Θέματα Νεοελληνικής Ιστορίας, Γ’ Λυκείου, Ομάδα Προσανατολισμού Ανθρωπιστικών Σπουδών, Αθήνα: ΙΤΥΕ 2021, 31-33.

1. Β. Η ελληνική οικονομία
κατά τον 19ο αιώνα
7. Τα δημόσια έργα

2. Μετά τη μελέτη της παρούσας υποενότητας αναμένεται να:
 περιγράψετε την κατάσταση των υποδομών του
ελληνικού κράτους μετά την απελευθέρωση καθώς και
της περιόδου 1830-1870.
 απαριθμήσετε τους λόγους για τους οποίους το οδικό
δίκτυο ήταν εθνική προτεραιότητα και τους παράγοντες
που συνέβαλαν στην αναστολή του.
 αναφέρετε τα θετικά αποτελέσματα που είχε η
αποξήρανση ελών και λιμνών.
 απαριθμήσετε κι άλλα δημόσια έργα.

3. Η Αθήνα το 1861.
https://www.iefimerida.gr/stories/pos-itan-i-athina-ton-19o-aiona-stanes-kolonaki

4. Κοπάδια στην Πλάκα και στο Κολωνάκι
https://www.iefimerida.gr/stories/pos-itan-i-athina-ton-19o-aiona-stanes-kolonaki

5. §
1:
Κατάσταση
υποδομών
μετά
την
απελευθέρωση  1830: Υποδομές ελληνικού κράτους πρωτόγονες.
 Γέφυρες, αμαξιτοί δρόμοι, λιμάνια, υδραγωγεία, δημόσια κτίρια (ό,τι στηρίζει
την οικονομική και διοικητική λειτουργία του κράτους):
 είτε ανύπαρκτα
 είτε σε άθλια κατάσταση.
Επιδιώξεις της κρατικής διοίκησης: Κατασκευή απαραίτητων έργων σύμφωνα
με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Προθέσεις: πολύ καλές
Συνθήκες υλοποίησης επιδιώξεων: Αντίξοες
 Αδυναμία εξεύρεσης οικονομικών πόρων.
 Βαρύ δημοσιονομικό φορτίο (αποπληρωμή εξωτερικών δανείων) [πρόκειται
για τα δάνεια που είχαν συναφθεί κατά τη διάρκεια του Αγώνα ΚΑΙ της
κρατικής συγκρότησης]

6. §
2:
Κατάσταση
χερσαίων
συγκοινωνιών
και
δημοσίων
έργων
1830-1870  Έλλειψη ιδιωτικού ενδιαφέροντος στις χερσαίες συγκοινωνίες και
στα περισσότερα δημόσια έργα →οι επενδύσεις στις βασικές αυτές
υποδομές όχι ιδιαίτερα κερδοφόρες.
Το κράτος είτε απευθείας είτε μέσω των δήμων → προσπάθησε να
ξεπεράσει τις δυσκολίες αυτές με τις δικές του δυνάμεις. ΟΜΩΣ η
δραστηριότητά του μάλλον υποτονική ως το 1870, επειδή
 τα χρήματα έλειπαν
 οι μέθοδοι που υιοθετήθηκαν δεν ήταν δημοφιλείς (π.χ. οι αγγαρείες
των αγροτών στην κατασκευή δρόμων)

7. §
3:
Οδικό
δίκτυο
(τέλη
19
ου
αι.
–
αρχές
20
ου
αι.)
Τέλος 19ου αι. και τις αρχές του 20ου αι.: η πύκνωση του οδικού
δικτύου → πρώτη εθνική προτεραιότητα.
Αίτια
1. η οικονομική ανάπτυξη.
2. οι γρηγορότεροι ρυθμοί αστικοποίησης.
3. η δημιουργία κεντρικών σιδηροδρομικών αξόνων.
4. η ανάπτυξη εσωτερικού εμπορίου.
Ανασταλτικοί παράγοντες
 Το μεγάλο κόστος κατασκευής δρόμων σε ορεινά εδάφη.
 Ο ανταγωνισμός από τις θαλάσσιες συγκοινωνίες που κυριαρχούσαν
στις μεταφορές.

8. Το οδικό δίκτυο το 1870 και το 1892. Δημοσιεύεται στο: Λύντια Τρίχα
«Χαρίλαος Τρικούπης – Μια Βιογραφική Περιήγηση», εκδόσεις «Καπόν», 2009.
https://argolikivivliothiki.gr/

9. §
4:
Αποστραγγιστικά
έργα
Τα κυριότερα από τα υπόλοιπα δημόσια έργα: Αποξήρανση λιμνών και
ελών
Θετικές συνέπειες
 Πλούσια καλλιεργήσιμη γη.
 Καταπολέμηση ελονοσίας (αρρώστια που αποτελούσε μάστιγα για την
αγροτική Ελλάδα ως τα μέσα του 20ου αι.).
Το πιο σημαντικό αποστραγγιστικό έργο που
έγινε στη χώρα:
η αποξήρανση της λίμνης της Κωπαΐδας

10. Η λίμνη Κωπαΐδα (1837),
σε πίνακα του Carl Anton
Joseph Rottmann.
https://www.orchomenos.gr/shmeia-endiaferontos/copais/
Αποξήρανση
λίμνης Κωπαΐδας

11. Αποξήρανση
λίμνης Κωπαΐδας
Μετοχή της Γαλλικής εταιρίας που
ανέλαβε την αποξήρανση.
https://www.orchomenos.gr/shmeia-endiaferontos/copais/

12. Έργα αποξήρανσης Κωπαΐδας.
Ξυλογραφία, Έσπερος 15/27.8.1886.
https://www.orchomenos.gr/shmeia-endiaferontos/copais/
Αποξήρανση λίμνης Κωπαΐδας

13. §
5
:
Κατασκευή
υποδομών
ναυσιπλοΐας
Δημόσια έργα
1. Διάνοιξη διώρυγας Κορίνθου (1881-1893).
 1881: έναρξη έργου από γαλλική τεχνική εταιρεία.
 1893: ολοκλήρωση έργου (μετά από τεχνικές και οικονομικές
περιπέτειες).
 Αποτέλεσμα: βελτίωση όρων ναυσιπλοΐας (περιττός ο περίπλους της
Πελοποννήσου).
2. Διάνοιξη πορθμού του Ευρίπου.
3. Κατασκευή φάρων.

14. Χάρτης του Ισθμού της Κορίνθου.
https://argolikivivliothiki.gr/

15. Από την κατασκευή της Διώρυγας της Κορίνθου.
Πηγή: Archives historiques BNP Paribas.
https://argolikivivliothiki.gr/

16. Τα εγκαίνια της Διώρυγας της Κορίνθου. Πίνακας του Κων. Βολανάκη. https://www.tanea.gr

17. Include an iconic picture from the era.
Πορθμός Ευρίπου
http://eliaserver.elia.org.gr:8080/lselia/rec.aspx?id=498034

18. https://yf.hellenicnavy.gr/

19. Τέλος
Επιμέλεια: Ε. Νασιώτη ΠΕ02 (Οκτ. 2023)
Πηγή: Θέματα Νεοελληνικής Ιστορίας, Γ’Λυκείου, Ομάδα Προσανατολισμού
Ανθρωπιστικών Σπουδών, Αθήνα: ΙΤΥΕ 2021, 31-33.