорилтоо
ухамсарлан ойлгоно.
Багийн гишүүд хосоор ажиллах хуудсыг
аваад багшийн зааврыг анхааралтай
сонсоно.
Аюулгүй ажиллагаа:
Соронзонг унагаж гэмтээвэл соронзон чанар
нь алдагдана.
Хуруу гараа гэмтээхээс болгоомжлох.

5. Дунд хэсэг
18 минут
ҮА№3. Багш: Сагсан дотор байгаа биетүүдийг
соронзонд татагдах, татагдахгүйгээр нь ялгаад
анхны таамаглалаа хосоороо хамтран
хүснэтэнд бичээрэй.
Таамаглалаа баг дотроо бусдадаа
танилцуулсны дараа багш дараах туршилтыг
сурагчдаар гүйцэтгүүлнэ.
Туршилт№1: Хосоороо ажиллаж, таамаглалаа
баталъя. Хүүхэд бүрт жижиг соронзон өгнө.
Соронзонд татагдаж байгаа биетүүдийг цагаан
самбарынхаа нэг талд, татагдахгүй байгаа
биетүүдийг цагаан сабарынхаа нөгөө талд
зургаар илэрхийлнэ.
Сурагчдын туршилтын үр дүнг зу рсан байдлыг
ажиглана. Багийн 2-р гишүүд өөрийн ажиглаад
зурснаа бусдадаа тайлбарлана.
Багш туршилтын үр дүнг хэрхэн илэрхийлж
байгааг цагаан самбараас ажиглаж явцын
үнэлгээг хийж, тэмдэглэнэ.
Багийн гишүүдийг мэдээлсний дараа бүх
зургуудыг нэгтгэн ялгах даалгавар өгч
туршилтын үр дүнг нэгтгэн хэлэлцүүлэг зохион
байгуулна.
Багш соронзонгийн тухай дараах сонирхолтой
мэдээллийг сурагчдад мэдээлнэ.
Мэдээлэл№1: Одоогоос 2000 гаруй жилийн
өмнө эртний Грекчүүд төмрийн үртсийг
өөртөө татах чадвартай үл мэдэгдэх чулууг
олж илрүүлжээ.
Энэ чулуу бол соронз юм.
Үүний дараа дундад Азийн Магнезия гэдэг
уулын чулуу ийм чанартай байсан ба эндээс
үүдэн “магнит” гэдэг үг дэлгэрч үүнийг
монголчууд соронз (соронзон) гэж нэрлэж
иржээ.
Магнезия уул
Туршилт №2.
Одоо бүгдээрээ анги танхимдаа байгаа эд
зүйлсийн соронзон шинжийг судлах туршилтыг
хийцгээе. Бүх сурагчид хостойгоо хамтран
туршилтыг гүйцэтгэнэ.
Туршилт гүйцэтгэх, бичгэн мэдээлэл
боловсруулж буй байдал, хамтран ажиллах,
бусдыгаа сонсох чадварт явцын үнэлгээ хийнэ.
Туршилтын үр дүнд ангид байгаа юмсын
соронзон чанарыг сурагчид ойлгон авна.
Сэргээн санах түвшин:
Сурагчид хосоороо ярилцаад сагсан доторх
биетүүдийг соронзонд татагдах,
татагдахгүйгээр нь анхны таамаглалаараа
ялган ажлын хүснэгтэнд бичнэ.
Баг дотроо таамаглалаа ярилцана.
Бие Таамаг
лал
Үр
дүн
Материал
Лааз Төмөр
Лааз хцагаан
Хавчаар Төмөр
Хавчаар Хуванцар
Аяга Шилэн
Аяга Хуванцар
Халбага Ган
Халбага Хцагаан
Үзэг Төмөр
Хайч хуванцар
Ойлгох түвшин:
Туршилтыг хосоороо гүйцэтгэнэ. Үр дүнг
цагаан самбар дээрээ зургаар илэрхийлнэ.
Баг бүрийн 2-р гишүүний санал бодлыг
сонсоод улаан,ногоон,шар картаар санал
нийлж байгаа эргэлзээтэй байгаа,нийлэхгүй
байгаагаа илэрхийлнэ.
Хэлэлцүүлгийн үр дүнд сурагчид өөрсдийн
таамаглалаа батлан соронзонд татагдах ба
татагдахгүй биесийг ялган таних чадвартай
болно.
Багшийн уншсан мэдээллийг анхааралтай
сонсож, ойлгож авна.
Хэрэглээ, ойлголт:
Туршилт№2:
Сурагчид хос, хосоороо хамтран ангид байгаа
эд зүйлсэд жижиг соронзуудаа ойртуулан
шинжүүдээр нь ялган 2 цаасан дээр
тэмдэглээд, туршилтын үр дүнгээ самбарт
байрлуулна.
Соронзонд татагдсан Соронзонд татагдаагүй
самбар
Хаалганы
бариул
Ангийн
түлхүүр
ширээ
хөшиг
цонх
Шал...гм

