1. A CANTIGAS DE ESCARNIO E MALDICIR 1. INTRODUCIÓN 2. ORIXES TRADICIÓN AUTÓCTONA SIRVENTÉS PROVENZAL 3. DEFINICIÓN 4. CAMPOS SÉMICOS 5. CLASIFICACIÓN TEMÁTICA SÁTIRA POLÍTICA SÁTIRA LITERARIA SÁTIRA SOCIAL, DE TIPOS E COSTUMES SÁTIRA OBSCENA 6. RECURSOS O EQUÍVOCO A IRONÍA

2. As composicións satíricas teñen un valor sociolóxico, histórico e lingüístico innegable. A través delas podemos comprender e interpretar os hábitos da sociedade da Idade Media. Podemos observar nos textos o carácter, os costumes, a psicoloxía e as crenzas que preocupaban á xente do Medievo.

3. Poesía autóctona de tradición oral relacionada coa festa do Entroido, nas que se reflite o espírito carnavalesco que herdamos da civilización latina, e que expresan como o mundo se pon ao revés nesta festa pagá. O sirventés provenzal era unha composición na cal os trobadores censuraban persoas, criticaban malos costumes, a política, etc. A súa finalidade era moral e social, fronte á sátira galega que o que quería era divertir.

4. Segundo a Arte de Trovar do CBN, as cantigas de escarnio son aquelas que se basean na equivocación, na utilización de palabras con dobre sentido. As cantigas de maldicir , en cambio, empregan palabras directas. CANTIGAS SATÍRICAS CANTIGAS DE MALDICIR Sátira encuberta, indirecta Sátira clara e directa

5. Algúns son común aos da cantiga de amigo ou amor, aínda que para alteralos de forma irónica e negativa. Pero temos campos propios: A aldraxe : series léxicas como a afronta, o litixio e a rifa, o castigo, a irrisión… O alimento : ridiculízase a miseria e a avaricia dalgúns tipos sociais como os infanzóns. A polémica social é un dos campos máis complexos e implica todos os sectores e grupos sociais. O obsceno, con léxico que fai referencia aos órganos sexuais e ás prácticas eróticas.

6. SÁTIRA POLÍTICA : trata os problemas políticos e militares que preocupan aos monarcas do século XIII. Ademais das sátiras persoais, podemos falar destes dous ciclos: a) A crítica aos cabaleiros que entregan os seus castelos a Afonso III o Boloñés na guerra portuguesa de 1246, rompendo as obrigas de vasalaxe que os unía a Sancho II. b) A crítica de Afonso X aos nobres que o traizoaron e lle negaron a súa axuda na guerra de Granada (1264), censurando a súa covardía e deslealdade.

7. SÁTIRA LITERARIA : burlas dirixidas a autores e á propia literatura. Os enfrontamentos eran unha especia de xogo de enxeño para demostrar as habilidades literarias e dar saída ás rivalidades. Hai tres ciclos: a) Enfrontamentos entre xograres e trobadores : burlas da falta de calidade artística ou o cambio de rol dos xograres. b) Parodia do código do amor cortés e ridiculización dos seus motivos temáticos ou da linguaxe. c) Ciclo das “amas e tecedeiras”, nutrido por composicións que xurdiron logo de que o portugués Joán Soárez Coelho dedicara unha cantiga de amor a unha ama de cría.

8. SÁTIRA SOCIAL, DE TIPOS E COSTUMES. Destacan as críticas á avaricia , ás crenzas na astroloxía e á adiviñación , desde cortesáns a mercaderes: a) Os infanzóns e cabaleiros pobres, ridiculizados polas súas pretensións nobiliarias e a miseria en que viven. b) Os cregos, frades e monxas aos que se censura polos seus vicios pouco cristiáns , en especial a gula e a luxuria.

9. SÁTIRA OBSCENA : pola tendencia ao riso fácil, son comúns as referencias ao sexual e ao escatolóxico. Destacan neste ciclo as numerosas cantigas dedicadas ás soldadeiras.