Aralin 4
Ang Heograpikal,
Morpolohikal,
at Ponolohikal na Varayti ng
Wika
Ang Heograpikal na Varayti ng
Wika
Ito ay ang pagkakaiba sa
mga katawagan at kahulugan ng
salitang ginagamit sa iba’t ibang
lugar.
Nangyayari rin na
nagkakaroon ng magkaibang
kahulugan sa magkahiwalay na
lugar na may magkaibang
kultura ang isang salita.
Ang Heograpikal na Varayti ng
Wika
Iba pang mga Halimbawa
Mga katawagan sa Tagalog-
Maynila
Katumbas na salita sa ibang
lugar
lupa mukha (Pampanga)
lupa daga (Ilokos)
lumiban tumawid (Tagalog-Batangas)
pating kalapati (Iloilo)
hilom tahimik (Cebu)
doon dito (Antique)
iyo oo (Bikol)
Ang Heograpikal na Varayti ng Wika
Ang Morpolohikal na Varayti ng Wika.
Ito ay ang pagkakaiba-iba sa pagbuo
ng mga salita dahil sa paglalapi.
Dahil iba-iba ang wikang ginagamit
sa iba’t ibang lugar, nagkakaiba rin ang
paraan ng pagbuo ng salita ng mga
naninirahan sa mga ito.
Halimbawa
Tagalog-Maynila kumain
Tagalog-Batangas (iba pang
lalawigang Tagalog)
nakain
Camarines Sur makakan
Legaspi City magkakan
Aklan makaon
Tausug kumaun
Bisaya mangaon
Pampanga mangan
Ang Morpolohikal na Varayti ng Wika.
- nagkakaroon ng pagbabago sa kahulugan ang
salita batay sa panlaping ginamit.
Halimbawa:
Salitang ugat : bili
Panlapi : -um-
Nabuong salita : bumili (sa Ingles, to buy)
Salitang ugat : bili
Panlapi : mag-
Nabuong salita : magbili (sa Ingles, to sell)
May mga pagkakataon naman na kahit magkaibang panlapi
ang ginamit, hindi pa rin nagbabago ang kahulugan ng salita.
Tingnan natin ang mga panlaping I- (unlapi) at –IN (hulapi).
Ang Morpolohikal na Varayti ng Wika.
Kasama sa mga varayti ng isang wika ang
ispeling o baybay ng salita.
Ang Morpolohikal na Varayti ng Wika.
Ang Ponolohiya na Varayti
ng Wika
Ito ang pagkakaiba-iba sa bigkas at
tunog ng mga salita.
Sa paglikha ng kani-kaniyang wika,
hindi maiwasang malikha rin ang
magkakaibang tunog at bigkas sa mga salita.
Nagkakaroon ng kani-kaniyang dialectal
accent ang bawat lugar.
✓Sa heograpikal na varayti, nasa katawagan at
kahulugan ng salita ang pagkakaiba.
✓Sa morpolohikal na varayti, ang pagkakaiba
ay nasa anyo at ispeling ng salita at hindi sa
taglay na kahulugan nito.
✓Samantala, sa ponolohikal na varayti, nasa
bigkas at tunog ng salita ang pagkakaiba.
Tandaan
UNA at
IKALAWANG
WIKA
Unang Wika - Katutubong wika o
sinusong wika (mother tongue)
– Gabay sa pagkatuto ng unang wika:
1. Pagkatuto ng bata mula sa kanyang
pagsilang
2. Ang pagiging matatas sa pagsasalita gamit
ang katutubong wika
3. May mahusay na kakayahan sa
komunikasyon
4. Puntong diyalektikal upang mabakas ang
katutubong wika
PANGALAWANG WIKA
- Wikang natutuhan higit pa sa
kanyang unang wika
- Paggamit ng wikang dayuhan -
- - - Pagtatamo ng SLA
(Second LanguageAcquisition)
SITWASYONG
PANGKOMUNIKASYON
❖ Radyo
❖ Telebisyon
❖ Talumpati
❖ Pakikipanayam
❖ KWF
❖ Ortorapiya
Radyo - ay isang teknolohiya
na pinapahintulutan ang
pagpapadala ng mga hudyat
(signals) sa pamamagitan ng
modulation ng
electromagnetic waves na
may mga frequency na mas
mababa kaysa liwanag.
Talumpati - ay isang buod
ng kaisipan o opinyon ng
isang tao na pinababatid sa
pamamagitan ng
pagsasalita sa entablado
para sa mga pangkat ng
mga tao.
Pakikipanayam
- pangaggalugad ng isang
impormasyon ay isang
paraaan ng pagkuha ng
impormasyon o kabatiran
nang harap-harapan.
KWF – Komisyon sa Wikang
Filipino.
- ahensyang nangangasiwa sa
pagpapaunlad ng wikang
pambansa.
Ortograpiya – masusi at
maingat na pag-aaral tungkol sa
pagbabaybay ng mga salita.

