Duyguların Merkezi 
Erdem DAĞDEMİR
İLKEL BEYİN (Archipallium) 
Kendini Koruma ve Saldırganlık 
ORTA BEYİN (Paleopallium) – Limbik Sistem 
Duygular 
MANTIKLI BEYİN (Neopallium) - Neocortex 
Entellektüel Görevler
• Beyin sapının yapılarını 
içerir: medulla, pons, 
serebellum, mezensefalon, 
en eski bazal çekirdek– 
globus pallidus ve olfaktori 
soğanları. 
• Sürüngen beynine karşı gelir 
ve ünlü nöroloji bilim adamı 
Paul MacLean tarafından 
“R-kompleksi” adı 
verilmiştir.
 Limbik sistemin 
yapılarını içerir. 
 Alt memelilerin 
beyinlerine karşılık 
gelir.
 Yarım kürelerin neredeyse 
tamamını (neokorteks adı 
verilen, korteksin en yeni 
bir türünden yapılır) ve 
subkortikal nöronal 
grupların bazılarını içerir. 
 Üstün memelilerin 
beyinlerine karşılık gelir, 
yani primatları ve bu 
nedenle insan türünü de 
içerir.
İlkel olanı kendimizi korumaktan 
sorumludur. Saldırganlık ve 
tekrarlayan davranış 
mekanizmalarının geliştiği yerdir. 
Yaşamın korunması için zorunlu olan, 
refleks arkı denilen içgüdüsel 
reaksiyonların ve isteyerek 
yapılmayan bazı eylemlere izin veren 
komutların ve bazı iç organlarla ilişkili 
fonksiyonların (kardiyak, akciğer, 
bağırsaklar vs.) gerçekleştiği yerdir.
1878 yılında, Fransız nörolog Paul 
Broca, memeli beyninin merkeze 
doğru olan yüzeyinin üzerinde, 
korteksin tam altında, beyin sapının 
çevresinde bir tür sınır oluşturduğu 
için limbik lob adını verdiği (bir daire, 
halka, çevre vs. düşüncesini ima eden 
Latince “limbus” kelimesinden gelir) 
gri maddenin bazı çekirdeklerini 
(nöronlar) içeren bir alan olduğu 
gerçeğine dikkati çekti . 
Bu yapıların tamamı, sonraki yıllarda 
“limbik sistem” adını alacaktır 
Paul Broca
Bu sistem bütün hayvanların 
yaşaması için zorunlu olan bazı 
davranışları kontrol eder. 
Hayvanın kabul edilebilir ve kabul 
edilemez arasındaki ayrımı 
yapabilmesini sağlayan bazı 
fonksiyonları ortaya çıkartır ve 
düzenler. Burada özel duygusal 
fonksiyonlar geliştirilir
Dişilerin bebeklerine bakmalarını 
ve korumalarını tetikleyen duygu 
ya da hayvanların oyun 
davranışlarını (oyuncu ruh hali) 
geliştirmesine neden olan duygu. 
Öfke, korku, tutku, aşk, nefret, neşe ve üzüntü gibi 
duygular ve hisler, limbik sistemden kaynaklanan 
memeli keşifleridir.
Neopalyum ya da mantıklı beyin, 
sembolik bir dil geliştirme kapasitesi 
olan ve bu sayede insanların okuma, 
yazma ve matematik hesaplamalarını 
yapmak gibi yetenekli entelektüel 
görevleri gerçekleştirmesini sağlayan 
oldukça karmaşık bir nöron hücresi 
ağıdır. Neopalyum büyük düşünce 
üreticisidir ya da Paul MacLean’ın 
belirttiği gibi “Keşfin anası ve soyut 
düşüncenin babasıdır”.
James-Lange ve Cannon-Bard’ın 
Duygu teorilerinin karşılaştırılması.
 1937 yılında, nöro-anatomist James Papez 
duygunun herhangi bir özel beyin merkezinin 
değil, bir dizi sinir kümesi aracılığıyla karşılıklı 
olarak birbiriyle bağlanan dört temel yapıyı 
içeren bir devrenin fonksiyonu olduğunu 
gösterecekti. Bu yapılar: Mememsi yapılarıyla 
hipotalamus, ön talamik çekirdek, singulat kıvrımı 
ve hipokampus. Uyumlu bir şekilde hareket eden 
bu devre (Papez devresi) duygunun merkezi 
fonksiyonlarının (etki) yanı sıra dış ifadelerinden 
(belirtiler) sorumludur.
