Download to read offline
9789740329640
- 1. 1 ความเข้าใจศิลปะ (Understanding of Art) _12-04(001-012)P3.indd 1 4/20/12 9:39:10 PM
- 2. ศิลปะและการออกแบบเบื้องต้น ความหมายของศิลปะ ศิ ล ปะเกิ ด ขึ้ น ในสั ง คมมนุ ษ ย์ ม าแต่ ค รั้ ง โบราณ เริ่ ม แรกอาจเกิ ด ขึ้ น โดยการขี ด เขี ย น การปั้นด้วยมือ พัฒนาเรื่อยจนมาถึงปัจจุบัน เพราะฉะนั้นศิลปะจึงเป็นคำที่มีความหมายกว้าง และจำเพาะเจาะจง ทั้งนี้ย่อมขึ้นอยู่กับทัศนคติของแต่ละยุคสมัย ที่กำหนดความคิดของสังคม ในสมัยนั้น ๆ หรือแล้วแต่ว่าจะมีผู้ที่นำคำว่าศิลปะไปใช้อย่างไร ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันได้มี ผู้นิยามคำว่าศิลปะไว้มากมาย เช่น ศิลปะคือสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น ศิลปะคือการเลียนแบบ ธรรมชาติ ศิ ล ปะคื อ ภาษาชนิ ด หนึ่ ง ศิ ล ปะคื อ การแสดงออกทางความงาม ศิ ล ปะคื อ สื่ อ การติดต่อกันระหว่างมนุษย์ ศิลปะคือการแสดงเกี่ยวกับความศรัทธาและความเชื่อของมนุษย์ ศิลปะคือการแสดงออกทางบุคลิกภาพ ศิลปะคือการถ่ายทอดความรู้สึกเป็นรูปทรงในรูปของ ผลงาน ศิ ล ปะคื อ การรั บ รู้ ท างการมองเห็ น ศิ ล ปะคื อ การแสดงออกถึ ง อารมณ์ ความรู้ สึ ก ความหมายทางปัญญา ศิลปะคือการถ่ายทอดประสบการณ์ให้ผู้ชมได้รับ เป็นต้น อาจกล่ า วโดยสั ง เขป ศิ ล ปะคื อ ผลงานที่ ม นุ ษ ย์ ไ ด้ ส ร้ า งสรรค์ ขึ้ น ในรู ป แบบลั ก ษณะ ต่าง ๆ เพื่อแสดงออกถึงอารมณ์ ความรู้สึก ความหมาย สัญลักษณ์ทางความคิด ตามหลัก สุนทรียภาพ มนุษย์เรามีประสาทรับรูได้หลายทาง เช่น ทางตา ทางหู ทางจมูก ทางลิน และทางกายแต่ ้ ้ การรับรู้ทางศิลปะในระดับสูงนั้นมีเพียง 2 ทาง คือ การมองเห็น และการได้ยิน ที่เป็นการใช้ ประสาทสัมผัสทางตาและหู ส่วนการรับรู้ทางกลิ่น รสชาติ หรือการสัมผัสนั้น เป็นเรื่องรอง ลงไปเป็นเพียงส่วนประกอบของการแสดง เราจึงสามารถแบ่งการรับรู้ทางศิลปะได้ 3 แนวทาง หลัก คือ 1. ทัศนศิลป์ (Visual Arts) เป็นศิลปะที่รับรู้ได้ด้วยการเห็น ได้แก่ งานทางจิตรกรรม ประติมากรรม ภาพพิมพ์ และงานทางสถาปัตยกรรม 2. โสตศิลป์ (Aural Arts) เป็นศิลปะที่รับรู้ได้ด้วยการฟัง ได้แก่ ดนตรี วรรณกรรม ซึ่งผ่าน การอ่านหรือร้อง 3. โสตทัศนศิลป์ (Audio Visual Arts) เป็ น ศิ ล ปะที่รั บ รู้ ด้ วยการฟัง และการเห็ น ไป พร้อม ๆ กัน ได้แก่ ละคร ภาพยนตร์ นาฏกรรม ซึ่งเป็นการผสมกันของวรรณกรรม การแสดง ดนตรีและทัศนศิลป์ งานศิลปะในปัจจุบันนี้ ส่วนมากไม่อยู่ในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งอย่างเคร่งครัด ศิลปิน มี ก ารทดลองผสมสื่ อ ต่ า ง ๆ เข้ า ด้ ว ยกั น เพื่ อ ให้ ผ ลงานที่ แ สดงออกมานั้ น มี ค วามรั บ รู้ ไ ด้ _12-04(001-012)P2.indd 2 4/9/12 3:25:32 PM
