Dr. Sezin Bozkurt
G.Ü.T.F Acil Tıp A.D
    Nisan 2010
   Emergency Medicine, Tintinalli J., 2004
   Dr. Murat Özsaraç, Nörolojik Muayene sunumu
   Dr. Gül Pamukçu, Nörolojik Muayene sunumu
   GATA Nöroloji A.D Nörolojik Muayene ders sunumu
   İTF Nöroloji A.D Nörolojik Muayene ders sunumu
   www….
.Süresi?/karakteri?(artma-düzelme-aynı kalma periyodları)
.Eşlik eden sx; nöbet,başağrısı,b/k......
.Daha önce aldığı tedavi ?




          İyi bir nörolojik muayenenin temeli ……İYİ ÖYKÜ

        Semptomlar ne zaman başladı?.....akut,subakut,kronik
        Süresi ve karakteri
        Eşlik eden semptomlar…… nöbet,baş ağrısı
        Daha önce aldığı tedavi, bilinen hastalık


          Acil serviste tam bir nörolojik muayene gerekli değil, uygun
           değil.
          Genel fizik muayene ve görüntüleme yöntemleri ile koordine
           yapılmalı
1.   Mental durum
2.   Yüksek serebral fonksiyonlar
3.   Kranial sinir
4.   Duyu
5.   Motor
6.   Refleksler
7.   Serebellar testler
8.   Yürüme
   Her hastaya yapılmalı
   Uyanıklık durumu……alert, letarji, stupor, koma
   Hastanın görünümü, düşünsel durumu ve anormal düşünce
    içerikleri ………………..hallüsinasyon, içgörü
   Oryantasyon…………..yer, zaman, kişi
   Dikkat ve hesaplama…… 100’den geriye üçer üçer
   Uzun dönem hafıza
   Yakın dönem hafıza……. 5 dakika içinde 3 obje tekrarlatılır
   Konuşma, dominant hemisfer fonksiyonunu değerlendirir
   Geniş kortikal bir stroke durumunda dominant hemisferin
    korteksi etkileniyorsa konuşma fonksiyonu bozulur

   Dizartri
    Konuşmayı sağlayan kas yapılarındaki güçsüzlük ya da
    koordinasyon eksikliği
    Serebellar, kranial sinir, beyin sapı

   Disfazi/afazi
    kortikal ya da subkortikal
Broca afazisi (akıcı olmayan afazi)

   Konuşma yavaş, kelime içinde ya da kelimeler arasında
    duraklama vardır.
   Konuşmanın hızı ve doğru kelimeleri bulma yetisi bozulur.
   Literal parafazi (kullandığı kelime benzer ama
    anlamsız)…..”kaşık” yerine “kaşıt”
   Konuşmaya çalışırken yaptığı yanlışların farkındadır.
Wernike afazisi (akıcı afazi)

 Konuşma akıcı, sözcük üretim miktarı artmıştır.
 Başkalarının söylediğini anlayamadığı gibi kendi söylediğini
  de anlayamaz.
 Verbal parafazi (bir kelimenin yerine yanlış bir kelime
  kullanır)…… “kaşık” yerine “çatal”
 Neolojizm…….o dilde olmayan anlamsız kelimeler icat eder
 Konuşurken yaptıkları yanlışların farkına varmazlar
 Dinleyici konuşulanı anlamaz
   Afferent fonksiyonu ile ışık ve görüntü algılar

   Görme keskinliği…. Işığı, hereketi görebiliyor mu, parmak
    sayabiliyor mu, snellen eşeli
   Görme alanı…… hasta muayene edenin pupillasına sabit
    bakmalı ve hasta ile muayeneyi yapan sağlam kişinin görme
    alanları parmak hareketlerinin görme şekline göre
    kıyaslanmalıdır
   Optik disk muayenesi....papil ödemi, disk kenarlarının
    belirginliği, kan damarlarının genişliği, geçiş noktalarında
    arterio-venöz keskinlik, kanamalar, eksuda yamaları
Işık refleksi

   Afferent bacağı optik sinir ve beyin sapı, efferent bacağı
    oculomotor (3.ks)
   Ark sağlamsa direk ve indirekt ışık refleksi normal
   Işık bir gözden diğerine hareket ettirilir, paradoksik
    dilatasyon oluyorsa 2.ks hasarı var demektir.
   Ekstraoküler göz hareketleri ile ilgilidir.

