Хүнсний үйлдвэрийн өрсөлдөх чадварын онол, арга зүйн үндэс

1. Хүнсний үйлдвэрийн өрсөлдөх чадварын онол, арга зүйн үндэс Док.проф. (S c .D) Л.Дамдинсүрэн

2. Өрсөлдөөн Өдөр дутмын амьдралд хэвшсэн ойлголт : үйлдвэрлэл, бараа худалдах-худалдан авах таатай нөхцөлийн төлөө бизнес эрхлэгч этгээдүүдийн тэмцэл Эдийн засгийн онол : эрэлт-хангалтыг тэнцвэржүүлэх зах зээлийн механизмын хэрэглүүр Зах зээлийн онол: салбарын зах зээлийн төрлийг тодорхой шалгуур â

3. Өрсөлдөх чадварын ангилал, хэлбэр

4. Америкийн эдийн засаг дахь өрсөлдөөн

5. Орчны шинж төрх хүчин зүйлс – байгалийн тооцоо, ажиллах хүч, дэд бүтэц г.м эрэлтийн нөхцөл – эрэлтийн хэмжээ, худалдан авагчийн шаардлага пүүсийн стратеги, зорилт, өрсөлдөгчид – эзэн, менежерийн зорилго, тухайн орон дахь өрсөлдөөний шинж төрх ижил төрлийн болон дэмжигч салбар - өрсөлдөх чадвартай бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэгч нь тийм чиглэлийн үйлдвэрлэл эрхлэгчээс дэмжлэг авдаг, эсэх тохиолдол – шинэ бүтээл, загвар, дэлхийн эдийн засаг, бодлогод гарсан гэнэтийн өөрчлөлтүүд эдийн засгийн орчинг бүрдүүлэгч параметрүүдэд эерэг болон сөрөг нөлөө үзүүлэхүйц төрийн бодлого

6. Өрсөлдөх чадварын “алмаз” Учрал Пүүсийн стратеги, бүтэц, өрсөлдөөн Хүчин зүйлсийн үзүүлэлт Эрэлтийн үзүүлэлт Төсөөтэй болон дэмжигч салбар Төр

7. Өрсөлдөх чадварын хөгжлийн үе шат Үйлдвэрлэлийн хүчин зүйлс- өрсөлдөх чадвар Хөрөнгө оруулалт- өрсөлдөх чадвар Шинэчлэл-өрсөлдөх чадвар Баялаг-өрсөлдөх чадвар ЭДИЙН ЗАСГИЙН ӨСӨЛТ БУУРАЛТ

8. Зарим орны өрсөлдөх чадварын түвшин монгол

9. Үе шатуудын онцлог Нэгдүгээр үе шат: өрсөлдөх чадвар нь байгалийн баялаг, нөөц, хямд ажиллах хүчинд тулгуурлан буй болдог. Энэ үед бизнесийн байгууллагын өрсөлдөөн нь үнийн бууралтын үндсэн дээр өрнөх бөгөөд үйлдвэрлэлийн технологи нь үндсэндээ импортынх байдаг. Үндэсний үйлдвэрлэгчид гадаад зах зээлд бараг гарч чаддаггүй, үнийн хэлбэлзэл үүсгэсэн эдийн засгийн хямралд өртөмтгий байдаг. Хоёрдугаар үе шат: хөрөнгө оруулалтад тулгуурласан өрсөлдөх чадварын нөхцөлд улс орны эдийн засгийн давуу тал нь үндэсний үйлдвэрлэгчдээс хөрөнгө оруулалт хийхэд бэлэн болон чадвахитай байдалд тулгуурлана. Үндэсний пүүсүүд эрсдэлтэй үйл ажиллагааг хялбархан хэрэгжүүлж, шинэ үйлдвэрлэгч, бизнес эрхлэгчид нэмэгдэн дотоод зах дээр өрсөлдөөн улам хүчтэй өрнөдөг Гуравдугаар үе шат: тухайн орны өрсөлдөх чадварын давуу тал дээд зэргээр дайчлагдаж, үйлдвэрлэгчид өөрийн шинэ технологиудыг буй болгон хөгжүүлдэг. Энэ үед үнийн өрсөлдөөн хэвээр хадгалагдах боловч үнийн бууралтын үндсэн нөхцөл нь хүчин зүйлсийн хямд өртөг бус, харин хөдөлмөрийн өндөр бүтээл болно. Дөрөвдүгээр үе шат: өрсөлдөх чадвар зөвхөн хуримтлагдсан баялагт тулгуурлаж, баян тансаг иргэдийн эрэлтийг хангах үйлдвэрлэл хөгжиж, харин урьд нь өрсөлдөх чадвараараа давамгайлж байсан салбарууд уналтанд орж эхлэнэ. Баялагт тулгуурласан өрсөлдөөний сонгодог жишээ нь Английн эдийн засаг гэж эрдэмтэд тогтоожээ