- 3. ความเข้าใจศิลปะ สมบู ร ณ์ ที่ สุ ด แต่ ถึ ง แม้ ว่ า จะมี ก ารผสมสื่ อ กั บ หลายอย่ า ง อย่ า งไรก็ ต าม จะต้ อ งมี สื่ อ ที่ เป็ น ประธานซึ่ ง เป็ น โครงสร้ า งสำคั ญ ในงานนั้ น และสื่ อ อื่ น ๆ เป็ น เพี ย งสื่ อ ประกอบ เช่ น ในงานที่ มี ลั ก ษณะของวั ต ถุ แ ละที่ ว่ า งเป็ น ส่ ว นประกอบสำคั ญ และมี แ สงเสี ย งเข้ า มาช่ ว ย งานชิ้นนี้ก็จะเป็นงานในสาขาประติมากรรม แต่อาจจะมีบางงานที่ไม่สามารถแยกสื่อออกจาก กันได้ ไม่สามารถแยกว่าสื่อใดเด่นชัดกว่า เราจะเรียกงานศิลปะแบบนี้ว่า “ศิลปะสื่อผสม (Mixed Media Art)” แต่ อ ย่ า งไรก็ ต าม การสร้ า งสรรค์ ผ ลงานต้ อ งขึ้ น อยู่ กั บ เจตนารมณ์ ของศิลปินเป็นสำคัญ การแบ่งประเภทสาขาวิชาทางศิลปะ 1 ศิลปะอาจแบ่งตามจุดมุ่งหมายการสร้างได้เป็น 2 ประเภท คือ 1. วิจิตรศิลป์ (Fine Art) เป็นศิลปะที่สร้างขึ้นเพื่อแสดงคุณค่าของศิลปะโดยตรง เป็นผลงานที่มนุษย์สร้าง ขึ้ น เพื่ อ สื่ อ ความหมายของอารมณ์ ค วามรู้ สึ ก ในการแสดงออกอั น ประกอบด้ ว ยความคิ ด Understanding of Art ริเริ่ม เอกลักษณ์เฉพาะตน และมุ่งเน้นความหมายทางความรู้สึกและจินตนาการที่แสดงถึง สติปัญญาความคิด ภาพที่ 1 สุพจน์ สิงห์สาย สีน้ำมัน 88 x 108 เซนติเมตร _12-04(001-012)P2.indd 3 4/9/12 3:25:33 PM
- 4. ศิลปะและการออกแบบเบื้องต้น วิจิตรศิลป์แบ่งออกเป็น จิตรกรรม (Painting) เป็นการแสดงออกด้วยวิธีการใช้สี แสงเงา ของศิลปินที่สร้าง ขึ้นจากประสบการณ์ความชำนาญ โดยการใช้สีชนิดต่าง ๆ เป็นสื่อ เช่น ภาพเขียนที่เป็นบุคคล พืช สัตว์ ทิวทัศน์ และเหตุการณ์ต่าง ๆ ในรูปแบบเหมือนจริง กึ่งเหมือนจริงหรือนามธรรม ประติมากรรม (Sculpture) หมายถึง งานศิลปะทีสร้างเป็นรูปทรงสามมิติ ทีมความ ่ ่ ี กว้าง ความยาว และความลึกหรือความหนา โดยการแสดงออกจากการใช้วสดุประเภทไม้ หิน ดิน ั โลหะ ฯลฯ ด้วยวิธีการปั้น การแกะสลัก การหล่อหรือวิธีผสม งานประติมากรรมมีลักษณะดังนี ้ ภาพที่ 2 ประเสริฐ พิชยะสุนทร ปูนปลาสเตอร์ 20 x 30 เซนติเมตร - ประติมากรรมนูนต่ำ (Bas Relief) มีลักษณะความนูนจากระดับพื้นเพียงเล็กน้อย หรือการแกะลึกลงต่ำกว่าระดับพื้น โดยอาศัยแสงและเงาช่วยในการเน้นให้เกิดมิติ ภาพที่ 3 ประเสริฐ พิชยะสุนทร โลหะรมดำ 40 x 40 เซนติเมตร - ประติมากรรมนูนสูง (High Relief) มีลกษณะนูนสูงจากระดับพืนอย่างน้อยกึงหนึง ั ้ ่ ่ ของรูปนั้น เช่น ประติมากรรมนูนสูงประดับอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย และรูปปั้นครุฑประดับ อาคารการสื่อสารแห่งประเทศไทย _12-04(001-012)P3.indd 4 4/20/12 9:41:35 PM
