1 
بسم الله الرحمن الرحیم
2 
کارگاه آموزش ی 
پروپوزال نویس ی 
دکتر مسعود شهابیان 
برگزار کننده: موسسه ضامن س لمیی
معناي تحقيق 
تحقيق به روشعلمي: مجموعه مقررات و قواعدي که چگونگي جستجو براي يافتن حقايق مربوط 
به يکموضوع را نشان مي دهد. 
تحقيق: عملي منظم است که در نتيجه آن پاسخ هائي براي سوالات مندرج در موضوع تحقيق 
بدستخواهد آمد . 
 Research : systematic investigation to establish facts 
3
يک سوال علمي 
نمونه 
يک پاسخ علمي 
جمعيت
چرا بايد پروپوزال تهیه شود؟
جلب منابع اعتباری یا خدماتی از سازمان های ذینفع؛ 
کسب مجوز لازم از سازمان های نظارتی؛ 
در نظر گرفتن تمامی جنبه های اجرایی که ممکن استقبل 
از نگارش برای ما مبهم باشد.
مراحل انجام یک تحقیق علمی 
انتخاب موضوع  
بیان مساله  
مروری بر متون  
اهداف، فرضیات و سوالات  
تبیین و تعریف متغیرها  
نوع و روش مطالعه  
جامعه پژوهش و حجم نمونه  
روش نمونه گیری  
ابزار گردآوری داده ها  
پایایی و روایی ابزار گردآوری  
• محدودیتها و مشکلات 
• ملاحظاتاخلاقی 
• جدول گانتاجرایی 
• منبع نویس ی 
• بودجه بندی 
تصویبطرح پژوهش ی  
اجرا  
تجزیه و تحلیل داده ها  
ارائه گزارشنهایی طرح  
8
9 
Research Stages (A Framework) 
APPLICATION 
Interpretation and Report Preparation 
DATA ANALYSIS 
DATA COLLECTION 
Secondary 
SAMPLE DESIGN 
RESEARCH DESIGN 
Primary 
Data 
Data 
PROBLEM DEFINITION (Decision Uncertainty)
10 
عنوان
معیارهای انتخاب عنوان 
معیارهای اساس ی معیارهای جنبی 
ملحظات اخلقی 
با صرفه بودن 
عنوان 
مناسبت 
تناسب زمانی 
قابلیت اجرا اجتناب از دوباره کاری 
وسعت 
شد ت 
عدم وجود نتایج کافی 
شرایط جغرافیایی 
شرایط زمانی 
منابع انسانی 
امکانات 
منابع مالی
)WHO معيارها براي اولويت بندي)معيار 
مناسبت  
اجتناب از دوباره کاري  
قابليتاجرا  
مقبوليت سياس ی  
هزينه– فايده  
فوريتنياز به داده ها  
ملاحظاتاخلاقی  
از کلماتکوتاه، رسا و در حد امکان از يکزبان استفاده شود.  
عبارت گويا باشد و گيج کننده نباشد. از اختصارات که ممکن استمخففعبارات مختلفي باشند پرهيز شود.  
در تحقيقات توصيفي بيان مکان و زمان تحقيق در عنوانضرورتدارد.  
در عنوان دقيقا" آنچه محقق بدنبال تعيين آن استبيان شود.  
سعي شود دامنه تحقيق محدود در نظر گرفته شود.  
عنوان را غير سوالي مطرح نمائيد.  
از کلماتمناسبو مطلوب استفاده شود.  
12 
خصوصیات یک عنوان تحقيق خوب
13
مراحل تفضيلي اجراي طرح تحقيق علمي 
-1 انتخاب موضوع تحقيق 
-2 بيان مسئله 3- پيشينة تحقيق 
-4 بيان گزاره هاي مسئله )هدف / فرضيه / سوال ها( 
-5 مشخص كردن متغيرها و مقياس سنجش آنها 
-6 تعيين ابزار اندازه گيري 
-7 مشخص كردن جامعة مورد بررس ي، نمونه و حجم نمونه 
-8 انتخاب روش تحقيق 
-9 گردآوري داده ها 
-10 تنظيم و تلخيص داده ها 
-11 تحليل داده ها و نتيجه گيري 
-12 تدوين گزارش و اشاعة يافته ها
مراحل تد وين و اجراي يک طرح پژوهش ي 
انتخاب 
موضوع تحقيق 
شناسايي 
و بيان مسئله 
گزارههاي مسئله 
و نحوه بيان آنها 
اول ين مرحل ه در ت د وين و اج راي ي ک ط رح 
پژوهش ي است. 
عرض ه ش واهدي دال ب ر وج ود مس ئله 
توسط پژوهشگر ميباشد 
بخشه اي ي ک مطالع ه ح اوي ي ک بي ان کل ي، 
اهمي ت مس ئله و گ زارهه اي خ ا مس ئله 
تحقيق است
شرايط 
انتخاب 
موضوع 
1 علقة پژوهشگر 
2 بديع بودن 
3 پژوهش پذير بودن 
4 اهميت و اولويت 
5 توانايي پژوهشگر 
6 منابع مادي 
7 منابع اطلعاتي 
8 به صرفه بودن
شرايط تدوين موضوع تحقيق 
موضوع به صورت يك جمله مثبت خبري؛ 
عدم استفاده از كلمات زائدي بدون نقش و باري در تحقيق؛ 
آزمون پذير مطرح شدن موضوع؛ 
ريشه داشتن در علم مربوطه؛ 
محدود بودن موضوع تحقيق)ماهيیي/زماني/مكاني/جامعه آماري (
منابع و مراجع موجود براي 
انتخاب موضوع تحقيق 
1 . استفاده از تجارب شخص ي و فردي محقق؛ 
2. استنتاج از نظريه ها و فرضيات موجود و مطرح؛ 
3. استفاده از متون مربوط به موضوع تحقيق؛
ارتباط بین عنوان ، بررس ی متون و بیان مساله 
عنوان 
بیان مساله بررس ی متون
20 
بیان مساله
21
22
چرا به بیان مسئله نیاز داریم؟ 
به خود و خواننده تحقیق نشان دهیم که چرا تحقیق مان مهم است؟  
ابعاد تحقیق را روشن کنیم.  
خلاهای علمی موجود در آن زمینه را پر رنگ نمودن و هنرمندانه نشان دهیم که نتایج  
تحقیق مان چگونه در پاسخ به خلاهای موجود می تواند موثر باشد. 
کلماتو واژه های تخصص ی و یا خاصدر تحقیق خود را بیان نماییم.  
23
بيان مساله تحقيق 
اطلعاتزمينه اي 
توصيفدقيق مسأله 
- نحوه بروز يا وقوع 
- وسعتو شدت 
- عوامل دخيل در بروز مسأله 
- نحوه برخورد فعلي با مشكل 
فوايد پژوهش 
- چه نتايجي از حل مشكل انتظار مي رود. 
24
) خصوصیات بیان مساله ) 1 
کوتاه و مختصر و مفید بودن، گاه بیان می شود که حداکثر کلمه باشد؛ اگرچه 700  
واقعا نوشتن بیان مساله در این اندازه برای بسیاری از موضوعات 
تقریبا غیر ممکن 
25 
است. 
همبستگی و انسجام مطالب در بیان مساله بسیار مهم است. پراکنده گویی و عدم  
وجود ارتباط منطقی بین قسمت های مختلف بیان مساله امری بسیار رایج است. 
زمانی می توان بیان نمود که انسجام کافی وجود دارد که حذف و یا جابجایی حیی 
یکپاراگرافباعثدشوار شدن درکمطالبشود.
26 
) خصوصیات بیان مساله ) 2 
• بیان مساله خوب از یک کل شروع شده و به تدریج به جزئیات می پردازد. شروع از 
یککل باعثجذابیتبیشتر متن و جلببهتر توجه می شود. 
• استفاده از منابع و مستندات باید در راستای تبیین بهتر و دقیقتر موضوع و برای 
نشان دادن اهمیت کار باشد و نشان دهد که موضوع مورد پژوهشچه خلا علمی را 
پر خواهد نمود. استفاده زیاد از منابع توصیه نمی شود. همچنین انشای روان بیان 
مساله نباید تحت تاثیر منابع قرار گرفته و به نظر برسد که متن دارای گسست های 
معنایی و انشایی است.
