Akut Karın Ağrısı


             Emin Ünüvar
  İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi
       Çocuk Sağlığı ve
  Hastalıkları Anabilim Dalı

    eminu@istanbul.edu.tr



28.07.2009             Acil ve Yoğun Bakım Kongresi   1
                                   2009
AKUT Karın ağrısı
• Çocuklarda karın ağrısı sık görülen bir
  semptom ve acile başvuru nedenleri
  içerisinde
• Karnı ağrımayan çocuk yok !
• Acile bu nedenle başvuru oranı
   – < 15 yaş grubunda %20
   – Hayatında en az bir kez
   – Hastaneye yatış oranı ise %5 !

28.07.2009        Acil ve Yoğun Bakım Kongresi   2
                              2009
•     En önemli soru:
     –       Ciddi bir nedenden mi? Değil mi?
     –       Üç faktör önemli:
     1.      Yaş
     2.      Hastalığın özellikleri
     3.      Süresi, zaman




28.07.2009              Acil ve Yoğun Bakım Kongresi   3
                                    2009
Hastanın değerlendirilmesi
• Öykü> FM > Lab testler
• Genellikle
     – Öykü + FM = ön tanıyı koydurur
     – Lab test sonuçları nadiren büyük değişiklik
       yapar
• Cerrahi bir batın ?
• Yatması gerekli mi?

28.07.2009          Acil ve Yoğun Bakım Kongresi     4
                                2009
Ağrı
• Visseral ? Parietal ?
• Akut karın ağrısı nedenleri
     – %10 Cerrahi
     – %55 medikal
     – %35 Nedeni ??




28.07.2009        Acil ve Yoğun Bakım Kongresi   5
                              2009
Yenidoğan         Süt çocuğu            Büyük çocuk           Adölesan

Nekrotizan        İnvaginasyon          Apandisit             Apandisit
    enterokolit   İnkarsere herni       AGE                   Pelvik inflamatuar
Obstrüksiyon      Üriner sistem         Travma                    hastalık
Malrotasyon /         enfeksiyonu       Henoch-Schönlein      Travma
    volvulus      AGE                       purpurası         Hepatit
İntestinal        Obstrüksiyon          Hepatit               Pankreatit
    peforasyon    Malrotasyon           Peptik ülser          Crohn hastalığı
Hirschprung       Travma                Pnömoni               Peptik ülser
    hastalığı     Pnömoni               Pankreatit            Mezenter adenit
                  GÖR                   Tümör                 Üriner sistem
                  Peritonit             Piyelonefrit              enfeksiyonu
                  Meckel divertikülü    Testis torsiyonu      Diabetes mellitus
                                        Farenejit/tonsillit   Testis torsiyonu
                                        Meckel divertikülü    İdiyopatik
                                        Mezenter adenit
                                        Diabetes mellitus
                                        İdiyopatik


28.07.2009                 Acil ve Yoğun Bakım Kongresi                        6
                                       2009
Öykü
• Yaş >4 yaş çocuk yardımcı
• Ağrının başlangıç zamanı?
     – <6 saat, nedeni kesin değil ? >> izle,
     – 6-48 saat cerrahi batın?
• Lokalizasyonu ? Değişimi?
     – Göbek çevresi >>> perifer !
• Kolik ?
     – Boşluklu organların tıkanıklığı
28.07.2009          Acil ve Yoğun Bakım Kongresi   7
                                2009
• Çocuğun günlük aktiviteleri
• GIS ek semptomlar
     – İştahsızlık ve
     – Kusma
             •   GIS >MSS>Metabolik>diğer
             •   Sıra önemli Kusma >> karın ağrısı mı?
             •   Yoksa karın ağrısı >> kusma mı?
             •   Safralı mı? Değil mi?


28.07.2009                   Acil ve Yoğun Bakım Kongresi   8
                                         2009
• GIS hastalıkları
     – AGE ve Kabızlık
     – İshale dikkat ! Her zaman enfeksiyöz
       olmayabilir
• Sistemik hastalıklar
     – ÜSYE
• Aile öyküsü ve Özgeçmişi


28.07.2009         Acil ve Yoğun Bakım Kongresi   9
                               2009
Fizik muayene
•   Hastayı gördüğün an başlar
•   Hasta çocuk, Hipokrat yüzü?
•   Ağlama var mı? Nasıl?
•   Tüm sistemlere bak
•   Ateş
•   Genital, anal bölge
•   Rektal tuşe?