6. Бататгал үе
10 мин
Дүгнэлт үе 5
мин
Гэрийн
даалгавар 1мин
Ялгаатай байдлыг харгалзах:
Асуулт№1: Ахуй амьдрал дахь соронзонгийн
хэрэглээний талаар мэдлэгээсээ бусадтайгаа
хуваалцана уу? Жишээгээр тайлбарлаарай.
Асуулт№2: Биеүдийн соронзон чанарыг судлах
явцдаа бие ба материал 2-ын ялгааг хэрхэн
ойлгосон бэ? Жишээ гарган тайлбарлана уу?
Асуулт№3: Ямар материалаар хийсэн бие
соронзонд сайн татагдах вэ? Жишээ нь:
Асуулт№4: Цахилгаан хэрэгсэл, телевизор,
компьютерын дэлгэц, гар утас, соронзон карт
зэрэгт соронзонг ойр байлгадаггүй учрыг
тайлбарлаарай?
Асуулт№5: Соронзийг юунд ямар ашигтайгаар
хэрэглэх боломжтой вэ?
Багууд дээрх таван асуултаас сонгон авч
багаараа ярилцаад, хариултыг багын 3-р гишүүн
хариулна.
Багуудын хариулттай санал нийлж байгаа
эсэхээ сурагчид улаан, ногоон, шар картаар
бусдыгаа үнэлнэ. Өөрсдийн мэдлэгээ багшаар
үнэлүүлнэ. Нэмэлт мэдээлэл ө гч болно.
Гоёл чимэглэлд,хү зү ү ний зү ү лт, бугуйвч
Эмчилгээнд,соронзон зү ү , бумба,
Ахуйд:
Цахилгаан хэрэгслү ү д, хө гжим
Ү зэг харандааны сав гэх мэт эдгээр
зү йлү ү дийг багш ү зү ү лнэ.
Сонирхуулахад:
Манай Монголын Сэлэнгэ аймгийн Хү дэр
сумын Тө мө ртэйн толгой уулын чулуу
соронзон шинж чанартай.
Багш өнөөдрийн хичээлээс ойлгосон зүйлээ
“2од, 1хүсэл”-дээ бичихийг хүснэ.
2 ОД
1 ХҮСЭЛ
1.
1.
2.
Багш сурагчдыг 2 од, 1 хүслээ унших явцад
өөрийн заасан хичээлдээ үнэлэлт, дүгнэлт
хийнэ.
Элс, шороо, соронз ашиглаад төмрийн үртэс
гаргах бодь туршилтыг гэр бүлийнхэнтэйгээ
хамтран хийгээд, төмрийн үртэс гарган
авчраарай.
Багийн гишүүд ярилцаад өөрсдийн хариулах
боломжтой асуултыг сонгон авч ярилцаад
хариултаа баг бүрийн 3 дугаартай сурагч
хариулна. Бусад багийн сурагчид сонсоно,
нэмэлт хариулт хэлэх буюу алдаа гарвал
засна.
Багуудын хариулах боломжит хувилбар:
1.Хөргөгчин дээр наасан соронзтой тоглоом,
гар утасны гэрний соронз, самбар дээрх
үзүүлэн зураг
2.Биеийг материалаар хийдэг. Соронзонд
сайн татагддаг материалаар хийсэн бие
соронзонд татагдана. Соронзонд татагддаггүй
материалаар хийсэн бие соронзонд
татагдахгүй.
3. Төмөр, ган, никель материалаар хийгдсэн
бие соронзонд сайн татагдана. Жнь: халбага,
сав...гм
4. Эдгээр эд зүйлст соронзонг ойртуулахад
гэмтэх аюултай учир соронзноос аль болох
хол байрлуулах. сурагчдын хариултыг
сонсоод нэмэлт тайлбар багш өгнө
5. Газар унагасан зүү хайхад.
..,гм
Санал нийлж байвал ногоон, эргэлзэж буюу
нэмэлт байвал шар, огт санал нийлэхгүй бол
улаан картаа өргөж сурагчид бие биенээ
үнэлнэ.
Сонирхолтой мэдээллийг сонсоно, ойлгож
авна, амьдрал ахуйдаа ашиглах чадвартай
болно.
Өнөөдрийн хичээлээс хамгийн сайн ойлгосон
мэдлэг, чадвар, хандлагаа 2одондоо бичиж,
сайн ойлгоогүй, цаашид мэдэхийг хүсэж
байгаа зүйлээ 1хүсэлдээ хүүхэд бүхэн бичээд,
уншаад хананд байрлуулна.
2 ОД
1 ХҮСЭЛ
1.
1.
2.
Сурагчид гэрийн даалгавраа тэмдэглэн авна.

7. Батлав сургалтын менежер Ж. Алтангэрэл
Хө всгө л: Ү ндэсний лаборатори “ Эрдмийн далай” цогцолбор сургууль
Хүн байгаль- Соронзны гайхамшиг Бага боловсролын 4р анги
Ээлжит хичээлийн хө тө лбө р №2 2014-01-08
Хичээлийн
сэдэв:
Соронзон
үйлчлэлийг
судалъя.
Зорилго:
Соронзон ямар
шинж агуулж
байдгийг
судалж мэдэх.
Амжилтын
шалгуур:
1.Зайнаас
соронзон
үйлчилдгийг
мэдэх
2.Соронзон
ихэнх биеиийг
нэвт
үйлчилдгийг
мэдэх
3.Ү йлчлэлийн
хүч нь зайнаас
хамаарч
суларч,
ихэсдгийг
мэдэх.
Зорилт :
 Тө рө л бүрийн
соронзонгийн
зайнаас үйлчлэх
хүчийг ажиглах
 Соронзнуудын
ихэнх биеийг
нэвтлэн үйлчлэхэд
зай нө лө ө лж
байгааг ажиглах,
судлах.
 Туршилтаар батлах,
дүгнэх
 Тайлбар хийх,
хэлэлцэх
Түлхүүр үгс:
 Соронзон
ү йлчлэл
 Орчин
Хичээлийн
хэрэглэгдэхү ү н:
 Соронз
 Цаас, ном,
шилэн аяга,
зоосон
мөнгө,
 Хуванцар
сав, мод,
 Эрэг боолт,
бичгийн
хавчаар, ус,
халбага, / 5
баг бүрт
 Эсгий бал
 Цагаан
самбар
 Смайл
 Тоглоомууд
Хичээлийн
зохион
байгуулалт:
 Хэсгээр
 Хосоор
Ө мнө х мэдлэг- Соронзонд татагддаг, татагддаггүй биеийн тухай.
Хичээлийн зохион байгуулах арга зү й
Ү йл
ажиллагааны
ү е шатууд
Багшлахуй Суралцахуй

