1. Зэсийн зах зээл
Банк 4А
Г.Оюун-Эрдэнэ

2. Агуулга
• Олон улсын зэсийн зах зээл
• Зэс экспортолдог улсууд
• Зэс импортолдог улсууд
• Зэс үнийн динамик судалгаа
• Монголын эдийн засагт

3. Олон улсын зэсийн зах зээл
• Одоогоос 10 000 жилийн өмнөөс эхлэн хүн төрөлхтөн зэсийг
ашиглаж ирсэн түүх бий. Зэс нь эдийн засгийн олон салбарт
ашиглагддаг. Уг металлийн үнийн өсөлт дэлхийн эдийн засгийн
хямралтай шууд холбоотой болох нь батлагдсан.
• Зэсийн хэрэглээ 20-р зууны эхэн үеэс жилд тогтмол дөрвөн
хувиар нэмэгдэж ирсэн тухай эрдэмтэд өгүүлдэг. Учир нь
хүмүүсийн өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүнд зэс их
хэмжээгээр агуулагддаг. Ингэхээр хүн амын өсөлтийг дагаж
зэсийн хэрэглээ өсөх нь ойлгомжтой.
• Өнөөдөр Чили улс дэлхийн зэсний нөөцийн 30 хувь
эзэлдэгээрээ тэргүүлдэг бол Перу улс түүнээс 2,5 дахин бага
буюу 63, 000 тонн зэсийн нөөцтэйгөөрөө удаалжээ.
• Сүүлийн үед дэлхийн эдийн засгийн томоохон төлөөлөгч болох
Хятад улс жилд дунджаар 5,9 сая тонн цэвэр зэс ашигладаг аж.
Үүнээс гадна 30 000 тонн зэсийн нөөцөөрөө 3-т бичигджээ.

6. Дэлхийн зэсийн хэрэглээ

9. • 2010 оны эхний хагас жилийн зэсийн дундаж
үнэ 7110 ам.доллар/тн байсан бол 2011 оны эхний
хагас жилийн дундаж үнэ 9473,16 ам.долларт хүрч
33%-р нэмэгдсэн. 2011 оны 2 сарын 7-нд
Лондонгийн Металын бирж дээр зэсийн үнэ 10145
ам.доллар/тн-д хүрч үнийн дээд амжилт
тогтоосон.
• 2011 оны 4,5 сард Лондон болон Шанхайгийн металлын
бирж дээр зэсийн үнэ буурсан ба шалтгаан нь:
– Хятадын инфляци
– Долларын ханш чангарч байгаатай холбоотой байсан.
(Дэлхийн зэсийн гол хэрэглэгч болох Хятад улсын хэрэглээ Цагаан
сарын баярын дараагаас эхлэн нэмэгддэг бөгөөд 4, 5-р сард зэсийг
хамгийн ихээр худалдан авдаг үе нь байдаг. Гэвч Хятад дахь
Зээлийн бодлого чангарсан болон Зэсийн өндөр үнээс болж
Хятадын цахилгаан болон кабель зэс утас үйлдвэрлэгчид болон зэс
худалдан авагчид худалдан авалтаа зогсоосон нь үнийн бууралтанд
гол нөлөө үзүүлсэн. )

10. • 6 сарын сүүлчээс эхлэн Лондонгийн
Металлын Бирж дэхь зэсийн нөөц 462000тн
болж багасахад үнэ нэмэгдэж эхэлсэн ба 6
сарын дундаж үнэ 9045 ам.доллар/тн байсан.
• 7 сарын дундаж үнэ 9614 ам.доллар/тн болж
өнгөрсөн 6 сарын дундаж үнэтэй
харьцуулахад 6,9%-р нэмэгдсэн. Энэ үнийн
өсөлтөнд долларын ханшны сулралт, Чили
улсын Escondida уурхай дахь ажил хаялт зэс
болон бусад суурь металлын үнийн
өсөлтөнд гол нөлөө үзүүлсэн.
• 8 сараас эхлэн зэсийн үнэ буурч эхлэн
дундаж үнэ нь 9041 ам.доллар/унци болсон.

11. • 9 сард зэсийн үнэ 25% буурч дундаж үнэ 8315
ам.доллар/тн болсон
• 10 сарын 3-ны байдлаар 6795 ам.доллар/тн болж
үргэлжлэн буурсаар байна.
• Энэ үнийн бууралтанд : Дэлхийн эдийн засаг сэргэнэ
гэсэн хөрөнгө оруулагчдын хүлээлт байхгүй болсон
мөн зарим талаар Зэсийн гол хэрэглэгч болох Хятад,
Европ ба АНУ-ын үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагааны
тухай мэдээлэл хүлээж байснаас тааруу үр дүнтэй
байгаа нь нөлөөлсөн. Дэлхийн эдийн засгийн өсөлт
удаашралтай байгаатай холбоотойгоор зэсийн
үнэ богино хугацаанд буурах хандлага ажиглагдаж
байна.
• 11 сарын байдлаар л гэхэд Лондоны металлийн биржид
тонн зэс 7380 ам.доллараар борлуулагдаж байсан нь энэ
оны дээд амжилтаас даруй 2810 $-оор унасан

12. Зэсийн ханшийн ирээдүй
• Дэлхийн зэс, нүүрсний хамгийн том хэрэглэгч бол Хятад улс. Тэгвэл
хамгийн том хэрэглэгч улсын хэрэглээ өндөр, эдийн засаг сайн байж
Зэсийн ханш сэргэх ч өнөөг хүртэл Хятадын зэсийн эрэлт буурна
хэмээх шинжээчдийн төсөөлөл үргэлжилсээр байгаа юм.
• Индонез дэх дэлхийн хоёр дахь том зэсийн уурхай ажил хаялтаас
болж түр зогсоод байна. Тэгвэл "Голдман Сакс"-ын урьдчилсан
таамаглалаар нийлүүлэлтийн хомсдол ирэх онд 180 мянган тоннд
хүрэх урьдчилсан таамаг байгаа. Тэдний төсөөлж байгаагаар ирэх оны
эхний гурван сард зэсийн үнэ 8000 ам.доллар болох бол оны төгсгөлд
9500 $-д хүрэх таамагтай байна. Энэ бол зөвхөн нийлүүлэлтэд
үндэслэсэн тоо бөгөөд эрэлтийг тооцоогүй юм.
• Зэсийн ханшийг 10 мянга руу дөхнө гэж үзэх шинжээч байгаа ч энэ
металлын эрэлт буурна гэж үзэгсэд ч цөөнгүй байгаа юм. Ийнхүү хоёр
тал болон талцаж байх зуур зэсийн ханш тогтворгүй хэвээр байна.

13. Монголын эдийн засагт...
• Зэсийн ханшийн огцом уналт Монголын эдийн засагт
өмнөх шигээ хүчтэй нөлөө үзүүлэхгүй. Учир нь нүүрс, хар
тугалгаас олох экспортын орлого нэмэгдсэн
(гурван жилийн өмнөх)
• Дэлхийн зах зээл дээр зэсийн үнэ 100 ам.доллараар өсөхөд
манай улсын төсвийн орлого жилдээ 10 тэрбум төгрөгөөр
нэмэгдэнэ

14. Анхаарал тавьсанд
баярлалаа