) خصوصیات بیان مساله ) 3 
 
حتما باید کلمات و مصادیق جدیدی که در منشور تحقیق زیاد مورد استفاده قرار می 
گیرد و یا کلماتی که 
اختصاصا شما برای تحقیق خود ساخته اید را در بیان مساله وارد 
نمایید. 
پاراگراف آخر بیان مساله باید روشن و دقیق هدف عالی و نهایی تحقیق را بیان نماید.  
البته ممکن است این پاراگرافشباهت زیادی با هدفکاربردی تحقیق بیابد که ایرادی 
ندارد ولی شما در این پاراگراف فضای بیشتری دارید تا هدف را در قالب عبارات و 
جملاتمبسوطتری بیان نمایید. 
27
در بیان مساله نباید: 
28 
فرافکنی زیاد و ادعاهای بزرگداشته باشید.  
به شکل تمسخرآمیزی نتایج تحقیقاتدیگران را زیر سوال ببرید.  
سالادی از جملات و عباراتعلمی را ردیفنمایید.  
از نتایج و نوشته های دیگران کپی برداری نمایید. 
1. مقدمه 
2. ويژگي هاي مسأله 
3. ابعاد يا گستردگي مسأله 
4. محيط مسأله 
5. عوامل احتمالي بروز مسأله 
6. نتايج حل مسأله 
7. اهميت و ضرورت حل مسأله 
8. پيامدهاي ناش ي از عدم حل مسأله 
9. چگونگي حل مسأله
بیان مسأله زمانی کامل است که به سؤالات زیر پاسخ دهد: 
1. موضوع چیست و چه چیز باید مطالعه شود؟ 
) تعریف موضوع، اطلاعات، میزان و شدت مشکل، پیامدهای آن( 
2. علت انتخاب موضوع چیست؟ ) اهمیت و ضرورت ( 
3. نتایج آن چه فایده ای دارد؟ )فواید( 
4. چه اطلاعاتی هم اکنون در دسترس است؟ )چه مطالعاتی انجام 
شده است( 
5. در صورتی که مطالعه مشابه ای انجام شده است چرا شما می 
خواهید تکرار کنید؟ 
30
تجزيه و تحليل مساله 
• روش هاي نموداري شناسايي عوامل ايجاد كننده مسأله 
عبارتند از: 
31 
– شبكه عليت 
– نمودار استخوان ماهي 
– نمودار ششكلمه اي
شش کلمه استفهام 
who? ؟ که  
when? ؟ کي  
where? ؟ کجا  
How? ؟ چگونه  
what? ؟ چي  
why? ؟ چرا  
32
زمان آموزش 
نقش دوره 
تکميلي در 
ارتقاء کيفي 
کارکنان 
سن 
جنس 
رسته شغل 
تحصيلت 
.... 
خوابگاه 
تغذيه 
فوق برنامه 
.... 
سخنراني 
بحث گروهي 
نمايش 
... 
کلسها 
سمعي و بصري 
جزوات 
.... 
33
ساکنين امکانات رفاهي نحوه تغذيه 
عوامل جمعيت 
شناس ي 
مسافت تا 
دانشگاه 
نوع 
مدیریت 
رضايت از 
خوابگاه 
دانشجويي 
34
نمودار تج زيه و تحليل موضوع )شبکه عليت( 
معلول 
علت 
علت 
علت 
علت 
علت 
علت فرعي 
علت فرعي 
علت فرعي 
35
37
38 
پژوهش 
بنیادی یا کاربردی
تفاوت تحقیق بنیادي 
و کاربردي
تفاوت تحقیق بنیادي 
و كاربردي
متغیر ها 
41
متغیرآماری 
هر ویژگی یا صفت مورد مطالعه که از یک فرد به فرد دیگر 
تغییر می کند را متغیر آماری گویند. 
مشاهده یا داده: مقدار یا اندازه متغیر را مشاهده یا داده 
می نامند. 
انواع متغیرها: کیفی ، کمی 
42
انواع مقیاس ها: 
مقیاس اسمی: این مقیاستنها برای شناسایی افراد یا مکان ها به کار 
می رود و افراد ،موضوعات یا ویژگی ها را در دو مقوله یا بیشتر 
طبقه بندی می کند و اعضای هر طبقهصفاتمشترکدارند. 
مقیاس ترتیبی: این مقیاس برتری را بیان کرده وموضوعات را 
براساسدرجه دار بودن یا نبودن صفت مورد نظر اندازه گی ری می 
کند.از بالاترین تا پایین ترین. 
43
مقیاس فاصلهای:ویژگی هایی شبیه مقیاس های اسمی و ترتیبی دارد، 
فواصل از پیشتعیین شده اند.دراین مقیاسصفر مطلق وجود ندا رد. 
مقیاسنسبتی:بالاترین دقیق ترین مقیاس است.خصوصیات سایر 
مقیاسها را داراستو ازصفر مطلق نیز برخوردار است. 
44
45 
بررسی متون
مزایای بررس ی متون .... 
جلوگيری از دوباره کاری  
دستیابی به یافته های دیگران  
آشنایی با روش کار دیگران  
تامين دلائل علمی جهت مطالعه فوق 
منابع اطلعاتی 
47 
منابع منتشر شده :  
-1 منابع غير مرجع 
-2 منابع مرجع )در کتابخانه موجودند( 
ادواری )بطور دوره ای ماه به ماه .....(  
غير ادواری )یکبار چاپ شده و در چاپ بعدی تجدید نظر  
TEXT BOOK) می شود 
منابع منتشر نشده :  
-1 نتیجه پایان نامه ها 
-2 عقاید صاحب نظران
منابع مفید برای بررس ی متون 
-1 کتب موجود در کتابخانه 
مربوط به نشریات یا کتابشناس ی INDEX-2 
-3 چکیده ها و خل صه ها 
MEDLINE وSID -4 دیتا بانکهای فارس ی یا انگلیس ی مانند 
-5 فهرست منابع انتهای کتب یا مقالات 
-6 پایان نامه ها و منابع آن 
-7 روزنامه ها و مجلت غير علمی 
منابع مورد استفاده می توانند: 
-8 گزارشات سازمانها و آمارهای مربوطه 
-9 آمارهای ملی ،مملکیی ،منطقه ای 
-10 نظریات متخصصين 
WHO-UNICEF -11 آژانسهای معتبر
فواید بررس ی متون 
انتخاب عنوان مناسب  
بیان مسئله و تأمین دلائل آن  
آمار و ارقام پشتیبانی از ضرورت تحقیق  
بیان پیشینه قبلی مطالعه و خلاء موجود  
شناسایی روش و طرح مناسب برای تحقیق  
انتخاب روش و ابزار گرد آوری اطلاعات 
ادامه فواید بررس ی متون 
شناخت متغیرهای موثر در مطالعه و نقش آنها و نحوه کنترل 
تعاریف نظری و عملی برای واژه ها 
تعیین حجم نمونه 
استفاده از روشهای آماری مناسب 
روشهای اجرایی 
گزارش نویس ی
مطالعات اولیه:  
Descriptive : توصیفی  
Analytic : تحلیلی  
مطالعات ثانویه:  
Narrative : روایتی  
systematic : نظام مند  
52
53 
متدولوژی
انواع مطالعات 
)Case Report( گزارش موردي بيمار  
)Case Series( سری هاي بيماران  
)Cross Sectional Studies( مطالع ههاي مقطعي  
)Ecologic Studies( مطالعه هاي اكولوژيك  
)Case Control Studies( مطالعه هاي مورد شاهدي  
)Cohort Studies( مطالعه هاي هم گروهي  
)Experimental Studies( مطالع ههاي تجربي  
)Quasi-Experimental Studies( مطالعه هاي شب هتجربي  
)Clinical Trials( كارآزمايي هاي باليني  
)Community Trials( كارآزمايي هاي جامعه اي  
54
55
• مطالعه مورد شاهدي: 
• مطالعه كوهورت: 
)exposure( مواجهه 
)exposure( مواجهه 
)outcome( پیامد 
)outcome( پیامد 
56
مطالعات مورد شاهدي 
57
مطالعات همگ رو هی 
58
طرح کلی کارآزمایی بالینی 
EC 
SP 
Study 
Group 
Outcome 
No 
Outcome 
Intervention 
R T 
No 
Intervention 
SP = Study Population 
EC = Eligibility Criteria 
R = Randomize intervention 
T = Elapsed time 
59
60 
اهداف و فرضیات
انواع اهداف 
هدفکلی نشان می دهد که در انتهای تحقیق به چه نقطه ای خواهیم رسید. برای  
آنکه غایت و انتهای تحقیق خود را نشان دهیم باید هدف کلی تحقیق خود را به گونه ای 
بنویسیم که قابل سنجشو ارزیابی باشد. 