8. Эхлэл хэсэг
8минут
Багш сурагчидтай мэндлэн, хичээлийг
удирдан явуулах хэлбэр, багаар хэрхэн
зохион байгуулж оролцох талаар
сурагчдаас санал аван, хичээлдээ
идэвхтэй оролцохыг хүснэ. 2 мин
Сэдэлжүүлэх ү е: Соронзны зайнаас
үйлчлэх үйлчлэлийг ашигласан
сонирхолтой туршилтыг багш үзүүлэхэд
бэлтгэнэ.
Ү А№1. Картон цаасан дээр тавьсан
туулайг сурагчдад харуулна. амьтны
дотор жижиг соронзон эсвэл тө мө р
хавчаар хийсэн байна
Асуулт №1. Картон дээр тавьсан туулайг
багш нь соронзонгоор татаж хө дө лгө ж
чадах уу? Ө ө рсдийн бодлоо гэрлэн
дохиогоор илэрхийлээрэй.
Сурагчдын таамаглалыг батлах бодь
туршилт:
Туршилт №1: Туулай
тавьсан картон цаасан
доор соронз бариад
гүйлгэнэ. Энэ үед картон
дээр тавьсан туулай
хө дө лж, соронзон холын зайнаас
үйлчилдэг шинжтэйг таньж мэдэхэд үйлд
сурагчдыг тө влө рүү лэхэд чиглэгдэнэ.
Багш сурагчдын санал бодлыг сонсоод:
-Ө нө ө дө р бид соронзны гайхамшигт
чанаруудыг туршилт хийж илрүү лэх
болно.
Хичээлийн сэдэв :
Соронзон харилцан үйлчлэл.
Зорилго, зорилт, амжилтын шалгуураа
танилцуулна.
Сурагчид багштай мэндлэн, хичээлд
хамтран оролцох хосоо, багаа
ө ө рсдийн сонирхлоор сонгон, 5
багт хуваагдан, баг доторх зохион
байгуулалтаа хийнэ. 2мин
Сурагчид багшийн яриаг
анхааралтай сонсоод, асуусан
асуултанд ө ө рийн бодлоо гэрлэн
дохиогоор илэрхийлнэ. Чадна-
ногоон, чадахгүй- улаан, эргэлзэж
байна- шар картаа ө ргө нө .
хосоороо, багаараа ярилцаж
болно.
Багийн гишүү д ө ө р ө ө р ө нгийн савх
бэлтгэж, хичээлд савхны ө нгө ө рө ө
нэрлүүлж оролцоно.
Ойлгох үе
Багшийн туршилтыг ажиглана.
Багшийн хийж үзүү лж байгаа
туршилтыг ажиглаад, ажигласан
зүйлээ хосоороо ярилцана.
Хосоороо ярилцсан санал бодлоо
багаараа нэгтгэн, багийн улаан
ө нгийн савхтай сурагч таамаглалаа
илтгэнэ.
Бусад багийн сурагчид сонсоно,
санал нийлж байгаа үгүй эсэхээ
гэрлэн дохиогоороо илэрхийлнэ.
Туршилтын үр дүнгээ батлан,
соронзны гайхамшигт шинжүү дийг
хамтран судлах хичээлдээ хосоороо
багаараа оролцоно.

9. Дунд хэсэг
15 мин
Соронзны холоос үйлчилдэг шинжийг янз
бүрийн тохиолдолд судлахад хэрэглэх
хэрэглэгдэхүү ний багцыг баг бүрт тараан
ө гнө .
Аюулгү й ажиллагааны дү рэм:
-Шил хагалах, ус асгахаас болгоомжлох
-Хавчаарт гараа хавчихаас болгоомжлох
-Бие биенээ хүндлэх, зааврын дагуу
хамтран ажиллахыг анхааруулна.
Туршилт№2: Самбарт соронзон ашиглаж
цаасыг тогтоодог. Тэгвэл соронзны
үйлчлэл хэр зузаан цаасыг нэвтэлж
үйлчилж болохыг туршилтаар баталъя.
Туршилтын явцыг нэг сурагч нь дэвтэртээ
тэмдэглэл хө тө лнө .ямар хэмжээний
зузаантай цаасыг нэвтэлж байгааг
 Судалгааныхаа үр дүнг сурагч бүр
цагаан самбартаа тэмдэглээд
ө ргө ж
харуулаарай.
Хэн хоёрын
соронз хамгийн
зузаан цаасыг нэвтэлж
үйлчилснийг баг бүрийн ногоон
савхтай сурагч бусдадаа илтгэнэ
Туршилт№3: Хуванцар саван дотор
байгаа тө мө р хавчаарыг гараа норголгүй
авах туршилтыг гүйцэтгээрэй. Туршилтын
үр дүнг
А. Соронзонг ойртуулахад
Б. Соронзонг холдуулахад хэрхэн
нө лө ө лж байгааг тайлбарлаарай. Энэ
туршилтын үр дүнг баг бүрийн ягаан
савхтай сурагч илтгэнэ.
Туршилтын үр дүнд соронзонгийн ус
нэвтлэх чанарыг батална.
Мэдээлэл: Соронзны орчимд соронзон
орон гэсэн ө вө рмө ц орчин үүсдэг.
Соронзон нь уг орноор дамжуулж ө ө р
биед үйлчилдэг. Тэр орон нь материалыг
тодорхой хэмжээгээр нэвтрэх чадвартай.
Ойр зайд соронзон орон хүчтэй,холдоход
Багын гишүүд соронзны
гайхамшгийг судлах туршилтыг
гүйцэтгэхэд бэлэн болно.
Хэрэглэгдэхүү нийг багшийн
зааврын дагуу авч ашиглах ба
аюулгүй ажиллагааны дүрмийг
баримтлана.
1.Хосын арга: Хосоороо ярилцаад,
ө ө рсдө дө ө байгаа ном, дэвтэр гэх
мэт цаасаар хийсэн биеүд дээр
бичгийн хавчаарууд
тавьж,соронзоор доороос нь
хө дө лгө х туршилтыг гүйцэтгэнэ.
Туршилт хийх явцдаа нэг сурагч нь
соронзны цааснэвтлэх чанарыг
судалж байгаа судалгаагаа цагаан
самбартаа тэмдэглээд ө ргө ж
харуулна.
2.Ногоон ө нгийн савхтай илтгэгч
багийнхаа хосуудын хийсэн
судалгааг нэгтгээд
хамгийн зузаан
цаасны хэмжээг
бусад
багийнхандаа мэдээлнэ.
3.Багуудын судалгааны үр дүнг
сонсоод сурагчид соронзонгийн
цаас нэвтлэх чанарт дүгнэлт гаргана.
Багийн гишүү д хосоороо хамтран
туршилтыг гүйцэтгээд үр дүнгээ баг
дотроо ярилцаад илтгэгч мэдээлнэ.
Ү ү нд: Соронзонг усны гадарга дээр
ойртуулахад хавчаар татагдаж гарч
ирсэн. Соронзонг холдуулахад
хавчаар буцаад усанд эргэж унаж
байна гэх мэтээр ажиглалтаа
ярилцана.
Мэдээллийг ойлгож, тэмдэглэж
авна.
Асуулт байвал багшаас болон

