Төгс өрсөлдөөнт зах зээлийн
      нөхцөл дэх пүүс
                      Микро Эдийн Засаг хичээл

                      Багш: А.Гэлэгжамц




            2009 он
ЗЗ-ийн өрсөлдөөн

                     ЗЗ-ийн
                  өрсөлдөөний
                     төрөл

   Төгс                              Цэвэр
            Монопольт   Олигополь
өрсөлдөөн                           монополь

            Зах зээлийн бүтэц
Төгс өрсөлдөөнт зах зээл
Төгс өрсөлдөөнт зах зээлийн
шинж:
  Уг зах зээлд олон тооны худалдагчид,
  худалдан авагчид байдаг.
  Бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний шинж
  чанар, төрөл ижил.
  Пүүсүүд уг зах зээлд орох, гарахад ямар
  нэгэн хязгаарлалт, хүндрэл байхгүй.
  Мэдээлэл хурдан тардаг.
Төгс өрсөлдөөнт зах зээл

Төгс өрсөлдөөнт зах         зээлийн
шинжийн нөлөөгөөр:
 Нэг худалдагч эсвэл худалдан авагч
 зах зээлийн үнэнд нөлөөлж чаддаггүй.
 Худалдагч, худалдан авагч бүр зах
 зээлийн үнийг гол болгодог.
Төгс өрсөлдөөнт зах зээл
Өрсөлдөөнт зах зээл дээр үнийн
талаарх мэдээлэл хурдан тарахдаг.

  Зах зээл дээр тогтсон үнийг
  худалдагч, худалдан авагч нар
  хүлээн зөвшөөрөх ёстой.
Өрсөлдөөнт пүүсийн орлого

Нийт орлого нь худалдсан үнэ,
зарагдсан тоо хэмжээ тэдгээрийн
үржвэрээр тодорхойлогдоно.

        TR = (P X Q)
Өрсөлдөөнт пүүсийн орлого

Дундаж орлого нь бидэнд нэгж
борлуулалтаас олох орлогын
хэмжээг хэлж өгдөг.
Өрсөлдөөнт пүүсийн орлого
Өрсөлдөөнт пүүс дээр дундаж орлого
   нь бүтээгдэхүүн үйлчилгээний
       үнэтэй тэнцүү байдаг.
                     Total revenue
   Average revenue =
                       Quantity
                     (Price × Quantity)
                   =
                          Quantity
                   = Price
Өрсөлдөөнт пүүсийн орлого
  Ахиу орлого нэмэгдэл нэгж
  бүтээгдэхүүн зарагдахад нийт
     орлогын өөрчлөлт юм.


      MR =ΔTR/ ΔQ
Өрсөлдөөнт пүүсийн орлого


Төгс өрсөлдөөнт зах зээл дээр ахиу
      орлого нь бүтээгдэхүүн
үйлчилгээний үнэтэй тэнцүү байна.
Өрсөлдөөнт пүүсийн дундаж,
       ахиу, нийт орлого
  Тоо                 Нийт орлого   Дундаж орлого     Ахиу орлого
          Үнэ мян.₮
хэмж ээ                  мян.₮          мян.₮            мян.₮
             (P)
  (Q)                  (TR=PxQ)       (AR=TR/Q)     (MR= ΔTR/ ΔQ )
   1          6            6              6
   2          6            12             6               6
   3          6            18             6               6
   4          6            24             6               6
   5          6            30             6               6
   6          6            36             6               6
   7          6            42             6               6
   8          6            48             6               6
Өрсөлдөөнт пүүсийн ашгийг
   хамгийн их байлгах

 Өрсөлдөөнт пүүсийн
  зорилго бол ашгийг
 хамгийн байлгах юм.
Хамгийн их ашиг:
                       жишээ
          Тоо
Үнэ               Нийт орлого   Үнийн зардал    АШИГ       Ахиу орлого   Ахиу зардал
        хэмж ээ
(P)                (TR=PxQ)         (TC)       (TR-TC)   (MR=ΔTR/ ΔQ )   MC= Δ TC / Δ Q
          (Q)
           0        $0.00           $3.00       -$3.00
$6.00      1         $6.00          $5.00       $1.00        $6.00            $2.00
$6.00      2        $12.00          $8.00       $4.00        $6.00            $3.00
$6.00      3        $18.00         $12.00       $6.00        $6.00            $4.00
$6.00      4        $24.00         $17.00       $7.00        $6.00            $5.00
$6.00      5        $30.00         $23.00       $7.00        $6.00            $6.00
$6.00      6        $36.00         $30.00       $6.00        $6.00            $7.00
$6.00      7        $42.00         $38.00       $4.00        $6.00            $8.00
$6.00      8        $48.00         $47.00       $1.00        $6.00            $9.00
Өрсөлдөөнт пүүсийн ашгийг
хамгийн их байлгах нь...
  Зардал,     Ахиу зардал, ахиу
  Орлого      орлого     тэнцүү
              байгаа    нөхцөлд
              ашиг хамгийн их           MC
              байх боломжтой.
    MC2
                                         ATC
   P=MR1                                  P = AR = MR
                                       AVC

     MC1




          0         Q1    QMAX    Q2         Тоо хэмжээ
Өрсөлдөөнт пүүсийн ашгийг
   хамгийн их байлгах

Ахиу зардал, ахиу орлого тэнцэх
үйлдвэрлэл     (борлуулалт)-ийн
тоо хэмжээн дээр ашиг хамгийн
их байна.
Өрсөлдөөнт пүүсийн ашгийг
   хамгийн их байлгах

   MR > MC үед   Q өснө

  MR < MC үед    Q буурна

    MR = MC үед ашиг
     хамгийн их байна.
Ахиу зардлын муруй пүүсийн
нийлүүлэлт хийх шийдвэр болдог...
  Зардал,   MC муруйн энэ
  Орлого
            хэсэг мөн пүүсийн
            нийлүүлэлтийн             MC
            муруй болно.
      P2
       P1                              ATC

