)
สารชีวโมเลกุล หมายถึง สารที่สิ่งมีชีวิต
สามารถนาไปใช้ในกระบวนการดารงชีวิต
จัดทาโดย
•ด.ญ. พรลดา ชัย
เจริญ
เลขที่ 18 ชั้น
ม.3/1
ครูที่ปรึกษา
•นางสาวสร้อยทิพย์ เกษมสุข
สกุณี
สารชีวโมเลกุล เป็นสารอินทรีย์ที่มีโมเลกุล
ขนาดใหญ่มากเมื่อเทียบกับโมเลกุลของ
สารทั่วไป พบในสิ่งมีชีวิตเท่านั้น
สารชีว
โมเลกุล
โปรตีน
คาร์โบไฮเด
รต
ไขมัน
(ลิพิด)
กรด
นิวคลีอิก
คาร์โบไฮเดรต
คาร์บอน ไฮโดรเจน ออกซิเจน
มีองค์ประกอบ
หลักเป็นธาตุ
คาร์โบไฮเดรต(Carbohydrate) คือ สารอินทรีย์ที่ประกอบด้วย
ธาตุ C H และ O อัตราส่วนโดยอะตอมของ H : O = 2 :1 เช่น C
3H 6O 3 C 6H 12O 6 (C 6H 10O 5) n โดยมีหมู่คาร์บอกซาลดี
ไฮด์ (-CHO) และหมู่ไฮดรอกซิล (-OH) หรือหมู่คาร์บอนิล (-CO)
และหมู่ไฮดรอกซิล (-OH) เป็นหมู่ฟังก์ชัน
คาร์โบไฮเดรตสามารถแบ่งตามโครงสร้าง
ออกเป็น 3 ประเภท
คาร์โบไฮเดรต
มอนอแซ็ก
นอแซ็กคา
คาไรด์
ไดแซ็กคาไรด์
พอ
ลีแซ็กคา
คาไรด์
มอนอแซ็กคาไรด (Monosaccharides) หรือน้าตาล
โมเลกุลเดี่ยว มีสูตรทั่วไปเป น C n H2n O n ซึ่งจะมี 2
ประเภท
 - น้าตาลอัลโดส (aldoses) เป นน้าตาลที่มีหมู คาร บอกซาล
ดีไฮด เช น กลูโคส กาแลกโตส และไรโบส เป นต
น
 น้าตาลคีโตส (ketoses) เป นน้าตาลที่มีหมู คาร บอนิล
ไ ด แก ฟรุกโตส เป นต น
ไดแซ็กคาไรด (Disaccharides) หรือน้าตาลโมเลกุลคู่
ได้แก่ แลคโตส มอลโตส และซูโครส ซึ่งเกิดจากการรวมตัว
ของ Monosacharide 2 โมเลกุล โดยกาจัดน้าออกไป 1
โมเลกุล เช น ซูโครส (C12H22O11) เกิดจากกลูโคส
รวมตัวกับฟรุกโตส
พอลีแซ็กคาไรด (Polysaccharides) เช่น แป้ง
เซลลูโลส ไกลโคเจน เกิดจาก Monosacharide หลายๆ
โมเลกุลจานวนมากมายต่อรวมกันเป็นพอลิเมอร์
แบ่งตามแหล่งที่พบ
พืช
แป ง
(Starch)
เซลลูโลส
(Cellulose)
สัตว์
ไกลโคเจน (Glycogen)
แป ง (Starch)
เป็นพอลิแซ็กคาไรด์ที่เกิดจากกลูโคสจานวนมากมาเชื่อมต่อกัน มี
โครงสร้างเป็นทั้งแบบสายยาวและแบบกิ่ง เมื่อแป้งถูกความร้อนจะ
สลายเป็นเด็กซ์ตริน ซึ่งเป็นสารที่มีรสหวานเล็กน้อยและมีสมบัติแบบ
กาวจึงใช้ทากาวติดแสตมป์ และกระดาษติดผนังห้อง
เซลลูโลส (Cellulose) เป็นพอลิแซ็กคาไรด์อีกชนิดหนึ่ง
เกิดจากกลูโคสจานวนมากมาเชื่อมต่อกันเป็นสายยาว แต่
ละสายของเซลลูโลสเรียงขนานกันไปและมีแรงยึดเหนี่ยว
ระหว่างสาย ทาให้มีลักษณะเป็นเส้นใย
ไกลโคเจน (Glycogen) เป็นพอลิแซ็กคาไรด์ที่ประกอบด้วย
โมเลกุลกลูโคสจานวนมากเชื่อมต่อกัน แต่ไกลโคเจนมีขนาด
ใหญ่กว่าแป้งและเซลลูโลสมาก มีโครงสร้างเป็นสายแบบกิ่ง ไกล
โคเจนพบเฉพาะในคนและสัตว์เท่านั้น ร่างกายจะเปลื่ยนกลูโคส
