1. FİZİKSEL TIP VE
REHABİLİTASYON KAVRAMI
Dr. Mustafa Çalış
E.Ü. Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve
Rehabilitasyon AD.

2. FİZİK TEDAVİ:Elektrik akımları ışın,
sıcak, soğuk, su gibi fizik vasıtalarının
tedavi amacıyla kullanılmasıdır.
• M.Ö torpido balığının sağladığı statik
elektrik tedavi amacıyla kullanılmıştır.
• Kaplıcalar, güneş, kum, sıcak, soğuk su
tatbiki masaj ve egzersiz gibi yöntemler
halk arasında ilk yıllardan beri
kullanılmıştır.
• 18.yüzyılda Benjamin Franklin
Statik elektrik
• Luigi Galvani ile elektrik enerjisi
tedavide bilimsel olarak kullanılmıştır.
• ABD’de fizyoterapi adı verilmiştir.

3. ♦II. Dünya savaşından sonra
rehabilitasyon kavramı
gelişmiş ve yeni boyutlar
kazanmıştır.
Fizik Tedavi Fiziksel Tıp
Rehabilitasyon

4. *Türkiye’de Fizik vasıtaları 19.
Asrın sonunda kullanılmaya
başlanmıştır. ( Prof Robert Rider,
Dr Hoffman, Raşit Tahsin Bey)
*İlk sivil Fizik tedavi şubesi Ord
Prof. Dr. O C Çubukçu tarafından
kurulmuştur.

5. FİZİKSEL TIP:
Fiziksel ajan ve tekniklerin
yetersizlik ve bir dereceye
kadar sakatlığın tanı ve
tedavisinde kullanılmasıdır.

6. REHABİLİTASYON
(Re: Yeniden habil:yetenek)
•Kişinin fiziksel ruhsal toplumsal mesleki ve
eğitsel durumunu en üst düzeye çıkaran süreç.
•Delisa ve ark: Fizyolojik ya da anatomik
yetersizliği ve çevreye uyumsuzluğu olan kişinin
Fiziksel, ruhsal, toplumsal, mesleki, özel uğraşı
ve eğitsel potansiyelini en üst düzeye çıkarması
•Daha kısaca: Hastaların tedavi edilerek yaşam
düzeylerinin en üst seviyeye ulaşmasına
yardımcı olmaktır.

7. Koruyucu hekimlik
Hekimlik Tedavi edici hekimlik
Rehabilitasyon hekimliği

8. Hastalık
Yetersizlik (İmpairment)
Sakatlık (Disability)
Engellilik(Handicap)

9. ♦ Sağlık
Koruyucu hekimlik
♦ Hastalık
Tedavi edici hekimlik
♦ Yetersizlik(impairment) organ düzeyinde
Rehabilitasyon hekimliği
♦ Sakatlık(disability) bireysel düzeyde
Rehabilitasyon hekimliği
♦ Engellilik(handicap) sosyal uyum düzeyinde

10. •Rehabilitasyon multidisipliner bir yaklaşım
gerektirir ve ekip işidir.
*Rehabilitasyon ekibinin başı Fiziyatristtir.
*Rehabilitasyon ekibi: FTR uzmanı,
Nöroloji, Ortopedi , Nöroşirürji, Psikiyatri,
Üroloji uzmanları, Fizyoterapist, İş uğraşı
terapisti, Rehabilitasyon hemşiresi, psikolog,
ortez protez teknisyeni, sosyal hizmet uzmanı
ve diğer meslek gruplarından gerekli olan
yardımcı elemanlardan oluşur.
*Hemen her hekim direkt veya dolaylı
olarak rehabilitasyon ekibinin üyesidir.

11. Rehabilitasyonun amaçları
*Komplikasyonların gelişmesini önlemek
*Komplikasyon gelişmişse düzeltmeye çalışmak
*Fonksiyon kaybı olan sistemlerin mevcut
kapasitelerini, fonksiyon kaybı olmayan sistemlerin
kapasitelerini daha da artırmak
*Yardımcı cihazlarla fonksiyonları kolaylaştırmak
*Hastanın sosyal ve mesleki çevreye uyumunu
sağlamak veya çevreyi hastaya göre modifiye etmek
*Hastaya psikolojik destek sağlamak

