BỆNH MÀNG NGOÀI TIM

BEÄNH MAØNG NGOAØI TIM
ThS. BS Taï Thò Thanh Höông

Muïc Luïc
◼ Môû ñaàu: Giaûi Phaãu Hoïc – Chöùc Naêng
◼ Phaân loaïi beänh maøng ngoaøi tim
◼ Hoäi chöùng maøng ngoaøi tim
– Khieám khuyeát baåm sinh maøng ngoaøi tim
– Vieâm maøng ngoaøi tim
– Nang maøng ngoaøi tim
◼ Caùc theå ñaëc bieät cuûa vieâm maøng ngoaøi tim

GIAÛI PHAÃU HOÏC CUÛA MAØNG NGOAØI TIM

MÔÛ ÑAÀU
◼ Giaûi phaãu hoïc cuûa maøng ngoaøi tim
Maøng ngoaøi tim :
– Laù thaønh
– Laù taïng
– Dòch MNT: 15– 50ml

MÔÛ ÑAÀU
Chöùc naêng maøng ngoaøi tim
- Ngaên söï daõn ñoät ngoät buoàng tim
- Giuùp ñoå ñaày nhó thì taâm thu thaát
- Ngaên di leäch
- Giaûm söï coï xaùt giöõa tim vaø caùc toå chöùc laân
caän
- Chaäm söï lan roäng cuûa nhieãm truøng

PHAÂN LOAÏI BEÄNH MAØNG NGOAØI TIM
◼ Khieám khuyeát baåm sinh
◼ Vieâm maøng ngoaøi tim
◼ U taân sinh
◼ Nang maøng ngoaøi tim

KHIEÁM KHUYEÁT BAÅM SINH CUÛA
MAØNG NGOAØI TIM

KHIEÁM KHUYEÁT BAÅM SINH MAØNG NGOAØI TIM
◼ 1/10000 tröôøng hôïp töû thieát :
➢ Thieáu 1 phaàn MNT traùi (70%)
➢ Thieáu 1 phaàn MNT phaûi (17%)
➢ Khoâng coù MNT toaøn boä : raát hieám
◼ 30% BN coù baát thöôøng baåm sinh phoái hôïp
◼ XQ ngöïc: ñieån hình
◼ Chaån ñoaùn xaùc ñònh: sieâu aâm tim, CT/MRI

VIEÂM MAØNG NGOAØI TIM
Phaân loaïi :
◼ Phaân loaïi laâm saøng
◼ Phaân loaïi nguyeân nhaân

❖ Phaân loaïi theo laâm saøng :
1. VMNT caáp (< 6 tuaàn)
– Tieát Fibrine
– Traøn dòch (thanh dòch hay coù maùu)
2. VMNT baùn caáp (6 tuaàn – 6 thaùng)
– Traøn dòch - Co thaét
– Co thaét
3. VMNT maõn (> 6 thaùng)
– Co thaét
– Traøn dòch
– Daøy dính (khoâng co thaét)

❖ Phaân loaïi theo nguyeân nhaân
– VMNT nhieãm truøng
– Vieâm MNT trong beänh töï mieãn, heä thoáng
– Vieâm MNT vaø traøn dòch MT trong beänh cuûa cô
quan laân caän
– Vieâm MNT do roái loaïn bieán döôõng
– Vieâm MNT do chaán thöông
– Beänh MNT do u taân sinh
– Voâ caên

Nguyeân nhaân, taàn suaát cuûa vieâm maøng ngoaøi tim
1. VMNT nhieãm truøng :
◼ Sieâu vi : 30 – 50% (a)
Coxsackie A vaø B, Echovirus, Adenovirus, quai bò, vieâm
gan, HIV, CMV …
◼ Vi truøng : 5 – 10% (a)
Staphylococcus, Streptococcus, lao
◼ Naám hieám
Candida, Histoplasmosis, Coccidioidomycosis
◼ Nhieãm truøng khaùc hieám
Giang mai, kyù sinh truøng, nguyeân sinh ñoäng vaät

Nguyeân nhaân, taàn suaát cuûa vieâm maøng ngoaøi
tim
2. Vieâm MNT trong beänh töï mieãn, heä thoáng :
– Lupus 30%(b)
– Vieâm ña khôùp daïng thaáp 30% (b)
– Vieâm cöùng coät soáng 1% (b)
– Xô cöùng heä thoáng > 50% (b)
3. Quaù trình ( töï ) mieãn dòch loaïi 2 :
– Thaáp tim 20 – 50%(b)
– H/C sau môû maøng tim ~ 20%(b)
– H/C sau NMCT 1 – 5% (b)
– Vieâm maøng ngoaøi tim töï phaûn öùng 23,1 %(a)
– Thuoác (Procainamide, hydralazine, isoniazide)

tim
4. Vieâm MNT vaø traøn dòch MT trong beänh cuûa cô
quan laân caän
– NMCT caáp 5 – 20%(b)
– Vieâm cô tim 30% (b)
– Phình ÑMC hieám
– Nhoài maùu phoåi -
– Vieâm phoåi -
– Suy tim öù huyeát -
– Beänh thöïc quaûn -
– Vieâm MNT caän ung thö thöôøng xuyeân

tim
5. Do roái loaïn bieán döôõng
– Suy thaän thöôøng xuyeân
– Phuø nieâm 30% (b)
– Ñaùi thaùo ñöôøng nhieãm hieám
ceton acid
– Cholesterol raát hieám
– Thai kyø hieám
– Döôõng traáp
– Beänh Addison -

tim
6. Vieâm MNT do chaán thöông :
– Toån thöông tröïc tieáp hieám
(thaáu ngöïc, theå laï)
– Toån thöông giaùn tieáp hieám
(toån thöông ngöïc khoâng xuyeân thaáu, tia xaï trung
thaát )