                                     AVC




        0                  Q1   Q2           Тоо хэмжээ
Богино хугацаанд пүүсийн үйл
ажиллагаагаа зогсоох шийдвэр
 Богино хугацаанд зах зээлийн
 нөхцөл     байдлаас       хамааран
 үйлдвэрлэл явуулахгүй байхыг
 shutdown буюу ү.а-г зогсоох гэнэ.
 Урт     хугацаанд      буюу    урт
 хугацаагаар зах зээлийг орхихыг
 Exit буюу ЗЗ-ээс гарах гэнэ.
Богино хугацаанд пүүсийн үйл
ажиллагаагаа зогсоох шийдвэр
 Хэрвээ үйлдвэрлэлээс олох орлого нь
 үйлдвэрлэлийн хувьсах зардлаас бага
 байвал пүүс үйл ажиллагаагаа зогсоох
 шийдвэр гаргана.
       TR < VC үед зогсооно
     TR/Q < VC/Q үед зогсооно
       P < AVC үед зогсооно
Богино хугацаанд пүүсийн үйл
   ажиллагаагаа зогсоох шийдвэр...
                       Пүүсийн богино
      Зардал           хугацаан дахь
                       нийлүүлэлтийн муруй.
                                         MC
                  Хэрвээ P > ATC
                  байвал ашигтай
                      байна.
                                              ATC
Хэрвээ P > AVC
байвал богино                                 AVC
хугацаанд ү.а-г
үргэлжлүүлнэ.

Хэрвээ P< AVC
   байвал
  зогсооно.
             0                            Тоо хэмжээ
Богино хугацаанд пүүсийн үйл
ажиллагаагаа зогсоох шийдвэр

Дундаж хувьсах зардлаас дээшхи
ахиу зардлын муруйн хэсэг нь
богино     хугацаан        дахь
нийлүүлэлтийн муруй болдог.
Урт хугацаанд пүүс ЗЗ-д нэвтрэх
     эсвэл гарах шийдвэр

 Урт хугацаанд үйлдвэрлэлээс олох
 орлогоос нийт зардал нь давсан буюу
 илүү байгаа үед пүүс ЗЗ-ээс гарах
 шийдвэр гаргана.
    TR < TC үед гарах шийдэр
  TR/Q < TC/Q үед гарах шийдэр
    P < ATC үед гарах шийдэр
Урт хугацаанд пүүс ЗЗ-д нэвтрэх
     эсвэл гарах шийдвэр

 Хэрвээ доорх нөхцөл биелэх үед пүүс
 ЗЗ-д нэвтрэн орох боломж бүрдэнэ.
   TR > TC үед нэвтрэх шийдэр
   TR/Q > TC/Q үед нэвтрэх шийдэр
   P > ATC үед нэвтрэх шийдэр
Өрсөлдөөнт пүүсийн урт хугацаан
   дахь нийлүүлэлтийн муруй...
     Зардал
                                MC = урт
                P > ATC үед   хугацааны S
                  нэвтрэх
                 шийдвэр
                               ATC

                                AVC

 P < ATC
үед гарах
шийдвэр


            0                 Тоо хэмжээ
Өрсөлдөөнт пүүсийн урт
хугацаан дахь нийлүүлэлтийн
           муруй

Өрсөлдөөнт пүүсийн урт хугацаан
дахь нийлүүлэлтийн муруй нь
нийт дундаж зардлаас дээш
байрлах түүний ахиу зардлын
хэсэг байна.
Өрсөлдөөнт пүүсийн урт хугацаан
дахь нийлүүлэлтийн муруй...
 Зардал
          Пүүсийн урт хугацааны   MC
          нийлүүлэлтийн муруй

                                   ATC

                                       AVC




      0                           Тоо хэмжээ
Пүүсийн богино болон урт
хугацаан дахь нийлүүлэлтийн
           муруй
 Богино хугацаанд
  Дундаж хувьсах зардлаас дээшхи ахиу
  зардлын муруйн хэсэг байна.
 Урт хугацаанд
  Нийт дундаж зардлын доод цэгээс
  дээшхи ахиу зардлын муруйн хэсэг
  байна.
Графикаас өрсөлдөөнт
пүүсийн ашгийг хэмжих нь...
   Үнэ     a. Нэгж пүүсийн ашиг


                               MC     ATC
            Ашиг
     P                                P = AR = MR
   ATC




     0                Q              Тоо хэмжээ
            Ашиг хамгийн их байх Q
Графикаас өрсөлдөөнт
пүүсийн ашгийг хэмжих нь...
   Үнэ              b. Пүүсийн алдагдал


                                      MC    ATC



   ATC

     P                                      P = AR = MR
         Алдагдал




     0                Q                    Тоо хэмжээ
Өрсөлдөөнт зах зээлийн
     нийлүүлэлт
Зах зээлийн нийлүүлэлт нь зах
зээлд нийлүүлэлт хийж байгаа
пүүсүүдийн нийт бүтээгдэхүүний
тоо    хэмжээний    нийлбэрээр
тодорхойлогдоно.
Богино хугацаа дахь зах
зээлийн нийлүүлэлт пүүсүүдийн
       тоо тогтмол байдаг

 Пүүс бүрийн нийлүүлэлт хийж буй
 бүтээгдэхүүний ахиу зардал нь
 үнэтэйгээ тэнцэржиж байдаг.
 Пүүсийн ахиу зардлын муруйг зах
 зээлийн нийлүүлэлтийн муруй гэж
 ойлгож болно.
Богино хугацаа дахь зах зээлийн
 нийлүүлэлт пүүсүүдийн тоо тогтмол
                         байдаг
    (a) Пүүсийн нийлүүлэлт               (b) ЗЗ-ийн нийлүүлэлт

 Үнэ                           Үнэ
мян.₮                         мян.₮
                         MC                     Нийлүүлэлт