12. Rehabilitasyon Uygulama
Alanları
♦ Ortopedik rehabilitasyon(kırık, ampute, artroplasti)
♦ Nörolojik rehabilitasyon (hemipleji, parapleji, periferik kas
ve sinir hast.)
♦ Pediatrik rehabilitasyon(CP, polio, skolyoz, ment ret)
♦ Geriatrik rehabilitasyon
♦ Solunum sistemi hastalıkları rehabilitasyonu
♦ Kalp damar hastalıkları rehabilitasyonu
♦ Romatizmal hastalıklar ve rehabilitasyon
♦ Yanık rehabilitasyonu
♦ Görme, işitme engellileri rehabilitasyonu
♦ Kanser rehabilitasyonu
♦ El rehabilitasyonu
♦ Gebelik rehabilitasyonu

13. *Fizik tedavi ve rehabilitasyon pahalı, uzun
zaman ve sabır isteyen bir tedavi şeklidir.
*Ülkenin gelişmişliği oranında yaygındır.
*Her hasta ve hastalığa göre değişen
programlar uygulanır
*Hastanın ve hastalığın programı sabit değildir.
Hasta ve hastalıktaki gelişmeye göre program
değişebilir.
*Hastanın ve hastalığın durumuna uygun
program başarıyı artırır.

14. AJANLAR VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ
1- Analjezik akımlar
a) Alçak frekanslı akımlar
b) Orta frekanslı akımlar
2- Isı tedavisi (Termoterapi)
a) Yüzeyel ısıtıcılar
b) Derin ısıtıcılar
3- Soğuk tedavisi (Cryoterapi)
4- Diğerleri (UV,Biofeedback, Laser, Akupunktur
5- Hidroterapi-Balneoterapi
6- Mekanoterapi (Masaj, Traksiyon,
Manipulasyon,egzersiz)
7- İş-uğraşı tedavisi
8-Ortez protez ve yardımcı cihazlar

15. ANALJEZİK AKIMLAR
1-Alçak Frekanslı Akımlar(1-100 Hz):
Ağrının azaltılması, sinir uyarılması,
biofeedback,iontoforez, trofik etki
- Faradik akım (direk sinir uyarılması)
- Galvanik akım (iomtoforez,denerve kas uyarma)
- Eksponansiyel akım (analjezik)
- Diadinamik akım (analjezik)
- TENS (analjezik)
2-Orta frekanslı akımlar(1000-100000 Hz):
Tedavi amacıyla 4000 Hz kullanılır
Tedavide kullanılan İnterferansiyel akımlardır.

16. ISI TEDAVİSİ
ısı iletimi:
kondüksiyon(iletim), konversiyon(dönüşüm),
konveksiyon(dolanım),radyasyon(ışınlama)
Lokal ısı etkileri:
-Vazodilatasyon
-Metabolizmada artma
-Adele ve bağ dokularında relaksasyon ve esneme
- Ağrıda azalma
- Sinir iletiminde artma
- Cilt direncinde azalma
- Anti enflamatuar etki (lokositoz)
- Eritem ve terleme
Malign, enfeksiyoz, enflamatuvar hastalıklar,duyu
bozuklukları ve aktif artritlerde kontrendikedir.

17. Isının Dokuya Penetrasyonuna Göre:
1- Yüzeyel ısıtıcılar
*Sıcak paketler (Hot pack)
*Sıcak su torbaları
*Sıcak kompresler
*sıcak su (sabit, hareketli)
*Parafin
*Katı maddeler
*Fluidoterapi
*Nemli hava
*İnfraruj
2- Derin ısıtıcılar
*Mikrodalga (Radar): Yüksek frekanslı akımlar
*Kısa dalgadiatermi: Yüksek frekanslı akımlar
*Ultrason: 20000Hz üzerindeki ses dalgaları

18. SOĞUK TEDAVİSİ
-Ağrıyı azaltır
-Enflamasyonu azaltır
-Metabolizmayı azaltır
-Spastisiteyi azaltır
Endikasyonları:
*Kas spazmı ve spastisitelerde
*Travmalarda ilk 72 saat içinde
*Romatizmaların akut yangısal eklem reaksiyonlarında
*Akut yumuşak doku romatizmalarında
Kontrendikasyonları:
.Kalp hastalıkları
.Tıkayıcı arter hastalıkları
.Duyu bozuklukları
.Yaşlı, çocuk ve kaşektik kişiler
.Peptik ülser
.Soğuğa duyarlı hastalıklar(Vaskülit vb)