Nguyeân nhaân, taàn suaát cuûa vieâm maøng
ngoaøi tim
7. Beänh MNT do u taân sinh : 35%(a)
– Böôùu nguyeân phaùt (laønh , aùc ) hieám
– Böôùu di caên thöù phaùt thöôøng xuyeân
▪ Carcinoma phoåi 40% ( c )
▪ Carcinoma vuù 22% ( c )
▪ Ung thö baïch caàu , lymphoma , sarcoma, carcinoma khaùc
…
8. Voâ caên 3,5 % , > 50% ( a)

B. PHAÂN LOAÏI THEO NGUYEÂN NHAÂN
◼ 1. VMNT nhieãm truøng :
◼ Sieâu vi ( Coxsackie A vaø B , Echovirus ,
Adenovirus , quai bò , vieâm gan , HIV … )
◼ Vi truøng sinh muõ ( Staphylococcus ,
Streptococcus ..)
◼ VT lao
◼ Naám ( Candida , Histoplasmosis ,
Coccidioidomycosis
◼ Nhieãm truøng khaùc : giang mai , kyù sinh truøng
, nguyeân sinh ñoäng vaät

◼ 2. VMNT khoâng nhieãm truøng :
◼ Nhoài maùu cô tim caáp
◼ Taêng ure maùu
◼ U taân sinh
* U nguyeân phaùt ( laønh , aùc )
* U di caên ( K phoåi , K vuù , Lymphoma … )
_ Chaán thöông ( ± xuyeân thaáu thaønh ngöïc )
_ VMNT voâ caên caáp
_ Sau tia xaï

◼ 2. VMNT khoâng nhieãm truøng :
− Suy giaùp
− Cholesterol
− Traøn dòch döôõng traáp
− Phình ÑMC boùc taùch
− Soát Ñòa trung Haûi coù tính caùch gia ñình
− VMNT coù tính gia ñình ( chöùng luøn Mulibrey )
− Sarcoidosis

3. VMNT lieân heä phaûn öùng quaù maãn hay töï mieãn
_ Thaáp tim
_ Beänh maïch maùu chaát taïo keo
Lupus , VÑKDT , vieâm cöùng coät soáng , xô
cöùng bì
_ Thuoác
(Procainamide , Hydralazine , Dilantin ,
Isoniazide, Doxorubicine , Minoxidil , thuoác
khaùng ñoâng ..
_ Sau toån thöông tim

3. VMNT lieân heä phaûn öùng quaù maãn hay töï mieãn
◼Sau toån thöông tim
* Sau nhoài maùu cô tim ( H/C Dressler )
* Sau môû maøng ngoaøi tim
* Sau chaán thöông tim

Giaûi Phaãu Beänh cuûa Vieâm MNT
◼ Vieâm MNT khoâ
MNT xung huyeát, BC ña nhaân tuï laïi, tieát fibrin
◼ Vieâm MNT traøn dòch
MNT vieâm, tieát dòch nhieàu
◼ Vieâm MNT co thaét
MNT vieâm, daøy dính, co thaét

◼ Vieâm maøng ngoaøi tim caáp
◼ Vieâm maøng ngoaøi tim maïn
◼ Vieâm maøng ngoaøi tim taùi phaùt
◼ Traøn dòch maøng tim vaø cheøn eùp tim
◼ Vieâm maøng ngoaøi tim co thaét
◼ Vieâm maøng ngoaøi tim co thaét traøn dòch baùn caáp

VIEÂM MAØNG NGOAØI TIM CAÁP
Bieåu hieän chính cuûa nhieàu theå vieâm MNT caáp :
– Ñau ngöïc
– Tieáng coï maøng tim
– ECG
– Traøn dòch maøng tim vôùi cheøn eùp tim
– Maïch nghòch

❖ Ñau ngöïc
◼ Khoâng haèng ñònh
◼ Tính chaát
– Ñau kieåu ñau maøng phoåi
– Ñau kieåu ñau thieáu maùu cô tim
– Giaûm: ngoài daäy, cuùi ra tröôùc
▪ Vò trí: giöõa ngöïc (sau xöông öùc, tröôùc tim T), lan
ñeán cô thang, coå, xöông haøm, caùnh tay
❖ Khoù thôû . Ho khoâng ñaøm

◼ Tieáng coï maøng tim
Quan troïng nhaát :
− 3 thaønh phaàn/ chu chuyeån tim
− Roõ khi ngoài, nghieâng ra tröôùc, aùp maïnh oáng
nghe, thì TR
− Taïm thôøi,  maát trong vaøi giôø, taùi xuaát hieän
keá tieáp

ECG / VIEÂM MAØNG NGOAØI TIM CAÁP
❖ Vieâm MNT caáp ( khoâng traøn dòch löôïng lôùn )
Gñ 1 :
– ST  lan toûa (2 hay 3 ÑT chuaån, V3-> V6)
– ST  (luoân ôû aVR, thöôøng xuyeân ôû V1, thænh thoaûng ôû V2)
– QRS khoâng thay ñoåi, hoaëc  ñieän theá ( traøn dòch )
Gñ 2 :
– ST veà ñaúng ñieän (sau vaøi ngaøy)
– Ñoaïn PR  ( lieân quan nhó )
Gñ 3 :
– T ñaûo ngöôïc lan toûa
Gñ 4 :
– ECG trôû veà giai ñoaïn tröôùc vieâm maøng ngoaøi tim

