Download as PDF, PPTX
More Related Content
Similar to Pambansang Kita
Pambansang Kita
- 1. Pambansang Kita Steve RolandCabra IX-Aphrodite
- 2. Ano ang PambansangKita? Ang kahalagahan ng pagsukat sa pambansang kita ay inilahad ni Campbell R. McConnell at Stanley Brue sa kanilang Economic Principles, Problems and Policies (1999).
- 3. 1. Ang sistemang pagsukat sa pambansang kita ay napapagbibigay ng ideya tungkol sa antas ng produksyon ng ekonomiya sa isang partikular ba taon at maipaliwanag kung bakit ganito kalaki o kababa ng bansa. 2. Sa paghahambing ng pambansang kita sa loob ng ilang taon, masusubaybayan natin ang direksyon na tinatahak ng ating ekonomiya at malalaman kungmay maipaliwanag kung may nagaganap na pag-unlad o pagbaba sa kabuuang produksyon. 3. Ang nakalad na impormasyon mula sa pambansang kita ang magiging gabay ng mga nagpapaplano sa ekonomiya upang bumuo ng mga patakaran at polisiya na makapagpapabuti sa pamumuhay ng mga mamamayan at makapagtaas sa economic performance sa bansa. 4. Kung walang sistematikong paraan sa pagsukat ng pambansang kitam haka-haka lamang ang magiging basehan na walang matibay na batayan. 5. Sa pamamagitan ng National Income Accounting, maaaring masukat ang kalusugan ang ekonomiya.
- 4. GNI o GrossNational Income Ang Gross National Income (GNI) ay dating tinatawag ding Gross National Product. Ito ang isa sa pangunahing instrumenting magsusukat kung natamo ng ekonomiya.
- 5. Pagkakaiba ng GNIat GDP Kung ang GNI ay sumuskat sa halaga ng halagang produksyon na nagawa ng mga tao sa loob ng isang taon, ang GDP o Gross Domestic Product ay tumutukoy sa halaga ng mga produkto at serbisyong ginawa sa loob ng bansa kasama ang ginawa ng mga dayuhan. Kapag binawas ang kinikita ng mga OFW sa kita ng mga dayuhan sa ating bansa, makukuha ang net factor income from abroad.
- 6. Mga Paraan ngPagsukat sa GNI May iba’t ibang paraan ng pagtutubos ng GNI. Ayon kay Villegas ng at Abola (1992), may tatlong paraan ng pagsukat sa Gross National Income: 1. Pamamaraan batay sa gastos (expenditure approach) 2. Pamamaraan batay sa kita ng sangkap ng produksyon (Income apporach) 3. Pamamaraan batay sa pinagmulang industriya (industrial origin approach)
- 7. 1. Pamamaraan ngbatay sa gastos Sa paraang ito ito sinusukat ang gastos sa mga produktong ginagawa sa loob ng isang taon ang sektor ng sambayanan, bahay- kalakal, pamahalaan at dayuhang sektor . Ang pinagkakagsatuhan ng bawat sektor ay ang sumusunod:
- 8. a. Gastusing personal© Kabilang dito ang mga gastos ng mga mamamayan tulad ng pagkain damit, paglilibang at iba pang agwain na pinagkakagastuhan nila.
- 9. b. Gastusin ngmga namumuhunan (I) Napapaloob ang mga gastos ng mga bahay-kalakla tulad ng mga gamit sa opisina, hilaw na materyales para sa produksyon, sahod ng manggawa at iba pa.
- 10. c. Gastusin ngpamahalaan (G) kasama rito ang mga gastuhin ng gastuhin ng pamahalaan sa psgsasagawa ng mga proyektong panlipunan at iba pang gastuhin nito.
- 11. d. Gastuhin ngpanlabas na sektor (X-M) Makukuha ito kung ibabawas ang iniluluwas o export sa inaangkat o import.
- 12. e. Statistical discrepancy(SD) ang anumang kakulangan o kalabisan sa pagkuwenta na hindi malaman kung saan ibibilang. Ito ay nagaganap sapagkat may mga transaksyon hindi sapat ang mapagkukunan ng datos o impormasyon.