Okulomotor sinir (3. ks)
 Göz hareketleri……..içe bakış          yukarı dışa
                         yukarı içe aşağı dışa
 Pupil konstrüktörlerini kasar………. miyozis
 Hasarında……. Pitozis,
                  dilate pupil ( direkt IR yok, indirekt IR var)
Troklear (4.ks) ve Abdusens (6. ks)
 Aşağı içe bakış
 Laterale bakış
   Motor ve duyu fonksiyonu vardır.

   Çiğneme kaslarını innerve eder.

   Tek taraflı paralizide ağız açıldığında çenenin lezyon tarafına
    kaydığı görülür.

   Hastaya dişlerini sıkması söylenerek masseter ve temporal
    kaslar palpe edilir.

   Kornea refleksine bakılır . (5. ve 7. ks)
   Yüzün iki tarafının simetrisine, alın çizgilerine, nazolabial
    sulkuslara ve göz kırpma hareketlerinin aynı derecede yapılıp
    yapılmadığına bakılır.


   Hastanın kaşlarını çatması, kaldırması, gözlerini sıkı bir
    şekilde yumması ve dişlerini gösterir şekilde dudak
    kenarlarını germesi istenir.
   Santral fasial paralizi: Kuvvetsizlik yüzün alt yarısındadır,
    paretik tarafta göz kapatılabilir.


   Periferik fasiyal paralizi: Tutulan yüz yarısında ağız
    etrafındaki kaslarla birlikte göz çevresinde ve alın kaslarında
    da kuvvetsizlik vardır.
   8.kranial sinirin iki bölümü vardır.
    İşitme ……. N.koklearis
    Denge ve Koordinasyon ………N.Vestibülaris
   İşitme muayenesi: Hastanın arkasına geçerek fısıltılı bir
    konuşmayı duyması test edilerek veya kulağa yaklaştırılan
    saatin sesi dinletilerek test edilir. Lateralizasyon varsa Weber
    ve Rinne testleri
   Denge muayenesi: Hasta önce normal olarak yürütülür. Bir
    özellik yoksa bir çizgi üzerinde yürüterek hafif denge
    bozuklukları ortaya konulmaya çalışılır.
   Yumuşak damak hareketleri
   Yutma, ses çıkarma
   Gag refleksi
   Aksesuar sinir muayenesinde omuz silkme hareketi
   Hipoglossal sinir muayenesinde dil hareketleri, dil asimetrisi
   Paralizi varsa dil dışardayken paralitik tarafa kayar
   Ağrı, ısı, dokunma duyularını içerir

   Dokunma: Pamuk parçasını yüz ve bedenin her tarafına
    değdirerek muayene edilir. Hasta gözlerini kapar. Dokunmayı
    hissetmediği bölgelerde hipoestezi olduğu düşünülür.

   Ağrı: Cilde toplu iğne ucunun hafifçe dokundurulmasıyla
    yapılır.
   Hareket: Gözler kapalıyken el veya ayak parmaklarından biri
    yukarıya veya aşağıya doğru hareket ettirilir. Bu sırada
    hastadan hareketin yönünü belirtmesi istenir.

   Pozisyon: Gözleri kapalıyken ekstremitelerden biri belli bir
    pozisyona getirilerek hastadan karşı ekstremiteyi de benzer
    duruma getirmesi istenir.

   Romberg bulgusu: Gözler kapalıyken ayaklarını birleştirerek
    ayakta durması sitenir. Derin duyu hasarında hasta
    sallanmaya başlar ya da yere düşer.
   Bütün kortikal duyu bozuklukları karşı taraf paryetal lobun
    hastalığını gösterir.
   Kortikal duyu muayenesi yüzeyel ve derin duyuların normal
    olduğu durumlarda yapılabilir.