ECG / VIEÂM MAØNG NGOAØI TIM CAÁP

Caùc phöông thöùc chaån ñoaùn (chöùng cöù B)
◼ Baét buoäc ( chæ ñònh loaïi I )
– Nghe tim ( tieáng coï maøng tim )
– ECG
– Sieâu aâm tim
– Maùu (ESR , CRP , LDH , BC ,Tn I, CKMB)
– X quang ngöïc

Caùc phöông thöùc chaån ñoaùn (chöùng cöù B)
❖ Baét buoäc trong cheøn eùp tim (loaïi I), choïn löïa trong
traøn dòch löôïng lôùn / taùi phaùt hay neáu caùc XN treân
khoâng coù tính quyeát ñònh (loaïi IIa), traøn dòch löôïng nhoû
(loaïi IIb)
Choïc doø maøng tim vaø daãn löu
❖ Choïn löïa hay neáu caùc thöû nghieäm treân khoâng coù tính
quyeát ñònh ( loaïi II a )
– CT
– MRI
– Soi , sinh thieát maøng ngoaøi tim

Caùc phöông thöùc chaån ñoaùn trong vieâm maøng
ngoaøi tim caáp (chöùng cöù B)
Kyõ thuaät Ñaëc ñieåm
Baét buoäc ( chæ ñònh loaïi I )
Nghe tim Tieáng coï maøng tim ( 1 , 2 hay 3pha )
ECG – Giai ñoaïn I : ñoaïn ST cheânh leân ( cong loõm) ôû vuøng tröôùc
vaø döôùi . Ñoan PR leänh ngöôïc chieàu vôùi ñieän theá soùng P
– Ñaàu giai ñoaïn II : ST veà ñaúng ñieän , PR bò leäch
– Cuoái giai ñoan II : Soùng T tieán trieån daàn ñeán deït vaø ñaûo
ngöôïc
– Giai ñoaïn III : Soùng T ñaûo ngöôïc lan toûa
– Giai ñoaïn IV : ECG trôû veà giai ñoaïn tröôùc vieâm maøng
ngoaøi tim

Caùc phöông thöùc chaån ñoaùn trong vieâm maøng
ngoaøi tim caáp (chöùng cöù B)
Kyõ thuaät Ñaëc ñieåm
Baét buoäc ( chæ ñònh loaïi I )
Sieâu aâm tim
Traøn dòch caùc loaïi B - D ( Horowitz )
Daáu hieäu cuûa cheøn eùp tim
Maùu
(a) Toác ñoä laéng maùu taêng ( ESR) , CRP , LDH ,
baïch caàu ( chaát ñaùnh daáu vieâm )
(b) Troponin I , CKMB ( chaát ñaùnh daáu toån
thöông cô tim ) *
X quang ngöïc
Boùng tim bình thöôøng hoaëc baàu nöôùc
Bieåu loä beänh lyù phoåi / trung thaát theâm vaøo

VIEÂM MAØNG NGOAØI TIM CAÁP:
ÑIEÀU TRÒ TRIEÄU CHÖÙNG
❖ Haïn cheá gaéng söùc
❖ Naèm vieän : baét buoäc
– Xaùc ñònh nguyeân nhaân
– Theo doõi cheøn eùp tim
– Hieäu quaû ñieàu trò
❖ Giaûm ñau

VIEÂM MAØNG NGOAØI TIM CAÁP :
ÑIEÀU TRÒ TRIEÄU CHÖÙNG
NSAID: thuoác chuû yeáu (loaïi 1, chöùng cöù B)
Ibuprofen: thích hôïp hôn
▪ Lieàu 300mg- 800 mg /6 - 8g
▪ Thôøi gian : nhieàu ngaøy hay nhieàu tuaàn, toát nhaát
ñeán khi dòch bieán maát.
Aspirine:
▪ 300-600mg/ 4-6g
Indomethacin: neân traùnh ôû ngöôøi giaø
Phaûi baûo veä ñöôøng tieâu hoùa

VIEÂM MAØNG NGOAØI TIM CAÁP :
ÑIEÀU TRÒ VAØ PHOØNG NGÖØA TAÙI PHAÙT
1. Colchicine : (loaïi IIa, chöùng cöù B)
– 0,5mg x 2 laàn/ngaøy
– Ñôn trò lieäu hay phoái hôïp vôùi NSAID
– Ít taùc duïng phuï hôn so vôùi NSAID
2. Môû MNT baèng boùng qua da: (loaïi IIb, chöùng cöù B)
coù theå ñöôïc xem xeùt cho nhöõng tröôøng hôïp trô vôùi
ñieàu trò noäi khoa

3. Corticosteroid (loaïi IIa, chöùng cöù C)
Chæ neân duøng cho beänh nhaân tình traïng toaøn thaân
keùm hoaëc coù nhöõng côn thöôøng xuyeân
Prednisone 1-1,5mg/kg, ít nhaát 1 thaùng.
Neáu khoâng ñaùp öùng ñaày ñuû: coù theå theâm:
▪ Azathioprin : 75-100mg/ngaøy
▪ Cydoplosplamisde
Giaûm lieàu Corticoid trong 3 thaùng (+ Ibuprofen hay
Colchicine ( IIa, B)

4. Caét maøng ngoaøi tim (loaïi IIa, chöùng cöù B)
– Taùi phaùt thöôøng xuyeân
– Coù trieäu chöùng nhieàu
_ Trô vôùi ñieàu trò noäi khoa
– Ngöng steroid vaøi tuaàn tröôùc khi phaãu thuaät

VIEÂM MAØNG NGOAØI TIM MAÏN

❖ Theå beänh:
❖ Traøn dòch
❖ Daøy dính
❖ Co thaét
❖ Phöông thöùc chaån ñoaùn :
Töông töï vieâm MNT caáp