- 5. ความเข้าใจศิลปะ ภาพที่ 4 ดวงพร พีรพงศ์พรรณ เครื่องเคลือบดินเผา 23 x 27 x 58 เซนติเมตร - ประติมากรรมลอยตัว (Round Relief) เป็นประติมากรรมที่มองได้จากทุกด้าน 1 เช่น พระศรีศากยะทศพลญาณ พระประธานพุทธมณฑลสุทรรศน์ อนุสาวรีย์พระบาทสมเด็จ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (พระบรมรูปทรงม้า) Understanding of Art ภาพที่ 5 เมืองเซี่ยงไฮ้ ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน ถ่ายภาพโดย ประเสริฐ พิชยะสุนทร สถาปัตยกรรม (Architecture) หมายถึง การออกแบบก่อสร้างอาคารสถานที่ โดย การใช้โครงสร้างของปริมาตรของที่ว่างและรูปทรง โดยต้องคำนึงถึงความสะดวกเหมาะสมกับ การใช้สอย ความมั่นคงแข็งแรง ความสวยงาม _12-04(001-012)P3.indd 5 4/20/12 9:41:45 PM
- 6. ศิลปะและการออกแบบเบื้องต้น ภาพที่ 6 ขรรค์ชัย แจ่มมั่งคั่ง INTAGLIO 63 x 72 เซนติเมตร ภาพพิ ม พ์ (Graphic Art) มี ลั ก ษณะเหมื อ นงานทางด้ า นจิ ต รกรรม ต่ า งกั น ใน ส่วนที่ต้องมีการสร้างแบบแม่พิมพ์ก่อนการพิมพ์ภาพ พอแยกออกเป็นลักษณะใหญ่ ๆ ได้ 4 วิ ธี คื อ การพิ ม พ์ ผิ ว นู น จากการแกะแม่ พิ ม พ์ ไ ม้ แ ละยาง, การพิ ม พ์ ร่ อ งลึ ก ของแม่ พิ ม พ์ แผ่นโลหะ ด้วยการแกะลายเส้น จารเข็ม การกัดกรด, การพิมพ์พื้นราบ เช่น การพิมพ์หิน โดยใช้ หลักของไขกับน้ำที่ไม่เข้ากัน และการพิมพ์ลายฉลุจากแผ่นกระดาษหรือแผ่นโลหะ ภาพที่ 7 ประเสริฐ พิชยะสุนทร สื่อผสม 20 x 20 x 58 เซนติเมตร สื่อผสม (Mixed Media) มีลักษณะเป็นงานจิตรกรรม ประติมากรรม ภาพพิมพ์ วาด เส้น หรือดนตรี จังหวะการเคลื่อนไหวและสิ่งแวดล้อม โดยใช้การผสมผสานกันด้วยวัสดุและวิธี การต่าง ๆ จนเราไม่สามารถเรียกเป็นงานประเภทใดได้โดยเฉพาะ _12-04(001-012)P2.indd 6 4/9/12 3:25:40 PM
- 7. ความเข้าใจศิลปะ ภาพที่ 8 พลตรี ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช 100 ปี ชาตกาล ถ่ายภาพโดย ประเสริฐ พิชยะสุนทร 1 วรรณกรรม (Literature) เป็นการแสดงออกด้วยการใช้ภาษาในลักษณะการเขียน Understanding of Art เรียบเรียงของถ้อยคำ ทั้งในแบบร้อยแก้วร้อยกรองให้เป็นบทประพันธ์ บทกวี บทความ เพื่อ ถ่ายทอดความรู้ ความรู้สึกนึกคิด และประสบการณ์ ภาพที่ 9 เรือนแก้ว พิชยะสุนทร สถาบันเกอเธ่ กรุงเทพมหานคร ถ่ายภาพโดย ประเสริฐ พิชยะสุนทร ดนตรีและนาฏกรรม (Music and Drama) ศิลปะที่แสดงออกด้วยเสียง คำพูด กิริยาท่าทาง การเคลื่อนไหว ที่เกิดจากเครื่องดนตรีชนิดต่าง ๆ _12-04(001-012)P2.indd 7 4/9/12 3:25:41 PM