 Bu alanların yoğun bir şekilde iç içe geçmiş 
olduklarını ve bunların hiçbirisinin herhangi 
bir özel duygusal durumdan tek başına 
sorumlu olmadığını vurgulamak önemlidir. 
ancak bazıları o ya da bu duyguya daha çok 
katkıda bulunurlar.
 Hipokampusla, septal çekirdekle, prefrontal 
alanla ve talamusun orta arka çekirdeğiyle 
bağlantılı, antero-inferior bölgenin içinde 
derinlerdeki, elmas şeklindeki küçük bir 
yapıdır.
 Bu bağlantılar amigdalanın arkadaşlık, aşk ve etkilenme, duyguların ve 
temel olarak korkunun, öfkenin ve saldırganlığın ifade edilmesi gibi ana 
duygusal etkinliklere aracılık etmek ve kontrol etmekteki önemli rolünü 
oynamasını mümkün kılar. Amigdala, tehlikenin belirlenmesindeki 
merkez olarak, kendini korumakta temeldir. Uyarıldığı zaman, korkuya ve 
kaygıya yol açarak, hayvanın uyarılma, saldırma ya da kaçmaya 
hazırlanma aşamasına girmesine neden olur.
 Özellikle bellek fenomeniyle, özellikle (bazen sonsuza 
kadar süren) uzun dönemli belleğin oluşmasına dahil olur. 
Her iki hipokampi (sol ve sağ) tahrip edildiği zaman, hiçbir 
şey bellekte tutulamaz. Denekler yeni aldıkları mesajları 
hızla unuturlar. Dokunulmamış hipokampus hayvanın 
mevcut tehdidin koşullarını benzeri geçmiş deneyimlerle 
karşılaştırarak, yaşamasını garanti etmek için en iyi 
seçeneği seçmesini sağlar.
TALAMUS 
 Talamusun orta arkası ve ön 
çekirdeğinin zarar görmesi ya da 
uyarılması duygusal tepki 
vermesindeki değişikliklerle ilişkilidir. 
Ancak bu çekirdeklerin duygusal 
davranışın düzenlenmesindeki önemi 
sadece talamusun kendisinden dolayı 
değildir, aynı zamanda bu çekirdeğin 
diğer limbik sistem yapılarıyla olan 
bağlantısından dolayıdır. Orta arka 
çekirdek pre-frontal alanlardaki 
korteks bölgeleriyle ve hipotalamus ile 
bağlantı kurar. Ön çekirdek memeli 
yapılarıyla bağlantı kurar ve bunlar 
üzerinden, forniks aracılığıyla 
hipokampus ve singulat kıvrımıyla 
bağlantı kurar, böylece Papez 
devresinde yer alır. 
HIPOTALAMUS 
 Bu yapının diğer prosensafalik 
alanlarla ve mesencephalik ile 
kapsamlı bağlantıları vardır. 
Hipotalamik çekirdekteki lezyonlar 
bir dizi vejetatif fonksiyona ve 
termal düzenleme, cinsellik, 
savaşçılık, açlık ve susuzluk gibi 
motivasyonlu davranışlardan 
bazılarına engel olur. 
Hipotalamusun duygularda bir rol 
oynadığına da inanılmaktadır. Özel 
olarak, yatay kısımlar zevk ve 
öfkeye dahil oluyor gibiyken, orta 
kısımları tiksinme, hoşnutsuzluk ve 
kontrolsüz ve yüksek sesli gülmeye 
dahil oluyor gibidir.
Singulat sulgus ve korpus kallosum (iki serebral yarım küreyi birleştiren temel lif 
grubu) arasında, beynin orta kısmında bulunur. Bu kıvrım hakkında hala 
öğrenecek çok şey vardır ancak ön kısmının kokuların ve görüntülerin geçmiş 
duyguların güzel anılarıyla koordine ettiği şimdiden bilinmektedir. Bu bölge ayrıca 
ağrıya karşı duygusal reaksiyon ve saldırgan davranışın düzenlenmesine katılır.