28.07.2009       Acil ve Yoğun Bakım Kongresi   10
                             2009
•   Tonsillit
•   AOM
•   Pnömoni
•   Karın muayenesi
•   Gözle > dinle > palpe et
•   Rebound var mı? Psoas bulgusu
•   Sırt muayenesi

28.07.2009      Acil ve Yoğun Bakım Kongresi   11
                            2009
HASTALIK             BAġLANGIÇ VE    LOKALĠZASYON           YANSIMA           KARAKTER                DĠĞER
                          SÜRE
Fonksiyonel            Tekrarlayan     Göbek çevresi            Yok          Dolgunluk, kramp    Nedeni belli değil

Akut gastroenterit        Akut         Göbek çevresi            Yok           Kramp şeklinde       Kusma ve ateş

Gastroözofageal        Tekrarlayan       Substernal            Göğüs              Yanma           Yemekten sonra
     reflü
Ülser                  Tekrarlayan       Epigastrik             Sırt           Ciddi yanma       Yemekle rahatlama

Pankreatit                Akut           Epigastrik             Sırt          Şiddetli, keskin         Kusma

İntestinal                Akut         Göbek çevresi            Sırt          Kolik tarzında     Distansiyon, safralı
      obstrüksiyon                                                                                        kusma
Apandisit                 Akut       Göbek çevresi > alt   Pelvis ve sırta    Keskin, giderek      Kusma, bulantı
                                             karın                                    artan
Meckel divertikülü     Tekrarlayan    Yaygın tüm karın          Yok               Keskin              Rektoraji

İnflamatuar barsak     Tekrarlayan       Tüm karın              Yok          Dolgunluk, kramp     Ateş, kilo kaybı,
     hastalıkları                                                                                        rektoraji
İnvaginasyon              Akut       Göbek çevresi > alt        Yok           Kramp ve kolik      Çilek jölesi dışkı
                                             karın
Ürolitiasis               Akut             Sırtta          İnguinal bölge     Şiddetli, keskin        Hematüri

Piyelonefrit              Akut             Sırtta               Yok               Keskin             Ateş, disüri

Kolelitiasis              Akut            Üst karın         Sağ Omuza          Şiddetli kolik          Sarılık




  28.07.2009                         Acil ve Yoğun Bakım Kongresi                                         12
                                                 2009
Laboratuar bulguları
•   Önce ön tanı listesi yap
•   TKS ve TİT
•   Diğer kan testleri ön tanıya göre yapılır
•   Görüntüleme
     – Hasta görülmeden istenmez
     – ADBG sadece %5-10 pozitif
     – Ciddi hasta >>> %45-50 pozitif


28.07.2009         Acil ve Yoğun Bakım Kongresi   13
                               2009
Enfeksiyöz,     Metabolik,          Nörolojik           Kas-iskelet     Diğer
                hematolojik


Enfeksiyöz      FMF                 Abdominal           Artrit/diskit   Pnömotoraks
mononükleoz     Orak hücreli           epilepsi         Osteomiyelit    Pulmoner emboli
Kabakulak          anemi            Abdominal           Travma          Kurşun
Pnömoni         Lösemiler              migren           Hırpalanmış     İntoksikasyonu
Perikardit      Lenfomalar          Radikülopatiler         çocuk       Böcek sokması
Farenjit        Porfiria            Nöropati                sendromu
ARA             Diabetes mellitus   Zona                Psoas absesi
Orşit           Hiperparatiroidi
Henoch-         Üremi
    Schönlein   Anjionörotik
    purpurası      ödem
SLE
Endokardit




  28.07.2009                   Acil ve Yoğun Bakım Kongresi                         14
                                           2009
Görüntüleme
• US, sık kullanılan, ideal yöntem
     – Yapan önemli !
     – Mezenter adenit !
• Kontrastlı görüntüleme zaman zaman
     – Perforasyon şüphesinde dikkat!
             • Malrotasyon
• BT
     – US dan farkı
     – Kitle, travma şüphesi
28.07.2009                   Acil ve Yoğun Bakım Kongresi   15
                                         2009
Hastanın tedavisi
• Önce en kötüyü düşün
• Neden ?
     – ABC, IV sıvı elektrolit dengesi
     – Gözlemde tut, konsülte et
     – Oral beslenme ?
     – Analjezi ?
     – Lab testler ve görüntüleme
     – Tekrar muayene et !

