Dokumen ini membincangkan dondang sayang, sebuah bentuk muzik tradisional dari Melaka yang berakar umbi sejak zaman Kesultanan Melayu. Ia mengandungi sejarah, perkembangan, dan perubahan yang berlaku dalam persembahannya, termasuk keperluan untuk mengekalkan ciri-ciri asal sementara menarik perhatian generasi muda. Meskipun menghadapi kemerosotan pada tahun 1960-an, usaha telah dilakukan untuk mempromosikan dondang sayang sebagai seni muzik yang penting dalam budaya tempatan.

1. MZU3117 Muzik Malaysia
TAJUK 7
Muzik Ensembel Sosial Popular - Dondang Sayang
Sinopsis
Dalam tajuk ini anda akan mempelajari tentang Dondang Sayang.
Hasil Pembelajaran
1. Menghuraikan sejarah asal usul Dondang Sayang
2. Menganalisis repertoire muzik dari segi persembahan.
3. Mengenal pasti, mengklasifikasi dan membanding beza bentuk dan jenis
persembahan.
4. Menghayati pelbagai jenis muzik tradisi tempatan.
Kerangka Tajuk
Dondang Sayang
Konteks (Dondang Sayang)
1

2. MZU3117 Muzik Malaysia
7.1 Pengenalan
Dondang sayang merupakan sebahagian daripada muzik masyarakat
Melayu di negara ini. Negeri Melaka merupakan salah satu negeri yang terkenal
sebagai negeri keseniaan muzik. Dondang sayang dikatakan berasal dari Negeri
Melaka.
Perkembangan Dondang Sayang dikatakan bermula sejak zaman
Kesultanan Melayu Melaka. Walau pun Dondang Sayang telah lama wujud di
Melaka ia kekal sehingga kini dengan beberapa pembaharuan disesuaikan dengan
keperluan semasa. Namun begitu ciri-ciri muzik Dondang Sayang terus dikekalkan.
Perubahan-perubahan dalam persembahan Dondang Sayang termasuk dari
segi persembahan, irama dan alat0alat muzik. Kebanyakan alat muzik telah
ditambah supaya dapat sebuah persembahan yang menarik.
7.2 Konteks (Dondang Sayang)
Dondang Sayang telah bertapak di Negara ini sejak lebih 500 tahun yang
lalu. Pada masa ini Dondang Sayang telah tersebar keseluruh Negara seiring
dengan perkembangan seni muzik yang lain.
Terdapat beberapa perubahan dalam seni muzik Dondang Sayang pada
tahun-tahun 1950an. Radio Malaya (kini RTM) telah membuat promosi bagi tujuan
menghidupkan dengan lebih gemilang seni muzik Dondang Sayang.
Lahirlah ramai nama-nama baru dalam seni suara Dondang Sayang seperti
SM Salim , Normah Salim, Cik Mohd Amin, Ibrahim Baba dan Fatimah Kassim.
2

3. MZU3117 Muzik Malaysia
Kebangkitan muzik Dondang Sayang semakin terkenal setelah dipersembah
dan dipertontonkan kiepada khalayak ramai. Beberapa nama penyanyi baru
seperti Mohd Zain Abdullah dan Bachik Bakar. Bilangan penyanyi Dondang Sayang
terus bertambah.
Walau bagaimana pun pada tahun-tahun 1960an, aktiviti persembahan
Dondang Sayang mengalami kemerosotan. Ini adalah disebabkan kemasukan
muzik Barat yang mula menular remaja negara. Muzik Barat lebih berbentuk bebas
serta ringkas. Ia mudah menarik minat bukan remaja sahaja malahan semua
masyarakat Melayu.
Untuk mengatasi masalah ini kerajaan negeri Melaka telah mengambil
langkah dengan menjadikan Dondang Sayang sebagai persembahan utama dalam
majlis dan upacara-upacara rasmi. Selain daripada itu orang ramai telah
digalakkan mempelajari muzik tradisional Dondang Sayang ini.
7.2.1 Asal-usul
Terdapat dua teori mengenai sejarah asal usul Dondang Sayang. Pendapat
pertama menyatakan Dondang Sayang berasal dari Penyengat, Riau. Satu lagi
pendapat menyatakan Dondang Sayang bermula di Melaka pada zaman
kegemilangan kerajaan Melayu Melaka abad ke 15. Ini merujuk kepada nyanyian
pantun dengan iringan alat-alat seperti rebana, gong dan kecapi melalui teks
Melayu lama Hikayat Hang Tuah dan Tuhfat al-Nafis. Ini membuktikan Dondang
Sayang telah bermula sejak abad ke tujuh dan kelapan belas. Ia telah menarik
minat kepada orang Portugis juga.
7.2.2 Persembahan
3

