Tài liệu trình bày các tính chất hóa học của ancol no, đơn chức và phản ứng của chúng, bao gồm phản ứng thế nguyên tử H, phản ứng tách nước và phản ứng oxi hóa. Nó cũng đề cập đến phương pháp điều chế ancol và ứng dụng của etanol trong đời sống, đặc biệt là tác động của etanol đối với cơ thể con người. Cuối cùng, tài liệu nêu vấn đề an toàn liên quan đến việc pha chất phụ gia vào xăng, dẫn đến nguy cơ cháy nổ.

2. KIỂM TRA BÀI CŨ
1/ CTTQ nào dưới đây là CT của ancol no, đơn chức mạch
hở ?
A . CnH2n+1OH B . CnH2nO
C . CnH2n+2Ox D . CnH2n+2-x(OH)x
4 3 2 1
2/ CH3 – CH – CH – CH3 , có tên gọi là:
CH3 OH
A . 2-metylbutan-3-ol B . 3-metylbutan-2-
ol
C . butan-2-ol D . butan-2-ol-3-
metyl

3. Tiết 57 : Ancol (tiết 2)
IV. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
1. Phản ứng thế nguyên tử H của nhóm OH
2. Phản ứng thế nhóm OH
3. Phản ứng tách nước
4. Phản ứng oxi hóa
V. ĐIỀU CHẾ
VI. ỨNG DỤNG

4. IV. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
H
R – CH – CH – O – H
H
Tách nước
Thế nguyên tử H
Thế nhóm –OH
Oxi hóa không hoàn toàn

5. IV. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
1. Phản ứng thế nguyên tử H của nhóm OH
a.Tính chất chung của ancol
Thí nghiệm
Cho mẫu natri tác dụng với dung dịch
ancol etylic
Quan sát hiện tượng – Nhận
xét

6. IV. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
1. Phản ứng thế nguyên tử H của nhóm OH
a.Tính chất chung của ancol
Thí nghiệm
2 CHO H 2 Na
2 CHONa + H25252 ­
2ROH + 2Na 2 RONa + H2­
TQ
+
 NX: - Phản ứng đặc trưng của ancol
- Lập tỉ lệ: 2nH2 /nancol Þ Số nhóm –OH của ancol

7. IV. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
1. Phản ứng thế nguyên tử H của nhóm OH
b. Tính chất đặc trưng của ancol đa chức có nhóm OH cạnh nhau
- Cho vào 2 ống nghiệm dd CuSO4 và NaOH
- Cho C3H5(OH)3 vào 1 trong 2 ống nghiệm, quan sát.
Thí nghiệm
H2O
CH2 OH HO
CH O
CH2 OH HO
CH2
Cu O CH
H + HO Cu OH + H +2
CH2
HO CH2
CH
O
HO CH2
CH2 OH
CH O
CH2 OH
2C3H5(OH)3+Cu(OH)2 → [C3H5(OH)2O]2Cu + 2H2O
VD: 2C2H4(OH)2 + Cu(OH)2 →
Đồng (II) glixerat, màu xanh
[ C2H4(OH)O]2Cu +H2O
 NX: Dùng Cu(OH)2 để phân biệt ancol đơn chức với ancol đa chức
có các nhóm –OH cạnh nhau trong phân tử

8. IV. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
2. Phản ứng thế nhóm OH
a. Phản ứng với axit vô cơ
VD1
C2H5 – OH + H – Br + H2O C2H5 – Br → to
CnH2n+1OH + HX CnH2n+1X
TQ
+ H2O
→ t
o
VD2 C3H7OH + HBr →to C3H7Br + H2O
 NX: Pứ chứng tỏ phân tử ancol có nhóm – OH.

