Grond en vastgoed in crisis




       Dilemma’s en oplossingen

                                  1
Domino effect van oorzaak en gevolg




                                      2
Problemen zijn veelvuldig en complex

   Financieel probleem          Verdichting:
    in grondexploitaties         averechts         Verlies             Gedane
   (winst verdampt t/m            effect in      boekwaarde         investeringen
          tekorten)             vraagmarkt                          renderen niet



     Financiële en            Uitblijven       Gebiedsont-         Geen Strategisch
      ontwikkel-            commerciële         wikkeling        lange termijn beleid
        risico’s             activiteiten       stagneert          grondposities &
                                                                      vastgoed

 Visie doelgerichte        Verkokering,          Uitblijven,          Politiek
exploitatie vastgoed       geen regie op        Aanpassing,        afbreukrisico!
     ontbreekt                beleid           uitstsel/afstel
                                                  plannen

                                                                                    3
Crisis is manifest over de hele linie




   stagnatie
               leegstand
                           verpaupering
                                           overbe-
                                          winkeling
                                                      4
Wat is er nodig om uit de crisis te komen?

                           Samenhang
                           aanbrengen

            Kiezen voor
                                         Maatwerk
            alternatieve
                                        leveren per
            vormen van
                                         probleem
            financiering

                             Risico-
                            manage-
                             ment

                                        Innovatieve
            Versterken
                                        oplossingen
             bestuurs-
                                        op systeem-
              kracht
                                          niveau
                             Kansen
                           benutten,
                           elimineren
                             bedrei-
                             gingen
                                                      5
Wat kunnen wij voor u doen?




                              6
Stuurkracht versterken op vijf fronten

         Ruimtelijk

         Programmatisch

         Financieel

         Bestuurlijk

         Organisatorisch                 7
Ruimtelijk




  • Meer samenhang inbrengen in de planning
  • Onderscheid maken tussen krimp en groei regio's ook naar de
    toekomst




                                                                  8
Programmatisch




  • Planning




                 9
Financieel




  • Afboeken overbodige locaties
  • Herwaarderen grondexploitatie en vastgoedexploitatie
  • Inzetten DBFMO (Design, Build, Finance, Maintain & Operate) of
    PPS-light
  • andere vormen van gebiedsexploitatie waarbij de waardecreatie
    niet alleen meer komt vanuit het vastgoed maar ook vanuit bijv.
    energie, water, diensten. Dus van grex/vex naar een
    stromenexploitatie                                                10
Bestuurlijk




  • Heldere kaders formuleren
  • Aanzet geven tot gebiedsontwikkeling nieuwe stijl




                                                        11
Organisatorisch




  • Invoeren van andere vormen van aanbesteding bij GO zoals
    bijvoorbeeld de Concurrentie Gerichte Dialoog (CGD)




                                                               12
Drieslag in de aanpak


                          1
                      Repareren




             3
                                       2
            Nieuw                 Vernieuwen
          fundament


                                               13
Stappenplan om problemen aan te pakken




                                         14
Stap 1 Doorlichting vereist maatwerk




                                       15
Stap 1 : uitwerking per onderdeel

           Overzicht ontwikkellocaties

              Programma/locatie

 Finan-         Grond- en vastgoed exploitatie/locatie
  ciële
  door-          Relatie financiën algemene dienst, subsidies
lichting
                Eigendom & contracten

              Prognose en afzetmarkt

           Mogelijke verbeteringen


                                                                16
Stap 1 : uitwerking per onderdeel

         Organisatie en werkwijze (lijn, projecten)

            Mate van verkokering, overlappende werkzaamheden,
            individuele werkelijkheid

              Samenhang project(en) - strategisch lange termijn beleid
Beleid
 en            Ja/nee kaderstelling vooraf, tijdens de rit of eindtoetsing
regie
              Relatiemanagement, communicatie met marktpartijen,
              overheden, burgers

            Wel/niet regie op voortgang, monitoring of evaluatie beleid

         Mogelijke verbeteringen


                                                                             17
Stap 1 : uitwerking per onderdeel

          Nalopen besluitvorming: routing, ambtelijk,
          portefeuillehouder, B&W, raad
  Be-        Organisatorische context: lijn- of projectstructuur,
stuur-       stuurgroep, bemensing enz.
   lijk        Procesanalyse: reconstructie gebeurtenissen en
proces         feiten
  Be-
 sluit-        Kaders, randvoorwaarden en mandaten (interne
               medewerkers, externen)
  vor-
 ming        Relatie/doorwerking besluitvorming in contracten en
             uitvoering