KP_Aralin 4.pdf

  • 1.
    Aralin 4 Ang Heograpikal, Morpolohikal, atPonolohikal na Varayti ng Wika
  • 2.
    Ang Heograpikal naVarayti ng Wika Ito ay ang pagkakaiba sa mga katawagan at kahulugan ng salitang ginagamit sa iba’t ibang lugar.
  • 3.
    Nangyayari rin na nagkakaroonng magkaibang kahulugan sa magkahiwalay na lugar na may magkaibang kultura ang isang salita. Ang Heograpikal na Varayti ng Wika
  • 4.
    Iba pang mgaHalimbawa Mga katawagan sa Tagalog- Maynila Katumbas na salita sa ibang lugar lupa mukha (Pampanga) lupa daga (Ilokos) lumiban tumawid (Tagalog-Batangas) pating kalapati (Iloilo) hilom tahimik (Cebu) doon dito (Antique) iyo oo (Bikol) Ang Heograpikal na Varayti ng Wika
  • 5.
    Ang Morpolohikal naVarayti ng Wika. Ito ay ang pagkakaiba-iba sa pagbuo ng mga salita dahil sa paglalapi. Dahil iba-iba ang wikang ginagamit sa iba’t ibang lugar, nagkakaiba rin ang paraan ng pagbuo ng salita ng mga naninirahan sa mga ito.
  • 6.
    Halimbawa Tagalog-Maynila kumain Tagalog-Batangas (ibapang lalawigang Tagalog) nakain Camarines Sur makakan Legaspi City magkakan Aklan makaon Tausug kumaun Bisaya mangaon Pampanga mangan Ang Morpolohikal na Varayti ng Wika.
  • 7.
    - nagkakaroon ngpagbabago sa kahulugan ang salita batay sa panlaping ginamit. Halimbawa: Salitang ugat : bili Panlapi : -um- Nabuong salita : bumili (sa Ingles, to buy) Salitang ugat : bili Panlapi : mag- Nabuong salita : magbili (sa Ingles, to sell) May mga pagkakataon naman na kahit magkaibang panlapi ang ginamit, hindi pa rin nagbabago ang kahulugan ng salita. Tingnan natin ang mga panlaping I- (unlapi) at –IN (hulapi). Ang Morpolohikal na Varayti ng Wika.
  • 8.
    Kasama sa mgavarayti ng isang wika ang ispeling o baybay ng salita. Ang Morpolohikal na Varayti ng Wika.
  • 9.
    Ang Ponolohiya naVarayti ng Wika Ito ang pagkakaiba-iba sa bigkas at tunog ng mga salita. Sa paglikha ng kani-kaniyang wika, hindi maiwasang malikha rin ang magkakaibang tunog at bigkas sa mga salita. Nagkakaroon ng kani-kaniyang dialectal accent ang bawat lugar.
  • 10.
    ✓Sa heograpikal navarayti, nasa katawagan at kahulugan ng salita ang pagkakaiba. ✓Sa morpolohikal na varayti, ang pagkakaiba ay nasa anyo at ispeling ng salita at hindi sa taglay na kahulugan nito. ✓Samantala, sa ponolohikal na varayti, nasa bigkas at tunog ng salita ang pagkakaiba. Tandaan
  • 11.
  • 12.
    Unang Wika -Katutubong wika o sinusong wika (mother tongue) – Gabay sa pagkatuto ng unang wika: 1. Pagkatuto ng bata mula sa kanyang pagsilang 2. Ang pagiging matatas sa pagsasalita gamit ang katutubong wika 3. May mahusay na kakayahan sa komunikasyon 4. Puntong diyalektikal upang mabakas ang katutubong wika
  • 13.
    PANGALAWANG WIKA - Wikangnatutuhan higit pa sa kanyang unang wika - Paggamit ng wikang dayuhan - - - - Pagtatamo ng SLA (Second LanguageAcquisition)
  • 14.
    SITWASYONG PANGKOMUNIKASYON ❖ Radyo ❖ Telebisyon ❖Talumpati ❖ Pakikipanayam ❖ KWF ❖ Ortorapiya
  • 15.
    Radyo - ayisang teknolohiya na pinapahintulutan ang pagpapadala ng mga hudyat (signals) sa pamamagitan ng modulation ng electromagnetic waves na may mga frequency na mas mababa kaysa liwanag.
  • 16.
    Talumpati - ayisang buod ng kaisipan o opinyon ng isang tao na pinababatid sa pamamagitan ng pagsasalita sa entablado para sa mga pangkat ng mga tao.
  • 17.
    Pakikipanayam - pangaggalugad ngisang impormasyon ay isang paraaan ng pagkuha ng impormasyon o kabatiran nang harap-harapan.
  • 18.
    KWF – Komisyonsa Wikang Filipino. - ahensyang nangangasiwa sa pagpapaunlad ng wikang pambansa. Ortograpiya – masusi at maingat na pag-aaral tungkol sa pagbabaybay ng mga salita.