   Gözler kapalıyken avuç içine konan cismin tanınması,
    dokunulan yeri lokalize etmesi
   Eğer duyusal bir değişim, spesifik bir dermatoma işaret
    ediyorsa, periferal sinir ya da sinir kökündeki hasarı lokalize
    etmek mümkündür.
5: Tam güç
4: Yer çekimine ve engellemeye direnebilecek kadar güçlü. Kas
   normal hareketini yapar, ancak karşı yönde bir kuvvet
   uygulandığında yenilebilmektedir.
3: Sadece yerçekimine karşı koyabilir
2: Yerçekimi ekarte edildiğinde hareket yapabilme
1: Kasta kasılma var, fakat hareket sağlamaz. Kasta ancak gözle
   görülebilen veya palpasyon ile farkedilen bir hareket vardır.
   Fakat bu, eklem hareketine sebep olmaz.
0: Kasılma yok
   Üç şekilde muayene edilir:
     Büyük kas gruplarının test edilmesi.
     Kasların tek tek test edilmesi
      Parezi testleri
   Proksimal kas gruplarındaki parezinin hafif olduğu ve kas
    testleriyle kolayca ortaya çıkarılamadığı durumlarda işe yarar

   Pronotor drift: Hasta gözleri kapalı olarak otururken kollarını
    avuçları yukarıya bakacak şekilde yere paralel duruma getirir.
    Hafif bir parezi varsa kol hafifçe pronasyona gelerek yavaşça
    yere doğru iner
   Yüzeyel refleksler bu reflekslere özel üst seviye ilişkileri
    dolayısıyla, piramidal sistem hastalıklarında kaybolur.

   Karın cildi refleksi: Normal cevap karın kaslarının
    kasılmasıdır
   Kremaster refleksi: Uyluk iç kısmı çizildiğinde aynı taraftaki
    testis yukarı doğru çekilir
   Anal refleks: Perianal bölge hafifçe çizilir. Normal cevap
    anüs sfinkterinin kasılmasıdır. S3-S4 spinal kord hasarında
    anal refleks kaybolur
   Plantar refleks : Normal cevap parmakların fleksiyonudur
   Biseps (C5, C6)
   Triseps (C6, C7)
   Brakioradial(C5, C6)
   Patellar (L2, L3, L4)
   Aşil (S1, S2)

   Periferik sinir ve ilgili medulla spinalis segmenti veya effektör
    organ olan kasın hastalıklarında azalır veya kaybolurlar.
   Bu refleksler üst merkezlerin inhibitör etkisinden
    kurtuldukları zaman yani 1. nöron lezyonlarında canlanırlar.
   Üst motor nöron hastalıkları ile ilişkili olarak, medulla spinalis
    ilkel reflekslerinin serebral inhibisyondan kurtulması
    patolojik reflekslerin temel mekanizmasını oluşturur.

   Babinski ve eşdeğerleri
   Hoffman
   Parmak burun testi: Testin bozuk olarak yapılmasına
    dismetri denir. Parmak ya hızla buruna çarpar (dismetri), ya
    da buruna yaklaşırken sağa-sola, yukarı-aşağı sapmalar
    yaparak hedefe ulaşır

   Diz topuk testi

   Diyadokokinezi

   Nistagmus: Serebellar,vestibüler sistem ve beyin sapı
    lezyonlarında ortaya çıkabilir.Hastanın gözlerinin horizontal,
    vertikal ve rotatuvar hareket ettirilmesi istenerek aranır.
   Hastanın ayakta rahatça durup durmadığına, bir tarafa doğru
    yıkılma eğilimi gösterip göstermediğine bakılır.

   Durabiliyorsa, ayaklarını bitiştirmesi istenir, Romberg
    bulgusu olup olmadığına bakılır. (posterior kolon hasarı)

   Hasta serbestçe yürütülür ardından parmak topuk yürüyüşü
    yaptırılır. (tandem walk)
   Serebellar ataksi: Ayakta durma sırasında hasta ayaklarını
    açarak dayanma yüzeyini genişletir. Çeşitli yönlere
    sendeleyerek sarhoşvari yürür. Tek taraflı serebellar hemisfer
    lezyonunda o tarafa sapmaya eğilimlidir.