28.07.2009          Acil ve Yoğun Bakım Kongresi   16
                                2009
Sonuç olarak,
• Akut karın ağrısında cerrahi patoloji oranı
  %5 dir.
• Öykü > FM en önemli adımlar
• Lab : TKS, TİT ve US öncelikli>> BT
• Nedeni ? Mutlaka izlenmeli
• Analjeziyi düşün


28.07.2009      Acil ve Yoğun Bakım Kongresi    17
                            2009
Teşekkürlerimle…
eminu@istanbul.edu.tr

Akut karin agrisi

  • 1.
    Akut Karın Ağrısı Emin Ünüvar İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı eminu@istanbul.edu.tr 28.07.2009 Acil ve Yoğun Bakım Kongresi 1 2009
  • 2.
    AKUT Karın ağrısı •Çocuklarda karın ağrısı sık görülen bir semptom ve acile başvuru nedenleri içerisinde • Karnı ağrımayan çocuk yok ! • Acile bu nedenle başvuru oranı – < 15 yaş grubunda %20 – Hayatında en az bir kez – Hastaneye yatış oranı ise %5 ! 28.07.2009 Acil ve Yoğun Bakım Kongresi 2 2009
  • 3.
    En önemli soru: – Ciddi bir nedenden mi? Değil mi? – Üç faktör önemli: 1. Yaş 2. Hastalığın özellikleri 3. Süresi, zaman 28.07.2009 Acil ve Yoğun Bakım Kongresi 3 2009
  • 4.
    Hastanın değerlendirilmesi • Öykü>FM > Lab testler • Genellikle – Öykü + FM = ön tanıyı koydurur – Lab test sonuçları nadiren büyük değişiklik yapar • Cerrahi bir batın ? • Yatması gerekli mi? 28.07.2009 Acil ve Yoğun Bakım Kongresi 4 2009
  • 5.
    Ağrı • Visseral ?Parietal ? • Akut karın ağrısı nedenleri – %10 Cerrahi – %55 medikal – %35 Nedeni ?? 28.07.2009 Acil ve Yoğun Bakım Kongresi 5 2009
  • 6.
    Yenidoğan Süt çocuğu Büyük çocuk Adölesan Nekrotizan İnvaginasyon Apandisit Apandisit enterokolit İnkarsere herni AGE Pelvik inflamatuar Obstrüksiyon Üriner sistem Travma hastalık Malrotasyon / enfeksiyonu Henoch-Schönlein Travma volvulus AGE purpurası Hepatit İntestinal Obstrüksiyon Hepatit Pankreatit peforasyon Malrotasyon Peptik ülser Crohn hastalığı Hirschprung Travma Pnömoni Peptik ülser hastalığı Pnömoni Pankreatit Mezenter adenit GÖR Tümör Üriner sistem Peritonit Piyelonefrit enfeksiyonu Meckel divertikülü Testis torsiyonu Diabetes mellitus Farenejit/tonsillit Testis torsiyonu Meckel divertikülü İdiyopatik Mezenter adenit Diabetes mellitus İdiyopatik 28.07.2009 Acil ve Yoğun Bakım Kongresi 6 2009
  • 7.
    Öykü • Yaş >4yaş çocuk yardımcı • Ağrının başlangıç zamanı? – <6 saat, nedeni kesin değil ? >> izle, – 6-48 saat cerrahi batın? • Lokalizasyonu ? Değişimi? – Göbek çevresi >>> perifer ! • Kolik ? – Boşluklu organların tıkanıklığı 28.07.2009 Acil ve Yoğun Bakım Kongresi 7 2009
  • 8.
    • Çocuğun günlükaktiviteleri • GIS ek semptomlar – İştahsızlık ve – Kusma • GIS >MSS>Metabolik>diğer • Sıra önemli Kusma >> karın ağrısı mı? • Yoksa karın ağrısı >> kusma mı? • Safralı mı? Değil mi? 28.07.2009 Acil ve Yoğun Bakım Kongresi 8 2009
  • 9.
    • GIS hastalıkları – AGE ve Kabızlık – İshale dikkat ! Her zaman enfeksiyöz olmayabilir • Sistemik hastalıklar – ÜSYE • Aile öyküsü ve Özgeçmişi 28.07.2009 Acil ve Yoğun Bakım Kongresi 9 2009
  • 10.