- 13. f. Net factorincome from Abroad (NFIFA) Tinatawag ding Net Primary Income. Makukuha ito kapag ibinawas ang gastos ng mga mamamayang nasa ibang bansa sa gastos ng mga dayuhang na loob ng bansa.
- 14. Ang formula sapagkuwenta ng Gross National Income batay sa paggasta o expenditure approach ay: GNI = C+I+G+(X-M)+SD+NFIFA
- 15. Kung saan ang: GNI= Gross National Income C = Pagkonsumo o gastuhing personal I = Pamumuhunan G = Gastusin ng pamahalaan X = Iniluluwas o export M = Iniaangkat o import SD = Statistical discrepancy NFIFA = Net factor income from Abroad
- 16. 2. Pamamaraan Bataysa Kita ng Salik ng Produksyon Sinusukat ng paraang ito ang kita ng mga sangkap ng produksyon na ginagamit upang makagawa ng tapos na produkto.
- 17. a. Sahod ngmga manggagawa sahod na ibinabayad sa sambayanan mula sa bahay-kalakal at pamahalaan.
- 18. b. Net OperatingSurplus tinubo ng mga korporasyong pribado at pag-aari ng pinatatakbo ng pampamahalaan at iba pang mga negosyo.
- 19. c. Depresasyon pababa sahalaga ng yamang pisikal bunga ng pagkaluma bunga ng tuloy-tuloy na paggamit ng paglipas ng panahon.
- 20. d. Di-tuwirang buwis-Subsidya 1.Di-tuwirang buwis - kabilang dito sales tax, custom duties, lisensya at iba pang di-tuwirang buwis.
- 21. d. Di-tuwirang buwis-Subsidya 1.Subsidya – salaping binabalikat at binayaran ng pamhalaan nang hindi tumatanggap ng kapalit na produkto o serbisyo.
- 22. Ganito ang pormulang paraang ito. PY + CY + G-Y = NI + IT – S + DA = GNI
- 23. Kung saan ang: PY= kita ng mga tao CY = kita ng bahay-kalakal GY = kita ng pamahalaan mula sa pamumuhunan NI = pambansang kita IT-S = di tuwirang buwis at ibabawas ang mga subsidiya DA = despesasyon Kaugnay ng paraang ito may iba pang konseptong dapat malaman sa pagtutuos ng pambansang kita.
- 24. Netong Pambansang Produktoo Net National Product (NNP) Kumakatawan ito sa halos tiyak na halaga ng GNP sapagkat hindi isasama ang despresasyon , hindi tuwirang buwis at subsiya.
- 25. Kitang Personal oPersonal Income Kumakatawan ito ng sa kita ng tao o ng sambayanan. Upang makakuha ang PI mula sa National Income (NI) hindi isinasama sa pagkuwekuwenta ng buwis ang bahay-kalakal, mga tubong hindi naipamahagi tulad ng dibidendo,
- 26. Kung saan ang: PI= personal na kita (personal income) NI = pambansang kita (national income) CI = kita ng korporasyon (Corporate income) D = Dibidendo (dividends) TP = pension at tinaggap na salapi mula sa ibang bansa bilang regalo (transfer payment)
- 27. Batay naman sapinanggalingan ng PI, PI = W+D+E+TP
- 28. Kung saan ang: W= sahod (wages) D = dibidendo o ipinamamahaging tubo (coroporate income) E = kita ng entrprenyur TP = pension at tinaggap na salapi mula sa ibang bansa bilang regalo (transfer payment)
- 29. Ang disposable income(DI) o magagastang kita ay kitang personal na maaring gamiting pangkonsumo kasama ang buwis na ibinabayad ng indibidwal,
- 30. Ganito ang pormula: DI= PI-PT
- 31. Kung gayon, C =PI-PT-PS
- 32. Kung saan ang: DI= Magagastang kita (disposable income) C = pagkonsumo (consumption) PI = personal na kita (personal income) PT = personal na buwis (direct tax) PS = personal na impok (personal saving)
- 33. 3. Pamamaraan Bataysa Pinagmulang Industriya Sa pamamaraang ito kinuwenta ang karagdagang halaga sa produksyon ng pangunahing industriya nga bansa.
