Verzorgd door: Wim de Boer Er komen steeds meer leermiddelen en meer aanbieders van leermiddelen. Scholen gaan ook zelf aan de slag. De methoden worden nog steeds volop gebruikt, maar onderzoek laat zien dat leraren meer flexibiliteit en meer digitaal willen. De VO-raad werkt aan een open leermiddelenbank, OCW komt met Wikiwijs, een leraar kan zelf de open/gratis leermiddelen verzamelen en daarmee het onderwijs verzorgen. Maar in de praktijk valt dit toch tegen. Want welke inhouden moeten nu eigenlijk behandeld worden? En welke leermiddelen passen daarbij? In deze presentatie wordt ingegaan op de ervaringen en projecten vanuit SLO op het gebied van het zelf arrangeren. Ook voor de opkomst van open digitale leermiddelen is hier ervaring mee opgedaan. Nu werkt SLO onder andere aan kerncurricula en aan leermiddelenlabels (metadata) die de leraar helpen bij het arrangeren: het plannen van het onderwijs en het zoeken en selecteren van passende leermiddelen daarbij. In de discussie zal ingegaan worden op de verschillende vormen van arrangeren en wat dit betekent voor de school en de leraar. Ook is er ruimte voor reflectie op de wijze waarop huidige arrangeertools (zoals ELO's) vormgegeven zijn en welke functionele eisen er t.a.v. ELO's en leermiddelenlabels zijn voor de verschillende varianten van arrangeren.

1. Arrangeren van leermiddelen...
Het leerplan biedt hulp
Wim de Boer

2. leerplan
curriculum
kerndoelen/eindtermen
referentiekader
rekenen en taal
ERK doorlopende leerlijn
leerlijn
kerncurriculum
leermiddel
vocabulaires

3. arrangeren kun je leren...

4. Arrangeren?
het selecteren en
combineren van het
geheel aan leermiddelen

5. Methode vs Leermiddel
• Leerinhouden • Leerinhouden
• Leerlijnen • Leerlijnen
• Didactiek • Didactiek
• Activiteiten • Activiteiten
• Evaluatie • Evaluatie
• ... • ...

6. Arrangementen: nu en straks...
www.leermiddelenmonitor.nl

7. Arrangeren eenvoudig?
• Weinig tijd en ondersteuning voor maken leermiddelen (59%),
maar wel uitdagend
• Moeilijk bij arrangeren: doorlopende leerlijnen en samenhang
tussen vakken
• Digitale leermiddelen maken is moeilijk (60%)
• Nog nauwelijks leermiddelenbeleid op schoolniveau
(Leermidelenmonitor 2008-2009)

8. niveaus van arrangeren/ontwikkelen
een leergebied
G
N
VA
een leergang
M
O
S]
een lessenreeks
D
IJ
[T
een les[onderdeel]
zelf onderwijsmaterialen
maken
bestaande
onderwijsmaterialen
ACTIVITEIT
aanpassen
geschikte bestaande
onderwijsmaterialen
kiezen
onderwijs en materialen
analyseren
individuele een een
docenten ontwikkel- onderwijs- School
team team
BETROKKENEN Marsh

9. Arrangeren van leermiddelen...
Het leerplan biedt hulp
• aha...

10. Curriculum/leerplan: plan voor leren...

11. Leerplan: meerdere niveaus
• macro
• meso
• micro
• nano

12. Curriculaire spinnenweb

13. leerlijn
• Een leerlijn is een beredeneerde
opbouw van tussendoelen en
inhouden, leidend naar een
einddoel.
• Afhankelijk van de precieze
functie, gebruikscontext en
doelgroep variëren leerlijnen in
de mate waarin implicaties voor
verschillende leerplanelementen
zijn uitgewerkt.

14. Leerlijnen en
leermiddelen
uitwerking van
het curriculum op
micro of zelfs
nano niveau...

15. Voorbeelden nu

16. http://weblog.thiememeulenhoff.nl/oponskunjerekenen/?p=164

20. Doorlopende leerlijn water
IVN, Veldwerk Nederland & SME Advies. (2006) “WIE WEET WANNEER WAT VAN WATER” Doorlopende leerlijn voor het thema water. Http://www.watereducatie.nl

23. Malmberg e-methodes

28. Leerlijnen Logo Contact Bibliotheek Nieuwsbrief
Aardrijkskunde
Geschiedenis Leerlijnen selectie tool Rekenen/Wiskunde
Taal
Rekenen/Wiskunde Selecteer methode Selecteer groep Selecteer onderwerp
Pluspunt Groep 3 Getalverk. tot 100
Wereld in getallen Groep 4 Onderwerp 2
Methode x Groep 5 Onderwerp 3
Methode y Groep 6 Onderwerp 4
Methode z Groep 7 Onderwerp z
Groep 8
Verder

29. Leerlijnen Logo Contact Bibliotheek Nieuwsbrief
Aardrijkskunde
Geschiedenis
Taal
Rekenen/Wiskunde

31. Arrangeren vanuit de methode?
Hebben we een standaard nodig?
methode
eigen mat

32. Vragen?
Meer informatie: w.deboer@slo.nl & j.vandenakker@slo.nl