   Periferik sinir hastalıklarında yürüyüş: Peroneal sinir
    lezyonunda ayak bileği ve parmakların dorsal fleksiyonu
    yapılamaz.
TEŞEKKÜRLER

Nörolojik muayene (fazlası için www.tipfakultesi.org )

  • 1.
    Dr. Sezin Bozkurt G.Ü.T.FAcil Tıp A.D Nisan 2010
  • 2.
    Emergency Medicine, Tintinalli J., 2004  Dr. Murat Özsaraç, Nörolojik Muayene sunumu  Dr. Gül Pamukçu, Nörolojik Muayene sunumu  GATA Nöroloji A.D Nörolojik Muayene ders sunumu  İTF Nöroloji A.D Nörolojik Muayene ders sunumu  www….
  • 3.
    .Süresi?/karakteri?(artma-düzelme-aynı kalma periyodları) .Eşlikeden sx; nöbet,başağrısı,b/k...... .Daha önce aldığı tedavi ?  İyi bir nörolojik muayenenin temeli ……İYİ ÖYKÜ  Semptomlar ne zaman başladı?.....akut,subakut,kronik  Süresi ve karakteri  Eşlik eden semptomlar…… nöbet,baş ağrısı  Daha önce aldığı tedavi, bilinen hastalık  Acil serviste tam bir nörolojik muayene gerekli değil, uygun değil.  Genel fizik muayene ve görüntüleme yöntemleri ile koordine yapılmalı
  • 4.
    1. Mental durum 2. Yüksek serebral fonksiyonlar 3. Kranial sinir 4. Duyu 5. Motor 6. Refleksler 7. Serebellar testler 8. Yürüme
  • 5.
    Her hastaya yapılmalı  Uyanıklık durumu……alert, letarji, stupor, koma  Hastanın görünümü, düşünsel durumu ve anormal düşünce içerikleri ………………..hallüsinasyon, içgörü  Oryantasyon…………..yer, zaman, kişi  Dikkat ve hesaplama…… 100’den geriye üçer üçer  Uzun dönem hafıza  Yakın dönem hafıza……. 5 dakika içinde 3 obje tekrarlatılır
  • 6.
    Konuşma, dominant hemisfer fonksiyonunu değerlendirir  Geniş kortikal bir stroke durumunda dominant hemisferin korteksi etkileniyorsa konuşma fonksiyonu bozulur  Dizartri Konuşmayı sağlayan kas yapılarındaki güçsüzlük ya da koordinasyon eksikliği Serebellar, kranial sinir, beyin sapı  Disfazi/afazi kortikal ya da subkortikal
  • 7.
    Broca afazisi (akıcıolmayan afazi)  Konuşma yavaş, kelime içinde ya da kelimeler arasında duraklama vardır.  Konuşmanın hızı ve doğru kelimeleri bulma yetisi bozulur.  Literal parafazi (kullandığı kelime benzer ama anlamsız)…..”kaşık” yerine “kaşıt”  Konuşmaya çalışırken yaptığı yanlışların farkındadır.
  • 8.
    Wernike afazisi (akıcıafazi)  Konuşma akıcı, sözcük üretim miktarı artmıştır.  Başkalarının söylediğini anlayamadığı gibi kendi söylediğini de anlayamaz.  Verbal parafazi (bir kelimenin yerine yanlış bir kelime kullanır)…… “kaşık” yerine “çatal”  Neolojizm…….o dilde olmayan anlamsız kelimeler icat eder  Konuşurken yaptıkları yanlışların farkına varmazlar  Dinleyici konuşulanı anlamaz
  • 9.
    Afferent fonksiyonu ile ışık ve görüntü algılar  Görme keskinliği…. Işığı, hereketi görebiliyor mu, parmak sayabiliyor mu, snellen eşeli  Görme alanı…… hasta muayene edenin pupillasına sabit bakmalı ve hasta ile muayeneyi yapan sağlam kişinin görme alanları parmak hareketlerinin görme şekline göre kıyaslanmalıdır  Optik disk muayenesi....papil ödemi, disk kenarlarının belirginliği, kan damarlarının genişliği, geçiş noktalarında arterio-venöz keskinlik, kanamalar, eksuda yamaları
  • 10.