10. Бататгах ү е
10 минут
Дү гнэлт ү е
6 минут
сулардаг.
Мэдлэгээ багцлахад нь сурагчдадаа
тусална.
Ялгаатай байдлыг дэмжих даалгавар:
Туршилт№4: Соронзонгийн ө ө р ямар
гайхамшигтай чанарыг судлах боломж
байна вэ? Багаараа ярилцаарай. Энэ
туршилтыг хийхдээ ө ө рсдө дө ө болон
ангид байгаа материалуудаас
ашиглаарай.
Багуудын туршилт тө лө влөх ба гүйцэтгэх
явцыг багш ажиглан мэдлэгээ хэрхэн
бататгаж байгаад болон оролцоо, багаар
хамтрах чадварт явцын үнэлгээ хийнэ.
Багуудын илтгэгч нарын туршилтын үр
дүнгийн тайлбарыг сонсоод санал нийлж
байгаа, эргэлзэж байгаа, нийлэхгүй
байгаагаа гэрлэн дохиогоороо
илэрхийлээрэй.
Асуулт байвал тэр багийн аль ч гишүү нээс
тодруулж болно.
Аль багийн туршилт та нарын сонирхлыг
татсан бэ? Багуудын туршилтыг үнэлээрэй.
Шинэ санаа гаргасан багийг багш онцлон
урамшуулна. Бүх багийн санааг дэмжинэ.
Алдаа байвал засна.
Ө нө ө дрийн хичээлээр соронзонгийн
гайхамшигтай чанаруудыг туршиж,
судалж, баталж нотолж, хэлэлцлээ. Одоо
бүгдээрээ ойлгож мэдсэн зүйлээ цагаан
самбар дээрээ зурган мэдээллээр
илэрхийлээд ө ргө өрэй.
бусдаасаа асууж болно.
Мэдлэг бү тээх тү вшин:
Багаараа хамтран жижиг соронз
болон зарим зүйлсийг ашиглан
туршилтын үед баримтлах дэг,
аюулгүй ажиллагааг анхааран
туршилтыг тө лө влө н гүйцэтгэнэ.
Сурагчид багаараа хамтран
ярилцаад туршилтаа гүйцэтгээд, үр
дүнг багийн шар савхтай, цэнхэр
савхтай хоёр сурагч хамтран
тайлбарлана.
Багуудын туршилтыг анхааралтай
сонсоно, үнэлнэ, тодруулах асуулт
асууна.
Ө ө ртө ө таалагдсан хамгийн
сонирхолтой сайн болсон багийн
туршилтанд хүүхэд бүхэн смайл
ө ргө ж үнэлгээ ө ргө нө .
-маш их таалагдлаа
-таалагдлаа
-сайжруулах шаардлагатай
Ө нө ө дрийн туршилтаас
мэдсэн мэдлэгээ цагаан самбар дээр
зургаар илэрхийлэн зурж, ө ө рийн
ойлголтоо багшаар болон
ангийнхнаараа үнэлүү лнэ.
ө ө рийгө ө , хосоо, багаа үнэлнэ.
-маш сайн ойлголоо

11. Гэрийн
даалгавар
1 минут
Зурган мэдээлэл боловсруулах чадвар,
туршилтын үр дүнг ойлгосон чадварт
хүүхэд бүрт явцын үнэлгээ ө гнө .
Ө нө ө дрийн хичээлд бүх сурагч смайл
ө ргө ж үнэлгээ ө гө ө рэй.
Сурагчдын ө ргө сө н смайлыг тоолж,
ө нө ө дрийн хичээлийн үр дүнгээ мэднэ.
Дахин сайжруулах санаагаа сурагчдаас
асууж тодруулж авна. Дараагийн
хө тө лбө рө ө боловсруулахдаа анхаарна.
Соронзны ө ө р ямар гайхамшигтай чанар
байгаа судалж олж мэдээд бусдадаа
мэдээлээрэй.
-тодруулах зүйл байлаа
-ойлгосонгүй, дахин
судалмаар
байна.
Мэдээллийг хаанаас хайхаа сурагчид
өөрсдөө чөлөөтэй сонгоно. Аль болох
сонирхолтой мэдээлэл бусдадаа
мэдээлэхийг эрмэлзэнэ.

12. Батлав................ сургалтын менежер Ж. Алтангэрэл
Хө всгө л ү ндэсний лаборатори “ Эрдмийн далай” цогцолбор сургууль
Хүн байгаль- Гайхамшигт соронзон Бага боловсролын 4р анги
Ээлжит хичээлийн хө тө лбө р №3,4 2014-01-08
Хичээлийн
сэдэв
Хадаасыг
соронзтой
болгоё
Тү лхү үр ү г
Cоронзон
шинж,
тө мрийн үртэс,
соронздох
Зорилго:
Соронзон биш
биеийг
соронзон
шинжтэй
болгохыг
туршилтаар
баталж мэднэ.
Амжилтын
шалгуур:
1.Тө мө р ба
хадаасыг
соронзон
шинжтэй
болгох аргыг
мэдэх.
2.Туршилт хийх.
3.Соронзон
чанарыг
арилгах
чадвартай
болох.
Зорилт
 Соронзон биш
биеийг соронзон
шинжтэй болгох
туршилтыг
тө лө влө х
 Соронзон
харилцан
үйлчлэлийг
шалгах туршилт
гүйцэтгэх
 Туршилтын явцыг
ажиглах,үр дүнг
хэлэлцэх
 Тайлбар хийх,
дүгнэлт гаргах.
Хичээлийн
хэрэглэгдэхү ү н
 Соронз
 Бичгийн
хавчаар
 Шороо
 Гэрлэн
дохио
 Эсгий бал
 Цагаан
самбар
 Хайч
Хичээлийн
зохион
байгуулалт
 Хэсгээр
 Хосоор
Ө мнө х мэдлэг- Соронзонд татагддаг ба татагддаггүй биеүд, ахуйн хэрэглээнд хэрэглэгддэг
соронзонгийн тухай, соронзонгийн N,S туйл,соронзны ус нэвтлэх чанар.
Хичээлийн зохион байгуулах арга зү й