9. IV. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
2. Phản ứng thế nhóm OH
b. Phản ứng với ancol tạo ete
C2H5–OH + H–O–C2H5 H C2H5–O–C2H5 + H2O 2SO4đ,
140oC
CH3–OH + H–O–C2H5 H CH3–O–C2H5 + H2O 2SO4đ,
140oC
CH3–O–CH3 + H2O
C2H5–O–C2H5 + H2O
VD1
VD2
 NX: Nếu đun nóng hỗn hợp có n ancol đơn chức
khác nhau, ở 140oC thì thu được tối n(đa n +1)
ete.
2
Đietyl ete
Etylmetyl ete

10. IV. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
3. Phản ứng tách nước
VD1 CH2 – CH2
H OH
H2SO4®,1700C CH2 = CH2
VD2
H3C – CH – CH2 - CH3
OH
H2SO4®,1700C
+ H2O
CH-CH=CH-CH+
33 HO
sp chính
2CH=CH-CH-CH+
223 HO
sp phụ
2*Quy tắc tách Zaixep: Nhóm OH ưu tiên tách ra cùng với
H ở C bên cạnh bậc cao hơn để tạo thành liên kết đôi C=C
H2SO4đ
170oC
 TQ: CnH2n+1OH CnH2n + H2O
(n≥2)

11. IV. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
4. Phản ứng oxi hóa
a. Phản ứng oxi hóa không hoàn toàn Thí nghiệm
→toCH + Cu↓ + H2O 3 – CH = O
→to CH3 – C – CH3
O
+ Cu↓ + H2O
→to
Không có phản ứng
tt
Anđehit axetic
Axeton
Ancol bậc 1
I
CH3 – CH – O – H + CuO
H
Ancol bậc 2
II
CH3 – CH – CH3 + CuO
OH
Ancol bậc 3
CH3
III
CH3 – C – CH3 + CuO
OH

12. NX: Đối với phản ứng oxi hóa không hoàn toàn bằng CuO,t0
- Ancol bậc I bị oxi hóa tạo anđehit
- Ancol bậc II bị oxi hóa tạo xeton
- Ancol bậc III không bị oxi hoá
tt
IV. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
4. Phản ứng oxi hóa
a. Phản ứng oxi hóa không hoàn toàn

13. IV. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
4. Phản ứng oxi hóa
b. Phản ứng oxi hóa hoàn toàn
t0 2 CO2 + 3 H2VD1 O
C2H5OH + 7/2 O2
t0 3 CO2 + 4 H2VD2 O
C3H7OH + 5 O2
* TQ: CHOH +(3n/2)Oo
nCO+ (n+1)H→ O n2n+12 t
2 2 NX: Khi đốt cháy hoàn toàn ancol no, đơn chức:
- nHO nCO2<
2
- nCHOH =
nHO - nCOn2n+122
=
- nOpứ 1,5nCO2 2 tt

14. V. ĐIỀU CHẾ
1. Phương pháp tổng hợp
a. Điều chế etanol
HSO,3000C
CH+ HO 24CHOH
24 225b. Điều chế glixerol
Cl2
4500C
2. Phương pháp sinh hóa
(C6H12O5)n nC6H12O6 C2H5OH +H2O
t, xt
enzim
tt
CH2=CHCH3 CH2=CH-CH2 CH2-CH-CH2
Cl Cl OH Cl
CH2-CH-CH2
OH OH OH
Cl2+H2O
NaOH

15. tt
VI. ỨNG DỤNG
Phaåm
nhuoäm
Dung moâi
Myõ phaåm
Döôïc phaåm
Nhieân lieäu
Bia, röôïu
Etanol

16. CỦNG CỐ
Câu 1: Chất nào sau đây có thể phản ứng
được với Cu(OH)2
A. CHOH B. CHOH
253C. C.
CH-CHD. CH-CH-CH22 222
OH OH OH OH

17. Câu 2: Phản ứng nào sau đây không xảy ra
A. CHOH + HBr →CHBr + HO
25252B.
CHOH + NaOH → CHONa + HO
25252C. CHOH + Na → CHONa + ½H25252
D. CHOH + CuO →CHCHO + Cu + HO
2532CỦNG CỐ