 2.00                          2.00



 1.00                           1.00


    0     100     200   Тоо хэмжээ 0   100,000 200,000 Тоо хэмжээ
                          (пүүс)                        (зах зээл)
Урт хугацаа дахь зах зээлийн
        нийлүүлэлт
        пүүс орох ба гарах
Ашиг нь тэг болох хүртэл пүүсүүд
гарах юм уу орж байдаг.
Урт хугацаанд дундаж зардал
хамгийн бага байх цэг нь үнэтэй
тэнцүү байна.
Урт хугацаанд тэрхүү үнэ нь
хэвтээгээр байрлан ЗЗ-ийн
нийлүүлэлт болно.
Богино хугацааны ашгаас урт
хугацааны тэнцвэрт шилжих нь
 - богино хугацаанд алдагдлаар эхлэх

Өрсөлдөөнт зах зээл дээр ЭЗ-ийн
алдагдал үргэлжлэн тэг болох хүртэл
пүүсүүд ЗЗ-ийн өрсөлдөөнөөс гарах
шалтгаан болж байдаг.
Урт болон богино хугцааны
онцлог
Урт хугацааны тэнцвэр дээр
өрсөлдөөнт пүүсүүд нь ашиг олох
боловч заримдаа алдагдал хүлээж
байдаг.
Урт хугацааны тэнцвэр дээр нэвтрэх
болон гарахад ЭЗ-ийн ашиг тэг
байна.
Эдийн засагчид хөрөнгө оруулалтыг
урт хугацаанд хийхийг зөвлөдөг.
Шийдэл 1: Богино хугацааны ашигаас
     урт хугацааны тэнцвэрт шилжих нь
                Зах зээл                             Пүүс

Нэгжийн         S1                   Мян.₮
үнэ м.₮                                        Пүүсийн
                                             ашгийн хэсэг   MC
            A     ЗЗ-ийн үнэ 4.5
                  мян.₮ байх ба                             A
   4.50                            4.50                        d
                    эндээс S1                               ATC 1
                 нийлүүлэлтийн
                муруй бий болно...

                           D
                     Борлуулалтын
          900,000              тоо
                                                       9,000 Борлуулал
                                                               тын тоо
Шийдэл 2: Богино хугацааны ашигаас
     урт хугацааны тэнцвэрт шилжих нь
                 Зах зээл                           Пүүс

Нэгжийн          S1          S2   Мян.₮
үнэ м.₮                                                      MC
             A
                                                             A
   4.50                            4.50                         d
                                                             ATC 1


                         E                      E
   2.50                            2.50                           d1
                             D

           900,000 1,200,000 Борлуулал
                               тын тоо
                                               5,000   9,000 Борлуулал
                                                               тын тоо
  ЗЗ-д оролцогчдын тоо               ЗЗ-ийн үнэ 2.50 мян.₮
    буюу нийлүүлэлт                  хүртэл буурах ба пүүс
     нэмэгдэх ба ...                   бүр тэг ашигтай...
Төгс өрсөлдөөнт ЗЗ-ийн тэг ашгийн
төсөөлөл
   Ижил нөхцөл—нэвтрэх болон
   гарах—бүх пүүсүүд тэг ашигтай
   ажиллана, баталгаа нь...
     урт хугацааны тэнцвэр дээр
     пүүс бүр LRATC муруйн
     хамгийн доод цэг дээр
     үйлдвэрлэлийн хэмжээ ба
     гаргалтын түвшингөө сонгоно...
Төгс өрсөлдөөн ба
үйлдвэрлэлийн хэмжээ
 Шийдэл 3-аар төгс өрсөлдөөнт зах зээл дээрхи
 пүүсийг тайлбарлая...
   Зүүн талын зураглал бодит байдал дээр урт
   хугацааны тэнцвэрт нийцтэй биш байдаг
    • Урт хугацаанд пүүс нэгжийн зардлыг бага
      байхаар LRATC муруй дээр үйлдвэрлэл явуулж
      өргөтгөх сонирхолтой байна...
        – потенциал ашиг
 Пүүсийн нэвтрэх болон тэлэх үйл явц үнэ P*
 хүртэл үргэлжлэх ба энд тэг ашигтай ажиллана.
Шийдэл 3: Төгс өрсөлдөөн ба
    үйлдвэрлэлийн хэмжээ
   1.Урсгал үйлдвэрлэл ба         3.Бүх пүүсүүд үйлдвэрлэлийн
   ATC муруйн үед энэ пүүс          хэмжээгээ нэмэгдүүлсэнээр
        тэг ашиг олно.            боломжит хамгийн доод түвшин
                                        хүртэл үнэ буурна...
Мян.₮                           Мян.₮
                          LRATC                          LRATC
          MC1
                ATC1
                   d1 = MR1
   P1                                            MC2ATC
                                                         2

                                                 E
                                    P*
                                                     d2 = MR2
             2.Энд пүүс их
               хэмжээгээр
                       Үйлдвэр
          q1
          үйлдвэрлэл явуулан     4.Пүүсүүд LRATC муруйн Үйлдвэр
                                                  q*
                        лэлийн     хамгийн доод цэг дээр лэлийн
                                     .
          эерэг ашигтай байх
                        хэмжээ
               боломжтой.         үйлдвэрлэл явуулан тэг хэмжээ
                                    ашигтай ажиллана
Урт хугацаан дахь өрсөлдөөнт
пүүсийн байдал
   Урт хугацааны тэнцвэрийн үе дэх
   өрсөлдөөнт пүүс бүр...
      • P = MC = хамгийн доод ATC =
        хамгийн доод LRATC
   Уг тэгшитгэл шийдэл 6-ийн Е цэг дээр
   хангагдана.
     Энд эрэлт, ахиу зардал, ATC, LRATC
     муруйнууд бүгд огтлолцоно.
   Төгс өрсөлдөөний үед хэрэглэгчид
   хамгийн сайн хэлцээр хийх боломжтой:.
Зарим өөрчлөлтийн нөлөө, түүний үр дүн...?
         -- 1. Эрэлт дэх өөрчлөлт
     Богино хугацаанд эрэлт нэмэгдсэн гэвэл...
       Зах зээлийн үнэ нэмэгдэх
       Зах зээлийн тоо хэмжээ нэмэгдэх
       Эдийн засгийн ашиг
     Үүний шалтгаанаар:
       ЗЗ-д нэтрэгсэд ихсэх ба их хэмжээний нийлүүлэлт
       ЗЗ-ийн тэнцвэр А-аас С рүү шилжинэ.
     Урт хугацааны нийлүүлэлтийн муруй
       Урт хугацаа тогтсоны дараа ЗЗ-ийн ялгаатай
       үнээр бүх нийлүүлэгчдийн тоог хэмжээг
       харуулна...
Шийдэл 4а: өсөлт-үйлдвэрлэлийн зардал
                        Эхний тэнцвэр
               Зах зээл                       Пүүс
Нэгжийн                           Төг
    үнэ
                   S1                                MC