اهدافجزیی مراحل رسیدن به هدفکلی را نشان می  
دهد. هدفکاربردی بر خلافاهدافقبلی خیلی دقیق و قابل سنجشنیست و سعی می  
کند جنبه های کاربردی موضوع را نشان دهد 
اهداف فرعی سعی می کند نتایج جنبی قابل توجه را نشان دهد و معمولا نتایج تحقیق 
 
در زیر گروهها را تشریح می کند 
61
هدف کلی 
هدف کلی بسیار شبیه به عنوان و گاه 
دقیقا تکرار آن می باشد. بیان جزئیات بیشتر در 
هدفکلی درصورتنیاز توصیه می گردد. 
بعض ی افراد صاحب نظر اصرار دارند که 
حتما هدف کلی و اهداف جزیی با کلمات قابل 
سنجش مانند ”تعیین“ و یا ”مقایسه“ شروع شود. این مورد درباره عنوان تحقیق الزامی 
نیست. 
همچنینضرورت بیان زمان و مکان تحقیق در هدفکلی بیشتر از عنوان است 
62
اهداف جزیی 
مراحل رسیدن به هدف کلی را روشن می کنند. یعنی بیان می کند که چه قدمهایی باید 
برداشته شود تا به هدفکلی برسیم. 
هدف کلی: تعیین رابطه بین سواد علمی با قدرت بیان مدرسان در دانشگاه علوم پزشکی 
سبزوار از دیدگاه دانشجویان در سال 1391 
اهدافجزیی 
تعیین سواد علمی مدرسان از نظر دانشجویان 
تعیین قدرتبیان مدرسان از دیدگاه دانشجویان 
تعیین ارتباطبین سواد و قدرتبیان مدرسان از دیدگاه دانشجویان 
63
هدف کاربردی 
64
اهداف فرعی 
تقسیم اهدافکلی به جزئیات بیشتر، مثلا در سن های مختلف، 
در جنسهای مختلف 
در حقیقت اهداف فرعی همان جداول یا نمودارهایی هستند که 
قرار استدر متن مقاله نهایی یا پایان نامه منتشر شوند 
65
سوالات و فرضیات پژوهش 
سوالات: پرسشهایی هستند که برای رسیدن به اهدافباید پاسخ داده شوند. 
فرضیات: پیشفرضهایی که می توان برای ارتباطبین متغیرها متصور بود. 
66
انواع فرضیات 
فرضیه صفر یا فرضیه خنثی که هر گونه ارتباط بین متغیرها را رد می کند و با علامت 
نمایشداده می شود. H0 
رابطه ای بين مصرف غذاهای آماده و خطر ابتل به سکته قلبی وجود ندارد 
نمایشداده می HA فرضیه مقابل که ارتباط بین متغیرها را تایید می کند و با علامت 
شود. این فرضیه ممکن است دو دامنه باشد و جهت خاص ی را دنبال نکند : مصرف 
غذاهای آماده با خطر ابتل به سکته قلبی رابطه دارد 
یا ممکن استیکدامنه باشد و جهتارتباطرا نیز تعیین کند 
مصرف غذاهای آماده خطر ابتل به سکته قلبی را افزایش می دهد 
67
شیوه نگارش فرضیات و سوالات 
به صورت کلی متن فرضیات و سوالات بسیار شبیه به اهداف جزیی است. تعداد 
فرضیاتو سوالاتنيز برابر تعداد اهدافجزیی خواهد بود. 
به صورت کلی برای اهداف جزیی توصیفی سوال و برای اهداف تحلیلی فرضیه نوشته 
می شود.. بیان مشخص فرضیه مقابل باعث سوگیری نخواهد شد چرا که عدم بیان 
آنچه که محقق فکر می کند درست است مانع اعمال نظر وی نخواهد شد. برای کاهش 
خطر سوگیری باید به متدلوژي تحقیق دقتشود. 
68
69 
روش اجرای طرح
تعیین فعالیتهای 
مهم تحقیق 
اولین قدم در تدوین جدول زمانبندی لیست نمودن فعالیتهای مختلفی است که باید  
در تحقیق انجام شوند. 
در مرحله بعد باید تعیین گردد که هر فعالیت چه میزان زمان خواهد برد و کدام  
فعالیت می تواند موازی و کدام فعالیت می تواند به صورت سری انجام شود. به 
عنوان مثال جمع آوری اطلاعات و ورود اطلاعات به رایانه تا حدود زیادی می توانند 
موازی و همزمان انجام شوند ولی تجزیه و تحلیل اطلاعات یک فعالیت سری است و 
باید بعد از اتمام دو فعالیتقبلیصورتپذیرد.
شیوه مرتب نمودن 
فعالیتها  برای طرحهای ساده :Gantt استفاده از جدول 
برای پروژه های بسیار سنگین و پیچیده که :PERT استفاده از نمودار  
افراد با تخصصهای مختلفباید با هم کار نموده و پروژه را جلو ببرند
نمونه ای از 
جدومدت زما لن پیش بینی گ ماه 1 انماه 2 ت ماه 3 ماه 4 ماه 5 
شده 
فعالیت 
تکمیل نمودن پروپزال 1 
فراهم نمودن مقدمات کار 1 
جمع آوری اطلعات 2 
ورود اطلعات به رایانه 1 
آناليز آماری 1 
نوشتن گزارش 2
73 
هزینه ها
دسته بندی هزینه 
های تحقیق 
هزینه های پرسنلی  
هزینه های خرید خدمات  
هزینه های تجهيزاتی  
هزینه های مواد و وسایل مصرفی  
هزینه های مسافرتها  
هزینه متفرقه 
شیوه نگارش 
برای هر دسته از ههزی زنه ه یا بای ند جهدول جدا هگانه اای نوشت.  
با توجه به قوانین و مقررات موسسه حمایت کننده مالی باید هزینه ها را  
تدوین نمود. 
اگر به هر شکل سعی بر کاهشهزینه های تحقیق است بهتر است ابتدا به  
صورت واقعی هزینه ها نوشته شود و بعد بیان شود به چه دلیل قسمتی از 
هزینه ها به روشهای جایگزین پوششداده خواهد شد.
هزینه های پرسنلی 
باید ساعتکاری هر فرد مشخصگردد.  
باید حق الزحمهساعیی هر فرد تبیين گردد  
• حق الزحمه ساعیی هر فرد 
ا 
معمولا متناسببا مدرکو نوع کار )تخصص ی، نیمه تخصص ی 
و غير تخصص ی( و قوانين و مقرراتموسسه حمایتکننده مادی تعیين می شود. 
• 
ا 
معمولا حق التحقیق برای اعضای هیئت علمی در دانشگاههای کشور، 1:60 دو بند اول 
فیشحقوقی در نظر گرفته می شود
خرید خدمت 
در بسیاری از تحقیقات، انجام آزمایشات، کارهای کامپیوتری و حتی آنالیز آماری  
ممکن است به شکل خرید خدمت صورت گیرد و موسسات و شرکتهایی در قبال 
دریافتوجه این خدمات را ارایه دهند. 
طبیعی است که در صورت خرید خدمت، نباید این موارد در قسمت هزینه های  
پرسنلی نیز آورده شوند.
هزینه های 
برای انجام تحقیق م تمکن جاست هنیاز یبه زخرید اتجهی تزاتی ا یعم از آزمایشگاهی،  
کامپیوتری، و پشتیبانی باشد که باید در جدولی مجزا نوشته شوند. 
البته در بعض ی موارد لازم است مواد مصرفی مانند کیتهای آزمایشگاهی در جدولی  
جداگانه آورده شود و در بعض ی موارد جزیی از جدول تجهیزاتی است. 
به صورت یک اصل کلی در صورت خرید دستگاهها و وسایل غیر مصرفی، بعد از  
اتمام تحقیق مالکیت این وسایل با سازمان حمایت کننده است مگر آنکه در متن 
قرارداد چیز دیگری نوشته شود.