18. Câu 3: Sản phẩm chính của phản ứng tách
nước ancol CH3CH2CH(CH3)OHCH3 là
A. CH2=CHC(CH3)2
B. CH3CH=C (CH3)2
C. CH3CH2C(CH3)=CH2
D. Kết quả khác
B.
CỦNG CỐ

19. CỦNG CỐ
Câu 4: Đun nóng ancol no, đơn chức A với
H2SO4 đặc trong điều kiện thích hợp thu
được chất B có tỉ khối so với A là 0,7.
CTPT của A là:
A. CH3OH B. C2H5OH
C. C3H7OH D. C4H9OH

20. 1
2
3
4
5
6
GIẢI Ô CHỮ
A N K E N
T H Ế H I Đ R O
T A C H N Ư Ớ C
N H Ậ N B I Ế T
O X I H Ó A H O À N T O À N
G L I X E R O L
1) Khi một ancol no, đơn chức tách nước
có M< Mthì sản phầm đó là gì?
sp ancol 4) 3) 2) Dùng 6 ) Đây Táêcn Cu(là hgấọti tên OH)chủữau của để C cơH pứ phản ……. OH-khi ứng CHOH-đun Ancol Cnóng Hđơn CHancol
chức OH
với
5)C c 2 đều có phản nứng 2n+1này. OH các Cancol Hn2n+1đa OH ETANOL chức tác (n ≥ dụng có 2), các 2Hvới (C SOnhóm H22Na.
OH)
5đặc, -OH ở 170oC.
4 cạnh 2nhau.

21. Etanol - Dược Phẩm Và Thuốc độc
Etanol có tác động đến thần kinh trung ương. Tác
dụng của nó ( khi uống) giống như chất gây tê thần kinh.
Khi hàm lượng etanol trong máu là 0,1 – 0,3 % thì khả
năng phối hợp các khả năng của con người bị ảnh hưởng
gây nên sự mất thăng bằng, nói líu nhíu và hay quên.
Khi làm lượng etanol trong máu cao lên 0,3 – 0,4 %
sẽ có hiện tượng nôn và mất tỉnh táo.
Nếu hàm lượng này đến 0,6 % thì sự điều hòa của
tim bị ảnh hưởng có thể dẫn đến tử vong.
Trong cơ thể người, etanol được hấp thu ở đại tràng
và trong ruột non sau đó đến nhanh các cơ quan nội tạng,
trong dạ dày etanol kích thích quá trình sinh ra axit, gây đau
dạ dày.
Trong cơ thể người nghiện rượu, etanol gây nên sự
phá hủy gan do gan là nơi trao đổi etanol nhiều nhất và
etanol làm hỏng quá trình trao đổi chất.

22. Cháy nổ
ô tô xe
máy!
Nguyên
nhân?
Xăng pha là
nghi vấn số một

23. Metanol, axeton… là thủ phạm?
TS Hoàng Mạnh Hùng, nguyên Phó viện trưởng Viện
Khoa học hình sự, Giám đốc Trung tâm tư vấn giám định
dân sự phân tích: “Nhiều khả năng xăng dầu bị pha chất
axeton, metanol. Đây là những phụ gia phản ứng rất
mạnh, hòa tan tốt trong xăng, rất dễ cháy. Khi pha các
phụ gia này gây ra các tác dụng: làm cho dây dẫn và
những kim loại giãn ra, hở ra ăn mòn nên hở nhiên liệu,
nhiệt độ đến một ngưỡng đủ nó sẽ phát nổ. 12 hãng ô tô
lớn trên thế giới đã khuyến cáo không nên pha metanol
vào nhiên liệu xăng”.
TS Hùng còn lập luận: Trung Quốc, một trong những
nước sản xuất methanol nhiều nhất thế giới, sát Việt
Nam nên giá methanol rất rẻ chỉ có 9.000-10.000
đồng/lít. Pha phụ gia rẻ tiền, tiết kiệm, bán lãi hơn, đó là
lý do những người bán hàng đã pha phụ gia vào xăng.