                                                     ATC1
     P1    A                        P1                 d1 = MR1
                                          A



                        D1
                    Үйлдвэрлэ            q1          Үйлдвэрлэ
          Q1
                         лийн                             лийн
                       гаргалт                          гаргалт
Шийдэл 4б: өсөлт-үйлдвэрлэлийн зардал

                          Шинэ тэнцвэр
            Зах зээл                           Пүүс
Нэгжийн                             Төг
    үнэ
                S1                              B     MC
    PSR         B        S2         PSR                    dSR = MRSR
                                                    ATC2
                              SLR           C
     P2                              P2              ATC1d  2=   MR2
                     C
     P1    A                         P1                 d1 = MR1
                                           A
                              D2

                     D1
                 Үйлдвэрлэ                q1 q1 qSRҮйлдвэрлэ
          Q1 QSR Q2
                      лийн                              лийн
                    гаргалт                           гаргалт
Урт          хугацаа дахь зах                     зээлийн
                     нийлүүлэлт
   пүүс орох ба гарах...

          (a) Пүүсийн тэг ашгийн нөхцөл         (b) ЗЗ-ийн нийлүүлэлт

   Үнэ                                Үнэ


                           MC
                                ATC
  P=
min ATC                                                    Нийлүүлэлт



          0                Тоо хэмжээ       0             Тоо хэмжээ
                             (пүүс)                         (пүүс)
Богино хугацаанд эрэлтийн
          өсөлт
 Эрэлтийн өсөлт нь үнэ болон
 тоо хэмжээг богино хугацаанд
 нэмэгдүүлнэ.
 Пүүсүүд ашиг олж байдаг учир
 нь энд үнэ дундаж зардлаас их
 байна.
Богино хугацаанд эрэлтийн өсөлт...
                        Анхны нөхцөл
            Пүүс                               Зах зээл
Үнэ                             Үнэ

                       ATC
            MC                                   S1
                                          A
 P1                P              P1              Урт хугацааны
                                                   нийлүүлэлт
                                                 D1

  0                Тоо хэмжээ         0   Q1       Тоо хэмжээ
                     (пүүс)                         (зах зээл)
Богино хугацаанд эрэлтийн
  өсөлт...
                        (b) Богино хугацааны
                                хариу
                 Пүүс                              Зах зээл
Үнэ                                  Үнэ

          Ашиг     MC ATC                              S1
                                                   B
  P2                                  P2
                                               A             Урт.ху-ны
  P1                                   P1                   нийлүүлэлт
                                                             D2
                                                       D1

      0                 Тоо хэмжээ         0   Q1 Q2    Тоо хэмжээ
                          (пүүс)                         (зах зээл)
Богино хугацаанд эрэлтийн
  өсөлт...
                 (c) Урт хугацааны хариу
          Пүүс                              Зах зээл
Үнэ                           Үнэ
                                                S1
            MC ATC
                                            B
                                                          S2
                               P2
                                        A       C Урт.ху-ны
  P1                            P1                нийлүүлэлт
                                                     D2
                                                D1

      0          Тоо хэмжээ         0   Q1 Q2 Q3Тоо хэмжээ
                   (пүүс)                            (зах зээл)
Ахиу пүүс

Ахиу пүүс гэдэг нь үнэ
буурахад ЗЗ-ээс гардаг
      пүүс юм.
Ашигласан ном, сурах бичгийн жагсаалт
А.Бакей “Микро эдийн засгийн ухаан”              2009 он УБ хот
В.Норжванчиг “Эдийн засгийн ухаан” 2005 он УБ хот
Б.Баяраа, Д.Гансүлд       “Микро эдийн засаг”        2006 он УБ хот
С.Авирмэд       “Микро эдийн засаг”        2005 он УБ хот
Ц.Цэцэгмаа “Жижиг үйлдвэрийн эдийн засаг, менежмент”                       2004 он УБ хот
Д.Энх-Амгалан “Микро эдийн засаг гарын авлага”                2002 он УБ хот
М. Фогил “Микро эдийн засаг”             2002 он УБ хот
Б.Алтанцэцэг ба бус                “Микро экономикс”         2001 он     УБ хот
Л. Г.Рейнольдс       “Микро эдийн засгийн ухаан”                 1992 он УБ хот
Б.Баярдаваа      “Микро экономикс”         2005 он УБ хот
Б.Батбаяр “Микро эдийн засаг”                2005 он УБ хот
Т.Нарантуяа Микроэкономикс сэдэвчилсэн тайлбар толь”                  2006 он УБ хот
С.Алтангэрэл        “Микро эдийн засгийн ухаан”         2007 он УБ хот
Кэмпбелл Р.Макконнелл, Стэнли Л.Брю “Экономикс”                   2005 он УБ хот
N.Gregory Mankiw “Essentials of economics”             2004
Hal R. Varian     “Intermediate Microeconomics”        Sixth Edition
Walter Nicholson      “Microeconomic Theory”
William A. McEachern       “Microeconomics”
Robert S. Pindyck, Daniel L. Rubinfeld      “Microeconomics”       5th Edition
Jeffrey Perloff     “Microeconomics”       5th Edition     2008
Joseph Nellis, David Parker     “Principles of Business Economics”       2006
Saul Estrin, Laidler David, Michael Dietrich     “Microeconomics”       2008
Hugh Gravelle, Ray Rees       “Microeconomics”       3th Edition    2004
Krister Ahlersten     “Essentials of Microeconomics: Exercises”       2008
R.Preston McAfee, J. Stanley Johnson “Introduction to Economic Analysis”           2005
David A.Dilts “Introduction to Microeconomics”            2003
Ariel Rubinstein “Lecture Notes in Microeconomic Theory”             2006
Guoqiang Tian      “Lecture Notes on Microeconomic Theory”         2008
Nolan H. Miller “Notes on Microeconomic Theory”              2006
Libby Rittenberg, Timothy Tregarthen       “Principles of Microeconomics”      2009
ГЭХ МЭТ ...