10. Монголын зарим үзүүлэлт Дэлхийн эдийн засгийн форумаас жил бүр гаргадаг “улс гүрнүүдийн өрсөлдөх чадварын тайлан”-д Монгл улс 125 орноос 2005 онд 90 дүгээр, 2006 онд 92 байранд оржээ. Манай улсын дотоодын нийт бүтээгдэхүүн 2005 онд өмнөх жилээс 7,0 пунктээр нэмэгдэж, 1 хүнд ногдох хэмжээ нь 2005 онд 527,3 мян.төг. болсон нь ахиц мэт харагдавч Дэлхийн банкны аргачлалаар нэг ногдох үндэсний орлого 2005 онд 744 ам. долл. байна Төвлөрсөн төлөвлөгөөт тогтолцоонд манайхтай хамт байсан Польшид 1 хүнд ногдох дотоод нийт бүтээгдэхүүн 8258 ам. долл., Эстонид 10680 ам. долл., Унгарт 12500 ам. долл. болжээ.

11. Хүнсний аж үйлдвэрийн зарим үзүүлэлт

12. салбарын бүтэц \борлуулалтаар\

13. Зарим жишээ жилд 85 мян.т мах, махан бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх хүч чадал бүхий 28 үйлдвэр, хиамын 70 гаруй цех байгаа боловч хүнсэнд хэрэглэж байгаа малын 94,1%-ийг хээрийн аргаар нядалж байна. жилд 30 сая л сүү боловсруулах хүч чадалтай 88 үйлдвэр, цехтэй боловч хэрэглээнд зарцуулсан сүүний 2,3%-ийг боловсруулжээ. Үйлдвэрийн аргаар боловсруулсан мах, сүүний хэмжээ сүүлийн 2 жилийн байдлаар 1960 оны түвшинд ч хүрээгүй Гурил, хиам, талх, ундаа, пиво зэрэг бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлт сүүлийн 2 жилд өсөөгүй, тэр ч байтугай буурах хандлагатай, харин архи үйлдвэрлэлт 2006 онд өмнөх жилээс 2,7 сая литрээр нэмэгджээ

14. Монголын 1 хүнд ногдох үндэсний зарим баялаг

15. Хүнсний зах зээлийн тойм Хүнсний бараа, бүтээгдэхүүний импорт 2006 онд 185,2 сая ам. долларт хүрч, өмнөх жилээс 31,7 сая, 2003 оныхоос 65,6 сая ам.доллараар өссөн Хэрэгцээт гурилын 70-80%, төмсний 37,5%, хүнсний ногооны 66,7%, сүү, цагаан идээний 20%, элсэн чихэр, төрөл бүрийн будааний зүйл, ургамлын тос зэрэг гол нэрийн бүтээгдэхүүнийг зөвхөн импортоор хангаж байна. Дотоод зах зээлд импортын бараа, үйлдвэрийн бус аргаар бэлтгэсэн мах, түүхий сүү, зарим төрлийн хуурмаг бүтээгдэхүүн давмгайлсан байдал олон жил хадгалагдсаар байгаа нь хүнсний аюулгүй байдлыг цогцоор нь хангах, бүтээгдэхүүний чанар, эрүүл ахуйн баталгааг буй болгоход ноцтой нөлөөлж байна

16. Товч дүгнэлт Олон улсын эдийн засгийн судалгаанд хэрэглэж буй арга зүйг баримжаалан үзвэл Монгол улсын хүнсний аж үйлдвэрийн өрсөлдөх чадвар зөвхөн үйлдвэрлэлийн хүчин зүйлсийн үе шатны эхэнд, хөгжлийн түвшин нь үйлдвэржүүлэлтийн өмнөх үед байна. Монгол улсын хүнсний аюулгүй байдлын стратеги, үйл ажиллагааны менежментийг боловсронгуй болгох, хүнсний үйлдвэрлэл, бизнес эрхлэх таатай орчин бүрдүүлэх замаар хүн амын эрүүл хооллолтыг хангах талаар төр, засгаас цогц бодлого хэрэгжүүлэх шаардлагатай байна. Эх орны хүнсний үйлдвэр, бүтээгдэхүүний өрсөлдөх чадварыг дээшлүүлэх, импортын чанаргүй бараа, хуурмаг бүтээгдэхүүнээс зах зээлийг хамгаалах зорилгоор “хэрэглэгч-борлуулагч-үйлдвэрлэгч” гинжин хэлхээ буй болгож, хүнсний сүлжээнд оролцогчдын мэдлэг, үүрэг, хариуцлагыг дээшлүүлэх нь чухал байна. Хүнсний үйлдвэр, бүтээгдэхүүний өрсөлдөх чадварыг дээшлүүлэх нь хүн амын эрүүл мэндийг дэмжих, хамгаалах чухал хэрэглүүрийн нэг учраас судалгаа, үнэлгээг эрдэм шинжилгээ, бизнесийн байгууллага, хэрэглэгчдийн оролцоотойгоор хийж, хүрсэн түвшин, хөгжлийн бодлогоо жил бүр тодорхойлж байх нь манай улсын эдийн засаг, нийгмийн хөгжилд зайлшгүй шаардлагатай гэж үзэж байна.

17. Анхаарал тавьсанд баярлалаа!