          Mogelijke verbeteringen


                                                                    18
Elk aspect wordt verder in kaart gebracht




                                            19
Met als resultaat

                    Heldere
                    rapportage
                    met concrete
                    aanbevelingen




                                20
Wij kunnen ook op onderdelen adviseren

                Portfolio analyse vastgoed


                  Analyse grondpositie


            Inrichting en sturing projecten en
                       programma’s


               Contractvorming via dialoog


             Gebiedsontwikkeling nieuwe stijl
                                                 21
Samen met u stellen wij de prioriteiten




                                          22
Eerst pakken we de zwakke plekken aan




                                        23
Vervolgens gaan we verbeteren




                                24
Ook kunnen wij het huis nieuw inrichten




                                          25
De presterende gemeente

  Onder de titel de
  presterende gemeente
  werken ruim twintig
  zeer ervaren adviseurs    Organisatieont-
                                                    Werken naar vermogen
  en (interim) managers     wikkeling/ innovatie
  samen bij het
  ondersteunen van          Ruimtelijke
  gemeenten bij de                                  Decentralisatie
                            investeringen en
                                                    zorgtaken
  complexe taken waar       vastgoed
  mee deze vandaag de
  dag te maken hebben.
                            Intergemeentelijke      Digitale dienstverlening
                            samenwerking            / informatisering
  Op acht thema's zijn
  kernteams gevormd.
                                                    Verbeteren
  De coördinatie van        Strategisch HR-beleid
                                                    bedrijfsvoering
  deze teams is in handen
  van specifieke
  deskundigen
                                                                         26
Kernteam Ruimtelijke Investeringen

            Rob Sprenkels
            • Ruime ervaring als adviseur en manager op het terrein van
              (gemeentelijke vastgoed)
            • Werkzaam voor gemeenten (o.a Rotterdam, woningbouwcorporaties,
              private ondernemingen (o.a. ING)



            Ben van de Ven
            • Ruime ervaring als adviseur op het terrein van ruimtelijke investeringen
              bij gemeenten, corporaties en ook als procesmanager bij publiek private
              samenwerking, verzakelijking bedrijventerreinen



            Jo Horn
            • Ruim dertig jaar ervaring in het publieke domein o.a. als
              gemeenteraadslid, Tweede Kamerlid en gemeentesecretaris in diverse
              gemeenten (o.a. Leiden)
            • Betrokken bij ruimtelijke ontwikkelingen. Motor achter herontwikkeling
              industrieterrein Moerdijk
                                                                                         27
Wij komen graag met u in contact


                         U kunt ons bellen
                           035 5280430
                           06 54244305


                        U kunt ons mailen
                     contact@interexcellent.nl



                       U kunt ons bezoeken
                      Amalialaan 41 in Baarn.