❖ Ñieàu trò :
– Ñieàu trò trieäu chöùng : nhö vieâm MNT caáp
– Choïc doø MNT
– Môû cuûa soå maøng phoåi maøng tim vaø môû maøng tim
baèng boùng qua da (chöùng cöù B, loaïi IIb)
– Caét MNT: traøn dòch maïn, dai daúng, taùi phaùt
– Ñieàu trò nguyeân nhaân: lao, myxedema,beänh töï mieãn,
beänh heä thoáng…

VIEÂM MAØNG NGOAØI TIM TAÙI PHAÙT

❖ 2 loaïi :
– Loaïi giaùn ñoaïn
– Loaïi lieân tuïc
❖ Ñaëc ñieåm :
– Ñau vuøng tröôùc tim
– Soát, coï maøng tim , khoù thôû
– TDMT löôïng lôùn , cheøn eùp tim , co thaét MNT:
hieám
– Toác ñoä laéng maùu taêng , thay ñoåi ECG

❖ ÑIEÀU TRÒ
– Töông töï vieâm MNTcaáp
– Indomethacine : traùnh duøng ôû BN giaø
– Colchicine : 2mg / ng x 1- 2ng → 1 mg/ng ( loaïi I,B)
– Corticosteroid ( tình traïng chung keùm , hay coù côn thöôøng
xuyeân ) (loaïi IIa, C)
Prednisone 1 – 1,5 mg/kg ít nhaát 1 thaùng . Giaûm lieàu trong
3 thaùng
Neáu khoâng ñaùp öùng ñaày ñuû : theâm Azathioprine , hay
Cyclophosphamide
– Caét MNT (IIa, B): taùi phaùt trô vôùi ñieàu trò noäi khoa

TRAØN DÒCH MAØNG TIM
❖ Trieäu chöùng cô naêng
Naëng ngöïc, cheøn eùp caùc cô quan
❖ Trieäu chöùng laâm saøng
– Moõm tim: khoù sôø
– Tieáng tim môø
– Coï maøng tim maát, hay coøn nghe roõ
– Ewart’s sign
– Gan to , TMC noåi

❖ X quang:
– To, Baàu nöôùc hoaëc bình thöôøng hay gaàn bình thöôøng
– Ñöôøng môõ maøng ngoaøi tim
– Soi XQ : Boùng tim ñaäp yeáu
❖ ECG :
– Ñieän theá QRS vaø soùng T giaûm
– Ñoaïn PR 
– Thay ñoåi ST –T , block nhaùnh
– So le ñieän theá cuûa P , QRS vaø T hay chæ cuûa QRS (coù cheøn
eùp tim )

❖ SIEÂU AÂM
Khoaûng troáng echo (+)
➢ TD löôïng lôùn: tim du ñöa töï do trong khoang MNT
Naëng: möùc ñoä chuyeån ñoäng thay ñoåi,  keát hôïp so le
ñieän theá
➢ Cheøn eùp tim:
– Xeïp nhó P , thaát P thì taâm tröông
– HV: thaát P taêng, thaát T giaûm, loå môû van 2 laù 
Ñoâi khi thaát P , chuyeån ñoäng vaøo trong cuoái taâm tröông
cuûa vaùch töï do thaát P, nhó P

❖ SIEÂU AÂM :
Möùc ñoä traøn dòch :
– Löôïng nhoû : khoaûng troáng sieâu aâm < 10 mm (taâm
tröông )
– Löôïng vöøa : ít nhaát ≥ 10 mm ôû thaønh sau
– Löôïng lôùn : ≥ 20 mm vaø cheøn eùp tim
➢ Chaån ñoaùn dòch MNT hay daày maøng tim:
Thoâng tim Chuïp caét lôùp ñieän toaùn
Quang taâm maïch MRI

CHEØN EÙP TIM
◼ Dòch MNT -> taéc ngheõn doøng maùu ñoå veà thaát
◼ Löôïng dòch ít # 200ml, nhieàu # > 2000ml
◼ Nguyeân nhaân:
3 nguyeân nhaân thöôøng gaëp :
– Beänh taân sinh
– VMNT voâ caên
– Taêng ureâ maùu

CHEØN EÙP TIM
◼ Yeáu toá quyeát ñònh haäu quaû veà huyeát
ñoäng cuûa traøn dòch maøng tim:
- Möùc ñoä aùp löïc trong bao MNT
- Khaû naêng cuûa tim ñeå buø tröø cho söï gia
taêng naày

CHEØN EÙP TIM
▪ Cheøn eùp tim naëng caáp :
– Giaûm P ñoäng maïch
– Taêng P tónh maïch
– Tieáng tim môø
▪ Cheøn eùp tim phaùt trieån daàn
Laâm saøng gioáng suy tim : khoù thôû , gan öù huyeát, taêng p
TM coå
Vuøng ñuïc tröôùc tim roäng. Maïch nghòch (+)

ECG : So le ñieän theá – ECG bình thöôøng

CHÆ ÑÒNH CHOÏC DOØ MAØNG NGOAØI TIM
◼ Loaïi I :
– Cheøn eùp tim
– Traøn dòch > 20 mm ( taâm tröông )
– Nghi ngôø traøn dòch muõ hay lao
◼ Loaïi IIa
– Traøn dòch 10 – 20 mm ñoái vôùi muïc ñích chaån ñoaùn khaùc
hôn laø vieâm MNT muõ hay lao
– Traøn dòch maøng tim nghi ngôø ung thö
◼ Loaïi IIb
– Traøn dòch < 10 mm ñoái vôùi muïc ñích chaån ñoaùn khaùc
hôn laø vieâm MNT muõ , ung thö hay lao

