Download to read offline
Content01
- 1. Faculty of Artsand Design , Rangsit University
- 2. บทที ่ 1 ความหมายและความสำา คั ญ ของ ศิ ล ปะ พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน ให้คำาจำากัดความว่า ศิลปะ คือ ผลแห่งพลังความคิดสร้าสรรค์ของมนุษย์ที่แสดงออกมา ในรูปลักษณ์ต่าง ๆ ให้ปรากฏซึ่งสุนทรียภาพ ความประทับใจ หรือ ความสะเทือนอารมณ์ ตามอัจฉริยภาพ พุทธิปัญญา รสนิยม และทักษะของแต่ละคน เพื่อความพอใจ ความรืนรมย์ หรือความ ่ เชื่อในลัทธิศาสนา เกอเต กวีชาวเยอรมัน กล่าวว่า “ศิลปะเป็นศิลปะได้ เพราะว่าศิลปะไม่ใช่ธรรมชาติ “
- 4. ศิ ล ปะในความหมายเฉพาะ วิ จ ิ ต รศิ ล ป์ (Fine Arts หรือ Beaux’ Art) เป็นคำาที่บัญญัติขึ้นคริสต์ศตวรรษที่ 18 เพือ่ ใช้เรียกงานศิลปะ ที่ทำาขึ้นเพื่อประเทืองปัญญาและอารมณ์ ประยุ ก ต์ ศ ิ ล ป์ (Applied Arts) เป็นศิลปะที่ทำาขึ้นเพื่อ ประโยชน์ใช้สอย
- 5. ศิ ล ปะแบ่ง ตามลั ก ษณะของสื ่ อ ในการแสดงออก • จิ ต รกรรม เป็นศิลปะที่แสดงออกด้วย (Painting) การใช้สี แสง เงา และแผ่นภาพที่แบนราบเป็น 2 มิติ • ประติ ม ากรรม (Sculpture) เป็นศิลปะที่แสดงออกด้วยการใช้วัสดุ และปริมาตรของรูปทรง
- 6. ศิ ล ปะแบ่ง ตามลั ก ษณะของสื ่ อ ในการแสดงออก วยการใช้ • สถาปั ต ยกรรม (Architecture) เป็นศิลปะที่แสดงออกด้ วัสดุ โครงสร้าง และปริมาตรของที่วางกับรูปทรง ่ • วรรณกรรม (Literature) เป็นศิลปะที่แสดงออกด้วยการใช้ภาษา • ดนตรี แ ละนาฎกรรม (Music Drama) เป็นศิลปะที่แสดงออก ด้วยการใช้เสียง (หรือภาษา) และความเคลื่อนไหวของ ร่างกาย
- 7. ศิ ล ปะแบ่ง ตามลั ก ษณะของสื ่ อ ในการแสดงออก วยการใช้ • สถาปั ต ยกรรม (Architecture) เป็นศิลปะที่แสดงออกด้ วัสดุ โครงสร้าง และปริมาตรของที่วางกับรูปทรง ่ • วรรณกรรม (Literature) เป็นศิลปะที่แสดงออกด้วยการใช้ภาษา • ดนตรี แ ละนาฎกรรม (Music Drama) เป็นศิลปะที่แสดงออก ด้วยการใช้เสียง (หรือภาษา) และความเคลื่อนไหวของ ร่างกาย
- 8. ศิ ล ปะแบ่ง ตามลั ก ษณะของการ รัความพอใจในสุนทรียภาพระดับสูงมี การรับรู้สัมผัสที่ให้ บ สั ม ผั ส 2 ทาง คือ ทางตาและหู ส่วนทางจมูก ลิ้น และกาย เป็นทางรับที่ให้ ความพอใจในสุนทรียภาพระดับรองลงไป แบ่งออกเป็น 3 สาขา คือ •ทัศนศิลป์ (Visual Arts) เป็นศิลปะที่รับสัมผัสด้วยการ เห็น ได้แก่ จิตรกรรม ประติมากรรม ภาพพิมพ์ และ สถาปัตยกรรม
- 9. ศิ ล ปะแบ่ง ตามลั ก ษณะของการ รั บ สั ม นทรีสภาพระดับสูงมี ทาง คือ การรับรู้สัมผัสที่ให้ความพอใจในสุ ผั ย 2 ทางตาและหู ส่วนทางจมูก ลิ้น และกาย เป็นทางรับที่ให้ความพอใจ ในสุนทรียภาพระดับรองลงไป แบ่งออกเป็น 3 สาขา คือ 2. โสตศิลป์ (Aural Arts) เป็นศิลปะที่รับสัมผัสด้วยการ ฟัง ได้แก่ ดนตรี และวรรณกรรม (ผ่านการอ่านหรือร้อง)