Beyin sapı sürüngenler ve amfibiler gibi ilkel omurgalıların “duygusal 
reaksiyonlarından” (gerçekte sadece refleks tepkilerdir) sorumlu olan bölgedir. Dahil 
olan yapılar retiküler oluşum ve noradrenalin salgılayan nöronların yoğun bulunduğu 
bir kütle olan locus coeruleusdur. Bu ilkel yapıların, insanlarda bile, sadece uyarı 
mekanizmaları olarak değil, aynı zamanda uyku-uyanık döngüsünün 
sürdürülmesinde, yaşam için çok önemli bir şekilde aktif olduklarını belirtmek 
önemlidir.
Ön tavan bölgesinde, beyin kökünün mezensefalik kısımda bulunan, aksonları 
çekirdek accumbensde (mezolimbik dopaminerjik yol) sona eren, dopamin salgılayan 
nöronların sıkı bir gurubu vardır. Bu bölgeye ait olan nöronların kendiliğinden 
tetiklenmesi ya da elektrikle uyarılması bazıları orgazma benzeyen zevk algıları üretir. 
Kafatası sinirlerinin çekirdeği gibi, korteksten ve striyatumdan (bir altkorteks 
oluşumu) gelen impulslarla uyarılan bazı beyin kökü yapıları kızgınlık, üzüntü, 
hassasiyet vs. gibi fizyognomik ifadelerden sorumludur.
 Septal bölge talamusun ön tarafında bulunur. 
İçinde, orgazm merkezi bulunur (kadınlarda 
dört, erkeklerde bir tane). Bu alan farklı zevk 
algıları, özellikle cinsel deneyimlerle ilişkili 
olanlarla ilişkilidir.
 Bu alan ön lobun bütün motor olmayan ön bölgesini içerir. 
Memelilerin evrimi sırasında oldukça fazla gelişmiştir. İnsanlarda 
ve bazı yunus türlerinde özellikle büyüktür. Geleneksel limbik 
devresine ait değildir ancak talamus, amigdala ve diğer korteks altı 
yapılarla çift yönlü, yoğun bağlantıları duygu durumlarının 
oluşmasında ve özellikle ifade edilmesinde oynadığı önemli rolden 
sorumludur
TEŞEKKÜRLER

Limbik Sistem

  • 1.
  • 2.
    İLKEL BEYİN (Archipallium) Kendini Koruma ve Saldırganlık ORTA BEYİN (Paleopallium) – Limbik Sistem Duygular MANTIKLI BEYİN (Neopallium) - Neocortex Entellektüel Görevler
  • 5.
    • Beyin sapınınyapılarını içerir: medulla, pons, serebellum, mezensefalon, en eski bazal çekirdek– globus pallidus ve olfaktori soğanları. • Sürüngen beynine karşı gelir ve ünlü nöroloji bilim adamı Paul MacLean tarafından “R-kompleksi” adı verilmiştir.
  • 6.
     Limbik sistemin yapılarını içerir.  Alt memelilerin beyinlerine karşılık gelir.
  • 7.
     Yarım kürelerinneredeyse tamamını (neokorteks adı verilen, korteksin en yeni bir türünden yapılır) ve subkortikal nöronal grupların bazılarını içerir.  Üstün memelilerin beyinlerine karşılık gelir, yani primatları ve bu nedenle insan türünü de içerir.
  • 8.
    İlkel olanı kendimizikorumaktan sorumludur. Saldırganlık ve tekrarlayan davranış mekanizmalarının geliştiği yerdir. Yaşamın korunması için zorunlu olan, refleks arkı denilen içgüdüsel reaksiyonların ve isteyerek yapılmayan bazı eylemlere izin veren komutların ve bazı iç organlarla ilişkili fonksiyonların (kardiyak, akciğer, bağırsaklar vs.) gerçekleştiği yerdir.
  • 9.