CHOÁNG CHÆ ÑÒNH CHOÏC DOØ MAØNG
NGOAØI TIM
❖ Boùc taùch ÑMC
❖ Choáng chæ ñònh töông ñoái :
– Beänh ñoâng maùu khoâng ñieàu trò
– Ñieàu trò khaùng ñoâng
– Giaûm tieåu caàu < 50.000 / mm3
– Traøn dòch löôïng ít , thaønh sau vaø coù vaùch ngaên
❖ Choïc doø MNT khoâng caàn thieát khi chaån ñoaùn coù theå ñöôïc
thöïc hieän caùch khaùc hay traøn dòch ít vaø giaûi quyeát ñöôïc
döôùi ñieàu trò khaùng vieâm

CHEØN EÙP TIM
◼ Maïch nghòch :
– Daáu quan troïng trong cheøn eùp tim
– Giaûm HATT ñoäng maïch thì HV >10mmHg
– 1/3 Bn VMNT co thaét
– Maïch nghòch coù theå gaëp trong beänh khaùc
( nhoài maùu phoåi, beänh ñöôøng hoâ haáp taéc ngheõn
caáp, maïn, choaùng giaûm theå tích)

VIEÂM MAØNG NGOAØI TIM CO THAÉT
VMNT caáp tieát fibrine hay fibrine thanh dòch,
TDMNT maõn
Ñieàu trò moâ haït
Taéc ngheõn khoang MNT
Co thaét, seïo cöùng bao quanh tim
Caûn trôû ñoå daày thaát

❖ SINH LYÙ BEÄNH
– CLT giaûm
– P cuoái taâm tröông 2 thaát taêng, p trung
bình nhó, TMP, tónh maïch heä thoáng taêng

1. Trieäu chöùng cô naêng
– Meät, yeáu
– Khoù thôû
– Phuø
2. Khaùm
– TM coå noåi, Kussmaul (+), Maïch nghòch (+)
– Tim
▪ Kích thöôùc bình thöôøng (1/2 cases)
▪ Tieáng tim xa xaêm
▪ Paricardial knock
▪ Moõm khoù xaùc ñònh
▪ Gan to, roái loaïn chöùc naêng gan, baùng buïng, laùch lôùn

3. Caän laâm saøng
◼ ECG: ñieän theá thaáp, T deït hay (-) lan toûa
– P mitrale (+) (nhòp xoang)
– Rung nhó (1/3 case)
◼ X quang: boùng tim bình thöôøng, lôùn nheï; bieân ñoä ñaäp
giaûm. MNT ñoùng voâi
◼ Sieâu aâm: MNT voâi, daày
◼ Coäng höôûng töø: chaån ñoaùn MNT chính xaùc hôn

VOÂI HOÙA MAØNG NGOAØI TIM

BEÄNH MNT VÔÙI U ÔÛ MNT TP

ÑIEÀU TRÒ VIEÂM MAØNG NGOAØI TIM CO THAÉT
Caét MNT : ñieàu trò duy nhaát
Chæ ñònh döïa treân trieäu chöùng laâm saøng, sieâu
aâm tim, CT/MRI vaø thoâng tim
2 ñöôøng tieáp caän tieâu chuaån
➢ Ñöôøng môû loàng ngöïc tröôùc beân
➢ Ñöôøng môû giöõa xöông öùc
Thieát laäp ñaàu tieân heä thoáng tim phoåi nhaân taïo
khoâng ñöôïc khuyeán caùo ( chaûy maùu lan toûa)

ÑIEÀU TRÒ VIEÂM MAØNG NGOAØI TIM CO
THAÉT
Ñeå laïi nhöõng vuøng voâi hoùa nhieàu hay seïo daày
ñeå traùnh chaûy maùu naëng.
Tæ leä töû vong cuûa caét MNT ñoái vôùi VMNT co
thaét: 6-12%
Bieán chöùng quan troïng :
➢ Suy tim caáp chu phaãu
➢ Vôõ thaønh thaát

ÑIEÀU TRÒ VIEÂM MAØNG NGOAØI TIM CO
THAÉT
Cung löôïng tim thaáp haäu phaãu :
▪ Truyeàn dòch thay theá
▪ Catecholamine
▪ Lieàu cao Digitalis
▪ Ñaët boùng trong ñoäng maïch chuû

VIEÂM MAØNG NGOAØI TIM TRAØN DÒCH
CO THAÉT BAÙN CAÁP

VIEÂM MAØNG NGOAØI TIM TRAØN DÒCH CO
THAÉT BAÙN CAÁP
◼ Keát hôïp traøn dòch MNT vaø co thaét tim do daøy MNT
◼ Nguyeân nhaân : lao , nhieàu ñôït taán coâng cuûa vieâm MNT voâ
caên caáp , tia xaï , chaán thöông , ure maùu cao
◼ Tim to , mach nghòch , hoõm X nhoâ leân
◼ Coù theå tieán trieån ñeán theå co thaét maïn
◼ Caét roäng MNT laù thaønh vaø laù taïng : thöôøng coù hieäu quaû

NANG MAØNG NGOAØI TIM
◼ Nang baåm sinh : ít gaëp ( 1 – 5cm )
◼ Nang vieâm : nang giaû nhö traøn dich MT coù
voû boïc vaø vaùch ngaên do vieâm MNTdo thaáp ,
nhieãm truøng - ñaëc bieät laø lao - chaán thöông ..
◼ Phaàn lôùn BN: khoâng trieäu chöùng hoaëc khoù
thôû , ho , hoài hoäp
◼ X quang , sieâu aâm : chaån ñoaùn (+)
◼ CT , MRI
◼ Ñieàu trò : huùt qua da vaø xô hoùa baèng ethanol
( caét baèng phaãu thuaät )