- 10. ศิ ล ปะแบ่ง ตามลั ก ษณะของการ รั บ สั ม นทรีสภาพระดับสูงมี ทาง คือ การรับรู้สัมผัสที่ให้ความพอใจในสุ ผั ย 2 ทางตาและหู ส่วนทางจมูก ลิ้น และกาย เป็นทางรับที่ให้ความพอใจ ในสุนทรียภาพระดับรองลงไป แบ่งออกเป็น 3 สาขา คือ 2. โสตศิลป์ (Aural Arts) เป็นศิลปะที่รับสัมผัสด้วยการ ฟัง ได้แก่ ดนตรี และวรรณกรรม (ผ่านการอ่านหรือร้อง)
- 11. ศิ ล ปะแบ่ง ตามลั ก ษณะของการ รั บ สั ม นทรีสภาพระดับสูงมี ทาง คือ การรับรู้สัมผัสที่ให้ความพอใจในสุ ผั ย 2 ทางตาและหู ส่วนทางจมูก ลิ้น และกาย เป็นทางรับที่ให้ความพอใจ ในสุนทรียภาพระดันศิลป์ (Audioออกเป็น 3Arts) คือนศิลปะทีรับ 3. โสตทัศบรองลงไป แบ่ง Visual สาขา เป็ ่ สัมผัสด้วยการฟังและการเห็นพร้อมกัน ได้แก่ นาฎกรรม การแสดง ภาพยนตร์ ซึ่งเป็นการผสมกันของวรรณกรรม ดนตรี และทัศนศิลป์ บางแห่งเรียก ศิลปะสาขานี้ว่า ศิลปะผสม (Mixed Art)
- 12. การศึ ก ษาประวัต ิ ศ าสตร์ แ ละความ เป็ น มาของงานศิ ล ปะ เน้นให้ผู้เรียนมีความคิดรวบยอด (Concept) หมายถึง ความ คิดที่มนุษย์ใช้เป็นองค์ประกอบในการเรียนรู้ ศึกษาทำาความเข้าใจ ชีวตสภาพแวดล้อม เพื่อใช้เป็นเครื่องมือช่วยให้เกิดความรู้ความ ิ เข้าใจในสรรพสิ่งรอบตัว หลักการอยู่ที่ความสามารถในการจำาแนก และการจัดหมวดหมู่ของสรรพสิ่งต่าง ๆ ซึ่งมนุษย์ต้องเรียนรู้ ทำาความเข้าใจตลอดชีวิต โดยมีความเข้าใจในลักษณะขององค์ รวม (Holistic) เกี่ยวกับความเชื่อ เรื่องราว รูปแบบ เหตุการณ์ แรง บันดาลใจ สภาพสังคมและสิ่งแวดล้อม ตลอดจนสาเหตุต่างๆ ที่ ทำาให้สามารถแยกแยะประเด็นสำาคัญเกียวกับรูปแบบศิลปกรรม ่ โดยมีองค์ประกอบต่าง ๆ
- 13. 1.ต้ น กำา เนิ ด (Origin) การศึกษาเรื่องราวของ ศิลปกรรมต้องมีความเข้าใจว่าสิ่ง ทั้ง หลายเกิดขึนได้ย่อมมีรากฐานที่มา ้ 2.การวิ ว ั ฒ นาการ (Evolution) เพือให้เข้าใจถึงการ ่ คลี่คลายหรือความ เปลี่ยนแปลง ของศิลปะแต่ละยุคสมัย 3.การพั ฒ นา (Development) เพือให้เข้าใจถึงการ ่ เปลี่ยนแปลงแก้ไขให้เกิด ความก้าวหน้า ทางศิลปะ
- 14. •อิ ท ธิพ ล (Influence) เพื่อให้เข้าใจถึงการนำาเอาแบบอย่างหรือ เลียนแบบ ซึ่งมีอิทธิพลในการสร้างศิลปะ การรับอิทธิพลมี 2 ประการ คือ อิทธิพลที่มองเห็น (Visible Influence) ได้แก่ การลอก เลียนแบบที่เห็นได้อย่างชัดเจน และอิทธิพลที่มองไม่เห็น (Invisible Influence) ได้แก่ การที่ศิลปินเห็นความดีงามในการสร้างสรรค์งาน ของศิลปินสกุลอืนหรือชาติอน แล้วกลั่นกรองเอาแบบอย่างผสม ่ ื่ ผสานลงในงานของตน •การสื บ เนื ่ อ ง (Transition) เพื่อให้รู้จักการสืบเนื่องและการ ถ่ายทอดศิลปกรรม เป็นวิธการในการรักษาศิลปะไว้มิให้สูญหาย ี •การประยุ ก ต์ (Application) เพื่อให้รู้จักปรับปรุงสร้างสรรค์ งานศิลปะขึ้นในปัจจุบัน และสนองธรรมชาติความต้องการสิ่งแปลก ๆ ใหม่ ๆ ของมนุษย์