                                                 28

Grond en vastgoed 2011 2

  • 1.
    Grond en vastgoedin crisis Dilemma’s en oplossingen 1
  • 2.
    Domino effect vanoorzaak en gevolg 2
  • 3.
    Problemen zijn veelvuldigen complex Financieel probleem Verdichting: in grondexploitaties averechts Verlies Gedane (winst verdampt t/m effect in boekwaarde investeringen tekorten) vraagmarkt renderen niet Financiële en Uitblijven Gebiedsont- Geen Strategisch ontwikkel- commerciële wikkeling lange termijn beleid risico’s activiteiten stagneert grondposities & vastgoed Visie doelgerichte Verkokering, Uitblijven, Politiek exploitatie vastgoed geen regie op Aanpassing, afbreukrisico! ontbreekt beleid uitstsel/afstel plannen 3
  • 4.
    Crisis is manifestover de hele linie stagnatie leegstand verpaupering overbe- winkeling 4
  • 5.
    Wat is ernodig om uit de crisis te komen? Samenhang aanbrengen Kiezen voor Maatwerk alternatieve leveren per vormen van probleem financiering Risico- manage- ment Innovatieve Versterken oplossingen bestuurs- op systeem- kracht niveau Kansen benutten, elimineren bedrei- gingen 5
  • 6.
    Wat kunnen wijvoor u doen? 6
  • 7.
    Stuurkracht versterken opvijf fronten Ruimtelijk Programmatisch Financieel Bestuurlijk Organisatorisch 7
  • 8.
    Ruimtelijk •Meer samenhang inbrengen in de planning • Onderscheid maken tussen krimp en groei regio's ook naar de toekomst 8
  • 9.
  • 10.
    Financieel •Afboeken overbodige locaties • Herwaarderen grondexploitatie en vastgoedexploitatie • Inzetten DBFMO (Design, Build, Finance, Maintain & Operate) of PPS-light • andere vormen van gebiedsexploitatie waarbij de waardecreatie niet alleen meer komt vanuit het vastgoed maar ook vanuit bijv. energie, water, diensten. Dus van grex/vex naar een stromenexploitatie 10
  • 11.
    Bestuurlijk •Heldere kaders formuleren • Aanzet geven tot gebiedsontwikkeling nieuwe stijl 11
  • 12.
    Organisatorisch •Invoeren van andere vormen van aanbesteding bij GO zoals bijvoorbeeld de Concurrentie Gerichte Dialoog (CGD) 12
  • 13.
    Drieslag in deaanpak 1 Repareren 3 2 Nieuw Vernieuwen fundament 13
  • 14.
    Stappenplan om problemenaan te pakken 14
  • 15.
    Stap 1 Doorlichtingvereist maatwerk 15
  • 16.
    Stap 1 :uitwerking per onderdeel Overzicht ontwikkellocaties Programma/locatie Finan- Grond- en vastgoed exploitatie/locatie ciële door- Relatie financiën algemene dienst, subsidies lichting Eigendom & contracten Prognose en afzetmarkt Mogelijke verbeteringen 16
  • 17.
    Stap 1 :uitwerking per onderdeel Organisatie en werkwijze (lijn, projecten) Mate van verkokering, overlappende werkzaamheden, individuele werkelijkheid Samenhang project(en) - strategisch lange termijn beleid Beleid en Ja/nee kaderstelling vooraf, tijdens de rit of eindtoetsing regie Relatiemanagement, communicatie met marktpartijen, overheden, burgers Wel/niet regie op voortgang, monitoring of evaluatie beleid Mogelijke verbeteringen 17
  • 18.
    Stap 1 :uitwerking per onderdeel Nalopen besluitvorming: routing, ambtelijk, portefeuillehouder, B&W, raad Be- Organisatorische context: lijn- of projectstructuur, stuur- stuurgroep, bemensing enz. lijk Procesanalyse: reconstructie gebeurtenissen en proces feiten Be- sluit- Kaders, randvoorwaarden en mandaten (interne medewerkers, externen) vor- ming Relatie/doorwerking besluitvorming in contracten en uitvoering Mogelijke verbeteringen 18
  • 19.
    Elk aspect wordtverder in kaart gebracht 19
  • 20.
    Met als resultaat Heldere rapportage met concrete aanbevelingen 20
  • 21.
    Wij kunnen ookop onderdelen adviseren Portfolio analyse vastgoed Analyse grondpositie Inrichting en sturing projecten en programma’s Contractvorming via dialoog Gebiedsontwikkeling nieuwe stijl 21
  • 22.
    Samen met ustellen wij de prioriteiten 22
  • 23.
    Eerst pakken wede zwakke plekken aan 23
  • 24.
    Vervolgens gaan weverbeteren 24
  • 25.
    Ook kunnen wijhet huis nieuw inrichten 25
  • 26.
    De presterende gemeente Onder de titel de presterende gemeente werken ruim twintig zeer ervaren adviseurs Organisatieont- Werken naar vermogen en (interim) managers wikkeling/ innovatie samen bij het ondersteunen van Ruimtelijke gemeenten bij de Decentralisatie investeringen en zorgtaken complexe taken waar vastgoed mee deze vandaag de dag te maken hebben. Intergemeentelijke Digitale dienstverlening samenwerking / informatisering Op acht thema's zijn kernteams gevormd. Verbeteren De coördinatie van Strategisch HR-beleid bedrijfsvoering deze teams is in handen van specifieke deskundigen 26
  • 27.
    Kernteam Ruimtelijke Investeringen Rob Sprenkels • Ruime ervaring als adviseur en manager op het terrein van (gemeentelijke vastgoed) • Werkzaam voor gemeenten (o.a Rotterdam, woningbouwcorporaties, private ondernemingen (o.a. ING) Ben van de Ven • Ruime ervaring als adviseur op het terrein van ruimtelijke investeringen bij gemeenten, corporaties en ook als procesmanager bij publiek private samenwerking, verzakelijking bedrijventerreinen Jo Horn • Ruim dertig jaar ervaring in het publieke domein o.a. als gemeenteraadslid, Tweede Kamerlid en gemeentesecretaris in diverse gemeenten (o.a. Leiden) • Betrokken bij ruimtelijke ontwikkelingen. Motor achter herontwikkeling industrieterrein Moerdijk 27
  • 28.
    Wij komen graagmet u in contact U kunt ons bellen 035 5280430 06 54244305 U kunt ons mailen contact@interexcellent.nl U kunt ons bezoeken Amalialaan 41 in Baarn. 28