VIEÂM MAØNG NGOAØI TIM DO SIEÂU VI
❖ CHAÅN ÑOAÙN
➢ Ñaùnh giaù dòch MNTvaø / hay moâ MNT/ moâ
thöôïng taâm maïc ( thích hôïp hôn baèng PCR hay
hybridization taïi choã ( loaïi IIa , B )
➢ Taêng 4 laàn noàng ñoä KT trong huyeát thanh( 2
maãu trong 3 – 4 tuaàn ) : gôïi yù nhöng khoâng coù
tính chaån ñoaùn ( loaïi IIb , B )

❖ XÖÛ TRÍ:
➢ Phaàn lôùn tröôøng hôïp beänh töï giôùi haïn, khoâng caàn ñieàu
trò ñaëc hieäu
➢ Ñieàu trò trieäu chöùng: Giaûm ñau
Roái loaïn nhòp
Suy tim öù huyeát
➢ Choïc doø MNT: traøn dòch löôïng lôùn vaø cheøn eùp tim

➢ Traøn dòch MT coù trieäu chöùng taùi phaùt hay maïn tính vaø
xaùc ñònh ñöôïc nhieãm sieâu vi , ñieàu trò sau ñang ñöôïc
xem xeùt:
1. Vieâm MNT do CMV: Hyperimmunoglobulin 4ml/Kg 1
laàn/ ngaøy: ngaøy 0- 4 vaø 8; 2ml/kg ngaøy 12 vaø 16
2. Vieâm MNTdo Coxsackie B : Interferon alpha hay beta
2,5 million IU/m2 dieän tích da- TDD 3 x moãi tuaàn
3. VMNT cô tim do Adenovirus vaø parvovirus B19 :
Immunoglobulin 10g IV ngaøy 1 vaø 3 trong 6-8 giôø

VIEÂM MAØNG NGOAØI TIM DO VI TRUØNG
❖ XÖÛ TRÍ : loaïi I, chöùng cöù B
- Daãn löu MNT khaån caáp , keát hôïp ñieàu trò KS tónh maïch laø baét
buoäc trong VMNT muõ
Vancomycin 1g x 2 laàn/ngaøy
Ceftriaxone 1- 2g x 2 laàn/ngaøy
Ciprofloxacin 400mg/ngaøy
- Trong vieäc choïn löïa ñieàu trò KS, caàn xem xeùt khaû naêng thuoác dieät
vi khuaån gaây beänh ( nhö laø noàng ñoä öùc cheá toái thieåu , noàng ñoä dieät
khuaån toái thieåu ) .
- Daãn löu vôùi Urokinase hay Streptokinase, duøng daây daãn lôùn, coù
theå laøm loûng dòch muõ nhöng daãn löu hôû = phaãu thuaät thì thích hôïp
hôn

VIEÂM MAØNG NGOAØI TIM DO LAO
▪ Isoniazid 300mg/ngaøy
▪ Rifampicin 600mg/ngaøy
▪ Pyrazinamide 15-30 mg/kg/ngaøy
▪ Ethambutol 15-25mg/kg/ngaøy
- Sau 2 thaùng, chuyeån thaønh 2 thuoác (Isoniazid vaø
Rifampicin) vôùi toång thôøi gian ñieàu trò 6 thaùng
- Prednisone 1-2mg/kg/ngaøy ñoàng thôøi vôùi thuoác khaùng lao
trong 5-7 ngaøy, vaø giaûm lieàu daàn ñeán ngöng thuoác trong 6-
8 tuaàn

VIEÂM MAØNG NGOAØI TIM TRONG SUY THAÄN
❖ CHAÅN ÑOAÙN
➢ Ñau ngöïc
Coï maøng ngoaøi tim
Traøn dòch maøng tim
➢ Nhòp tim chaäm trong cheøn eùp tim ( 60 – 80 / ph )
➢ ECG : khoâng bieåu hieän söï cheânh leân cuûa ST / T lan
toûa ñieån hình ( do khoâng coù vieâm cô tim )
◼ Suy thaän
tieán trieån

❖ XÖÛ TRÍ
– Chaïy thaän nhaân taïo hay thaåm phaân phuùc maïc
thöôøng xuyeân
– Ñeå traùnh traøn maùu maøng ngoaøi tim, neân söû duïng
chaïy thaän nhaân taïo khoâng coù heparin
– Thaåm phaân phuùc maïc (khoâng ñoøi hoûi heparin hoùa )
coù theå ñöôïc ñieàu trò trong VMNT khaùng vôùi chaïy
thaän nhaân taïo, hay neáu chaïy thaän nhaân taïo khoâng
coù heparin khoâng theå thöïc hieän

- XÖÛ TRÍ
- Cheøn eùp tim vaø traøn dòch maïn löôïng lôùn khaùng vôùi loïc thaän phaûi
ñöôïc ñieàu trò vôùi choïc doø MNT (loaïi IIa, chöùng cöù B)
- Traøn dòch lôùn, coù trieäu chöùng khoâng giaûi quyeát ñöôïc : neân ñöôïc
ñieàu trò vôùi truyeàn corticoid vaøo trong MNT sau khi choïc doø hay
môû MNT döôùi muõi öùc (Triamiolone hexacetonide 50mg/6 giôø
trong 2-3 ngaøy)
- Caét MNT: chæ cho nhöõng BN coù trieäu chöùng naëng , trô vôùi ñieàu
trò