- 8. ศิลปะและการออกแบบเบื้องต้น ภาพที่ 10 เชิงสะพานสมเด็จพระปิ่นเกล้าฯ กรุงเทพมหานคร ถ่ายภาพโดย ประเสริฐ พิชยะสุนทร ศิลปะภาพถ่าย (Photography) คือ การบันทึกภาพโดยวิธีให้แสง จากสิ่งที่ถ่ายไป ลงบนแผ่ น วั ต ถุ (หมายถึ ง กระจก กระดาษ แผ่ น CD ฯลฯ) โดยใช้ ค วามคิ ด เทคนิ ค วิ ธี การ พัฒนาจนเกิดคุณค่าในเชิงสร้างสรรค์ ที่สามารถสะท้อนความจริงของการแสดงออกถึง อารมณ์ความรู้สึกและความคิด 2. ประยุกต์ศิลป์หรือศิลปะประยุกต์ (Applied Art) เป็ น ศิ ล ปะที่ ส ร้ า งขึ้ น เพื่ อ ประโยชน์ ใ ช้ ส อยเป็ น สำคั ญ แต่ ยั ง คำนึ ง ถึ ง คุ ณ ค่ า ทาง ความงามควบคู่กัน อาจจะเป็นงานชิ้นเดียวหรือหลายชิ้นก็ได้ ตัวอย่างเช่น ภาพที่ 11 กัณตภณ เมธีกุล สื่อสิ่งพิมพ์ พาณิชย์ศิลป์ (Commercial Art) เป็นงานที่มุ่งเน้นทางการค้าในรูปแบบของการ ออกแบบ เช่น งานโฆษณา ประชาสัมพันธ์ หนังสือ ปกซีดี _12-04(001-012)P2.indd 8 4/9/12 3:25:43 PM
- 9. ความเข้าใจศิลปะ ภาพที่ 12 ร้านดินเผา จังหวัดนครราชสีมา ถ่ายภาพโดย ประเสริฐ พิชยะสุนทร ศิลปหัตถกรรม (Art and Craft) คือ งานประดิษฐ์สิ่งต่าง ๆ ด้วยมือ ที่มีรูปแบบ แตกต่างกันตามลักษณะของท้องถิ่น ที่ทำขึ้นเพื่อประโยชน์ใช้สอย และมีคุณค่าทางวัฒนธรรม 1 Understanding of Art ในการแสดงให้เห็นถึงวิถีชีวิตความเป็นอยู่ ภาพที่ 13 นันทนัช รัตนไพบูลย์สวัสดิ์ สีน้ำ 20 x 25 เซนติเมตร มัณฑนศิลป์ (Decorative Art) คือ งานศิลปะการออกแบบและตกแต่ง ผลิตกรรม หรืองานช่างต่าง ๆ เช่น งานตกแต่งภายในและภายนอกทางสถาปัตยกรรม ให้เกิดความงาม และประโยชน์ใช้สอยควบคู่กัน เป็นการส่งเสริมความสมบูรณ์ทางสถาปัตยกรรม ให้เกิดคุณค่า มากยิ่งขึ้น _12-04(001-012)P2.indd 9 4/9/12 3:25:44 PM
- 10. 10 ศิลปะและการออกแบบเบื้องต้น ภาพที่ 14 เมืองจิ่งเต๋อเจิ้น ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน ถ่ายภาพโดย ประเสริฐ พิชยะสุนทร ภาพที่ 15 วสันต์ ตันอภิชาตกุล พอร์ซเลน 10 x 15 x 32 เซนติเมตร อุตสาหกรรมศิลป์ (Industrial Art) คือ งานศิลปะและการออกแบบผลิตภัณฑ์ ทางอุตสาหกรรมที่เกิดจากการใช้เทคโนโลยี และวัสดุมาประกอบการออกแบบ เพื่อให้เกิด คุณค่าทางความงาม ความกลมกลืนกับหน้าที่การใช้สอย เพื่อตอบสนองความต้องการของ มนุษย์ เป็นงานที่มีลักษณะเหมือนกันและผลิตได้เป็นจำนวนมาก _12-04(001-012)P2.indd 10 4/9/12 3:25:45 PM