төгс өрсөлдөөнт зах зээл /Үйлдвэрлэлийн хэмжээ ба үнэ бүрдэлт/

  • 1.
    Төгс өрсөлдөөнт захзээлийн нөхцөл дэх пүүс Микро Эдийн Засаг хичээл Багш: А.Гэлэгжамц 2009 он
  • 4.
    ЗЗ-ийн өрсөлдөөн ЗЗ-ийн өрсөлдөөний төрөл Төгс Цэвэр Монопольт Олигополь өрсөлдөөн монополь Зах зээлийн бүтэц
  • 5.
    Төгс өрсөлдөөнт захзээл Төгс өрсөлдөөнт зах зээлийн шинж: Уг зах зээлд олон тооны худалдагчид, худалдан авагчид байдаг. Бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний шинж чанар, төрөл ижил. Пүүсүүд уг зах зээлд орох, гарахад ямар нэгэн хязгаарлалт, хүндрэл байхгүй. Мэдээлэл хурдан тардаг.
  • 6.
    Төгс өрсөлдөөнт захзээл Төгс өрсөлдөөнт зах зээлийн шинжийн нөлөөгөөр: Нэг худалдагч эсвэл худалдан авагч зах зээлийн үнэнд нөлөөлж чаддаггүй. Худалдагч, худалдан авагч бүр зах зээлийн үнийг гол болгодог.
  • 7.
    Төгс өрсөлдөөнт захзээл Өрсөлдөөнт зах зээл дээр үнийн талаарх мэдээлэл хурдан тарахдаг. Зах зээл дээр тогтсон үнийг худалдагч, худалдан авагч нар хүлээн зөвшөөрөх ёстой.
  • 8.
    Өрсөлдөөнт пүүсийн орлого Нийторлого нь худалдсан үнэ, зарагдсан тоо хэмжээ тэдгээрийн үржвэрээр тодорхойлогдоно. TR = (P X Q)
  • 10.
    Өрсөлдөөнт пүүсийн орлого Дундажорлого нь бидэнд нэгж борлуулалтаас олох орлогын хэмжээг хэлж өгдөг.
  • 11.
    Өрсөлдөөнт пүүсийн орлого Өрсөлдөөнтпүүс дээр дундаж орлого нь бүтээгдэхүүн үйлчилгээний үнэтэй тэнцүү байдаг. Total revenue Average revenue = Quantity (Price × Quantity) = Quantity = Price
  • 12.
    Өрсөлдөөнт пүүсийн орлого Ахиу орлого нэмэгдэл нэгж бүтээгдэхүүн зарагдахад нийт орлогын өөрчлөлт юм. MR =ΔTR/ ΔQ
  • 13.
    Өрсөлдөөнт пүүсийн орлого Төгсөрсөлдөөнт зах зээл дээр ахиу орлого нь бүтээгдэхүүн үйлчилгээний үнэтэй тэнцүү байна.
  • 14.
    Өрсөлдөөнт пүүсийн дундаж, ахиу, нийт орлого Тоо Нийт орлого Дундаж орлого Ахиу орлого Үнэ мян.₮ хэмж ээ мян.₮ мян.₮ мян.₮ (P) (Q) (TR=PxQ) (AR=TR/Q) (MR= ΔTR/ ΔQ ) 1 6 6 6 2 6 12 6 6 3 6 18 6 6 4 6 24 6 6 5 6 30 6 6 6 6 36 6 6 7 6 42 6 6 8 6 48 6 6
  • 16.
    Өрсөлдөөнт пүүсийн ашгийг хамгийн их байлгах Өрсөлдөөнт пүүсийн зорилго бол ашгийг хамгийн байлгах юм.
  • 18.
    Хамгийн их ашиг: жишээ Тоо Үнэ Нийт орлого Үнийн зардал АШИГ Ахиу орлого Ахиу зардал хэмж ээ (P) (TR=PxQ) (TC) (TR-TC) (MR=ΔTR/ ΔQ ) MC= Δ TC / Δ Q (Q) 0 $0.00 $3.00 -$3.00 $6.00 1 $6.00 $5.00 $1.00 $6.00 $2.00 $6.00 2 $12.00 $8.00 $4.00 $6.00 $3.00 $6.00 3 $18.00 $12.00 $6.00 $6.00 $4.00 $6.00 4 $24.00 $17.00 $7.00 $6.00 $5.00 $6.00 5 $30.00 $23.00 $7.00 $6.00 $6.00 $6.00 6 $36.00 $30.00 $6.00 $6.00 $7.00 $6.00 7 $42.00 $38.00 $4.00 $6.00 $8.00 $6.00 8 $48.00 $47.00 $1.00 $6.00 $9.00
  • 19.
    Өрсөлдөөнт пүүсийн ашгийг хамгийних байлгах нь... Зардал, Ахиу зардал, ахиу Орлого орлого тэнцүү байгаа нөхцөлд ашиг хамгийн их MC байх боломжтой. MC2 ATC P=MR1 P = AR = MR AVC MC1 0 Q1 QMAX Q2 Тоо хэмжээ
  • 20.
    Өрсөлдөөнт пүүсийн ашгийг хамгийн их байлгах Ахиу зардал, ахиу орлого тэнцэх үйлдвэрлэл (борлуулалт)-ийн тоо хэмжээн дээр ашиг хамгийн их байна.
  • 22.
    Өрсөлдөөнт пүүсийн ашгийг хамгийн их байлгах MR > MC үед Q өснө MR < MC үед Q буурна MR = MC үед ашиг хамгийн их байна.
  • 23.
    Ахиу зардлын муруйпүүсийн нийлүүлэлт хийх шийдвэр болдог... Зардал, MC муруйн энэ Орлого хэсэг мөн пүүсийн нийлүүлэлтийн MC муруй болно. P2 P1 ATC AVC 0 Q1 Q2 Тоо хэмжээ