VIEÂM MAØNG NGOAØI TIM SAU NHOÀI MAÙU
(VMNT thöôïng taâm maïc vaø hoäi chöùng Dressler)
❖ CHAÅN ÑOAÙN
– VMNT Epistenocardia: phaùt hieän TDMT 1-5 ngaøy sau nhoài maùu
cô tim
– Thay ñoåi treân ECG ñoâi khi coù theå bò che laáp bôûi nhöõng thay ñoåi
cuûa NMCT
– TDMNT sau nhoài maùu >10mm thöôøng ñöôïc keát hôïp nhaát vôùi
traøn maùu MNT, vaø 2/3 nhöõng BN naày coù theå phaùt trieån cheøn eùp
tim/vôõ thaønh töï do cuûa tim
– H/c Dressler xaûy ra töø 1 tuaàn ñeán vaøi thaùng sau khi NMCT vôùi
nhöõng trieäu chöùng vaø bieåu hieän laâm saøng töông töï hoäi chöùng
sau toån thöông tim

❖ XÖÛ TRÍ
– Naèm vieän ñeå theo doõi cheøn eùp tim, chaån ñoaùn phaân bieät
vaø ñieàu chænh ñieàu trò
– Ibuprofen : thuoác ñöôïc choïn löïa (taêng doøng maùu vaønh)
– Aspirine: ñeán 650mg/4 giôø x 2->5 ngaøy (cuõng ñöôïc aùp
duïng thaønh coâng)
– Caùc khaùng vieâm nonsteroid khaùc coù nguy cô laøm moûng
vuøng nhoài maùu

VIEÂM MAØNG NGOAØI TIM TÖÏ PHAÛN ÖÙNG VAØ LIEÂN QUAN
MAØNG NGOAØI TIM TRONG BEÄNH TÖÏ MIEÃN HEÄ THOÁNG
– Loaïi tröø nhieãm sieâu vi hoaït ñoäng trong dòch maøng tim vaø trong
caùc maãu sinh thieát noäi taâm maïc cô tim/thöôïng taâm maïc cô tim
(khoâng phaân laäp ñöôïc sieâu vi, khoâng coù hieäu giaù IgM choáng
sieâu vi höôùng tim/DMT, vaø PCR (-) cho nhöõng sieâu vi höôùng tim
quan troïng
– Vi truøng lao, Borrellia burgdorferi, chlamydia pneumoniae, vaø
nhieãm truøng khaùc ñöôïc loaïi tröø baèng PCR vaø/hay caáy
– Thaâm nhieãm aùc tính (-)/DMT, caùc maãu sinh thieát
– Loaïi tröø beänh heä thoáng, roái loaïn bieán döôõng vaø taêng ure maùu

VIEÂM MAØNG NGOAØI TIM TÖÏ PHAÛN ÖÙNG VAØ LIEÂN QUAN
MAØNG NGOAØI TIM TRONG BEÄNH TÖÏ MIEÃN HEÄ THOÁNG
❖ XÖÛ TRÍ
➢ Ñieàu trò trong MNT vôùi Triamcinolone+ Colchicine (u)
0,5mg x 2 laàn x 6 thaùng : hieäu quaû cao, hieám taùc duïng
phuï (loaïi IIa, chöùng cöù B)
➢ Trong beänh töï mieãn heä thoáng (VÑKDT, Lupus, xô
cöùng heä thoáng lan toûa, vieâm ña cô/vieâm da cô…) : ñieàu
trò tích cöïc beänh caên baûn vaø xöû trí trieäu chöùng (loaïi I,
chöùng cöù B)
Khi giaûm lieàu Prednisone, neân theâm Ibuprofen hay
Colchicine sôùm

HOÄI CHÖÙNG SAU TOÅN THÖÔNG TIM: HOÄI CHÖÙNG
SAU MÔÛ MAØNG NGOAØI TIM
(The Post-Cardiac injury syndrome:
post pericardiotomy syndrome)
❖ CHAÅN ÑOAÙN:
trong voøng nhieàu
ngaøy ñeán nhieàu
thaùng sau khi toån
thöông tim, MNT
hay caû 2
❖ Ñau ngöïc
❖ Coï maøng tim
❖ Thaïy ñoåi ECG
❖ TDMT

HOÄI CHÖÙNG SAU TOÅN THÖÔNG TIM: HOÄI CHÖÙNG SAU
MÔÛ MAØNG NGOAØI TIM
(The Post-Cardiac injury syndrome: postpericardiotomy
syndrome)
❖ XÖÛ TRÍ
– Ñieàu trò trieäu chöùng: nhö trong VMNT caáp (NSAID hay
Colchicine trong vaøi tuaàn hay vaøi thaùng , ngay caû sau
khi dòch bieán maát
– Corticoid uoáng trong thôøi gian daøi (3-6 thaùng) hay
Thích hôïp hôn : choïc doø MNT vaø truyeàn nhoû gioït vaøo
trong MNT Triamcinolone (300mg/m2) laø nhöõng choïn
löïa ñieàu trò trong caùc theå trô

HOÄI CHÖÙNG SAU TOÅN THÖÔNG TIM: HOÄI CHÖÙNG
SAU MÔÛ MAØNG NGOAØI TIM
(The Post-Cardiac injury syndrome:
postpericardiotomy syndrome)
❖XÖÛ TRÍ
– Giaûi phaãu laïi vaø caét MNT: raát hieám khi caàn thieát
– Phoøng ngöøa nguyeân phaùt hoäi chöùng sau môû MNT
baèng söû duïng ñieàu trò corticoid chu phaãu trong thôøi
gian ngaén hay Colchicine thì ñang ñöôïc xem xeùt
– Duøng Warfarin treân BN TDMNT haäu phaãu sôùm gaây
nguy cô lôùn nhaát, ñaëc bieät treân nhöõng ngöôøi khoâng
ñöôïc choïc doø MNT vaø daãn löu dòch