مسافرت ها 
 
معمولا مسافرتها به داخل شهری و بین شهری تقسیم می شوند. 
البته برای بعض ی طرحها در این قسمت ممکن است هزینه یکسفر خا رجی برای  
مثلا شرکتدر کنفرانسبین المللی برای ارایه نتایج نیز آورده ش ود. 
 
معمولا تعداد مسافرتها در هزینه متوسطآنهاضربمی شود.
هزینه های 
متفرقه  
معمولا هزینه های مربوط و نوشت ابزار، پست، تلفن و چیزهایی از این دست در 
این قسمتنوشته می شود. 
باید در این قسمتمالیاتطرح نوشته شده و به کل بودجه طرح اضافه شود  
 
معمولا متناسببا کل بودجه تحقیق هزینه مختصری نیز تحتعنوان غیر قابل پیش 
بینی نوشته شود.
81 
اخلاق در پژوهش

چرا اخلاق در پژوهش؟؟؟؟ 
1. تجرب ه آزم ايش واکس ن تيف وس و م ر چن د ه زار نف ر در اردوگاهه ای آ انه ا در س ال 
1943- های 5 
2. تزريق خون آلوده در مؤسسه روبرت کخ به 40 نفر برای بررس ی آن 
3. انتق ال اش ه ه ای انوف ل از مردایه ا ب ه اردوگاهه ا ب رای درک نح وه انتق ال بيم اری 
مالاريا 
4. وارد ک ردن س نم و شيش ه ب ه زخمه ا و جراح ات ايج اد ش ده ب رای بررس ی اث ر 
سولفوناميد در رفع عفونت
5. مر بسياری از دوقلوها برای بررس ی اثراتژنتيک 
6. تلشآمريکايی ها برای کشفواکسنشيگل و استفاده از آن در افراد عقبافتاده 
7. مر 700 ژاپنی برای تلشژاپنی ها در موردشناختبيماری طاعون 
بر رویسياهپوستان در مورد سيرسيفليس )Tuskegee( 8. بررس ی تاسکجی
افشای فعاليتهای غیراخلاقی پزشکان نازی در پايان جنگ جهانی دوم منشأ 
پيدايش قانون نورنبرگ شد و گردهمايی های بعدی زير تصويب سلسله 
قوانينی را به همراه داشت : 
قانون نورنبر در سال 1947 در 10 بند  
بيانيه هلسينگی در سال 1964 در 32 بند  
در 1982 )cioms( راهنم ای ش ورای ب ين ا لل ی س ازمانهای عل وم پزش کی  
در 21 راهنمای اصلی 
اصلحيه اونيبور در سال 2000  
بازنگری ژنو در سال 2002 
اصول اخلاقی تحقيقات : 
1. احت رام ب ه اف راد : کسببببببب رضببببببايتنامه آگاهانببببببه و درک مببببببورد از هببببببدف و ماهيببببببت، 
خطرات، منافع و ديگر راههای درمان 
2. سود بخش ی : تعادل بین منافع و مضار احتمالی برای افراد مورد مطالعه 
3. ع دالت و انص اف : عبببدم بهبببره ببببرداری از افبببراد محبببروم و عبببدم محروميبببت از سبببود 
بردن
عمده ترين نکات اخلاقی در يک پژوهش : 
1. انتخاب موضوع تحقيق 
2. بيان مسأله 
3. بازنگری مدارک موجود 
4. ارائه هدفها و فرضيات 
5. تهيه طرح و روش شناس ی )متدولوژی( تحقيق 
6. آماده کردن زمينه اجرائی تحقيق 
7. انتخاب نیروی انسانی و نیز مشاوران 
8. مديريت، نظارت و ارزشيابی طرح 
9. جمع آوری و تجزيه و تحليل دستاوردها 
10 . استفاده از نتايج و توزيع آنها
عناصر اصلی بررس ی اخلاقی : 
1. مبانی علمی 
2. محقق 
3. شرکت کنندگان
وظايف اصلی کميته های اخلاق : 
Protection 
محافظت از حقوق، رفاه و سلامت داوطلبان انسانی از هر گونه خطر روحی يا روانی  
طی مراحل مختلفتحقيق 
محافظتاز حقوق مشروع محققین در انجام پژوهش  
محافظتاز اعتبار دانشگاه/بيمارستان محل پژوهشيا حاميان مالی پروژه  
Advice 
ارائه مشاوره و راهنمايی لازم در مواردی که ممکن است پروژه برای شرکت کنندگان يا  
جامعه وسيعتر با خطراتيا تهاجماتی همراه باشد.
وظايف اصلی کميته های اخلاق : 
Education 
افزايشدانشو آگاهی ها در مورد مسائل اخلاقی و قوانین و راهکارها  
Research Quality 
برای اخلاقی بودن يکپژوهش، پروژه بايستی از لحاظعلمی قابل پذيرشباشد.  
Conciliation 
رفع اختلافاتو ايجاد وفاق مابین محققین و شرکتکنندگان 
بررس ی اخلاقی شرکت کنندگان : 
آيا نحوه جمع آوری نمونه ها يا جلبشرکتکنندگان منصفانه بوده است.  
آيا حقوق گروههای آسيبپذير مورد توجه ويژه قرار گرفته است.  
نسبتفوايد بالقوه پژوهشبا خطراتآن معقول بنظر می رسد.  
آيا استانداردهای رضايتداوطلبانه و آگاهانه لحاظشده است.  
محافظت لازم در مورد محرمانه ماندن اطلاعات و حفظ رازداری صورت خواهد  
گرفت.
92 
محدودیتهای تحقیق
محدوديت هاي تحقيق 
محدوديت هاي تحقيق آن دسته از عواملي هستند كه در مسیرجمع  
آوري اطلاعات و كسبنتايج مطلوبمانع ايجاد مي كند. 
• محدوديتهاي در اختيار محقق 
• محدوديتهاي خارج از اختيار تحقيق
94 
ابزار اندازه گیری
ابزار اندازهگيري در تحقيق 
پرسشنامه  
مصاحبه  
مشاهده 
پرسشنامه 
Questionnaire
روشهاي گردآوري اطلعات 
مصاحبه مشاهده 
پرسشنامه 
بررس ي 
مدارك و اسناد
پرسشنامه 
تعري ف: پرسش نامه مجموع هاي از س والهاس ت ک ه پاس خ 
دهنده با ملحظه آنها پاسخ لازم را ارائه ميکند. 
اص ول کل ي تنظ يم پرسش نامه: داراي اه داف و 
سوالهاي تحقيق, جذاب بودن براي پاسخگو, کوتاه و حاوي کليه 
اطلعات مورد نياز تحقيق
پرسشنامه 
م 
ا 
پرسش نامه مجموع ه اي اس ت از س ئوالات كتب ي و غالب ا بتن ي 
بر گزينه هاي مشخص كه پاسخ دهن ده جوایه اي خ ود را ب ر آن 
درج مي كند.
موارد استفاده 
در مواردي كه از راه مشاهده يا مصاحبه نتوانيم حقايق و اطلعات مور د 
نياز را بدست آوريم و يا اگر هم اطلعاتي بدست آمدني باشد پردامنه و 
وسيع و همه جانبه نباشند و يا زماني مورد استفاده قرار م يگيرد كه منابع 
لازم براي كسب اطلعات در دسترس نباشند و ما ناگزير باشيم از طريق 
پرسشاز افراد بصير در آن راه گام برداريم. 
همچن ين پرسش نامه در م وردي بك ار م يرود ك ه محق ق بخواه د نظ ر جمع ي را 
در م ورد مس أله اي بدس ت آورد. ط رز تلق ي م ردم را از ي ك مس أله بدان د، 
فلسفهاي را جستجو كند، از دي دگاه مثب ت و منف ي م ردم نس بت ب ه ام ري س ر 
در آورد.
مزاياي پرسشنامه 
از نظر تعداد سئوالات و دامنه آن انعطافپذيري بيشتري نس بت ب ه  
مصاحبه دارد. 
از طري ق آن ب ا گ روه وس يعت ري در داخ ل و خ ارج جامع ه م يت وان  
تماس گرفت و اطلعات وس يع و قاب ل اعتم ادتري را م يت وان بدس ت 
آورد. 