- 15. ความเป็ น มางานศิล ปะ จอห์น รัสกิน (John Ruskin) ให้ความเห็นว่า ชาติที่ยิ่งใหญ่ สามารถเขียนประวัติศาสตร์ของชาติตนเป็นหนังสือได้ 3 เล่ม คือ หนังสือแห่งคำาพูด หนังสือแห่งการกระทำา และหนังสือศิลปะ (Book of speech, Book of doing, Book of art) นั่นคือ 1. หนังสือเกี่ยวกับวรรณคดี 2. หนังสือเกี่ยวกับสงคราม 3. หนังสือเกี่ยวกับศิลปะ
- 16. เรื ่ องราวที ่ ใ ช้ ใ นการสร้ า งงาน ศิ ล ปะ •เรื ่ อ งราวที ่ เ กี ่ ย วกั บ มนุ ษ ย์ แ ละธรรมชาติ ข องมนุ ษ ย์ (Man and his own Nature) ซึ่งได้แก่เรื่องความรัก ความโลภ ความ โกรธ ความหลง ความอิจฉาริษยา ฯลฯ ทำาให้ผู้ชมงานศิลปะนึกถึง ตนเอง และสังเกตธรรมชาติของตัวเองมากขึน ้ •เรื ่ อ งราวที ่ ม นุ ษ ย์ ท ี ่ เ กี ่ ย วกั บ มนุ ษ ย์ ก ั บ มนุ ษ ย์ ด ้ ว ยกั น (Man and other people) เช่น เรื่องประวัติศาสตร์ สงคราม ธรรมชาติ ของครอบครัว การทำามาหากิน ความเห็นอกเห็นใจต่อเพื่อนมนุษย์ เป็นต้น
- 17. เรื ่ องราวที ่ ใ ช้ ใ นการสร้ า งงาน ศิ ล ปะ 3. เรื ่ อ งราวที ่ เ กี ่ ย วกั บ มนุ ษ ย์ แ ละสิ ่ ง แวดล้ อ ม (Man and the impersonal Environment) เป็นเรื่องราวทางเทคโนโลยี การค้นคว้า ทางวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ 4. เรื ่ อ งราวที ่ เ กี ่ ย วกั บ มนุ ษ ย์ แ ละสิ ่ ง ไม่ ม ี ต ั ว ตน (Man and Intangibles) ได้แก่ เรื่องราวของเทพเจ้า ศาสนา โบราณนิยาย เทพ ปกรนัม
- 18. รู ป แบบงานศิล ปกรรม รูปแบบงานศิลปะ หมายถึง ลักษณะเด่นทีมองเห็น ่ ในศิลปกรรมแขนงใดแขนงหนึ่ง มีความสัมพันธ์กับความ ศรัทธาของมนุษย์ และเกี่ยวโยงกับคุณค่าของวัสดุ
- 19. รู ป แบบในลัก ษณะที ่ เ หมื อ นจริ ง ตาม ธรรมชาติ (Realistic) เป็นการถ่ายทอดโดยใช้สื่อรูปแบบตามธรรมชาติ เช่น ภาพ คน สัตว์ ทิวทัศน์ ซึ่งผู้ดูส่วนใหญ่สามารถเข้าใจได้ด้วยเคยมีพื้น ฐานประสบการณ์เกี่ยวกับรูปแบบเหล่านี้มาแล้ว ศิลปินอาจถ่ายทอด ตามตาเห็น หรือนำาเอาวัสดุมาจัดวางใหม่
- 20. รู ป แบบในลัก ษณะกึ ่ ง นามธรรม (Semi abstract) เป็นการถ่ายทอดโดยให้ความสำาคัญแก่ธรรมชาติน้อยลง และเพิ่มความสำาคัญที่ตัวบุคคลผู้สร้างศิลปกรรมมากขึ้น โดยรูป แบบของธรรมชาติที่นำามาเป็นสื่อนั้นถูกลด สกัด ตัดทอน การจัดวาง มิได้คำานึงถึงกฎเกณฑ์ความเป็นจริงตามธรรมชาติ