    Işık refleksi  Afferent bacağı optik sinir ve beyin sapı, efferent bacağı oculomotor (3.ks)  Ark sağlamsa direk ve indirekt ışık refleksi normal  Işık bir gözden diğerine hareket ettirilir, paradoksik dilatasyon oluyorsa 2.ks hasarı var demektir.
  • 11.
    Ekstraoküler göz hareketleri ile ilgilidir. Okulomotor sinir (3. ks)  Göz hareketleri……..içe bakış yukarı dışa yukarı içe aşağı dışa  Pupil konstrüktörlerini kasar………. miyozis  Hasarında……. Pitozis, dilate pupil ( direkt IR yok, indirekt IR var) Troklear (4.ks) ve Abdusens (6. ks)  Aşağı içe bakış  Laterale bakış
  • 12.
    Motor ve duyu fonksiyonu vardır.  Çiğneme kaslarını innerve eder.  Tek taraflı paralizide ağız açıldığında çenenin lezyon tarafına kaydığı görülür.  Hastaya dişlerini sıkması söylenerek masseter ve temporal kaslar palpe edilir.  Kornea refleksine bakılır . (5. ve 7. ks)
  • 13.
    Yüzün iki tarafının simetrisine, alın çizgilerine, nazolabial sulkuslara ve göz kırpma hareketlerinin aynı derecede yapılıp yapılmadığına bakılır.  Hastanın kaşlarını çatması, kaldırması, gözlerini sıkı bir şekilde yumması ve dişlerini gösterir şekilde dudak kenarlarını germesi istenir.
  • 14.
    Santral fasial paralizi: Kuvvetsizlik yüzün alt yarısındadır, paretik tarafta göz kapatılabilir.  Periferik fasiyal paralizi: Tutulan yüz yarısında ağız etrafındaki kaslarla birlikte göz çevresinde ve alın kaslarında da kuvvetsizlik vardır.
  • 15.
    8.kranial sinirin iki bölümü vardır. İşitme ……. N.koklearis Denge ve Koordinasyon ………N.Vestibülaris  İşitme muayenesi: Hastanın arkasına geçerek fısıltılı bir konuşmayı duyması test edilerek veya kulağa yaklaştırılan saatin sesi dinletilerek test edilir. Lateralizasyon varsa Weber ve Rinne testleri  Denge muayenesi: Hasta önce normal olarak yürütülür. Bir özellik yoksa bir çizgi üzerinde yürüterek hafif denge bozuklukları ortaya konulmaya çalışılır.
  • 16.
    Yumuşak damak hareketleri  Yutma, ses çıkarma  Gag refleksi
  • 17.
    Aksesuar sinir muayenesinde omuz silkme hareketi  Hipoglossal sinir muayenesinde dil hareketleri, dil asimetrisi  Paralizi varsa dil dışardayken paralitik tarafa kayar
  • 18.
    Ağrı, ısı, dokunma duyularını içerir  Dokunma: Pamuk parçasını yüz ve bedenin her tarafına değdirerek muayene edilir. Hasta gözlerini kapar. Dokunmayı hissetmediği bölgelerde hipoestezi olduğu düşünülür.  Ağrı: Cilde toplu iğne ucunun hafifçe dokundurulmasıyla yapılır.
  • 19.
    Hareket: Gözler kapalıyken el veya ayak parmaklarından biri yukarıya veya aşağıya doğru hareket ettirilir. Bu sırada hastadan hareketin yönünü belirtmesi istenir.  Pozisyon: Gözleri kapalıyken ekstremitelerden biri belli bir pozisyona getirilerek hastadan karşı ekstremiteyi de benzer duruma getirmesi istenir.  Romberg bulgusu: Gözler kapalıyken ayaklarını birleştirerek ayakta durması sitenir. Derin duyu hasarında hasta sallanmaya başlar ya da yere düşer.
  • 20.
    Bütün kortikal duyu bozuklukları karşı taraf paryetal lobun hastalığını gösterir.  Kortikal duyu muayenesi yüzeyel ve derin duyuların normal olduğu durumlarda yapılabilir.  Gözler kapalıyken avuç içine konan cismin tanınması, dokunulan yeri lokalize etmesi
  • 21.