سرعت عمل، هزينه پ ايين، س ادگي و آس اني اج را، همانن دي س يالات  
ب راي هم ه، مش خصت ر ب ودن ح د و م رز س ئوالات، آس اني اس تخراج 
مطالب و ارزيابي باع ث آن م يش ود ك ه از اي ن ش يوه بيش تر اس تفاده 
شود.
محدوديتهاي پرسشنامه 
مطل ق ب ودن ه ر س ئوال, ع دم امك ان توض ي ، ع دم رابط ه  
رواني بين پرسشگر و پاسخگو. 
 مبتني بودن پاسخ ها بر محافظه كاري، راز داري
پرسشنامه 
حضوري 
اسیي 
الکترونيکي
104
105 
با آرزوی 
موفقیت و 
شادی

93 7-4- final- proposal writing

  • 1.
    1 بسم اللهالرحمن الرحیم
  • 2.
    2 کارگاه آموزشی پروپوزال نویس ی دکتر مسعود شهابیان برگزار کننده: موسسه ضامن س لمیی
  • 3.
    معناي تحقيق تحقيقبه روشعلمي: مجموعه مقررات و قواعدي که چگونگي جستجو براي يافتن حقايق مربوط به يکموضوع را نشان مي دهد. تحقيق: عملي منظم است که در نتيجه آن پاسخ هائي براي سوالات مندرج در موضوع تحقيق بدستخواهد آمد .  Research : systematic investigation to establish facts 3
  • 4.
    يک سوال علمي نمونه يک پاسخ علمي جمعيت
  • 5.
  • 6.
    جلب منابع اعتبارییا خدماتی از سازمان های ذینفع؛ کسب مجوز لازم از سازمان های نظارتی؛ در نظر گرفتن تمامی جنبه های اجرایی که ممکن استقبل از نگارش برای ما مبهم باشد.
  • 8.
    مراحل انجام یکتحقیق علمی انتخاب موضوع  بیان مساله  مروری بر متون  اهداف، فرضیات و سوالات  تبیین و تعریف متغیرها  نوع و روش مطالعه  جامعه پژوهش و حجم نمونه  روش نمونه گیری  ابزار گردآوری داده ها  پایایی و روایی ابزار گردآوری  • محدودیتها و مشکلات • ملاحظاتاخلاقی • جدول گانتاجرایی • منبع نویس ی • بودجه بندی تصویبطرح پژوهش ی  اجرا  تجزیه و تحلیل داده ها  ارائه گزارشنهایی طرح  8
  • 9.
    9 Research Stages(A Framework) APPLICATION Interpretation and Report Preparation DATA ANALYSIS DATA COLLECTION Secondary SAMPLE DESIGN RESEARCH DESIGN Primary Data Data PROBLEM DEFINITION (Decision Uncertainty)
  • 10.
  • 11.
    معیارهای انتخاب عنوان معیارهای اساس ی معیارهای جنبی ملحظات اخلقی با صرفه بودن عنوان مناسبت تناسب زمانی قابلیت اجرا اجتناب از دوباره کاری وسعت شد ت عدم وجود نتایج کافی شرایط جغرافیایی شرایط زمانی منابع انسانی امکانات منابع مالی
  • 12.
    )WHO معيارها براياولويت بندي)معيار مناسبت  اجتناب از دوباره کاري  قابليتاجرا  مقبوليت سياس ی  هزينه– فايده  فوريتنياز به داده ها  ملاحظاتاخلاقی  از کلماتکوتاه، رسا و در حد امکان از يکزبان استفاده شود.  عبارت گويا باشد و گيج کننده نباشد. از اختصارات که ممکن استمخففعبارات مختلفي باشند پرهيز شود.  در تحقيقات توصيفي بيان مکان و زمان تحقيق در عنوانضرورتدارد.  در عنوان دقيقا" آنچه محقق بدنبال تعيين آن استبيان شود.  سعي شود دامنه تحقيق محدود در نظر گرفته شود.  عنوان را غير سوالي مطرح نمائيد.  از کلماتمناسبو مطلوب استفاده شود.  12 خصوصیات یک عنوان تحقيق خوب
  • 13.
  • 14.
    مراحل تفضيلي اجرايطرح تحقيق علمي -1 انتخاب موضوع تحقيق -2 بيان مسئله 3- پيشينة تحقيق -4 بيان گزاره هاي مسئله )هدف / فرضيه / سوال ها( -5 مشخص كردن متغيرها و مقياس سنجش آنها -6 تعيين ابزار اندازه گيري -7 مشخص كردن جامعة مورد بررس ي، نمونه و حجم نمونه -8 انتخاب روش تحقيق -9 گردآوري داده ها -10 تنظيم و تلخيص داده ها -11 تحليل داده ها و نتيجه گيري -12 تدوين گزارش و اشاعة يافته ها
  • 15.
    مراحل تد وينو اجراي يک طرح پژوهش ي انتخاب موضوع تحقيق شناسايي و بيان مسئله گزارههاي مسئله و نحوه بيان آنها اول ين مرحل ه در ت د وين و اج راي ي ک ط رح پژوهش ي است. عرض ه ش واهدي دال ب ر وج ود مس ئله توسط پژوهشگر ميباشد بخشه اي ي ک مطالع ه ح اوي ي ک بي ان کل ي، اهمي ت مس ئله و گ زارهه اي خ ا مس ئله تحقيق است
  • 16.
    شرايط انتخاب موضوع 1 علقة پژوهشگر 2 بديع بودن 3 پژوهش پذير بودن 4 اهميت و اولويت 5 توانايي پژوهشگر 6 منابع مادي 7 منابع اطلعاتي 8 به صرفه بودن
  • 17.
    شرايط تدوين موضوعتحقيق موضوع به صورت يك جمله مثبت خبري؛ عدم استفاده از كلمات زائدي بدون نقش و باري در تحقيق؛ آزمون پذير مطرح شدن موضوع؛ ريشه داشتن در علم مربوطه؛ محدود بودن موضوع تحقيق)ماهيیي/زماني/مكاني/جامعه آماري (
  • 18.
    منابع و مراجعموجود براي انتخاب موضوع تحقيق 1 . استفاده از تجارب شخص ي و فردي محقق؛ 2. استنتاج از نظريه ها و فرضيات موجود و مطرح؛ 3. استفاده از متون مربوط به موضوع تحقيق؛
  • 19.
    ارتباط بین عنوان، بررس ی متون و بیان مساله عنوان بیان مساله بررس ی متون
  • 20.
  • 21.
  • 22.
  • 23.
    چرا به بیانمسئله نیاز داریم؟ به خود و خواننده تحقیق نشان دهیم که چرا تحقیق مان مهم است؟  ابعاد تحقیق را روشن کنیم.  خلاهای علمی موجود در آن زمینه را پر رنگ نمودن و هنرمندانه نشان دهیم که نتایج  تحقیق مان چگونه در پاسخ به خلاهای موجود می تواند موثر باشد. کلماتو واژه های تخصص ی و یا خاصدر تحقیق خود را بیان نماییم.  23
  • 24.
    بيان مساله تحقيق اطلعاتزمينه اي توصيفدقيق مسأله - نحوه بروز يا وقوع - وسعتو شدت - عوامل دخيل در بروز مسأله - نحوه برخورد فعلي با مشكل فوايد پژوهش - چه نتايجي از حل مشكل انتظار مي رود. 24
  • 25.
    ) خصوصیات بیانمساله ) 1 کوتاه و مختصر و مفید بودن، گاه بیان می شود که حداکثر کلمه باشد؛ اگرچه 700  واقعا نوشتن بیان مساله در این اندازه برای بسیاری از موضوعات تقریبا غیر ممکن 25 است. همبستگی و انسجام مطالب در بیان مساله بسیار مهم است. پراکنده گویی و عدم  وجود ارتباط منطقی بین قسمت های مختلف بیان مساله امری بسیار رایج است. زمانی می توان بیان نمود که انسجام کافی وجود دارد که حذف و یا جابجایی حیی یکپاراگرافباعثدشوار شدن درکمطالبشود.
  • 26.
    26 ) خصوصیاتبیان مساله ) 2 • بیان مساله خوب از یک کل شروع شده و به تدریج به جزئیات می پردازد. شروع از یککل باعثجذابیتبیشتر متن و جلببهتر توجه می شود. • استفاده از منابع و مستندات باید در راستای تبیین بهتر و دقیقتر موضوع و برای نشان دادن اهمیت کار باشد و نشان دهد که موضوع مورد پژوهشچه خلا علمی را پر خواهد نمود. استفاده زیاد از منابع توصیه نمی شود. همچنین انشای روان بیان مساله نباید تحت تاثیر منابع قرار گرفته و به نظر برسد که متن دارای گسست های معنایی و انشایی است.