  • 24.
    Богино хугацаанд пүүсийнүйл ажиллагаагаа зогсоох шийдвэр Богино хугацаанд зах зээлийн нөхцөл байдлаас хамааран үйлдвэрлэл явуулахгүй байхыг shutdown буюу ү.а-г зогсоох гэнэ. Урт хугацаанд буюу урт хугацаагаар зах зээлийг орхихыг Exit буюу ЗЗ-ээс гарах гэнэ.
  • 25.
    Богино хугацаанд пүүсийнүйл ажиллагаагаа зогсоох шийдвэр Хэрвээ үйлдвэрлэлээс олох орлого нь үйлдвэрлэлийн хувьсах зардлаас бага байвал пүүс үйл ажиллагаагаа зогсоох шийдвэр гаргана. TR < VC үед зогсооно TR/Q < VC/Q үед зогсооно P < AVC үед зогсооно
  • 26.
    Богино хугацаанд пүүсийнүйл ажиллагаагаа зогсоох шийдвэр... Пүүсийн богино Зардал хугацаан дахь нийлүүлэлтийн муруй. MC Хэрвээ P > ATC байвал ашигтай байна. ATC Хэрвээ P > AVC байвал богино AVC хугацаанд ү.а-г үргэлжлүүлнэ. Хэрвээ P< AVC байвал зогсооно. 0 Тоо хэмжээ
  • 28.
    Богино хугацаанд пүүсийнүйл ажиллагаагаа зогсоох шийдвэр Дундаж хувьсах зардлаас дээшхи ахиу зардлын муруйн хэсэг нь богино хугацаан дахь нийлүүлэлтийн муруй болдог.
  • 29.
    Урт хугацаанд пүүсЗЗ-д нэвтрэх эсвэл гарах шийдвэр Урт хугацаанд үйлдвэрлэлээс олох орлогоос нийт зардал нь давсан буюу илүү байгаа үед пүүс ЗЗ-ээс гарах шийдвэр гаргана. TR < TC үед гарах шийдэр TR/Q < TC/Q үед гарах шийдэр P < ATC үед гарах шийдэр
  • 30.
    Урт хугацаанд пүүсЗЗ-д нэвтрэх эсвэл гарах шийдвэр Хэрвээ доорх нөхцөл биелэх үед пүүс ЗЗ-д нэвтрэн орох боломж бүрдэнэ. TR > TC үед нэвтрэх шийдэр TR/Q > TC/Q үед нэвтрэх шийдэр P > ATC үед нэвтрэх шийдэр
  • 31.
    Өрсөлдөөнт пүүсийн уртхугацаан дахь нийлүүлэлтийн муруй... Зардал MC = урт P > ATC үед хугацааны S нэвтрэх шийдвэр ATC AVC P < ATC үед гарах шийдвэр 0 Тоо хэмжээ
  • 32.
    Өрсөлдөөнт пүүсийн урт хугацаандахь нийлүүлэлтийн муруй Өрсөлдөөнт пүүсийн урт хугацаан дахь нийлүүлэлтийн муруй нь нийт дундаж зардлаас дээш байрлах түүний ахиу зардлын хэсэг байна.
  • 34.
    Өрсөлдөөнт пүүсийн уртхугацаан дахь нийлүүлэлтийн муруй... Зардал Пүүсийн урт хугацааны MC нийлүүлэлтийн муруй ATC AVC 0 Тоо хэмжээ
  • 35.
    Пүүсийн богино болонурт хугацаан дахь нийлүүлэлтийн муруй Богино хугацаанд Дундаж хувьсах зардлаас дээшхи ахиу зардлын муруйн хэсэг байна. Урт хугацаанд Нийт дундаж зардлын доод цэгээс дээшхи ахиу зардлын муруйн хэсэг байна.
  • 36.
    Графикаас өрсөлдөөнт пүүсийн ашгийгхэмжих нь... Үнэ a. Нэгж пүүсийн ашиг MC ATC Ашиг P P = AR = MR ATC 0 Q Тоо хэмжээ Ашиг хамгийн их байх Q
  • 37.
    Графикаас өрсөлдөөнт пүүсийн ашгийгхэмжих нь... Үнэ b. Пүүсийн алдагдал MC ATC ATC P P = AR = MR Алдагдал 0 Q Тоо хэмжээ
  • 38.
    Өрсөлдөөнт зах зээлийн нийлүүлэлт Зах зээлийн нийлүүлэлт нь зах зээлд нийлүүлэлт хийж байгаа пүүсүүдийн нийт бүтээгдэхүүний тоо хэмжээний нийлбэрээр тодорхойлогдоно.
  • 40.
    Богино хугацаа дахьзах зээлийн нийлүүлэлт пүүсүүдийн тоо тогтмол байдаг Пүүс бүрийн нийлүүлэлт хийж буй бүтээгдэхүүний ахиу зардал нь үнэтэйгээ тэнцэржиж байдаг. Пүүсийн ахиу зардлын муруйг зах зээлийн нийлүүлэлтийн муруй гэж ойлгож болно.
  • 41.
    Богино хугацаа дахьзах зээлийн нийлүүлэлт пүүсүүдийн тоо тогтмол байдаг (a) Пүүсийн нийлүүлэлт (b) ЗЗ-ийн нийлүүлэлт Үнэ Үнэ мян.₮ мян.₮ MC Нийлүүлэлт 2.00 2.00 1.00 1.00 0 100 200 Тоо хэмжээ 0 100,000 200,000 Тоо хэмжээ (пүүс) (зах зээл)
  • 42.
