1. ХҮНСНИЙ ШИНЖИЛГЭЭНИЙ АРГАЧЛАЛ ЛЕКЦ 6
АНАЛИЗЫН ПОЛЯРОГРАФИЙН АРГА
Ïîëÿðîãðàôèéí àðãà íü àæëûí ýëåêòðîäûí òóéëøðàëûí òºðõ áà
ýëåêòðîä ä¿ðñýí óóñìàëûí íàéðëàãà áóþó êîíöåíòðàöèéí õîîðîíäîõ
õàìààðàë äýýð òóëãóóðëàíà. Òóéëøðóóëàã÷ ã¿éäëèéí õ¿÷-ýëåêòðîäûí
ïîòåíöèàëûí òóéëøðàëûí ìóðóé áóþó ïîëÿðîãðàììààð ýëåêòðîäûí óðâàëä îðæ
áàéãààáîäèñûí øèíæ ÷àíàð áà ò¿¿íèé êîíöåíòðàöèéã òîäîðõîéëîõîä àðãûí
ìºí ÷àíàð îðøèíî.
Ýíý àðãûã ÷åõèéí ýðäýìòýí íîáåëèéí øàãíàëòàí ß. Ãåéðîâñêèé 1922
îíä àíõ áîëîâñðóóëñàí áà òýðýýð ýíýõ¿¿ íýýëòýýðýý Íîáåëèéí øàãíàë
õ¿ðòæýý. Ïîëÿðîãðàôèéã ôèçèê õèìèéí ñóäàëãààíä õýðýãëýñíýýð
ýëåêòðîõèìèéí ãîìîãåí áîëîí ãåòåðîãåíèé óðâàëûí êèíåòèê, ýëåêòðîäûí
ïðîöåññûí ìåõàíèçì, óóñìàë äàõü èîíû äèôôóçè, ôàçûí ¿¿ñýõ õóðä,
áîäèñûí óóñàõ ÷àíàð, êîìïëåêñ íýãäëèéí íàéðëàãà, øèíæ ÷àíàðûã ñóäëàõ
áîëîí ôèçèê õèìèéí ÿíç á¿ðèéí òîãòìîëóóäûã òîäîðõîéëæ áàéíà. ͺ㺺
òàëààð îðãàíèê áà îðãàíèê áóñ áîäèñûí ÷àíàðûí áîëîí òîîíû íàéðëàãûã
òîäîðõîéëîõîä ºðãºí õýðýãëýæ áàéíà.
Ýíý àðãà óñàí áà óñàí áèø óóñìàë, õàéëìàë äîòîð òîäîðõîéëîëò õèéæ
ïîëÿðîãðàììûí òîîöîîãîîð õýäýí âàëåíòòàé ÿìàð èîí , óóñìàëä õýäèé
õýìæýýòýé áàéãààã òîäîðõîéëîõ áîëîìæòîé þì. Ïîëÿðîãðàôèéí àðãà íü
ìýäðýõ ÷àäâàð, òîäîðõîéëîëòûí íàðèéâ÷ëàë ñàéòàé, õóðëàí, ýíãèéí àðãà
þì. Ýíý àðãààð 10-5-10-6 ìîëü/ë êîíöåíòðàöèéí õýìæýýíèé áîäèñûã áóþó 1
ñì3 óóñìàë äàõü ãðàìì áîäèñûí ñàÿíû õýìæýýã òîäîðõîéëæ áîëíî.
Ïîëÿðîãðàôèéí àðãûí äàâóó òàëóóä:
Áîäèñûí ÷àíàðûí áîëîí òîîíû íàéðëàãûã íýãýí çýðýã òîãòîîäîã
Óðüä÷èëàí ÿëãàõã¿éãýýð îëîí èîíûã õàìòàä íü òîäîðõîéëîõ
Íýã äýýæèéã àøèãëàí îëîí òîäîðõîéëîëòûã äàõèí äàâòàí õèéõ
áîëîìæòîé.
Òîãòìîë ã¿éäëèéí ïîëÿðîãðàôèéí àðãûã ¿íäñýíä íü 4 õóâààíà.
Ïîëÿðîãðàôèéí øóóä àðãà. Èîíû õîëüöûí àíàëèçûí ¿åä èîí á¿ðä
õÿçãààðûí äèôôóçèéí ã¿éäëèéí òîäîðõîé òàëáàé õàðãàëçàõ ïîëÿðîãðàôèéí
ñïåêòðèéã áóþó øóëóóí ïîëÿðîãðàìì áóóëãàõ äýýð òóëãóóðëàíà. (i~ )
Ïîëÿðîãðàììûí äîëãèîíû ºíäºð íü áîäèñûí êîíöåíòðàöèéã, òýð ºíäðèéí
1

2. ХҮНСНИЙ ШИНЖИЛГЭЭНИЙ АРГАЧЛАЛ ЛЕКЦ 6
õàãàñò õàðãàëçàõ ïîòåíöèàë íü óã áîäèñûí õàãàñ äîëãèîíû ïîòåíöèàë
áîëíî.
Ïîëÿðîãðàôèéí äèôôåðåíöèàëü àðãà. Ýíý àðãà íü äèôôåðåíöèàëü ìóðóé
áóóëãàõ äýýð ¿íäýñëýíý. Ïîëÿðîãðàôèéí ýíý ìóðóé õóðö ìàêñèìóìòàé áàéõ
áà õýâòýý òýíõëýã äýýðõ ò¿¿íèé áàéðëàë õàãàñ äîëãèîíû ïîòåíöèàëûã,
ìàêñèìóìûí ºíäºð íü ñóäàëæ áàéãàà áîäèñûí êîíöåíòðàöèéã òîäîðõîéëíî.