13. Ү йл
ажиллагааны
тө лө влө лт
Багшлахуй
Суралцахуй
Эхлэл
10 минут
Багш сурагчидтай мэндэлнэ. Сурагчдыг
5 хэсгээр зохин байгуулна. Баг бүрт
улаан, хө х, ногоон, шар, улбар шар,
цэнхэр,ягаан ө нгийн савхнуудыг ө гнө .
Сэдэл : Соронзонд хавчааруудыг
наан татаж, яагаад хавчаар соронзон
биш атлаа ө ө р хавчаарыг
татаад байна вэ?.
Соронзон хавчаараас
маш том учраас юм болов уу?
Аль багийн
таамаглалыг зө в гэж бодож байна вэ?
Багуудын дэвшүү лсэн таамаглалд
гэрлэн дохиогоор ө ө рсдийн санал
бодлоо илэрхийлээрэй.
Сурагчид багштай мэндлээд, баг бүр
ээлжит хичээлийн үед багаа удирдах
багийн ахлагч нараа томилно. Багийн
гишүүд багшийн бэлтгэж тавьсан
савхнаас ө ө рийн дуртай ө нгө ө
сонгон авна.
1. Хосын арга: Хосоор ярилцана.
Бодлоо багаар нэгтгэн ярина.
Таамаглал дэвшүүлнэ.
Таамаглалаа баг бүрийн улаан
савхтай сурагчбусад багийнханд
танилцуулна.
Таамаглал дэвшүүлнэ.
Сурагчид гэрлэн дохиогоор ө ө рийн
тө сө ө ллө ө илэрхийлнэ.
Санал нийлж байвал-ногоон, үгүй
бол-улаан, эргэлзэж байвал-шар
картаа ө ргө нө .

14. Дунд хэсэг
25 минут
Энэ бол та бүгдийн таамаглал байлаа.
Та нарын таамаглалыг батлахын тулд
туршилт хийцгээе. /Туршилт хийхийн
ө мнө сэдэв, зорилго, зорилт, амжилтын
шалгуураа сурагчдад танилцуулна,
зө вшилцө нө ./
Тү лхү үр ү гсийг самбарт байрлуулна.
Туршилт 1. Хадаас, хайчийг
соронзоор нэг чиглэлд үрнэ.
Аюулгүй ажиллагааны зааварчилгаа
ө гнө . / Хадаасаар тоглохгүй, бие биеэ
хатгахаас сэрэмжлээрэй. Хайчны
үзүүрээс биш ишнээс нь барьж бусдад
хүргэлгүй, ө ө рийгө ө гэмтээхээс
болгоомжилж ажиллана. /
Туршилт 2. Соронзонд үрсэн хайч,
хадаасаа тө мө р хавчаарт
ойртуулна.Хавчаар хадаасанд татагдсан
уу? Хайчинд хавчаар татагдсан уу?
Ажигласнаа цагаан самбар дээр бичнэ,
таамаглалаа тайлбарлана. /
Явцын ү нэлгээ хийнэ.
Туршилт 3. Соронзонд татагдсан бие
соронз болж хувирах уу?
Сурагчдын тааамаглалыг батлахын тулд
дараах туршилтыг хийнэ.
Туршилт 4. Ө мнө х туршилтанд
хэрэглэсэн соронзонд үрсэн хайч,
хадаасаараа шорооноос тө мрийн
үртсийг ялгах туршилт хийе. Соронзонд
татагдсан бие соронз болж хувирч
чадах болов уу?
Шорооноос тө мрийн ү ртсийг ялган
авахын тулд яах вэ?
Хичээлийн зорилго, зорилт,
амжилтын шалгуураа ухамсарлан
ойлгож суралцана.
1.Хосоороо хамтарч ажиллана.
Хадаас хайчаа соронзонд үрнэ.
/Аюулгү й ажиллагааны зааврыг
сайн баримталж ажиллана. /
Ойлгох тү вшин
2. Сурагчид цагаан самбар дээр
бичнэ. -татагдсан, татагдаагүй
.
3.Сурагчид таамаглал дэвшүүлнэ.
Таамаглалаа баг бүрийн ногоон
савхтай сурагч ярина. Бусад нь
сонсоод ө ө рийн таамаглалтайгаа
харьцуулна.
Хариултаа хүү хэд бүр гэрлэн
дохиогоор мэдээлэл ө гнө . / хувирна
– улаан, хувирахгүй – ногоон,
эргэлзэж байна гэвэл шар карт
ө ргө нө .
4. Хосоороо ажиллаж багийн хүү хэд
бүр шорооноос тө мрийн үртэс ялгах
туршилтыг хийнэ. Туршилтаа
ажиглана. Тө мрийн үртсийг ялгаж
авч чадахгүй байна. Иймээс
дүгнэлтээ бичиж цагаан самбар дээр
ө ргө нө .
Чадахгүй байна гэсэн дүгнэлтэнд

15. Бататгал
15 мин
Тө гсгө л
дү гнэлт
10 мин
Туршилт 5. Хадаас, хайчийг
соронзоор нэг чиглэлд үрнэ. Соронзон
үйлчлэл авсан тө мө р биетээр шороон
дотроос тө мрийн үртсийг ялгах
туршилт хийнэ.
Туршилтын ү р дү н: Хадаас, хайч
соронзны нө лө ө гө ө р соронзон
чанартай болсон байна. Ү ү нийг
соронздох гэнэ. Гэвч хадаас хайч болон
тө мө р зүйлс соронз болж чадахгүй.
Туршилт№ 6
Хэсэг тө мрийг соронзонд хүргэвэл тэр
соронзонтой болдог. Соронзонтой
болсон уг тө мрийг чанга сэгсрэх,
унагах, цохиход соронзон шинж
чанараа алдана.
Соронзонтой болсон биеийг халаагаад
хө ргө вө л мө н соронзон шинж чанараа
алдана.
Хэрэглэгдэх зүйлийг багш багуудад
ө гнө .
Хичээлийн ү нэлгээ - дү гнэлт
Туршилтын үр дүнд юу мэдэж,ойлгож
авснаа хүүхэд бүр амжилтын туузан
дээр бичээрэй.
60 секунт – дү гнэлт хийх ү е
Бичсэн сурагч уншаад хананд
хүрнэ.
5.Туршилтаа хийж, багаараа
ажиглана.
Туршилтын гүйцэтгэлд явцын үнэлгээ
хийнэ.
Сурагчдын ойлголт:
Хадаас соронзны үйлчлэлээр
соронзон чанарыг авах боловч хэсэг
хугацааны дараа соронзон алга
болсон. Соронзон чанарыг дахин
сэргээхийн тулд соронзонд үрнэ.
Дэвтэртээ бичиж авна.
Туршилтыг хосоороо хамтран
гүйцэтгэнэ. Туршилтын явцад гар
хө лө ө бэртээж гэмтээхээс
болгоомжлохыг санана.
Хадаас ба хайч зэрэгт үйлчилсэн
соронзны хүч суларсан эсэх
туршилтын үр дүнг хосоороо
ярилцан баг дотроо мэдээллээ
солилцоно. Дараа нь баг бүрийн
цэнхэр савхтай сурагч мэдээлнэ.
Бусад сурагчид сонсоно, үнэлнэ.
Хүү хэд бүрт амжилтын тууз ө гнө . Баг
бүрийн хойд хананд 2 асуулт бичсэн
карт байна.
60 секунт – дү гнэлт хийх