    Eğer duyusal bir değişim, spesifik bir dermatoma işaret ediyorsa, periferal sinir ya da sinir kökündeki hasarı lokalize etmek mümkündür.
  • 24.
    5: Tam güç 4:Yer çekimine ve engellemeye direnebilecek kadar güçlü. Kas normal hareketini yapar, ancak karşı yönde bir kuvvet uygulandığında yenilebilmektedir. 3: Sadece yerçekimine karşı koyabilir 2: Yerçekimi ekarte edildiğinde hareket yapabilme 1: Kasta kasılma var, fakat hareket sağlamaz. Kasta ancak gözle görülebilen veya palpasyon ile farkedilen bir hareket vardır. Fakat bu, eklem hareketine sebep olmaz. 0: Kasılma yok
  • 25.
    Üç şekilde muayene edilir: Büyük kas gruplarının test edilmesi. Kasların tek tek test edilmesi Parezi testleri
  • 26.
    Proksimal kas gruplarındaki parezinin hafif olduğu ve kas testleriyle kolayca ortaya çıkarılamadığı durumlarda işe yarar  Pronotor drift: Hasta gözleri kapalı olarak otururken kollarını avuçları yukarıya bakacak şekilde yere paralel duruma getirir. Hafif bir parezi varsa kol hafifçe pronasyona gelerek yavaşça yere doğru iner
  • 28.
    Yüzeyel refleksler bu reflekslere özel üst seviye ilişkileri dolayısıyla, piramidal sistem hastalıklarında kaybolur.  Karın cildi refleksi: Normal cevap karın kaslarının kasılmasıdır  Kremaster refleksi: Uyluk iç kısmı çizildiğinde aynı taraftaki testis yukarı doğru çekilir  Anal refleks: Perianal bölge hafifçe çizilir. Normal cevap anüs sfinkterinin kasılmasıdır. S3-S4 spinal kord hasarında anal refleks kaybolur  Plantar refleks : Normal cevap parmakların fleksiyonudur
  • 29.
    Biseps (C5, C6)  Triseps (C6, C7)  Brakioradial(C5, C6)  Patellar (L2, L3, L4)  Aşil (S1, S2)  Periferik sinir ve ilgili medulla spinalis segmenti veya effektör organ olan kasın hastalıklarında azalır veya kaybolurlar.  Bu refleksler üst merkezlerin inhibitör etkisinden kurtuldukları zaman yani 1. nöron lezyonlarında canlanırlar.
  • 30.
    Üst motor nöron hastalıkları ile ilişkili olarak, medulla spinalis ilkel reflekslerinin serebral inhibisyondan kurtulması patolojik reflekslerin temel mekanizmasını oluşturur.  Babinski ve eşdeğerleri  Hoffman
  • 31.
    Parmak burun testi: Testin bozuk olarak yapılmasına dismetri denir. Parmak ya hızla buruna çarpar (dismetri), ya da buruna yaklaşırken sağa-sola, yukarı-aşağı sapmalar yaparak hedefe ulaşır  Diz topuk testi  Diyadokokinezi  Nistagmus: Serebellar,vestibüler sistem ve beyin sapı lezyonlarında ortaya çıkabilir.Hastanın gözlerinin horizontal, vertikal ve rotatuvar hareket ettirilmesi istenerek aranır.
  • 32.
    Hastanın ayakta rahatça durup durmadığına, bir tarafa doğru yıkılma eğilimi gösterip göstermediğine bakılır.  Durabiliyorsa, ayaklarını bitiştirmesi istenir, Romberg bulgusu olup olmadığına bakılır. (posterior kolon hasarı)  Hasta serbestçe yürütülür ardından parmak topuk yürüyüşü yaptırılır. (tandem walk)
  • 33.
    Serebellar ataksi: Ayakta durma sırasında hasta ayaklarını açarak dayanma yüzeyini genişletir. Çeşitli yönlere sendeleyerek sarhoşvari yürür. Tek taraflı serebellar hemisfer lezyonunda o tarafa sapmaya eğilimlidir.  Periferik sinir hastalıklarında yürüyüş: Peroneal sinir lezyonunda ayak bileği ve parmakların dorsal fleksiyonu yapılamaz.
  • 34.