Ang dokumento ay naglalaman ng mga pangunahing kaalaman sa estruktura ng wika, kabilang ang ponema, morpema, at sintaksis. Tinutukoy nito ang pagkakaiba sa ponemang segmental at suprasegmental, pati na rin ang mga halimbawa ng bawat isa. Kasama rin ang mga pagsasanay para sa tamang pagbigkas na may diin, tono, at hinto.

1. Estruktura ng Wika
SEGMENTAL
PONEMA
SUPRASEGMENTAL
PAYAK TAMBALAN
MORPEMA
INUULIT MAYLAPI
URI/AYOS NG
SINTAKSIS PANGUNGUSAP

2. Ponema
• pinakamaliit na unit
ng makabuluhang tunog
Halimbawa: /b/, /h/, (^)
• Ponolohiya- pag-aaral ng
ponema.

3. Ponemang Segmental
• ang tunay na tunog at ang
bawat tunog
ay kinakatawanan ng isang
titik sa ating alpabeto.
• Halimbawa: /l/,/u/,/m/,
/i/, /p/

4. Ponemang suprasegmental
• ay ang pag-aaral ng
ng diin (Stress), tono
(tune), haba (lengthenin
g) at hinto (Juncture).

5. Sino ang kumuha ng lapis sa baba?
Gusto niyo bang parusahan ko
kayo?
Hindi po, ako.
Ikaw pala.
Ako.
Ikaw ?
Ako? Hindi, ikaw? Ako.
Sabihin mo ang totoo?

6. Bakit po?
Hindi mo ako maintindihan.
Ikaw. Hindi ko maintindihan? Hindi po.
Kinuha mo ang lapis sa baba.
Grabe ka. Mapagbintang ka! Ang sama
mo?
Tinatanong mo ba kung masama ako? Ako
ang nagtatanong sa iyo!
Hindi ka nagtanong. Namimintang ka.

7. Haba
* ito ay ang pagbigkas nang mahaba sa
patinig (a, e, i, o, u ) ng bawat pantig.
* maaaring gumamit ng simbolong tuldok
(. ) para sa pagkilala sa haba.
* mga halimbawa ng salita:
bu.kas = nangangahulugang susunod
na araw
bukas = hindi sarado

8. Diin
• tumutukoy ito sa lakas ng
pagbigkas s isangpantig ng
salitang binibigkas.
• Malumay, malumi, mabilis,
maragsa

9. Tono
* nagpalilinaw ng mensahe o
intensyong nais ipabatid sa kausap
* sa pagsasalita ay may mababa,
katamtaman at mataas na tono.
• Kahapon= pag-aalinlangan
• Kahapon =pagpapatibay
• Talaga = pag-aalinlangan
• Talaga = pagpapatibay

10. • Bukas na ang ating pagsusulit.
=pagpapatibay na bukas na talaga
ang pagsusulit.
• Bukas na ang ating pagsusulit? =
nagtatanong

11. Hinto
*ito ay ang saglit na pagtigil sa pagsasalita
upang higit na maging malinaw ang
mensahe.
*maaring gumamit ng simbolo kuwit( , ),
dalawang guhit na pahilis ( // )o gitling ( - )
* mga halimbawa ng salita:
Doctor, Juan Miguel Manuel po ang pangalan
ko.
Doctor Juan, Miguel Manuel po ang pangalan
ko.
Doctor Juan Miguel ,Manuel po ang pangalan

12. Pagsasanay tungkol sa Haba.
1.Ang (ga.bi, gabi) ay isang uri ng
halamang-ugat.
2.Kapag ang tubig ay umaapaw na, ang
balde ay (pu.no, puno) na.
3.Ikaw (la.mang, lamang) ang bukod-
tanging nakakuha ng tamang sagot.

13. • 4.(Magnana.kaw, magnanakaw)
ka ba ng bayabas kina Mang
Karyo mamaya?
• 5. (Pu.no, puno) na ng tubig ang
balde.

14. Isulat ang pangungusap na may
tamang simbolo ng hinto batay sa
hinihingi ng sitwasyon
halimbawa
1.Nais mong ipakilala ang iyong
kaibigang si Kiko sa iyong nanay.
-> Nanay, siya si Kiko, ang aking
kaibigan.
->Nanay/siya si Kiko/ ang aking
kaibigan//

15. • 1. Ituturo mo kay Sabel na ang babae sa
may pintuan ang nanalo sa Patimpalak sa
pagbigkas ng tula.
• 2. Sasabihin mo sa iyong nanay na si Kat
ang nakabasag ng plorera.
• 3. Ikaw talaga ang nanalo, hindi siya.
• 4. Ipapakilala mo sa iyong kaklase ang
iyong pinsang si Abby na galing sa
Thailand.
• 5. Ilalarawan mo sa klase na ang Pilipinas
na tinatawag na Perlas ng Silangan ay
isang napakagandang lugar.