16. 3 мин
байрлуулна.
Хариултын хана баг бүрийн ард
наагдсан байна. Хариултын хананд
бичигдсэн ойлголтуудыг уншиж үзээд
дараагийн хичээлээ тө лөвлө нө .
Гэрийн даалгавар: Түмпэнтэй усанд
жижиг хуванцар сав хийж дотор нь
соронз байрлуулахад N туйл аль зүгийг
зааж байна? Яагаад?
Бид юу сурав ?
Бид үүнийг яаж сурав ? /
Хэрэглэсэн түлхүүр үгсээ
ашиглана.
Ө мнө х мэдлэгүү дээ ашиглан
тайлбарлахад бэлдэж ирнэ .Гэртээ
туршиж болно.

17. Батлав сургалтын менежер Ж. Алтангэрэл
Хө всгө л: Ү ндэсний лаборатори “ Эрдмийн далай” цогцолбор сургууль
Хүн байгаль- Соронзны гайхамшиг Бага боловсролын 4р
анги
Ээлжит хичээлийн хө тө лбө р №5 2014-01-08
Хичээлийн
сэдэв
Соронзон туйл
Амжилтын
шалгуур:
1.Соронзонд N.
S туйл байдаг
гэдгийг мэдэх.
2.Ижил туйлууд
хоорондоо
түлхэлцэнэ,
эсрэг туйлууд
хоорондоо
таталцана
гэдгийг мэдэх.
3.Соронзны хүч
хоёр туйлдаа
илүү байдаг
гэдгийг мэдэх.
Зорилго:
Соронзны
таталцал
түлхэлцлийн
тухай
ойлголттой
болно.
Зорилт
 Тө рө л бүрийн
соронзонгийн
харилцан
үйлчлэлийн хүчийг
ажиглах
 Соронзнуудын ө өр
хоорондоо
таталцах, түлхэлцэх
хүчийг ойлгох,
шинжлэх
 Туршилтаар батлах,
дүгнэх
 Тайлбар хийх,
хэлэлцэх
Хичээлийн
хэрэглэгдэхүүн
 Соронз
 Бичгийн
хавчаар
 Лааз
 Гэрлэн
дохио
 Эсгий бал
 Цагаан
самбар
Түлхүү р үг
Cоронз ,
таталцал,
тү лхэлцэл,хүч,
N , S туйл
Хичээлийн
зохион
байгуулалт
 Хэсгээр
 Хосоор
Ө мнө х мэдлэг- Соронзонд татагддаг ба татагддаггүй биеүд, ахуйн хэрэглээнд хэрэглэгддэг
соронзонгийн тухай
Хичээлийн зохион байгуулах арга зү й
Ү йл
ажиллагааны
тө лө влө лт
Багшлахуй Суралцахуй

18. Эхлэл
6 минут
Багш ангийн сурагчдадаа амжилт хүснэ.
Сэдэл : Багш 2 гартаа N,S туйлтай 2
соронз бариад: Энэ хоёр соронз нийлэх
ү ү ? эс нийлэх ү ү ? Асуудал дэвшүү лнэ.
Улаан ногоон карт ө ргүүлж сурагчдын
таамаглалыг ажиглана.
2сурагчаар таамаглалыг нотлуулахын
тулд 2 соронзийг нийлүүлэх, эс
нийлүү лэх туршилтыг хийлгүүлнэ..
Ө нө ө дрийн хичээлийн сэдэв, зорилго,
зорилтоо танилцуулна.
1.Хосын арга Хосоор ярилцана.
Бодлоо багаар ярина. Нийлнэ гэж
байгаа нь ногоон картаа ,
нийлэхгүй гэж байгаа нь улаан
картаа ө ргө нө .
2. Элч томилох
2 элч N S туйлтай соронзыг
нийлүү лэхийг оролдоно
Элч сурагчдын хийж байгаа
туршилтыг бусад сурагчид
ажиглана.
Хичээлийнхээ зорилго, зорилтоо
ухамсарлан ойлгоно.

19. Дунд хэсэг
18 минут
Энэ хоёр элч нар та бүгдийн
таамаглалыг батлахын тулд туршилт
хийлээ.
Одоо хүүхэд бүр энэ туршилтыг
хийцгээе.
Туршилт 1. Багш соронзонг 2 туйлаар
нь нийлүүлж, таталцах, түлхэлцлийг
ойлгох туршилтыг хийлгэнэ. / 10мин /
Хосоор ажиллаж, туршилтаа дахин
баталъя. Ажиглаарай. Хүү хэд бүрт жижиг
соронзон ө гнө . Ажигласнаа зургаар
илэрхийлнэ. / цагаан самбар дээр /
Сурагчдын туршилтын үр дүнг зурсан
байдлыг ажиглана. Багийн 1-р гишүү д
ө ө рийн ажигласнаа бусдад тайлбарлана.
N, S туйлыг
тайлбарлаж
ө гнө .
Туршилт 2. Бичгийн хавчаарыг
соронзонд нааж аль хэсэгтээ илүү
татагдаж байгааг ажиглуулна. Зурган
мэдээллээр илэрхийлэхийг анхааруулна.
Багийн 4дэх гишүү н ажигласнаа бусдад
ярина. / 5 мин /
Соронзонгийн татах хүч 2 туйлдаа илүү
байна гэдгийг багш сурагчдын
туршилтаар батлагдаж байгааг нэгтгэж
хэлнэ.
Маш олон хавчаар татаж чадах болов
уу? Ажиглуулна, ярилцана.
Хостойгоо хамтран жижиг
соронзоо ашиглан багшийн
заврын дагуу туршилтыг
гүйцэтгэнэ.
Ойлгох тү вшин:
Сурагчид ажигласнаа хосоороо
ярилцаад цагаан самбар дээр
зурна.
Явцын үнэлгээг гэрлэн дохионы
аргаар хийж бие биенээ үнэлнэ.
Санал нийлж байвал ногоон,
нийлэхгүй бол улаан картаа
ө ргө нө .
Сурагчид
загварчлан зурна.
Нэмэх, хасах цэнэг гэсэн буруу
ойлголтоо шинжлэх ухаанч зө в үг
хэллэгээр нэрлэж сурах. Түлхүү р
үгийг ашиглана.
Ажиглана. Ажигласнаа цагаан
самбар дээрээ зургаар илэрхийлнэ.
Бусдын санал бодлыг сонсоод
улаан ногоон картаар санал нийлж
байгаа үгүйгээ илэрхийлнэ.

