2. LONXITUDE: 40 km (7 km despois de
xuntarse co Oitavén)
SUPERFICIE DA CUNCA: 333,5 km
(177,7 km² corresponden á bacía do Oitavén).
CONCELLOS:
Forcarei
Beariz
Cotobade
A Lama
Pontecaldelas
Fornelos de Montes
Pontevedra
Soutomaior
Pazos de Borbén
2

3. CLIMA
Atlántico.
As cabeceiras do Oitavén, na serra do Suído, están situadas nunha
das zonas de máis alta pluviosidade de Galicia (1800-2000 mm).

4. RÉXIME: Pluvial. Teñen as maiores enchentas no mes de
febreiro e no mes de agosto presentan unha forte estiaxe.
CAUDAL: 17 m3/s (as maiores achegas proceden do río Oitavén).

6. VERDUGO
NACEMENTO: Outeiro Grande,
na Serra do Cando.
En Cernadelas (Santa María de
Presqueiras-Forcarei).
O Verdugo en Ricovanca (Beariz).
OITAVÉN
Nacemento: Coto da
Agulla, na Serra do Suído.
(A Xesta-A Lama)
Río Xesta

7. Río Xesta
A Fírveda (A Lama)

8. A Fírveda (A Lama)
Río Xesta en Gaxate.

9. Parada

10. Abelaído (A Lama)
Río Parada. A Laxe.

11. Abelaído (Río Verdugo)
Río Parada en Verducido

12. Verdugo (A Lama)
Confluencia do Xesta e o Parada.
Barbeira

13. Calvelle
Encoro de Eiras
OITAVÉN

14. Barragán
Os Pasos (A Fraga-Pontecaldelas)
PONTECALDELAS

15. Pontecaldelas
A Rocha (Pontecaldelas).
Río Oitavén en Aranza (A Fraga)

16. Calvelle
Verdugo no Inferno
Río Oitavén en Aranza (A Fraga)

17. Confluencia do Verdugo e o Oitavén

18. Ponte da Comboa
O Verdugo en Soutomaior

19. Ponte de Pontesanpaio,
entre Arcade e Pontesampaio

20. PONTESAMPAIO
ARCADE

21. Esteiro do Verdugo,
na Enseada de San Simón

22. DESEMBOCADURA: Ría de Vigo (Océano Atlántico)

23. XEOLOXÍA
O Verdugo e o Oitavén discorren por un terreo moi fracturado e
dun gran desnivel (en 30 km salvan case 800 m de desnivel), moi
encaixados e con cambios constantes de dirección, formando
numerosos saltos, rápidos e pozas.
Na desembocadura forma un amplo esteiro.

25. FERVENZAS
A Fírveda (Río Verdugo)
Abelaído (Río Verdugo)

26. Rego do Inferno (Río Verdugo)
A Rocha (Río Verdugo)

27. A Freixa, no río Xesta

28. Rego da Barranqueira (Parada-Oitavén)
Rego Valdome (Parada-Oitavén) na Airoa.

29. Freixa do Parada en Verducido

30. Freixa do Parada en Verducido

31. Río Oitavén en Aranza (A Fraga)

32. FLORA
En xeral todo o curso do río conserva bosques de ribeira que
acollen unha gran diversidade de especies: salgueiros, amieiras,
freixos, sabugueiros, carballos, silvas, herba salgueira, hedras, pé
de boi, fentos, brións, liques, oucas, xuncos, espadanas...
Destacan as carballeiras da Xesta e Barragán.

33. Carballeira do Xesta ,
na aba do Suído.
Fraga no río Barragán.

34. Salgueiro
Molinia
Anémona

35. FAUNA
No río podemos atopar
troitas, rás, salamántigas,
lontras, cobras sapeiras...
e unha gran variedade de
insectos, especialmente
libeliñas, gaiteiros e
cabalos do demo.
No esteiro hai unha gran
variedade de aves
acuáticas, sobre todo
limícolas e anátidas nos
pasos migratorios.
Troitas

36. Ra patilonga (Rana iberica).
Parella de lavancos
Libeliña (Calopterix virgo)
Cobra sapeira (Natrix maura)

37. ESPAZOS PROTEXIDOS
LICs: Enseada de San Simón (o tramo final do esteiro), Serra do
Cando, Serra do Suído (pendente de aprobación).
Enseada de San Simón

38. APROVEITAMENTO
Subministro de auga para usos urbáns, agrícolas e industriais, pesca,
enerxía eléctrica, lecer…
En Pontecaldelas. A carón do río, hai fontes termais de baixa
temperatura que se empregaban no desaparecido balneario en
tratamentos con baños ou como bebida.
O Verdugo en
Pontecaldelas.

39. Muíño no Verdugo (Ricovanca)
Muíño no Calvelle (Verdugo)
Muíño no Barragán (Oitavén)

40. No Verdugo hai tres centrais eléctricas
(Feixa 1, Feixa 2 e Ponte do Demo). No
Oitavén está a central de Eiras que
abastece de auga á cidade de Vigo e ás
poboacións da súa área de influencia.
.
Presa da minicentral Feixa 2, no Verdugo.
Encoro de Eiras, no Oitavén
Presa da minicentral do Inferno, no río Verdugo.

41. DATOS HISTÓRICOS
Na Ponte San Paio, nos primeiros días de 1809, a gloriosa “División
do Miño” derrotou ao exército francés que, ao mando do Mariscal
Ney, pretendía someter Galicia á obediencia de Bonaparte.

42. PONTES
Ponte sobre o Xesta, en Liñares (A Lama)
Ricovanca (río Verdugo)
Os Pasos (A Fraga- Pontecaldelas).
Ponte de Verducido, sobre o río Parada

43. Pontes na desembocadura do Verdugo, entre Arcade e Pontesampaio.

44. BAUTIZOS PRENATAIS
TRADICIÓNS
Na ponte de Ponte Sampaio levábase a cabo
o bautismo anticipado. Sométense a el
mulleres preñadas con antecedentes de
malos partos que queren lograr unha feliz
xestación e parto. Acoden á ponte, na noite
do sábado ao domingo ás doce da noite,
acompañadas de dous parentes homes que
se sitúan a cada extremo da ponte
impedindo o paso. O primeiro home que
intente pasar será o “padriño” e el irá coller a
auga ao río e verteráa sobre o ventre da
muller encinta ao tempo que recita a fórmula
do bautismo. Rematada a ceremonia
celébrase unha comida sobre a ponte e logo
a embarazada bota ao río, de costas á
baranda e por riba dos ombros, o sobrante
da comida, a louza e o resto dos utensilios.

45. CURIOSIDADES
O río Verdugo ten sona pola pesca da troita. O último domingo
de maio celébrase en Ponte Caldelas a festa da troita e o
concurso internacional de pesca de salmónidos.

46. PROBLEMAS
-Alteracións de ecosistemas
polas obras, especialmente
centrais eléctricas.
-Contaminación por
verquidos.
-Especies invasoras.
Mimosas á beira do Verdugo

47. MONTAXE E FOTOS: Adela Leiro, Mon Daporta