    Fizik muayene • Hastayı gördüğün an başlar • Hasta çocuk, Hipokrat yüzü? • Ağlama var mı? Nasıl? • Tüm sistemlere bak • Ateş • Genital, anal bölge • Rektal tuşe? 28.07.2009 Acil ve Yoğun Bakım Kongresi 10 2009
  • 11.
    Tonsillit • AOM • Pnömoni • Karın muayenesi • Gözle > dinle > palpe et • Rebound var mı? Psoas bulgusu • Sırt muayenesi 28.07.2009 Acil ve Yoğun Bakım Kongresi 11 2009
  • 12.
    HASTALIK BAġLANGIÇ VE LOKALĠZASYON YANSIMA KARAKTER DĠĞER SÜRE Fonksiyonel Tekrarlayan Göbek çevresi Yok Dolgunluk, kramp Nedeni belli değil Akut gastroenterit Akut Göbek çevresi Yok Kramp şeklinde Kusma ve ateş Gastroözofageal Tekrarlayan Substernal Göğüs Yanma Yemekten sonra reflü Ülser Tekrarlayan Epigastrik Sırt Ciddi yanma Yemekle rahatlama Pankreatit Akut Epigastrik Sırt Şiddetli, keskin Kusma İntestinal Akut Göbek çevresi Sırt Kolik tarzında Distansiyon, safralı obstrüksiyon kusma Apandisit Akut Göbek çevresi > alt Pelvis ve sırta Keskin, giderek Kusma, bulantı karın artan Meckel divertikülü Tekrarlayan Yaygın tüm karın Yok Keskin Rektoraji İnflamatuar barsak Tekrarlayan Tüm karın Yok Dolgunluk, kramp Ateş, kilo kaybı, hastalıkları rektoraji İnvaginasyon Akut Göbek çevresi > alt Yok Kramp ve kolik Çilek jölesi dışkı karın Ürolitiasis Akut Sırtta İnguinal bölge Şiddetli, keskin Hematüri Piyelonefrit Akut Sırtta Yok Keskin Ateş, disüri Kolelitiasis Akut Üst karın Sağ Omuza Şiddetli kolik Sarılık 28.07.2009 Acil ve Yoğun Bakım Kongresi 12 2009
  • 13.
    Laboratuar bulguları • Önce ön tanı listesi yap • TKS ve TİT • Diğer kan testleri ön tanıya göre yapılır • Görüntüleme – Hasta görülmeden istenmez – ADBG sadece %5-10 pozitif – Ciddi hasta >>> %45-50 pozitif 28.07.2009 Acil ve Yoğun Bakım Kongresi 13 2009
  • 14.
    Enfeksiyöz, Metabolik, Nörolojik Kas-iskelet Diğer hematolojik Enfeksiyöz FMF Abdominal Artrit/diskit Pnömotoraks mononükleoz Orak hücreli epilepsi Osteomiyelit Pulmoner emboli Kabakulak anemi Abdominal Travma Kurşun Pnömoni Lösemiler migren Hırpalanmış İntoksikasyonu Perikardit Lenfomalar Radikülopatiler çocuk Böcek sokması Farenjit Porfiria Nöropati sendromu ARA Diabetes mellitus Zona Psoas absesi Orşit Hiperparatiroidi Henoch- Üremi Schönlein Anjionörotik purpurası ödem SLE Endokardit 28.07.2009 Acil ve Yoğun Bakım Kongresi 14 2009
  • 15.
    Görüntüleme • US, sıkkullanılan, ideal yöntem – Yapan önemli ! – Mezenter adenit ! • Kontrastlı görüntüleme zaman zaman – Perforasyon şüphesinde dikkat! • Malrotasyon • BT – US dan farkı – Kitle, travma şüphesi 28.07.2009 Acil ve Yoğun Bakım Kongresi 15 2009
  • 16.
    Hastanın tedavisi • Önceen kötüyü düşün • Neden ? – ABC, IV sıvı elektrolit dengesi – Gözlemde tut, konsülte et – Oral beslenme ? – Analjezi ? – Lab testler ve görüntüleme – Tekrar muayene et ! 28.07.2009 Acil ve Yoğun Bakım Kongresi 16 2009
  • 17.
    Sonuç olarak, • Akutkarın ağrısında cerrahi patoloji oranı %5 dir. • Öykü > FM en önemli adımlar • Lab : TKS, TİT ve US öncelikli>> BT • Nedeni ? Mutlaka izlenmeli • Analjeziyi düşün 28.07.2009 Acil ve Yoğun Bakım Kongresi 17 2009
  • 18.