20. Бататгал
хэсэг
10 мин
Ү нэлгээ – ялгаатай байдал –
асуултын арга зүй:
1-р баг Хосоор ажиллана. 1-р
даалгаврыг гүйцэтгэнэ.
А. Лааз яагаад соронзонд татагдсан
бэ? Юу гэж дүгнэж байна?
2-р баг: Бичгийн хавчаар яагаад
олноор татагдав? яагаад?
3-р баг. Соронзонгийн хүч хаана их
байдаг бол ? яагаад ?
4-р баг: 2 соронзонг ойртуулахад яах
вэ? Асуултын тэмдгийн оронд
шийдлийг бичнэ үү?
5-р баг: Соронзонд ямар бие татагдах
вэ? / Картаа бусад багийнханд
харуулж баг бүрийн шар ө нгийн
дугаартай сурагчид хариулна.
1-р баг
 Лааз соронзонд метал биш тө мө р
учир татагдсан. Хө нгө н цагаан
соронзонд татагдахгүй байна.
Яагаад гэвэл тө мө р биш учир.
 2-р баг Соронзонгийн 2 үзүү рт, /
N,S туйлд / татах хүч их байгаа
учир хавчаарыг олноор татсан.
 3-р баг S, N туйлд .
4-р баг
 Түлхэлцэнэ / ижил туйл/
 Татлцана / Эсрэг туйл /
 Түлхэлцэнэ. / ижил туйл /
5-р баг
S - татах хүч сайн
N- татах хүч сайн

21. Хэрэглээ – ойлголт
Багийн гишүүдээс шар ө нгө тэй
дугаартай сурагчид багийнхаа
хариултыг бусдад тайлбарлана. Бусад
сурагчид сонсоод улаан шар ногоон
картаараа зө в, эргэлзээтэй, буруу
гэсэн үнэлгээ ө ргө хийг багш хэлнэ.
Дунд – Хүч бага
Хэрэглээ – ойлголт
Багийн гишүү дээс шар ө нгө тэй дугаартай
сурагчид багийнхаа хариултыг бусдад
тайлбарлана. Бусад сурагчид сонсоод
улаан шар ногоон картаараа зө в,
эргэлзээтэй, буруу гэсэн үнэлгээ ө ргө ж
ө ө рийгө ө болон бусдыг үнэлнэ.

22. Хичээлийн
үнэлгээ дүгнэлт
/5 мин/
Хүүхэд бүрт амжилтын тууз ө гнө . Баг
бүрийн ойролцоо хананд 2 асуулт
бичсэн карт байна.
60 секунт – дү гнэлт хийх
Хариултын хана баг бүрийн ард
наагдсан байна. Хариултын хананд
бичигдсэн ойлголтуудыг уншиж үзээд
дараагийн хичээлээ тө лөвлө нө .
Багшийн тайлбар N туйл - хойд
60 секунт
Баг бүрийн гишүү н бүр юу сурсан,
яаж сурснаа бичээд бусдад уншаад
хариултын хананд наана.
Бид юу сурав ?
Бид үүнийг яаж сурав ?
/ Хэрэглэсэн түлхүүр
үгсээ ашигла.
Соронзонгийн
татах түлхэх
хүчийг
Туршилт хийж
ажиглаж, эсрэг туйл
таталцах, ижил туйл
түлхэлцэх шинжийг
мэдлээ. ..... гэх мэт
хариулт наагдана.

23. S туйл ....ө мнө д
Гэрийн
даалгавар
/1 мин/
Хамгийн том соронз хаана байдаг юм
бол ?..... Олж мэдэхийг хичээгээгэй.
Сурагчид мэдээллийг эрж хайх
бүтээлч үйлэнд суралцана. Мэдээллээ
солилцоно.
ХИЧЭЭЛД АШИГЛАХ ХЭРЭГЛЭГДЭХҮ Ү Н
1. АМЖИЛТЫН ТУУЗ- 37 ШИРХЭГ

24. 2. ТҮ ЛХҮ ҮР Ү ГИЙН ЖАГСААЛТ 6 ШИРХЭГ
ТҮЛХ Ү ҮР ҮГ: Таталцал Түлхэлцэл Х үч , S туйл, N туйл
Шулуун соронзон, Тах соронзон
3. Хариултын хана 5 ширхэг
БИД ЮУ СУРАВ ?
БИД ҮҮНИЙГ ЯАЖ СУРАВ ?
4. ЯЛГААТАЙ ДААЛГАВРЫН АСУУЛТУУД
5. ТАХ СОРОНЗ 5 Ш , ШУЛУУН СОРОНЗ 8Ш , ЖИЖИГ ДУГУЙ СОРОНЗ 40Ш
Асуулт даалгаврууд:

25. Соронзонгийн хү ч хаана их байх вэ?
........................................
........................................
........................................

26. ........................................
Хоёр соронзонг
ойртуулахад яах вэ?
................................................................................
................................................................................

27. ..............................................................................................
..............................................................................................
....................................................
................................................................................

28. Лааз яагаад
соронзонд татагдсан
бэ?

29. Бичгийн хавчаар яагаад
олноор татагдсан бэ ?

30. Соронзонд ямар бие
татагдах вэ?

32. Соронзон нь туйлт шинж чанартай.
Хойд туйл-North pole (N)
Ө мнө д туйл-South pole (S)
Соронзны эсрэг туйлууд таталцана.