    Урт хугацаа дахьзах зээлийн нийлүүлэлт пүүс орох ба гарах Ашиг нь тэг болох хүртэл пүүсүүд гарах юм уу орж байдаг. Урт хугацаанд дундаж зардал хамгийн бага байх цэг нь үнэтэй тэнцүү байна. Урт хугацаанд тэрхүү үнэ нь хэвтээгээр байрлан ЗЗ-ийн нийлүүлэлт болно.
  • 43.
    Богино хугацааны ашгаасурт хугацааны тэнцвэрт шилжих нь - богино хугацаанд алдагдлаар эхлэх Өрсөлдөөнт зах зээл дээр ЭЗ-ийн алдагдал үргэлжлэн тэг болох хүртэл пүүсүүд ЗЗ-ийн өрсөлдөөнөөс гарах шалтгаан болж байдаг.
  • 44.
    Урт болон богинохугцааны онцлог Урт хугацааны тэнцвэр дээр өрсөлдөөнт пүүсүүд нь ашиг олох боловч заримдаа алдагдал хүлээж байдаг. Урт хугацааны тэнцвэр дээр нэвтрэх болон гарахад ЭЗ-ийн ашиг тэг байна. Эдийн засагчид хөрөнгө оруулалтыг урт хугацаанд хийхийг зөвлөдөг.
  • 46.
    Шийдэл 1: Богинохугацааны ашигаас урт хугацааны тэнцвэрт шилжих нь Зах зээл Пүүс Нэгжийн S1 Мян.₮ үнэ м.₮ Пүүсийн ашгийн хэсэг MC A ЗЗ-ийн үнэ 4.5 мян.₮ байх ба A 4.50 4.50 d эндээс S1 ATC 1 нийлүүлэлтийн муруй бий болно... D Борлуулалтын 900,000 тоо 9,000 Борлуулал тын тоо
  • 47.
    Шийдэл 2: Богинохугацааны ашигаас урт хугацааны тэнцвэрт шилжих нь Зах зээл Пүүс Нэгжийн S1 S2 Мян.₮ үнэ м.₮ MC A A 4.50 4.50 d ATC 1 E E 2.50 2.50 d1 D 900,000 1,200,000 Борлуулал тын тоо 5,000 9,000 Борлуулал тын тоо ЗЗ-д оролцогчдын тоо ЗЗ-ийн үнэ 2.50 мян.₮ буюу нийлүүлэлт хүртэл буурах ба пүүс нэмэгдэх ба ... бүр тэг ашигтай...
  • 48.
    Төгс өрсөлдөөнт ЗЗ-ийнтэг ашгийн төсөөлөл Ижил нөхцөл—нэвтрэх болон гарах—бүх пүүсүүд тэг ашигтай ажиллана, баталгаа нь... урт хугацааны тэнцвэр дээр пүүс бүр LRATC муруйн хамгийн доод цэг дээр үйлдвэрлэлийн хэмжээ ба гаргалтын түвшингөө сонгоно...
  • 49.
    Төгс өрсөлдөөн ба үйлдвэрлэлийнхэмжээ Шийдэл 3-аар төгс өрсөлдөөнт зах зээл дээрхи пүүсийг тайлбарлая... Зүүн талын зураглал бодит байдал дээр урт хугацааны тэнцвэрт нийцтэй биш байдаг • Урт хугацаанд пүүс нэгжийн зардлыг бага байхаар LRATC муруй дээр үйлдвэрлэл явуулж өргөтгөх сонирхолтой байна... – потенциал ашиг Пүүсийн нэвтрэх болон тэлэх үйл явц үнэ P* хүртэл үргэлжлэх ба энд тэг ашигтай ажиллана.
  • 50.
    Шийдэл 3: Төгсөрсөлдөөн ба үйлдвэрлэлийн хэмжээ 1.Урсгал үйлдвэрлэл ба 3.Бүх пүүсүүд үйлдвэрлэлийн ATC муруйн үед энэ пүүс хэмжээгээ нэмэгдүүлсэнээр тэг ашиг олно. боломжит хамгийн доод түвшин хүртэл үнэ буурна... Мян.₮ Мян.₮ LRATC LRATC MC1 ATC1 d1 = MR1 P1 MC2ATC 2 E P* d2 = MR2 2.Энд пүүс их хэмжээгээр Үйлдвэр q1 үйлдвэрлэл явуулан 4.Пүүсүүд LRATC муруйн Үйлдвэр q* лэлийн хамгийн доод цэг дээр лэлийн . эерэг ашигтай байх хэмжээ боломжтой. үйлдвэрлэл явуулан тэг хэмжээ ашигтай ажиллана
  • 52.
    Урт хугацаан дахьөрсөлдөөнт пүүсийн байдал Урт хугацааны тэнцвэрийн үе дэх өрсөлдөөнт пүүс бүр... • P = MC = хамгийн доод ATC = хамгийн доод LRATC Уг тэгшитгэл шийдэл 6-ийн Е цэг дээр хангагдана. Энд эрэлт, ахиу зардал, ATC, LRATC муруйнууд бүгд огтлолцоно. Төгс өрсөлдөөний үед хэрэглэгчид хамгийн сайн хэлцээр хийх боломжтой:.
  • 53.
    Зарим өөрчлөлтийн нөлөө,түүний үр дүн...? -- 1. Эрэлт дэх өөрчлөлт Богино хугацаанд эрэлт нэмэгдсэн гэвэл... Зах зээлийн үнэ нэмэгдэх Зах зээлийн тоо хэмжээ нэмэгдэх Эдийн засгийн ашиг Үүний шалтгаанаар: ЗЗ-д нэтрэгсэд ихсэх ба их хэмжээний нийлүүлэлт ЗЗ-ийн тэнцвэр А-аас С рүү шилжинэ. Урт хугацааны нийлүүлэлтийн муруй Урт хугацаа тогтсоны дараа ЗЗ-ийн ялгаатай үнээр бүх нийлүүлэгчдийн тоог хэмжээг харуулна...