  • 27.
    ) خصوصیات بیانمساله ) 3  حتما باید کلمات و مصادیق جدیدی که در منشور تحقیق زیاد مورد استفاده قرار می گیرد و یا کلماتی که اختصاصا شما برای تحقیق خود ساخته اید را در بیان مساله وارد نمایید. پاراگراف آخر بیان مساله باید روشن و دقیق هدف عالی و نهایی تحقیق را بیان نماید.  البته ممکن است این پاراگرافشباهت زیادی با هدفکاربردی تحقیق بیابد که ایرادی ندارد ولی شما در این پاراگراف فضای بیشتری دارید تا هدف را در قالب عبارات و جملاتمبسوطتری بیان نمایید. 27
  • 28.
    در بیان مسالهنباید: 28 فرافکنی زیاد و ادعاهای بزرگداشته باشید.  به شکل تمسخرآمیزی نتایج تحقیقاتدیگران را زیر سوال ببرید.  سالادی از جملات و عباراتعلمی را ردیفنمایید.  از نتایج و نوشته های دیگران کپی برداری نمایید. 
  • 29.
    1. مقدمه 2.ويژگي هاي مسأله 3. ابعاد يا گستردگي مسأله 4. محيط مسأله 5. عوامل احتمالي بروز مسأله 6. نتايج حل مسأله 7. اهميت و ضرورت حل مسأله 8. پيامدهاي ناش ي از عدم حل مسأله 9. چگونگي حل مسأله
  • 30.
    بیان مسأله زمانیکامل است که به سؤالات زیر پاسخ دهد: 1. موضوع چیست و چه چیز باید مطالعه شود؟ ) تعریف موضوع، اطلاعات، میزان و شدت مشکل، پیامدهای آن( 2. علت انتخاب موضوع چیست؟ ) اهمیت و ضرورت ( 3. نتایج آن چه فایده ای دارد؟ )فواید( 4. چه اطلاعاتی هم اکنون در دسترس است؟ )چه مطالعاتی انجام شده است( 5. در صورتی که مطالعه مشابه ای انجام شده است چرا شما می خواهید تکرار کنید؟ 30
  • 31.
    تجزيه و تحليلمساله • روش هاي نموداري شناسايي عوامل ايجاد كننده مسأله عبارتند از: 31 – شبكه عليت – نمودار استخوان ماهي – نمودار ششكلمه اي
  • 32.
    شش کلمه استفهام who? ؟ که  when? ؟ کي  where? ؟ کجا  How? ؟ چگونه  what? ؟ چي  why? ؟ چرا  32
  • 33.
    زمان آموزش نقشدوره تکميلي در ارتقاء کيفي کارکنان سن جنس رسته شغل تحصيلت .... خوابگاه تغذيه فوق برنامه .... سخنراني بحث گروهي نمايش ... کلسها سمعي و بصري جزوات .... 33
  • 34.
    ساکنين امکانات رفاهينحوه تغذيه عوامل جمعيت شناس ي مسافت تا دانشگاه نوع مدیریت رضايت از خوابگاه دانشجويي 34
  • 35.
    نمودار تج زيهو تحليل موضوع )شبکه عليت( معلول علت علت علت علت علت علت فرعي علت فرعي علت فرعي 35
  • 37.
  • 38.
    38 پژوهش بنیادییا کاربردی
  • 39.
  • 40.
  • 41.
  • 42.
    متغیرآماری هر ویژگییا صفت مورد مطالعه که از یک فرد به فرد دیگر تغییر می کند را متغیر آماری گویند. مشاهده یا داده: مقدار یا اندازه متغیر را مشاهده یا داده می نامند. انواع متغیرها: کیفی ، کمی 42
  • 43.
    انواع مقیاس ها: مقیاس اسمی: این مقیاستنها برای شناسایی افراد یا مکان ها به کار می رود و افراد ،موضوعات یا ویژگی ها را در دو مقوله یا بیشتر طبقه بندی می کند و اعضای هر طبقهصفاتمشترکدارند. مقیاس ترتیبی: این مقیاس برتری را بیان کرده وموضوعات را براساسدرجه دار بودن یا نبودن صفت مورد نظر اندازه گی ری می کند.از بالاترین تا پایین ترین. 43
  • 44.
    مقیاس فاصلهای:ویژگی هاییشبیه مقیاس های اسمی و ترتیبی دارد، فواصل از پیشتعیین شده اند.دراین مقیاسصفر مطلق وجود ندا رد. مقیاسنسبتی:بالاترین دقیق ترین مقیاس است.خصوصیات سایر مقیاسها را داراستو ازصفر مطلق نیز برخوردار است. 44
  • 45.
  • 46.
    مزایای بررس یمتون .... جلوگيری از دوباره کاری  دستیابی به یافته های دیگران  آشنایی با روش کار دیگران  تامين دلائل علمی جهت مطالعه فوق 
  • 47.
    منابع اطلعاتی 47 منابع منتشر شده :  -1 منابع غير مرجع -2 منابع مرجع )در کتابخانه موجودند( ادواری )بطور دوره ای ماه به ماه .....(  غير ادواری )یکبار چاپ شده و در چاپ بعدی تجدید نظر  TEXT BOOK) می شود منابع منتشر نشده :  -1 نتیجه پایان نامه ها -2 عقاید صاحب نظران
  • 48.
    منابع مفید برایبررس ی متون -1 کتب موجود در کتابخانه مربوط به نشریات یا کتابشناس ی INDEX-2 -3 چکیده ها و خل صه ها MEDLINE وSID -4 دیتا بانکهای فارس ی یا انگلیس ی مانند -5 فهرست منابع انتهای کتب یا مقالات -6 پایان نامه ها و منابع آن -7 روزنامه ها و مجلت غير علمی منابع مورد استفاده می توانند: -8 گزارشات سازمانها و آمارهای مربوطه -9 آمارهای ملی ،مملکیی ،منطقه ای -10 نظریات متخصصين WHO-UNICEF -11 آژانسهای معتبر
  • 49.
    فواید بررس یمتون انتخاب عنوان مناسب  بیان مسئله و تأمین دلائل آن  آمار و ارقام پشتیبانی از ضرورت تحقیق  بیان پیشینه قبلی مطالعه و خلاء موجود  شناسایی روش و طرح مناسب برای تحقیق  انتخاب روش و ابزار گرد آوری اطلاعات 
  • 50.
    ادامه فواید بررسی متون شناخت متغیرهای موثر در مطالعه و نقش آنها و نحوه کنترل تعاریف نظری و عملی برای واژه ها تعیین حجم نمونه استفاده از روشهای آماری مناسب روشهای اجرایی گزارش نویس ی
  • 52.
    مطالعات اولیه:  Descriptive : توصیفی  Analytic : تحلیلی  مطالعات ثانویه:  Narrative : روایتی  systematic : نظام مند  52
  • 53.
  • 54.
    انواع مطالعات )CaseReport( گزارش موردي بيمار  )Case Series( سری هاي بيماران  )Cross Sectional Studies( مطالع ههاي مقطعي  )Ecologic Studies( مطالعه هاي اكولوژيك  )Case Control Studies( مطالعه هاي مورد شاهدي  )Cohort Studies( مطالعه هاي هم گروهي  )Experimental Studies( مطالع ههاي تجربي  )Quasi-Experimental Studies( مطالعه هاي شب هتجربي  )Clinical Trials( كارآزمايي هاي باليني  )Community Trials( كارآزمايي هاي جامعه اي  54
  • 55.
  • 56.
    • مطالعه موردشاهدي: • مطالعه كوهورت: )exposure( مواجهه )exposure( مواجهه )outcome( پیامد )outcome( پیامد 56
  • 57.
  • 58.
  • 59.
    طرح کلی کارآزماییبالینی EC SP Study Group Outcome No Outcome Intervention R T No Intervention SP = Study Population EC = Eligibility Criteria R = Randomize intervention T = Elapsed time 59
  • 60.
    60 اهداف وفرضیات
  • 61.
