ARTE RENACIMIENTO UNIDADE DIDACTICA

1. A ARTE DO RENACEMENTO Marco histórico Trazos formais Arquitectura Escultura Pintura

2. O marco histórico

3. O influxo do pensamento humanista A reivindicación do home como ser libre e racional. A recuperación da cultura clásica grecorromana. O desenvolvemento do coñecemento científico. Marsilio Ficino Erasmo de Rotterdam

4. Cambios socioeconómicos Crecente importancia da vida urbana. Ascenso da burguesía Q. Metsys: O cambista e a súa muller

5. Cambios políticos Formación dos novos Estados modernos europeos. Persistencia da fragmentación política italiana. Fedérico de Montefeltro, de PIERO DELLA FRANCESCA Carlos V sentado, de TIZIANO

6. Cambios na consideración social do artista As esixencias gremiais sobre os artistas (artesáns) non desapareceron pero foron perdendo importancia dende o s. XV. O artista deixa de ser considerado un simple artesán que adquiriu a súa destreza manual nun obradoiro baixo a tutela do mestre e comeza a reinvindicarse como un creador, dotado dun especial talento ou xenio intelectual. Autorretrato de DURERO Portada de A arquitectura , de PALLADIO

7. Clientes e mecenas Ricos e poderosos (nobres, eclesiásticos, príncipes, maxistrados e, agora tamén, burgueses) competiron na adquisición de obras de arte e na contratación de artistas. Algúns clientes trataron de asegurarse o servizo dos mellores artistas outorgándolles a cambio recursos, protección e posición social. Convertíanse así en mecenas . Lorenzo O Magnífico O papa Xulio II

8. Trazos formais

9. O antropocentrismo O home é o centro e a medida de tódalas representacións artísticas.

10. Naturalismo e idealismo Imitación das formas da natureza. Procura dunha beleza ideal (medida, proporción, equilibrio, simetría, harmonía…) A Piedade do Vaticano , de MIGUELANXO

11. A inspiración na Antigüidade clásica Imitación das formas grecorromanas. Recuperación dun concepto de beleza ideal baseado nas ideas de proporción e harmonía. Recuperación de elementos, tipoloxías e temas clásicos. BOTTICELLI: Venus e Marte

12. Reconstrución do tholos de Marmaria (s. IV aC) Basílica paleocristiá de Santa Sabina (s. IV)

13. Anfiteatro Flavio ou Coliseo de Roma Arco triunfal de Tito Panteón de Roma

14. Estatua ecuestre do emperador Marco Aurelio Diadúmenos , de PRAXÍTELES Venus de Cnido , de PRAXÍTELES

15. Unha nova concepción do espazo Definición científica do espazo baseándose nas matemáticas, a xeometría e a óptica. Achádego da perspectiva lineal a comezos do século XV (Brunelleschi, Masaccio, Ghiberti) Deseño de Brunelleschi para a basílica de San Lourenzo

16. Arquitectura

17. Trazos xerais Materiais diversos . Preferencia pola pedra e os aparellos regulares (sillería). Plantas : Edificios relixiosos: p. lonxitudinais (basilical no Quattrocento, xesuítica no manierismo…), p. centrais (circulares de´orixe grecooromana, cruz grega). Edificios civís (pazos, hospitais…): preferencia por p. cuadrangulares con patio interior. Elementos estruturais de orixe clásica: Sustentantes: muro, columnas e pilares de ordes clásicas (dórica, toscana, xónica, corintia, composta)… Sustentados: dintel, arco de medio punto, bóvedas de canón e arista, cupulas semiesféricas… Tendencia ao purismo decorativo : prescíndese progresivamente dos elementos decorativos escultóricos (medallóns, grutescos, candelieri… ) típicos Quattrocento en prol dos elementos arquitectónicos (pilastras, columnas adosadas, frontóns…) e do tratamento plástico do muro (macizos, vanos, nichos…) Sistema de proporcións baseado na medida, o equilibrio (macizo-vano, verticalidade-horizontalidade), a simetría, as dimensións humanas… Tipoloxías e funcións diversas : Seguen a ser importantes os edificios relixiosos (templos, baptisterios…) Adquiren cada vez maior presenza os edificios civís (pazos, hospitais, concellos…