4. MZU3117 Muzik Malaysia
Penyanyi-penyanyi Dondang Sayang merupakan orang yang bertanggung-
jawab menjayakan setiap persembahan. Mereka perlu memiliki kemahiran seperti
berpantun dan mematahkan pantun lawan. Selain daripada itu setiap penyanyi
juga perlu memiliki kebolehan melagukan irama dan mengawal suara.
Kebolehan berpantun merupakan kemahiran utama kerana ada kalanya
mereka tidak diberikan lirik bertulis. Mereka perlu menyanyi secara sepontan
terutama ketika berlawan dengan penyanyi lain. Jika gagal membalas pantun
pihak lawan seseorang itu dianggap gagal.
Pandai melagukan pantun mengikut rentak lagu tertentu juga merupakan
kemahiran utama. Penyanyi juga perlu menyesuaikan suara ketika berlagu
mengikut melodi dirancang.
Gambar 1: Penyanyi Mendendangkan Dondang Sayang
4

5. MZU3117 Muzik Malaysia
Gambar 2: Dondang Sayang Diiringi Tarian
Persembahan Dondang sayang boleh di adakan di mana-mana kerana tidak
memerlukan tempat atau pentas khusus. Dondang Sayang juga sering diiringi oleh
penari dalam persembahannya. Dondang Sayang dipersembahankan di majlis-
majlis perkahwinan, keramaian dan pesta Mandi Safar di Melaka.Di Pulau Pinang
Dondang Sayang dipersembahkan pada hari Chap Goh Meh (hari kelima belas
tahun baru Cina). Tradisi ini telah wujud sebelum Peperangan Dunia ke dua lagi.
Nyonya-nyonya menaiki kereta kuda ke tepi pantai danmembuang limau ke dalam
air. Mereka percaya akan mendapat suami yang baik. Baba-baba menyanyi
dondang sayang. Mereka mengelilingi bandar menaiki kereta lembu.
Bincangkan dalam kumpulan secara OLL
Simpankan hasil perbincangan dalam folio anda.
5

6. MZU3117 Muzik Malaysia
RUJUKAN
Jasman Ahmad dan Siti Zainon (1996). Ghazal dan Dondang Sayang, Penerbit
Setiamas, Petaling Jaya.
Matusky, Patricia dan Tan Sooi Beng (1997). Muzik Malaysia: Tradisi Klasik,
Rakyat dan Sinkretik. Pulau Pinang: The Asian Centre.
Matusky, Patricia dan Tan Sooi Beng (1997). Pengantar Muzik Malaysia, Buku
1, Pulau Pinang: The Asian Centre.
6

7. MZU3117 Muzik Malaysia
RUJUKAN
Jasman Ahmad dan Siti Zainon (1996). Ghazal dan Dondang Sayang, Penerbit
Setiamas, Petaling Jaya.
Matusky, Patricia dan Tan Sooi Beng (1997). Muzik Malaysia: Tradisi Klasik,
Rakyat dan Sinkretik. Pulau Pinang: The Asian Centre.
Matusky, Patricia dan Tan Sooi Beng (1997). Pengantar Muzik Malaysia, Buku
1, Pulau Pinang: The Asian Centre.
6