    انواع اهداف هدفکلینشان می دهد که در انتهای تحقیق به چه نقطه ای خواهیم رسید. برای  آنکه غایت و انتهای تحقیق خود را نشان دهیم باید هدف کلی تحقیق خود را به گونه ای بنویسیم که قابل سنجشو ارزیابی باشد. اهدافجزیی مراحل رسیدن به هدفکلی را نشان می  دهد. هدفکاربردی بر خلافاهدافقبلی خیلی دقیق و قابل سنجشنیست و سعی می  کند جنبه های کاربردی موضوع را نشان دهد اهداف فرعی سعی می کند نتایج جنبی قابل توجه را نشان دهد و معمولا نتایج تحقیق  در زیر گروهها را تشریح می کند 61
  • 62.
    هدف کلی هدفکلی بسیار شبیه به عنوان و گاه دقیقا تکرار آن می باشد. بیان جزئیات بیشتر در هدفکلی درصورتنیاز توصیه می گردد. بعض ی افراد صاحب نظر اصرار دارند که حتما هدف کلی و اهداف جزیی با کلمات قابل سنجش مانند ”تعیین“ و یا ”مقایسه“ شروع شود. این مورد درباره عنوان تحقیق الزامی نیست. همچنینضرورت بیان زمان و مکان تحقیق در هدفکلی بیشتر از عنوان است 62
  • 63.
    اهداف جزیی مراحلرسیدن به هدف کلی را روشن می کنند. یعنی بیان می کند که چه قدمهایی باید برداشته شود تا به هدفکلی برسیم. هدف کلی: تعیین رابطه بین سواد علمی با قدرت بیان مدرسان در دانشگاه علوم پزشکی سبزوار از دیدگاه دانشجویان در سال 1391 اهدافجزیی تعیین سواد علمی مدرسان از نظر دانشجویان تعیین قدرتبیان مدرسان از دیدگاه دانشجویان تعیین ارتباطبین سواد و قدرتبیان مدرسان از دیدگاه دانشجویان 63
  • 64.
  • 65.
    اهداف فرعی تقسیماهدافکلی به جزئیات بیشتر، مثلا در سن های مختلف، در جنسهای مختلف در حقیقت اهداف فرعی همان جداول یا نمودارهایی هستند که قرار استدر متن مقاله نهایی یا پایان نامه منتشر شوند 65
  • 66.
    سوالات و فرضیاتپژوهش سوالات: پرسشهایی هستند که برای رسیدن به اهدافباید پاسخ داده شوند. فرضیات: پیشفرضهایی که می توان برای ارتباطبین متغیرها متصور بود. 66
  • 67.
    انواع فرضیات فرضیهصفر یا فرضیه خنثی که هر گونه ارتباط بین متغیرها را رد می کند و با علامت نمایشداده می شود. H0 رابطه ای بين مصرف غذاهای آماده و خطر ابتل به سکته قلبی وجود ندارد نمایشداده می HA فرضیه مقابل که ارتباط بین متغیرها را تایید می کند و با علامت شود. این فرضیه ممکن است دو دامنه باشد و جهت خاص ی را دنبال نکند : مصرف غذاهای آماده با خطر ابتل به سکته قلبی رابطه دارد یا ممکن استیکدامنه باشد و جهتارتباطرا نیز تعیین کند مصرف غذاهای آماده خطر ابتل به سکته قلبی را افزایش می دهد 67
  • 68.
    شیوه نگارش فرضیاتو سوالات به صورت کلی متن فرضیات و سوالات بسیار شبیه به اهداف جزیی است. تعداد فرضیاتو سوالاتنيز برابر تعداد اهدافجزیی خواهد بود. به صورت کلی برای اهداف جزیی توصیفی سوال و برای اهداف تحلیلی فرضیه نوشته می شود.. بیان مشخص فرضیه مقابل باعث سوگیری نخواهد شد چرا که عدم بیان آنچه که محقق فکر می کند درست است مانع اعمال نظر وی نخواهد شد. برای کاهش خطر سوگیری باید به متدلوژي تحقیق دقتشود. 68
  • 69.
  • 70.
    تعیین فعالیتهای مهمتحقیق اولین قدم در تدوین جدول زمانبندی لیست نمودن فعالیتهای مختلفی است که باید  در تحقیق انجام شوند. در مرحله بعد باید تعیین گردد که هر فعالیت چه میزان زمان خواهد برد و کدام  فعالیت می تواند موازی و کدام فعالیت می تواند به صورت سری انجام شود. به عنوان مثال جمع آوری اطلاعات و ورود اطلاعات به رایانه تا حدود زیادی می توانند موازی و همزمان انجام شوند ولی تجزیه و تحلیل اطلاعات یک فعالیت سری است و باید بعد از اتمام دو فعالیتقبلیصورتپذیرد.
  • 71.
    شیوه مرتب نمودن فعالیتها  برای طرحهای ساده :Gantt استفاده از جدول برای پروژه های بسیار سنگین و پیچیده که :PERT استفاده از نمودار  افراد با تخصصهای مختلفباید با هم کار نموده و پروژه را جلو ببرند
  • 72.
    نمونه ای از جدومدت زما لن پیش بینی گ ماه 1 انماه 2 ت ماه 3 ماه 4 ماه 5 شده فعالیت تکمیل نمودن پروپزال 1 فراهم نمودن مقدمات کار 1 جمع آوری اطلعات 2 ورود اطلعات به رایانه 1 آناليز آماری 1 نوشتن گزارش 2
  • 73.
  • 74.
    دسته بندی هزینه های تحقیق هزینه های پرسنلی  هزینه های خرید خدمات  هزینه های تجهيزاتی  هزینه های مواد و وسایل مصرفی  هزینه های مسافرتها  هزینه متفرقه 
  • 75.
    شیوه نگارش برایهر دسته از ههزی زنه ه یا بای ند جهدول جدا هگانه اای نوشت.  با توجه به قوانین و مقررات موسسه حمایت کننده مالی باید هزینه ها را  تدوین نمود. اگر به هر شکل سعی بر کاهشهزینه های تحقیق است بهتر است ابتدا به  صورت واقعی هزینه ها نوشته شود و بعد بیان شود به چه دلیل قسمتی از هزینه ها به روشهای جایگزین پوششداده خواهد شد.
  • 76.
    هزینه های پرسنلی باید ساعتکاری هر فرد مشخصگردد.  باید حق الزحمهساعیی هر فرد تبیين گردد  • حق الزحمه ساعیی هر فرد ا معمولا متناسببا مدرکو نوع کار )تخصص ی، نیمه تخصص ی و غير تخصص ی( و قوانين و مقرراتموسسه حمایتکننده مادی تعیين می شود. • ا معمولا حق التحقیق برای اعضای هیئت علمی در دانشگاههای کشور، 1:60 دو بند اول فیشحقوقی در نظر گرفته می شود
  • 77.
    خرید خدمت دربسیاری از تحقیقات، انجام آزمایشات، کارهای کامپیوتری و حتی آنالیز آماری  ممکن است به شکل خرید خدمت صورت گیرد و موسسات و شرکتهایی در قبال دریافتوجه این خدمات را ارایه دهند. طبیعی است که در صورت خرید خدمت، نباید این موارد در قسمت هزینه های  پرسنلی نیز آورده شوند.
  • 78.
    هزینه های برایانجام تحقیق م تمکن جاست هنیاز یبه زخرید اتجهی تزاتی ا یعم از آزمایشگاهی،  کامپیوتری، و پشتیبانی باشد که باید در جدولی مجزا نوشته شوند. البته در بعض ی موارد لازم است مواد مصرفی مانند کیتهای آزمایشگاهی در جدولی  جداگانه آورده شود و در بعض ی موارد جزیی از جدول تجهیزاتی است. به صورت یک اصل کلی در صورت خرید دستگاهها و وسایل غیر مصرفی، بعد از  اتمام تحقیق مالکیت این وسایل با سازمان حمایت کننده است مگر آنکه در متن قرارداد چیز دیگری نوشته شود.
  • 79.
    مسافرت ها  معمولا مسافرتها به داخل شهری و بین شهری تقسیم می شوند. البته برای بعض ی طرحها در این قسمت ممکن است هزینه یکسفر خا رجی برای  مثلا شرکتدر کنفرانسبین المللی برای ارایه نتایج نیز آورده ش ود.  معمولا تعداد مسافرتها در هزینه متوسطآنهاضربمی شود.
  • 80.