❖ XÖÛ TRÍ
– Ñieàu trò corticoid coù theå ñöôïc duøng chæ cho nhöõng trieäu
chöùng trô nhöng coù theå laøm chaäm laønh NMCT ( loaïi IIa,
chöùng cöù B)
– Trong vôõ tim, ñieàu trò ngoaïi khoa khaån caáp coù tính chaát
cöùu maïng .
Neáu khoâng theå phaãu thuaät töùc thì/ hay coù choáng chæ ñònh
choïc doø MNT: coù theå thay theá baèng truyeàn vaøo trong
MNT chaát xô keát dính (fibrin-glue) trong tröôøng hôïp cheøn
eùp tim baùn caáp

TRAØN DÒCH MAØNG NGOAØI TIM DO
CHAÁN THÖÔNG
– Sieâu aâm tim caáp cöùu, sieâu aâm tim qua thöïc
quaûn neáu coù saün
– Choïc doø MNT cöùu hoä
– Truyeàn maùu töï thaân
– Moå loàng ngöïc khaån caáp vaø phaãu thuaät söûa
chöõa

TRAØN MAÙU MAØNG TIM TRONG BOÙC
TAÙCH ÑMC
❖ CHAÅN ÑOAÙN
➢ Sieâu aâm tim khaån caáp ( sieâu aâm tim qua thöïc
quaûn neáu khoâng roõ )
➢ CT hay MRI trong tröôøng hôïp phöùc taïp hay
khoâng roõ
➢ Angiography ( chæ trong BN oån ñònh )

TRAØN MAÙU MAØNG TIM TRONG BOÙC
TAÙCH ÑMC
◼ XÖÛ TRÍ
◼ Choïc doø MNT: choáng chæ ñònh .
◼ Phaãu thuaät neân thöïc hieän töùc thì ( loaïi I . B )

VIEÂM MAØNG NGOAØI TIM DO U TAÂN SINH
❖ CHAÅN ÑOAÙN
– Xaùc ñònh söï thaâm nhieãm aùc tính trong MNT
(teá baøo hoïc, moâ hoïc, caùc daáu aán böôùu neáu coù
saün) (loaïi I, chöùng cöù B)
– Chuù yù: trong haàu nhö 2/3 BN vôùi beänh aùc
tính ñaõ coù döõ lieäu chöùng minh , TDMNT
ñöôïc gaây ra bôûi nhöõng beänh khoâng aùc tính
(t/d: VMNT do tia xaï, hay nhieãm truøng cô hoäi

❖ XÖÛ TRÍ
➢ Ñieàu trò choáng ung thö toaøn thaân ( ÑTcaên baûn)
( loaïi I , chöùng cöù B )
➢Choïc doø MNT( loaïi IIa , B )
➢Truyeàn vaøo trong MNT chaát keàm teá baøo / xô hoùa ( loaïi
IIa , B) :
* Ciplastin : 30 mg/m2 ( truyeàn duy nhaát ) ( K phoåi )
*Thiotepa: 15 mg ngaøy 1,3,5 hay Ciplastin (K vuù)
➢Daãn löu maøng tim ( traøn dòch löôïng lôùn vì tæ leä taùi phaùt
cao ( 40 – 70% ) ( loaïi I , B)

❖ XÖÛ TRÍ
➢ Tröôøng hôïp khaùng trò : môû maøng tim baèng boùng qua
da hay caét MNT ( hieám ) ( BN traøn dòch löôïng raát lôùn
, ñaõ ñöôïc choïc doø MNTnhieàu laàn vaø / hay ñieàu trò
trong MNT khoâng thaønh coâng
➢ Xaï trò : raát hieäu quaû ( 93%) trong vieäc kieåm soaùt traøn
dòch aùc tính ( loaïi IIa , B) / böôùu nhaïy caûm vôùi tia xaï (
lymphoma , vaø Leukemia )

TRAØN DÒCH MAØNG TIM THAI NHI
❖ Dòch MNT thai nhi coù theå phaùt hieän ñöôïc
vôùi sieâu aâm sau 20 tuaàn
❖ Ñoä saâu bình thöôøng ≤ 20 mm
❖ Nhieàu dòch hôn -→ phuø thai nhi , beänh Rh ,
giaûm Albumine maùu , beänh mieãn dòch ,
Mycoplasma hay nhieãm truøng khaùc , vaø u
taân sinh

TRAØN DÒCH MAØNG TIM TRONG THAI KYØ
❖ CHAÅN ÑOAÙN :
➢ Traøn dòch maøng tim yeân laëng töø nheï ñeán vöøa :
thai kyø thöù 3 . Hieám khi cheøn eùp tim
➢ Thay ñoåi cuûa ECG cuûa vieâm MNTcaáp trong thai
kyø neân phaân bieät vôùi STcheânh xuoáng nheï vaø
soùng T thay ñoåi trong phuï nöõ coù thai bình thöôøng
➢ Söï co thaét kín ñaùo trôû neân roõ trong thai kyø do
taêng dung tích maùu

TRAØN DÒCH MAØNG TIM TRONG THAI KYØ
❖ Xöû Trí
➢ Phaàn lôùn nhöõng beänh lyù maøng ngoaøi tim ñöôïc xöû
trí nhö trong ngöôøi khoâng coù thai
➢ Caån thaän : Aspirin lieàu cao coù theå gaây ñoùng sôùm
oáng ñoäng maïch
➢ Colchicine : choáng chæ ñònh trong thai kyø
➢ Môû MNTvaø caét MNT coù theå thöïc hieän an toaøn
neáu caàn thieát vaø khoâng taïo nguy cô cho nhöõng
laàn coù thai keá tieáp

BỆNH MÀNG NGOÀI TIM

More Related Content

What's hot

Similar to BỆNH MÀNG NGOÀI TIM

More from SoM

BỆNH MÀNG NGOÀI TIM