19. BİOFEEDBACK
Bazı özel aletlerle hastaların duyularındanda
faydalınılarak istem dışı bazı fonksiyonları istemli
kontrol altına almayı amaçlayan tedavi yöntemidir.
Hemipleji , MAS, psikosomatik hastalıklarda vb.
LASER
632.8 nm kırmızı He-Ne laser FTR de kullanılır
-Ağrılı romatizmal hastalıklar
-Akne tedavisi
-Selülit tedavisi
AKUPUNKTUR
+Vücutta bazı noktaların uyarılması ile bazı
hastalıkların tedavi edilmesi yöntemidir?
+Kulak memesi, saçlı deri, ve diğer bölgelerde belirli
noktalara iğne batırılarak uyarılır.
+Etkinliği ve etki mekanizması tartışmalıdır.

20. MEKANİK TEDAVİ (MEKANOTERAPİ)
MASAJ:
Tedaviye yardımcı olmak amacıyla yumuşak
dokulara elle yapılan sistemik manipülasyonlardır.
*Ağrıyı azaltır
*Dolaşımı artırır
*Ödemi azaltır
*Kas relaksasyonu sağlar
*Fibrozis ve kontraktürleri azaltır
*Psikolojik rahatlama sağlar.
Masaj tipleri:
-Öfloraj (sıvazlama) -Tapotman (vurma)
-Petrisaj (yoğurma) -Vibrasyon (titreşim)
-Friksiyon

21. TRAKSİYON
Periartiküler yumuşak doku, kas ve tendon gerilmesi
sağlayan çekme yöntemidir.
.Manuel .Oturur
.Yatar pozisyonda .Su içi traksiyon
Bel ve boyun ağrıları, periferik eklem hastalıklarında
kullanılabilir.
Tm, enfeksiyon, vasküler bası varlığında ve
hareketin istenmediği durumlarda kontrendikedir.
MANİPULASYON
Artiküler elemanlara anatomik sınırları içerisinde
uygulanan pasif zorlu hareketlerdir.
Eklem limitasyonu ve disfonksiyonlarında
dikkat ve uzmanlık ister.

22. EGZERSİZ
Kas iskelet sistemi fonksiyonlarını düzeltmek için
yapılan vucut hareketleridir.
*Kuvvet ve dayanıklılığı artırmak
*Eklemleri restore etmek
*Koordinasyonu geliştirmek
*Relaksasyonu sağlamak
Egzersiz Türleri:
-Pasif -ROM
-Aktif asistif -Germe
-Aktif -Fasilitasyon
-Rezistif -Endurans
-Progressif rezistif -Koordinasyon
-Relaksasyon -Solunum
-Su içi -Özel(Codman,Frankel vb)

23. İŞ-UĞRAŞI TEDAVİSİ
Hastaların mesleğe dönmelerini veya gerekirse yeni
mesleğe adaptasyonunu sağlamayı amaçlar.
ORTEZ-PROTEZ-ADAPTİF CİHAZLAR
ORTEZ: Var olan ekstremite gövde veya
organların fonksiyonunu artıran veya üstlenen alçı,
metal, veya plastikten yapılan yardımcı cihazlardır.
PROTEZ: Eksik olan organın eksikliğini gidermek
için o organın yerine kullanılan cihazlardır (protez
kol, bacak)
ADAPTİF CİHAZLAR:
Baston, koltuk değneği, yürüteç (Walker), tekerlekli
sandelye, yardımcı elektriklkli veya elektronik
cihazlar gibi günlük yaşam aktivitelerini
kolaylaştırıcı cihazlardır.

26. KAPLICA TEDAVİSİ VE HİDROTERAPİ
Kaplıca tedavisi: Erimiş mineral, gaz ve radyoaktif
madde içeren yer altı sularının yeryüzüne çıkmış
halinden tedavi amacıyla yararlanmaktır.
-Termal sular
-Tuzlu sular
-CO2 li sular
-Kükürtlü sular
- Radyoaktif sular
Hidroterapi:Suyun kaldırma kuvveti, sedatif etkisi,
egzersizleri kolaylaştırıcı etkisi gibi bir çok
etkisinden faydalanmak amacıyla tedavide
kullanılmasıdır.
-Oturma banyoları
-Kontrast banyolar,
-Girdaplı banyolar...vb