    1878 yılında, Fransıznörolog Paul Broca, memeli beyninin merkeze doğru olan yüzeyinin üzerinde, korteksin tam altında, beyin sapının çevresinde bir tür sınır oluşturduğu için limbik lob adını verdiği (bir daire, halka, çevre vs. düşüncesini ima eden Latince “limbus” kelimesinden gelir) gri maddenin bazı çekirdeklerini (nöronlar) içeren bir alan olduğu gerçeğine dikkati çekti . Bu yapıların tamamı, sonraki yıllarda “limbik sistem” adını alacaktır Paul Broca
  • 10.
    Bu sistem bütünhayvanların yaşaması için zorunlu olan bazı davranışları kontrol eder. Hayvanın kabul edilebilir ve kabul edilemez arasındaki ayrımı yapabilmesini sağlayan bazı fonksiyonları ortaya çıkartır ve düzenler. Burada özel duygusal fonksiyonlar geliştirilir
  • 11.
    Dişilerin bebeklerine bakmalarını ve korumalarını tetikleyen duygu ya da hayvanların oyun davranışlarını (oyuncu ruh hali) geliştirmesine neden olan duygu. Öfke, korku, tutku, aşk, nefret, neşe ve üzüntü gibi duygular ve hisler, limbik sistemden kaynaklanan memeli keşifleridir.
  • 12.
    Neopalyum ya damantıklı beyin, sembolik bir dil geliştirme kapasitesi olan ve bu sayede insanların okuma, yazma ve matematik hesaplamalarını yapmak gibi yetenekli entelektüel görevleri gerçekleştirmesini sağlayan oldukça karmaşık bir nöron hücresi ağıdır. Neopalyum büyük düşünce üreticisidir ya da Paul MacLean’ın belirttiği gibi “Keşfin anası ve soyut düşüncenin babasıdır”.
  • 13.
    James-Lange ve Cannon-Bard’ın Duygu teorilerinin karşılaştırılması.
  • 15.
     1937 yılında,nöro-anatomist James Papez duygunun herhangi bir özel beyin merkezinin değil, bir dizi sinir kümesi aracılığıyla karşılıklı olarak birbiriyle bağlanan dört temel yapıyı içeren bir devrenin fonksiyonu olduğunu gösterecekti. Bu yapılar: Mememsi yapılarıyla hipotalamus, ön talamik çekirdek, singulat kıvrımı ve hipokampus. Uyumlu bir şekilde hareket eden bu devre (Papez devresi) duygunun merkezi fonksiyonlarının (etki) yanı sıra dış ifadelerinden (belirtiler) sorumludur.
  • 17.
     Bu alanlarınyoğun bir şekilde iç içe geçmiş olduklarını ve bunların hiçbirisinin herhangi bir özel duygusal durumdan tek başına sorumlu olmadığını vurgulamak önemlidir. ancak bazıları o ya da bu duyguya daha çok katkıda bulunurlar.
  • 18.
     Hipokampusla, septalçekirdekle, prefrontal alanla ve talamusun orta arka çekirdeğiyle bağlantılı, antero-inferior bölgenin içinde derinlerdeki, elmas şeklindeki küçük bir yapıdır.
  • 19.
     Bu bağlantılaramigdalanın arkadaşlık, aşk ve etkilenme, duyguların ve temel olarak korkunun, öfkenin ve saldırganlığın ifade edilmesi gibi ana duygusal etkinliklere aracılık etmek ve kontrol etmekteki önemli rolünü oynamasını mümkün kılar. Amigdala, tehlikenin belirlenmesindeki merkez olarak, kendini korumakta temeldir. Uyarıldığı zaman, korkuya ve kaygıya yol açarak, hayvanın uyarılma, saldırma ya da kaçmaya hazırlanma aşamasına girmesine neden olur.
  • 20.
     Özellikle bellekfenomeniyle, özellikle (bazen sonsuza kadar süren) uzun dönemli belleğin oluşmasına dahil olur. Her iki hipokampi (sol ve sağ) tahrip edildiği zaman, hiçbir şey bellekte tutulamaz. Denekler yeni aldıkları mesajları hızla unuturlar. Dokunulmamış hipokampus hayvanın mevcut tehdidin koşullarını benzeri geçmiş deneyimlerle karşılaştırarak, yaşamasını garanti etmek için en iyi seçeneği seçmesini sağlar.
  • 21.