- 34. Narito ang frameworksa pagsukat. Pagsamahin ang mga sektor: Agrikultura + Pangisdaan + Paggugubat + Pagmimina at Quarrying + Pagmamanupaktura + Konstruksyon + Transportasyom +Komunikasyon + Pag-iimbak at utilities + Kalakal + Serbisyo. = Net Domestic Product batay sa gastos ng mga salik (ibawas ang Net Factor Income from Abroad) = Net National Product o National Income
- 35. Paano Nalalaman KungTumataas ang GNI Kaiba sa totoong GNI ang GDP sa kasalukuyang presyo Ang mga konseptong ito ang makasasagot kung totoong tumataas ang GNI.
- 36. Ganito ang pormula: Halaga= Presyo x Dami
- 37. Subalit sa pormulangito hindi naipapakita ang totoong halaga sapagkat magbabago ang presyo bawat taon. Upang masukat ang totoong GNI ganito ang pormula: Totoong GNI = Price Index base year (real GNI) X current GNI Price Index
- 38. Ang GNI aymahalagang panukat ng bansa. Ipinakikita nito kung may pangkalahatang pagsulong sa kalakaran ng produksyon. Samantala, giangamit ng growth rate upang malaman kung matamong pag-unlad sa ekonomiya.
- 39. Ang pormula sapagsukat ng growth rate ng Gross National Income ay: GNI sa kasalukuyang taon – GNI sa nakaraang taon Growth Rate = x 100 GNI sa nakaraang taon
- 40. Ang growth rateay sumusukat kung ilang bahagdaan ang naging pag-angat ng ekonomiya kompara sa nagdaaang taon. Malalaman naman ang kalagayang pangkabuhayan ng mga mamamayan sa pamamagitan ng income per capita na nasusukat kung hahatiin ang Gross Domestic sa kabuuang populasyon ng bansa.
- 41. Mga Salik naNakakapekto ng Pambansang Kita Ang pangunahing isyu tungkol sa paksa sa pambansang kita at GNI ay nakatuon sa ugnayan ng produksyon, kita at gastos ng pangunahing sektor ng ekonomiya – sambahayan, bahay-kalakal, pamahalaan at pangangapital.
- 42. Sa pinakasimpleng ugnayandapat katumpas ng pagkonsumo at pamumuhunan ang kita. Kita = Konsumo + Pamumuhunan O kaya: Y = C+I Tumutukoy sa pasya ng bahay-kalakal ang pamumuhunan na gumasta para sa kagamitang pangkapital.
- 43. Mahalagang salik dinang pamahalaan sa pagsusuri ng pambansang kita. Sa isang simpleng pamanatayan, Y = C + I + G
- 44. Limitasyon sa pagsukatng Pambansang Kita • Hindi pampamilihang gawain at serbisyong binubuo ng mga tao para sa pansariling kapakinabangan tulad ng pagtatanim ng mga gulay sa likod ng bahay para sa pagkonsumo ng pamilya, pag-aalaga ng mga anak, paglilinis at iba pa.
- 45. Limitasyon sa pagsukatng Pambansang Kita • Impormal Sektor – kabilang dito ang mga transaksyon na hindi naiuulat sa pamahalaan tulad ng transaksyon sa black market, illegal na pasugalan, pamilihan ng mga ipinagbabawal na gamot, pagbebenta ng kagamitang segunda-mano, mga upa sa mga nagtatapon ng basura at iba pa.
- 46. Limitasyon sa pagsukatng Pambansang Kita • Externalities o hindi sinasadyang epekto – halimbawa nito ang gastos ng isang planta ng kuryente upang mabawasan ang perwisyo ng polusyon ay kabilang sa pagsukat ng pambansang kita subalit ang halaga ng malilinis na kapaligiranay hindi binilang sa pambansang kita.
- 47. Limitasyon sa pagsukatng Pambansang Kita • Kalidad ng buhay – kabilang dito ang mga bagay na nakatutulong sa pagbuti ng pamumuhay ng tao tulad ng malinis na hangin, mahabang oras ng pahinga, mapayapang kapaligiran at malusog na pamumuhay.