18. ITALIA

19. O Quattrocento: a creación do novo estilo

20. Filippo BRUNELLESCHI Unha cúpula clasicista para unha catedral gótica Cúpula da catedral de Florencia (exterior, sección)

21. Filippo BRUNELLESCHI Recuperación da basílica paleocristiá Basilica de San Lourenzo (Florencia)

22. Filippo BRUNELLESCHI Novas tipoloxías: pazo urbano, hospital… O Pazo Pitti O Hospital dos Inocentes

23. Leo Battista ALBERTI A codificación do clasicismo arquitectónico renacentista O Pazio Rucellai A igrexa de Santo André de Mantua

24. O Cinquecento O Renacemento pleno (1500-1520) A culminación do estilo renacentista

25. BRAMANTE O clasicismo purista: austeridade, proporción, equilibrio. O templete de San Pietro in Montorio (exterior, planta, alzado e sección)

26. O manierismo (1520/25-finais do s. XVI) A ruptura das convencións formais e da harmonía clásicas

27. MIGUELANXO Ruptura das proporcións (monumentalidade, orde colosal) e da correspondencia interior-exterior. Cúpula e cabeceira da basílica de San Pedro do Vaticano

28. Jacopo VIGNOLA-Giacomo DELLA PORTA Unha arquitectura monumental para a Contrarreforma Igrexa do Gesú (fachada, sección e planta)

29. Andrea PALLADIO Sinxeleza, equilibrio, simetria, proporción… Igrexa do Redentor de Venecia A Vila Rotonda

30. ESPAÑA

31. O Renacemento inicial: o Plateresco (fin. do s. XV-com. do s. XVI) Elementos decorativos renacentistas sobre estruturas góticas.

32. Fachada da Universidade de Salamanca

33. Martín de BLAS e Guillén COLAS Fachada do Hospital Real de Santiago

34. O Renacemento pleno: o purismo (med. do s. XVI) A difusión das formas clásicas de orixe italiana. Austeridade decorativa

35. P. MACHUCA Palacio de Carlos V en Granada (exterior, interior, planta)

36. R. GIL DE HONTAÑÓN Fachada da Universidade de Alcalá de Henares Palacio de Monterrey (Salamanca) Fachada do Pazo do Tesouro da catedral de Santiago

37. O manierismo arquitectónico: o herreriano ou escurialense (ultimo terzo do s. XVI) Monumentalidade. Austeridade decorativa.

38. J. de HERRERA O Escorial (exterior, perspectiva axonométrica, fachada, Patio dos Reis)

39. Arquitectura manierista en Galicia Colexio de Santa María da Antiga (Monforte de Lemos) MATEO LÓPEZ Igrexa de San Martiño Pinario (Santiago de Compostela)

40. Escultura

41. Trazos xerais

42. ITALIA

43. Quattrocento

44. DONATELLO Recuperando tipoloxías clásicas (nu, estatua ecuestre…). David Estatua ecuestre do condottiero Gattamelata

45. GHIBERTI Baixorrelevo e tridimensionalidade. Porta do Paraíso do Baptisterio da Catedral de Florencia

46. Andrea VERROCHIO Progresando nos camiños trazados por Donatello. David O condottiero Colleoni

47. Cinquecento. O Renacemento pleno (1500-1520)

48. MIGUELANXO Perfección formal, procura da beleza ideal, movemento sereo, expresividade contida (a terribilitá ) Piedade de San Pedro do Vaticano David Moisés

49. Manierismo (1520-1600)

50. MIGUELANXO A renuncia á beleza formal: o non finito . Piedade Rondanini Piedade Palestrina Piedade da Catedral de Florencia

51. Giovanni da BOLOGNA Desquilibrio e dinamismo Mercurio O rapto das Sabinas

52. Benvenuto CELLINI Sensualidade e estilización manieristas. Perseo coa cabeza de Medusa Poseidón e Anfítrite (saleiro do rei Francisco I de Francia)