33. Соронзны ижил туйлууд түлхэлцэнэ.
Магнезия уул – Турк

34. Батлав ................... сургалтын менежер Ж. Алтангэрэл
Хө всгө л: Ү ндэсний лаборатори “ Эрдмийн далай” цогцолбор сургууль
Хүн байгаль- Соронзны гайхамшиг Бага боловсролын 4р анги
Ээлжит хичээлийн хө тө лбө р №6 Хугацаа 60 минут 2014-01-08
“Соронзны гайхамшиг” сэдвээр сурагчдын мэдлэг, чадвар, хандлагыг үнэлэх жишиг
даалгавар
Зорилго: Сурагчдын нэгж хичээлийг судалснаар эзэмшсэн мэдлэг, чадвар, хэрэглээний т үвшинг
тогтоох, үнэлэх.
Даалгавруудыг уншаад нөх өх, гүйцээх, ялгах даалгавруудыг г үйцэтгээрэй.
 Дараах биеү дийг соронзонд татагдах ,татагдахгүй тэмдэглээрэй. 5оноо
Шилэн аяга , цэцгийн сав , ангийн самбар , , ном
,
сандал , хадаас , хуванцар шугам хулдаа ангийн цонх
хө нгө н цагаан халбага , мө нгө н ээмэг , зүү , аяганы уут , ,
бал ,
халуун сав , компьютер , чийдэн , хө л бө мбө г ,
түлхүү р
 Уншаад цэгийн оронд тохирох бодомжийг нө хө ж бичээрэй. 2 оноо
Соронзонд ............................... биетүү д сайн татагдана. Харин ............................, .........................,
......................................., материалаар хийсэн биеүд татагдахгүй.
 Туяа ү згэн балан дээрээ соронзонгоор туршилт хийн дараах ү р дү нд хүрчээ.
Туршилтын ү р дү н хэрхэн гарсныг ү ндэслэн бие ба материалын нэрийг гү йцээн
бичээрэй. 3 оноо

35. Бие Татагдсан
эсэх
Материал
...................
А
Б
В
 Дараах хоёр соронзны аль нь илү ү хү чтэй вэ? Зө в хариултыг дугуйлаарай. 3 оноо
А. Том соронз илүү хүчтэй Б. Дугуй соронз илүү хүчтэй
В. Соронзны хүч түү ний хэлбэр хэмжээнээс хамаардаггүй учир адилхан.
Г. Туршиж үзэхгүйгээр аль нь хүчтэйг мэдэх боломжгүй
5. Соронзны туйлуудын харилцан ү йлчлэлийг туршсан туршилтын ү р дү нг дараах
хү снэгтэнд бичээрэй. 4 оноо
Соронзны
туйл
 -Таталцана
х -
Түлхэлцэнэ
N-N
N-S
S-S
S-N
6.Гаднаас нь харахад яг адилхан соронз, тө мө р байна. Энэ хоёрын аль нь соронзон, аль нь
тө мө р гэдгийг хэрхэн мэдэх вэ? Тайлбарлаж бичээрэй. 2 оноо

36. 7. Бичгийн хавчаарыг соронзон шинжтэй болгох туршилтын ү йл ажиллагааг зургаар болон
ү гээр илэрхийлэн бичнэ ү ү? 4 оноо
Ү йл ажиллагааны зураг
Ү йл ажиллагааны тайлбар
1.
2.
8. Дэлхий нь маш том соронз юм. Дэлхийн хойд туйл ямар соронзон туйлтай вэ? 2 оноо
Тайлбар

37. Үнэлгээ:
Даалгаврын
тү вшин
Даалгаврын
дугаар
Хариу Гү йцэтгэлийн ү р дү нд
1.Мэдлэг,
ойлголт
1 . 2 1.Татагдах- 4 зүү , түлхүү р, ангийн
самбар,хадаас бусад нь
татагдахгүй-15 ыг зө в тэмдэглэсэн
байх
2.Тө мө р, хө нгө н цагаан, никель,
шил давуу гм нө хсө н байвал...
Бие, материалыг зө в ялган
таних, соронзонд татагддаг ба
татагддаггүй материалыг ялган
таних, бүх металл тө мөр шиг
соронзонд татагддаг байх гэсэн
буруу ойлголтоо зассан байх.
2.Сорил,
туршилт
гүйцэтгэх
чадвар
3. 5. 7 бие Татагдсан
эсэх
Материал
ү зэг А хэсэг  тө мө р
Б хэсэг х хуванцар
В хэсэг х никель
5.N-N х, N-S +, S-S х , S-N
+
7.Хадаасыг соронзоор нэг чиглэлд
үрнэ. Соронзонд үрсэн хадаасаа
тө мө р хавчаарт ойртуулна.
Зургыг зурсан байх
Туршилтын үр дүнг хүснэгтэнд
зө в тэмдэглэсэн байх.
Таамаглал болон туршилтаа
харьцуулан дүгнэх.
3.Тунгаан
бодох
чадвар
4. 6 4. Г хариулт зө в.туршиж үзэж
мэднэ
6. Тэр хоёрыг бичгийн хавчаар
юмуу хадаасанд ойртуулан үзэхэд
татаж байгаа нь соронз, харин
татахгүй байгаа нь тө мө р гэж
шалгана.
Ө гө гдсө н нө хцө л, бодомжид
холбоо хамааралтайгаар
анализ хийх, дүгнэлт гаргах.
4.Мэдлэгээ
хэрэглэх
чадвар
8 Дэлхийн соронзны хойд туйл нь
газарзүйн туйлын ө мнө д туйл
дээр, харин ө мнө д туйл нь
газарзүйн туйлын хойд туйл дээр
байрладаг.
Түмпэн дотор тавьсан
туршилттай холбон тайлбарлах.
Дэлхийн соронзон туйлын
тухай сурах бичгээс уншсан
мэдлэгээ ашиглах.
Хэмжээсжү үлэлт:
Сурагчдын авбал зохих дээд оноо 25 .

38. 25-21,5 оноо ОНЦ
21,4-17,5 оноо САЙН
17,4-14 оноо ХАНГАЛТТАЙ
13,9-10 оноо ДУНДЖААС ДООГУУР
9,9-6,5 оноо ДЭМЖЛЭГ ХЭРЭГТЭЙ
6,4 онооноос доош ОНЦГОЙ АНХААРАХ ХАНГАЛТГҮ Й гэж ү нэлнэ.
Нэгж хичээлийн мэдлэг чадварын ү нэлгээнд анализ хийж цаашид ямар сэдэв дээр илү ү
анхаарах, ямар ямар сурагчдын мэдлэгийг нө хө н гү йцээхээ багш тө лө влө нө .
Хө тө лбө рийг боловсруулсан бага боловсролын багш Л.Пү рэвцэрэн