    هزینه های متفرقه معمولا هزینه های مربوط و نوشت ابزار، پست، تلفن و چیزهایی از این دست در این قسمتنوشته می شود. باید در این قسمتمالیاتطرح نوشته شده و به کل بودجه طرح اضافه شود   معمولا متناسببا کل بودجه تحقیق هزینه مختصری نیز تحتعنوان غیر قابل پیش بینی نوشته شود.
  • 81.
  • 82.
  • 83.
    چرا اخلاق درپژوهش؟؟؟؟ 1. تجرب ه آزم ايش واکس ن تيف وس و م ر چن د ه زار نف ر در اردوگاهه ای آ انه ا در س ال 1943- های 5 2. تزريق خون آلوده در مؤسسه روبرت کخ به 40 نفر برای بررس ی آن 3. انتق ال اش ه ه ای انوف ل از مردایه ا ب ه اردوگاهه ا ب رای درک نح وه انتق ال بيم اری مالاريا 4. وارد ک ردن س نم و شيش ه ب ه زخمه ا و جراح ات ايج اد ش ده ب رای بررس ی اث ر سولفوناميد در رفع عفونت
  • 84.
    5. مر بسياریاز دوقلوها برای بررس ی اثراتژنتيک 6. تلشآمريکايی ها برای کشفواکسنشيگل و استفاده از آن در افراد عقبافتاده 7. مر 700 ژاپنی برای تلشژاپنی ها در موردشناختبيماری طاعون بر رویسياهپوستان در مورد سيرسيفليس )Tuskegee( 8. بررس ی تاسکجی
  • 85.
    افشای فعاليتهای غیراخلاقیپزشکان نازی در پايان جنگ جهانی دوم منشأ پيدايش قانون نورنبرگ شد و گردهمايی های بعدی زير تصويب سلسله قوانينی را به همراه داشت : قانون نورنبر در سال 1947 در 10 بند  بيانيه هلسينگی در سال 1964 در 32 بند  در 1982 )cioms( راهنم ای ش ورای ب ين ا لل ی س ازمانهای عل وم پزش کی  در 21 راهنمای اصلی اصلحيه اونيبور در سال 2000  بازنگری ژنو در سال 2002 
  • 86.
    اصول اخلاقی تحقيقات: 1. احت رام ب ه اف راد : کسببببببب رضببببببايتنامه آگاهانببببببه و درک مببببببورد از هببببببدف و ماهيببببببت، خطرات، منافع و ديگر راههای درمان 2. سود بخش ی : تعادل بین منافع و مضار احتمالی برای افراد مورد مطالعه 3. ع دالت و انص اف : عبببدم بهبببره ببببرداری از افبببراد محبببروم و عبببدم محروميبببت از سبببود بردن
  • 87.
    عمده ترين نکاتاخلاقی در يک پژوهش : 1. انتخاب موضوع تحقيق 2. بيان مسأله 3. بازنگری مدارک موجود 4. ارائه هدفها و فرضيات 5. تهيه طرح و روش شناس ی )متدولوژی( تحقيق 6. آماده کردن زمينه اجرائی تحقيق 7. انتخاب نیروی انسانی و نیز مشاوران 8. مديريت، نظارت و ارزشيابی طرح 9. جمع آوری و تجزيه و تحليل دستاوردها 10 . استفاده از نتايج و توزيع آنها
  • 88.
    عناصر اصلی بررسی اخلاقی : 1. مبانی علمی 2. محقق 3. شرکت کنندگان
  • 89.
    وظايف اصلی کميتههای اخلاق : Protection محافظت از حقوق، رفاه و سلامت داوطلبان انسانی از هر گونه خطر روحی يا روانی  طی مراحل مختلفتحقيق محافظتاز حقوق مشروع محققین در انجام پژوهش  محافظتاز اعتبار دانشگاه/بيمارستان محل پژوهشيا حاميان مالی پروژه  Advice ارائه مشاوره و راهنمايی لازم در مواردی که ممکن است پروژه برای شرکت کنندگان يا  جامعه وسيعتر با خطراتيا تهاجماتی همراه باشد.
  • 90.
    وظايف اصلی کميتههای اخلاق : Education افزايشدانشو آگاهی ها در مورد مسائل اخلاقی و قوانین و راهکارها  Research Quality برای اخلاقی بودن يکپژوهش، پروژه بايستی از لحاظعلمی قابل پذيرشباشد.  Conciliation رفع اختلافاتو ايجاد وفاق مابین محققین و شرکتکنندگان 
  • 91.
    بررس ی اخلاقیشرکت کنندگان : آيا نحوه جمع آوری نمونه ها يا جلبشرکتکنندگان منصفانه بوده است.  آيا حقوق گروههای آسيبپذير مورد توجه ويژه قرار گرفته است.  نسبتفوايد بالقوه پژوهشبا خطراتآن معقول بنظر می رسد.  آيا استانداردهای رضايتداوطلبانه و آگاهانه لحاظشده است.  محافظت لازم در مورد محرمانه ماندن اطلاعات و حفظ رازداری صورت خواهد  گرفت.
  • 92.
  • 93.
    محدوديت هاي تحقيق محدوديت هاي تحقيق آن دسته از عواملي هستند كه در مسیرجمع  آوري اطلاعات و كسبنتايج مطلوبمانع ايجاد مي كند. • محدوديتهاي در اختيار محقق • محدوديتهاي خارج از اختيار تحقيق
  • 94.
  • 95.
    ابزار اندازهگيري درتحقيق پرسشنامه  مصاحبه  مشاهده 
  • 96.
  • 97.
    روشهاي گردآوري اطلعات مصاحبه مشاهده پرسشنامه بررس ي مدارك و اسناد
  • 98.
    پرسشنامه تعري ف:پرسش نامه مجموع هاي از س والهاس ت ک ه پاس خ دهنده با ملحظه آنها پاسخ لازم را ارائه ميکند. اص ول کل ي تنظ يم پرسش نامه: داراي اه داف و سوالهاي تحقيق, جذاب بودن براي پاسخگو, کوتاه و حاوي کليه اطلعات مورد نياز تحقيق
  • 99.
    پرسشنامه م ا پرسش نامه مجموع ه اي اس ت از س ئوالات كتب ي و غالب ا بتن ي بر گزينه هاي مشخص كه پاسخ دهن ده جوایه اي خ ود را ب ر آن درج مي كند.
  • 100.
    موارد استفاده درمواردي كه از راه مشاهده يا مصاحبه نتوانيم حقايق و اطلعات مور د نياز را بدست آوريم و يا اگر هم اطلعاتي بدست آمدني باشد پردامنه و وسيع و همه جانبه نباشند و يا زماني مورد استفاده قرار م يگيرد كه منابع لازم براي كسب اطلعات در دسترس نباشند و ما ناگزير باشيم از طريق پرسشاز افراد بصير در آن راه گام برداريم. همچن ين پرسش نامه در م وردي بك ار م يرود ك ه محق ق بخواه د نظ ر جمع ي را در م ورد مس أله اي بدس ت آورد. ط رز تلق ي م ردم را از ي ك مس أله بدان د، فلسفهاي را جستجو كند، از دي دگاه مثب ت و منف ي م ردم نس بت ب ه ام ري س ر در آورد.
  • 101.
    مزاياي پرسشنامه ازنظر تعداد سئوالات و دامنه آن انعطافپذيري بيشتري نس بت ب ه  مصاحبه دارد. از طري ق آن ب ا گ روه وس يعت ري در داخ ل و خ ارج جامع ه م يت وان  تماس گرفت و اطلعات وس يع و قاب ل اعتم ادتري را م يت وان بدس ت آورد. سرعت عمل، هزينه پ ايين، س ادگي و آس اني اج را، همانن دي س يالات  ب راي هم ه، مش خصت ر ب ودن ح د و م رز س ئوالات، آس اني اس تخراج مطالب و ارزيابي باع ث آن م يش ود ك ه از اي ن ش يوه بيش تر اس تفاده شود.
  • 102.
    محدوديتهاي پرسشنامه مطلق ب ودن ه ر س ئوال, ع دم امك ان توض ي ، ع دم رابط ه  رواني بين پرسشگر و پاسخگو.  مبتني بودن پاسخ ها بر محافظه كاري، راز داري
  • 103.
  • 104.
  • 105.
    105 با آرزوی موفقیت و شادی