Ïîëÿðîãðàôèéí ÿëãàâðûí àðãà. Ýíý àðãàä äóñëûí ìºíãºí óñòàé 2
ýëåêòðîäòîé 2 èæèë ýëåêòðîëèçåð õýðýãëýõ áà íýã íü öýâýð ôîíû íºãºº íü
ñóäàëæ áàéãàà áîäèñ á¿õèé ôîíû óóñìàëûã àãóóëíà. ̺íãºí óñíû äóñàõ
äàâòàìæ èæèë áàéíà. Õî¸ð ýëåêòðîëèçèéí õîîðîíäûí ã¿éäëèéí ÿëãààã
õýìæèí, ñóäàëæ áàéãàà áîäèñûí ¿¿ñãýæ áàéãàà äîëãèîíûã áóóëãàíà. Ýíý
àðãà íü ìýäðýõ ÷àäâàðûã 10-7 ìîëü/ë áîëòîë èõýñãýíý.
Ïîëÿðîãðàôèéí èíâåðñèéí àðãà. Ìàø áàãà õýìæýýíèé áîäèñûã
òîäîðõîéëîõîä õýðýãëýíý. Ñóäàëæ áàéãàà áîäèñûã óðüä÷èëàí ýëåêòðîëèçîîð
õóðèìòëóóëæ äàðàà íü ò¿¿íèé ïîëÿðîãðàììûã áóóëãàíà. Óã àðãûí ìýäðýõ
÷àäâàð íü ïîëÿðîãðàôèéí áóñàä àðãóóäòàé õàðüöóóëàõàä 2-3 ýðýìáýýð èë¿¿
áàéíà.
Ïîëÿðîãðàôèéí îíîëûí ¿íäýñ. Ýëåêòîëèçûí ¿åä ýëåêòðîä îð÷èì
ýëåêòðîëèòèéí êîíöåíòðàöèéí ººð÷ëºëò áèé áîëîõ áà ýíý ººð÷ëºëò íü
äèôôóçýýð æèãäýð÷ áîëíî. Ãýâ÷ äèôôóçè õÿçãààðòàé ÿâàãäàõ òóë
êîíöåíòðàöèéí á¿ðýí æèãäðýëò ÿâàãäàæ ÷àäàõã¿é. Èéíõ¿¿ ýëåêòðîä îð÷ìûí
áà óóñìàëûí åðºíõèé êîíöåíòðàöèéí ÿëãààíû ¿íäñýí äýýð ýëåêòðîäûí
òóéëøðàë áèé áîëîõ áºãººä èéì ìàÿãèéí òóéëøðàëûã êîíöåíòðàöèò òóéëøðàë
ãýíý. Ýíý òóéëøðàëûã óóñìàëûã õóòãàõ çàìààð àðèëãàæ áîëîõ áîëîâ÷
ýëåêòðîä îð÷ìûí äèôôóçèéí ¿å ¿ëäýõ áºãººä ýíý ¿å øèíãýíèé íèéò
õºäºë㺺íä îðîëöäîãã¿é.
Ãàäíààñ ºã÷ áàéãàà ö.õ.õ / õ¿÷äýë/ ýëåêòðîëèçûí ¿åä áîäèñûí
çàäðàëûí õ¿÷äýëèéí õýìæýýíä õ¿ðñíèé äàðàà ò¿¿íèéã öààøèä ºñãºõºä
ïðîöåññûí õóðäûã èëýðõèéëæ áàéãàà ã¿éäëèéí õ¿÷ áóþó ã¿éäëèéí íÿãòûã
èõýñãýíý. Ýëåêòðîä îð÷ìûí êîíöåíòðàöè òýãò äºõºõ òóñàì êîíöåíòðàöèéí
ÿëãàà íü óóñìàëûí åðºíõèé êîíöåíòðàöèòàé áàðàã òýíöýíý. Ýíý ¿åèéí
äèôôóçèéí ã¿éäýë õÿçãààðòàà õ¿ð÷, óóñìàëûí åðºíõèé êîíöåíòðàöèòàé øóóä
õàìààðàëòàé áîëíî. Ýíý ¿åä ãàäíû öàõèëãààí îðíû õ¿÷äýëèéã äàõèí
2

3. ХҮНСНИЙ ШИНЖИЛГЭЭНИЙ АРГАЧЛАЛ ЛЕКЦ 6
íýìýãä¿¿ëýõýä èîíû ýëåêòðîä ðóó î÷èõ õóðä õÿçãààðòàà õ¿ðñýí ó÷èð
ã¿éäëèéí õ¿÷ ºñäºãã¿é. Ýíý ã¿éäëèéã õÿçãààðûí äèôôóçèéí ã¿éäýë ãýíý.
Ýëåêòðîëèçèéí ¿å äýõ ã¿éäëèéí õ¿÷íèé öàõèëãààí îðíû õ¿÷äýëýýñ õàìààðàõ
õàìààðëûã ãðàôèêààð ä¿ðñëýí õàðóóëæ áîëîõ áà ¿¿íèéã òóéëøðàëûí ìóðóé
áóþó ïîëÿðîãðàìì ãýíý.
3