    TALAMUS  Talamusunorta arkası ve ön çekirdeğinin zarar görmesi ya da uyarılması duygusal tepki vermesindeki değişikliklerle ilişkilidir. Ancak bu çekirdeklerin duygusal davranışın düzenlenmesindeki önemi sadece talamusun kendisinden dolayı değildir, aynı zamanda bu çekirdeğin diğer limbik sistem yapılarıyla olan bağlantısından dolayıdır. Orta arka çekirdek pre-frontal alanlardaki korteks bölgeleriyle ve hipotalamus ile bağlantı kurar. Ön çekirdek memeli yapılarıyla bağlantı kurar ve bunlar üzerinden, forniks aracılığıyla hipokampus ve singulat kıvrımıyla bağlantı kurar, böylece Papez devresinde yer alır. HIPOTALAMUS  Bu yapının diğer prosensafalik alanlarla ve mesencephalik ile kapsamlı bağlantıları vardır. Hipotalamik çekirdekteki lezyonlar bir dizi vejetatif fonksiyona ve termal düzenleme, cinsellik, savaşçılık, açlık ve susuzluk gibi motivasyonlu davranışlardan bazılarına engel olur. Hipotalamusun duygularda bir rol oynadığına da inanılmaktadır. Özel olarak, yatay kısımlar zevk ve öfkeye dahil oluyor gibiyken, orta kısımları tiksinme, hoşnutsuzluk ve kontrolsüz ve yüksek sesli gülmeye dahil oluyor gibidir.
  • 23.
    Singulat sulgus vekorpus kallosum (iki serebral yarım küreyi birleştiren temel lif grubu) arasında, beynin orta kısmında bulunur. Bu kıvrım hakkında hala öğrenecek çok şey vardır ancak ön kısmının kokuların ve görüntülerin geçmiş duyguların güzel anılarıyla koordine ettiği şimdiden bilinmektedir. Bu bölge ayrıca ağrıya karşı duygusal reaksiyon ve saldırgan davranışın düzenlenmesine katılır.
  • 24.
    Beyin sapı sürüngenlerve amfibiler gibi ilkel omurgalıların “duygusal reaksiyonlarından” (gerçekte sadece refleks tepkilerdir) sorumlu olan bölgedir. Dahil olan yapılar retiküler oluşum ve noradrenalin salgılayan nöronların yoğun bulunduğu bir kütle olan locus coeruleusdur. Bu ilkel yapıların, insanlarda bile, sadece uyarı mekanizmaları olarak değil, aynı zamanda uyku-uyanık döngüsünün sürdürülmesinde, yaşam için çok önemli bir şekilde aktif olduklarını belirtmek önemlidir.
  • 25.
    Ön tavan bölgesinde,beyin kökünün mezensefalik kısımda bulunan, aksonları çekirdek accumbensde (mezolimbik dopaminerjik yol) sona eren, dopamin salgılayan nöronların sıkı bir gurubu vardır. Bu bölgeye ait olan nöronların kendiliğinden tetiklenmesi ya da elektrikle uyarılması bazıları orgazma benzeyen zevk algıları üretir. Kafatası sinirlerinin çekirdeği gibi, korteksten ve striyatumdan (bir altkorteks oluşumu) gelen impulslarla uyarılan bazı beyin kökü yapıları kızgınlık, üzüntü, hassasiyet vs. gibi fizyognomik ifadelerden sorumludur.
  • 26.
     Septal bölgetalamusun ön tarafında bulunur. İçinde, orgazm merkezi bulunur (kadınlarda dört, erkeklerde bir tane). Bu alan farklı zevk algıları, özellikle cinsel deneyimlerle ilişkili olanlarla ilişkilidir.
  • 27.
     Bu alanön lobun bütün motor olmayan ön bölgesini içerir. Memelilerin evrimi sırasında oldukça fazla gelişmiştir. İnsanlarda ve bazı yunus türlerinde özellikle büyüktür. Geleneksel limbik devresine ait değildir ancak talamus, amigdala ve diğer korteks altı yapılarla çift yönlü, yoğun bağlantıları duygu durumlarının oluşmasında ve özellikle ifade edilmesinde oynadığı önemli rolden sorumludur
  • 29.