53. ESPAÑA -Predominio da temática relixiosa. -Uso da preferente da madeira policromada como material

54. Domenico FANCELLI A introdución das formas renacentistas italianas. Sepulcro dos Reis Católicos (Capela Real da Catedral de Granada)

55. Diego de SILOÉ O clasicismo castelán A Sagrada Familia

56. Alonso de BERRUGUETE: Comezos do manierismo. O martirio de San Sebastián

57. Juan de JUNI A expresividade manierista que anticipa o Barroco O Santo Enterro

58. Leone e Pompeio LEONI: Manierismo italianizante Carlos V dominando ao furor A familia de Carlos V A familia de Felipe II

59. Pintura

60. Trazos xerais

61. ITALIA

62. Os antecedentes: O Trecento

63. GIOTTO Naturalismo (movemento, expresividade), busca da tridimensionalidade (claroscuro, cor tonal, escorzo, paisaxe…) Pranto sobre Cristo Morto

64. O Quattrocento

65. MASSACIO O triunfo da perspectiva lineal. O tributo da moeda A Trinidade

66. Andrea MANTEGNA Perspectiva e volume escultórico. Frescos da Cámara dos Esposos do Palacio Ducal de Mantua Cristo morto

67. BOTTICELLI Minuciosidade, ritmo, movemento… O nacemento de Venus A Primavera Madonna do Magnificat

68. PERUGINO Ritmo e profundidade. Entrega das chaves a San Pedro

69. O Renacemento pleno

70. LEONARDO O sfumato A Virxe das Rochas A Gioconda

71. RAFAEL Perfección formal e grazia Madonna da pradeira A Escola de Atenas Os desposorios da Virxe

72. MIGUELANXO Unha pintura de carácter escultórico. Frescos da bóveda da Capela Sixtina

73. TIZIANO A importancia da cor, a paisaxe e os efectos lumínicos e atmosféricos. Amor sacro e amor profano Venus de Urbino

74. Manierismo

75. MIGUELANXO Monumentalidade, expresividade, desaparición do espazo perspectivo. Frescos do Xuízo Final da Capela Sixtina

76. TIZIANO Crecente importancia dos efectos lumínicos e atmosféricos, pincelada cada vez más solta. Carlos V en Mühlberg Dánae A coroación de espiñas

77. PARMIGIANINO Estilización das formas Madonna do colo longo

78. BRONZINO Estilización, sensualidade, amaneramento formal. Retrato de Lucrezia Panciatichi

79. TINTORETTO Dinamismo, complexidade compositiva. Translado do corpo de San Marcos

80. ARCIMBOLDO Liberdade creativa, orixinalidade. Alegorías das catro estacións

81. ESPAÑA

82. Pedro BERRUGUETE A complicada introdución das novas formas renacentistas. Santo Domingo presidindo un auto de fe Piedade

83. Juan de JUANES O influxo de Leonardo e Rafael. A Derradeira Cea

84. Luis de MORALES Da gracia rafaelesca ao manierismo Virxe co Neno Piedade

85. SÁNCHEZ COELLO Naturalismo e formalismo no retrato. Felipe II

86. Domenikos Theotokopulos O GRECO O paradigma do manierismo pictórico. Enterro do señor de Orgaz

87. O NORTE DE EUROPA Flandres e Alemaña

88. Jan van EYCK A tradición baixo medieval flamenga tamén anticipa o novo estilo (s. XV): naturalismo, minuciosidade. O matrimonio Arnolfini

89. Hieronymus Bosch O B OSCO Os orixinais comezos do Renacemento flamengo. O Xardín das Delicias

90. Pieter BRUEGHEL O Novo Representando a vida cotiá. A colleita Voda labrega

91. Alberto DURERO Clasicismo e tradición no Renacemento alemán. Autorretrato Retrato de Maximiliano I Unha lebre Melancolía Adán e Eva

92. Lucas CRANACH O Vello Renacemento e Reforma. Adán e Eva Retrato de Martín Lutero

93. Hans HOLBEIN O Novo : Naturalismo, precisión e minuciosidade. Retrato de Henrique VIII Os embaixadores Cristo no sepulcro