- 21. รู ป แบบในลัก ษณะนามธรรม (Abstract) เป็นการถ่ายทอดที่ ไม่คำานึงถึงรูปแบบหรือกฎเกณฑ์ของ ธรรมชาติ แต่จะคำานึงถึงรูปแบบอันเป็นลักษณะที่ตนจะต้องแก้ ปัญหา โดยมีกฎเกณฑ์ทางศิลปะเป็นแนวประกอบในการสร้างงาน (ทัศนธาตุ ได้แก่ เส้น สี พื้นผิว รูปทรง นำ้าหนัก) งานศิลปกรรม ประเภทนามธรรมจัดว่าเป็นการเปิดโลกแห่งจินตนาการอย่างไร้ ขอบเขตเป็นการเปิดกว้างในการตีความ ซึ่งจะเห็นพ้องต้องกันหรือ แตกต่างกันนั้นไม่เป็นสิ่งสำาคัญ ช่วงแรกจากการดูคือความเพลิดเพลินไปกับจินตนาการที่ ไม่หยุดนิ่ง ลึกลงไปดูโดยใช้หลักเกณฑ์เกี่ยวกับศิลปะ เช่น ดู ลักษณะการจัดภาพ การใช้สื่อที่เหมาะสม
- 22. รู ป แบบในลัก ษณะนามธรรม (Abstract) เป็นการถ่ายทอดที่ ไม่คำานึงถึงรูปแบบหรือกฎเกณฑ์ของ ธรรมชาติ แต่จะคำานึงถึงรูปแบบอันเป็นลักษณะที่ตนจะต้องแก้ ปัญหา โดยมีกฎเกณฑ์ทางศิลปะเป็นแนวประกอบในการสร้างงาน (ทัศนธาตุ ได้แก่ เส้น สี พื้นผิว รูปทรง นำ้าหนัก) งานศิลปกรรม ประเภทนามธรรมจัดว่าเป็นการเปิดโลกแห่งจินตนาการอย่างไร้ ขอบเขตเป็นการเปิดกว้างในการตีความ ซึ่งจะเห็นพ้องต้องกันหรือ แตกต่างกันนั้นไม่เป็นสิ่งสำาคัญ ช่วงแรกจากการดูคือความเพลิดเพลินไปกับจินตนาการที่ ไม่หยุดนิ่ง ลึกลงไปดูโดยใช้หลักเกณฑ์เกี่ยวกับศิลปะ เช่น ดู ลักษณะการจัดภาพ การใช้สื่อที่เหมาะสม
- 23. คุ ณ ค่า ในศิ ล ปกรรม ระดับของการประเมินค่าข้อเท็จจริงในแง่ต่าง ๆ โดยอาศัย กฎเกณฑ์เงื่อนไขที่เป็นเฉพาะตัว ได้แก่ พื้นฐานประสบการณ์ ความ รู้สึกชอบหรือไม่ชอบ และเงื่อนไข กฎเกณฑ์ที่เป็นข้อตกลงร่วมนั้น ได้แก่ กฎหรือข้อกำาหนดต่าง ๆ ที่เป็นแกนร่วม จะมีความแตกต่างกัน ออกไป ตามสภาพของกาลเวลาและสถานที่
- 24. การประเมิ น คุณ ค่ า ทาง ศิ ล ปกรรม •การประเมิ น คุ ณ ค่ า ทางด้ า นเศรษฐกิ จ (Economical Value) ได้แก่ ระดับการประเมินค่าทางวัตถุว่ามีประโยชน์ต่อการ ดำารงชีพของมนุษย์มากหรือน้อยเพียงใด •การประเมิ น คุ ณ ค่ า ทางประวั ต ิ ศ าสตร์ (Historical Value) ได้แก่ ระดับการประเมินค่าจากเรื่องราวประวัติความเป็นมา ความ เจริญ ความคิดอ่านของมนุษย์ในอดีต •การประเมิ น คุ ณ ค่ า ทางวั ฒ นธรรม (Cultural Value) ได้แก่ ระดับการประเมินค่ามรดกทางวัฒนธรรมของมนุษยชาติ และ ชนชาติ •การประเมิ น คุ ณ ค่ า ทางด้ า นสุ น ทรี ย ์ (Aesthetical Value) ได้แก่ ระดับของการประเมินค่าของวัตถุ ความคิด ความประพฤติ ว่า มีคุณค่าทางด้านอารมณ์มากหรือน้อยเพียงใด •การประเมิ น คุ ณ ค่ า ทางสั ง คม (Social Value) ได้แก่ ระดับ การประเมินค่าต่อสังคมทั้งทางตรงและทางอ้อม ชี้แนะให้เห็นถึง ความยุติธรรม การเสนอความคิด หรือการสะท้อนความจริงที่ควร
- 25. Faculty of Artsand Design , Rangsit University