เป็นไกลโคเจนและเก็บสะสมไว้ในกล้ามเนื้อและตับ
สมบัติของ
คาร ์โบไฮเดรต มอนอแซ็กคาไรด
(Monosaccharides)
มีสถานะเป็นของแข็ง ละลายน้า มีรสหวาน ทาปฏิกิริยากับ
สารละลายเบเนดิกต์เกิดตะกอนสีแดงอิฐ (Cu 2O)
 ไดแซ็กคาไรด (Disaccharides)
มีสถานะเป็นของแข็ง ละลายน้า มีรสหวาน สามารถเกิดการ
ไฮโดรลิซิสได้ Monosaccharide 2 โมเลกุล และทาปฏิกิริยากับ
สารละลายเบเนดิกต์เกิดตะกอนสีแดงอิฐ (Cu 2O) ยกเว้นซูโครส
 พอลีแซ็กคาไรด (Polysaccharides)
มี สถานะเป็นของแข็ง ไม่ละลายน้า ไม่มีรสหวาน เกิดการไฮโดร
ลิซิสได้ Monosaccharide ที่เป็นกลูโคสจานวนมากมาย
การทดสอบ
คาร ์โบไฮเดรต มอนอแซ็กคาไรด์และไดแซ็กคาไรด์ซึ่งเป็น สารอินทรีย์
ที่มีหมู่คาร์บอกซาลดีไฮด์ (-CHO) เมื่อต้มกับสารละลายเบเนดิกต์
(Cu 2+/ OH -)
 สารละลายเบเนดิกต์ (Benedict solution) เป็นสารละลายผสม
ระหว่าง CuSO 4 Na 2CO 3 และโซเดียมซิเตรด เป็น Cu 2+/ OH -
มีสีน้าเงิน
พอลีแซ็กคาไรด์
 แป ง : เติมสารละลายไอโอดีนจะได้ตะกอนสีน้าเงิน แต ไม
ให้ ตะกอนสีแดงกับสารละลายเบเนดิกต์
 น้าตาลโมเลกุลใหญ เช่น แป ง และสาลี ( เซลลูโลส) เมื่อ
นามาเติมสารละลายเบเนดิกซ จะไม่เห็นการเปลี่ยนแปลง แต
ถ าเติมกรดแล วนามาต มจะเกิดปฎิกริยาไฮโดรลิซิส
ซึ่งสามารถเกิดตะกอนสีแดงอิฐกับสารละลายเบเนดิกซ ได
เกร็ดความรู้เพิ่มเติม
 เมื่อรับประทานพวกแป งในน้าลายจะมีเอนไซม อะไมเลส
(Amylase) จะเปลี่ยนเป นน้าตาลที่ร างกายนาไปใช ได
ถ ามีเหลือจะเก็บสะสมไว ที่ตับหรือกล ามเนื้อ
การหมัก (Fermentation) คือ กระบวนการเปลี่ยนสารอินทรีย์ใน
การที่ไม่ใช้ O 2 โดยมีสิ่งมีชีวิต เช่น ยีสต์เป็นตัวเร่งปฏิกิริยา ได้
สารผลิตภัณฑ์ เช่น แอลกอฮอล์
 อินซูลิน (Insulin) เป็นฮอร์โมนที่มีหน้าที่ปรับกลูโคสในเลือดให้
อยู่ในระดับปกติ
 ผู้ที่เป็นโรคเบาหวานที่มีอาการหนักจะต้องฉีดอินซูลินทุกวันไป
ตลอดชีวิต
 แอสปาร์แตม ( Aspartame )
เป็นสารให้ความหวานประมาณ 160 เท่าของน้าตาลทราย ใช้
เป็นน้าตาลเทียมสาหรับผู้ต้องการลดความอ้วนและผู้ป่วยที่ต้อง
ควบคุมปริมาณน้าตาลในร่างกาย
 แซ็กคาริน ( Saccharin) หรือ ขัณฑสกร
เป็นสารให้ความหวานประมาณ 300 เท่าของน้าตาลทรายนิยมใส่
ในผลไม้ดองและผลิตภัณฑ์เครื่องดื่มการใช้สารนี้ต้องได้รับความ
เห็นชอบจากสานักงานคณะกรรมการอาหารและยาพร้อมทั้งมีคา
เตือนในฉลากว่า การใช้ผลิตภัณฑ์นี้อาจทาให้เกิดอันตรายได้
เนื่องจากสารแซ็กคารินทาให้เกิดมะเร็งในสัตว์ทดลอง
หากมีข้อผิดพลาดประการใดก็ขออภัยมา ณ ที่นี้ด้วย
จบการนาเสนอแล้วขอบคุณค่ะ

สารชีวโมเลกุล ( Biomolecular )