  • 54.
    Шийдэл 4а: өсөлт-үйлдвэрлэлийнзардал Эхний тэнцвэр Зах зээл Пүүс Нэгжийн Төг үнэ S1 MC ATC1 P1 A P1 d1 = MR1 A D1 Үйлдвэрлэ q1 Үйлдвэрлэ Q1 лийн лийн гаргалт гаргалт
  • 55.
    Шийдэл 4б: өсөлт-үйлдвэрлэлийнзардал Шинэ тэнцвэр Зах зээл Пүүс Нэгжийн Төг үнэ S1 B MC PSR B S2 PSR dSR = MRSR ATC2 SLR C P2 P2 ATC1d 2= MR2 C P1 A P1 d1 = MR1 A D2 D1 Үйлдвэрлэ q1 q1 qSRҮйлдвэрлэ Q1 QSR Q2 лийн лийн гаргалт гаргалт
  • 56.
    Урт хугацаа дахь зах зээлийн нийлүүлэлт пүүс орох ба гарах... (a) Пүүсийн тэг ашгийн нөхцөл (b) ЗЗ-ийн нийлүүлэлт Үнэ Үнэ MC ATC P= min ATC Нийлүүлэлт 0 Тоо хэмжээ 0 Тоо хэмжээ (пүүс) (пүүс)
  • 58.
    Богино хугацаанд эрэлтийн өсөлт Эрэлтийн өсөлт нь үнэ болон тоо хэмжээг богино хугацаанд нэмэгдүүлнэ. Пүүсүүд ашиг олж байдаг учир нь энд үнэ дундаж зардлаас их байна.
  • 59.
    Богино хугацаанд эрэлтийнөсөлт... Анхны нөхцөл Пүүс Зах зээл Үнэ Үнэ ATC MC S1 A P1 P P1 Урт хугацааны нийлүүлэлт D1 0 Тоо хэмжээ 0 Q1 Тоо хэмжээ (пүүс) (зах зээл)
  • 60.
    Богино хугацаанд эрэлтийн өсөлт... (b) Богино хугацааны хариу Пүүс Зах зээл Үнэ Үнэ Ашиг MC ATC S1 B P2 P2 A Урт.ху-ны P1 P1 нийлүүлэлт D2 D1 0 Тоо хэмжээ 0 Q1 Q2 Тоо хэмжээ (пүүс) (зах зээл)
  • 61.
    Богино хугацаанд эрэлтийн өсөлт... (c) Урт хугацааны хариу Пүүс Зах зээл Үнэ Үнэ S1 MC ATC B S2 P2 A C Урт.ху-ны P1 P1 нийлүүлэлт D2 D1 0 Тоо хэмжээ 0 Q1 Q2 Q3Тоо хэмжээ (пүүс) (зах зээл)
  • 62.
    Ахиу пүүс Ахиу пүүсгэдэг нь үнэ буурахад ЗЗ-ээс гардаг пүүс юм.
  • 67.
    Ашигласан ном, сурахбичгийн жагсаалт А.Бакей “Микро эдийн засгийн ухаан” 2009 он УБ хот В.Норжванчиг “Эдийн засгийн ухаан” 2005 он УБ хот Б.Баяраа, Д.Гансүлд “Микро эдийн засаг” 2006 он УБ хот С.Авирмэд “Микро эдийн засаг” 2005 он УБ хот Ц.Цэцэгмаа “Жижиг үйлдвэрийн эдийн засаг, менежмент” 2004 он УБ хот Д.Энх-Амгалан “Микро эдийн засаг гарын авлага” 2002 он УБ хот М. Фогил “Микро эдийн засаг” 2002 он УБ хот Б.Алтанцэцэг ба бус “Микро экономикс” 2001 он УБ хот Л. Г.Рейнольдс “Микро эдийн засгийн ухаан” 1992 он УБ хот Б.Баярдаваа “Микро экономикс” 2005 он УБ хот Б.Батбаяр “Микро эдийн засаг” 2005 он УБ хот Т.Нарантуяа Микроэкономикс сэдэвчилсэн тайлбар толь” 2006 он УБ хот С.Алтангэрэл “Микро эдийн засгийн ухаан” 2007 он УБ хот Кэмпбелл Р.Макконнелл, Стэнли Л.Брю “Экономикс” 2005 он УБ хот N.Gregory Mankiw “Essentials of economics” 2004 Hal R. Varian “Intermediate Microeconomics” Sixth Edition Walter Nicholson “Microeconomic Theory” William A. McEachern “Microeconomics” Robert S. Pindyck, Daniel L. Rubinfeld “Microeconomics” 5th Edition Jeffrey Perloff “Microeconomics” 5th Edition 2008 Joseph Nellis, David Parker “Principles of Business Economics” 2006 Saul Estrin, Laidler David, Michael Dietrich “Microeconomics” 2008 Hugh Gravelle, Ray Rees “Microeconomics” 3th Edition 2004 Krister Ahlersten “Essentials of Microeconomics: Exercises” 2008 R.Preston McAfee, J. Stanley Johnson “Introduction to Economic Analysis” 2005 David A.Dilts “Introduction to Microeconomics” 2003 Ariel Rubinstein “Lecture Notes in Microeconomic Theory” 2006 Guoqiang Tian “Lecture Notes on Microeconomic Theory” 2008 Nolan H. Miller “Notes on Microeconomic Theory” 2006 Libby Rittenberg, Timothy Tregarthen “Principles of Microeconomics” 2009 ГЭХ МЭТ ...

Editor's Notes