1. Лекц7
Эр эсийн боловсролт, үе шат
Эр бэлгийн эсийн бүтэц үйл ажиллагаа
ХЭЭЛТҮҮЛЭГЧИЙН ҮРИЙН ЧАНРЫН
ҮНЭЛГЭЭ

3. ЭР ЭСИЙН БОЛОВСРОЛТ ҮЕ ШАТ







Эр бэлгийн эс үржих, өсөх, боловсрох, хэлбэр дүрсээ олох гэсэн 4 үе
шаттай.
Үржих үех үе шат: Тахир сувганцруудын хананд хуваагдан үржиж буй
эсүүдийг сперматогони буюу анхдагч эс гэнэ. Анхдагч эсээс жинхэнэ эр
бэлгийн эсүүд мейоз хуваагдлаар сперматоцит үүсэн бий болно.
Мейоз хуваагдлын үед ижил хромосомууд уртаашаа нэгдэх, хромосом
хоорондоо солбилцолд орох зэрэг биологийн маш нарийн үзүгдэл явагддаг.
Мейоз хуваагдал нь профаз, метафаз, анафаз, теолофаз шатыг дамжина.
Өсөх үе: өсч томорсон сперматоцит нь спераматогонийн наад захаар тахир
сувганцрын сувганд ойртож байрлан боловсорч эхэлдэг.
Боловсрох үе шат: Энэ үеийн сперамотоцит хоорондоо богино хугцаатай 2
удаа митоз хуваагдлаар хуваагдаж спераматид болон хувирна.
Хэлбэржих үе шат: Спераматид аажмаар сперматозоид буюу жинхэн эр
бэлгийн эс болон хэлбэр дүрсээ олж хувирна.

5. ТӨРӨЛ БҮРИЙН ХЭЭЛТҮҮЛЭГЧИЙН ЭР БЭЛГИЙН ЭСИЙН
УРТ/МИКРОНООР/
Бух
60-70
хуц
55-60
Азрага
55-60
Ухна
60-65
Бодон
55-58

7. ТӨРӨЛ БҮРИЙН ХЭЭЛТҮҮЛЭГЧ МАЛЫН ҮЗҮҮЛЭЛТ
Үзүүлэлт
Бух
хуц
Бодон
Азарга
Тахиа
Үрийн эзэлхүүн
5-8
0,8-1,2
150-200
60-100
0,2-0,5
Үрийн
концентраци/са
я/мл/
800-2000
2000-3000
200-300
150-300
3000-7000
Эр эсийн
тоо/тэрбум/
5-15
1,6-3,6
30-60
5,15
0,06-3,5
Эр эсийн
хөдөлгөөн %
40-75
60-80
50-80
40-75
60-80
Хэвийн
хөгжилтэй
эсийн эзлэх%
65-95
80-95
70-90
60-90
85-90
Уураг /г/100мл/
6,8
5,0
3,7
1,0
1,8-2,8
Ус төрөгчийн
ионы
төвшрүүлэгч
/рн/
6,4-7,8
5,9-7,3
7,3-7,8
7,2-7,8
7,2-7,6

8. АМЬДРАХ ЧАДВАР


Эр бэлгийн эсийн амьдрах хугцаанд үрийн сийвэнгийн найрлага, орчны хэм, нарны
гэрлийн шууд тусгал, хээлтэгч мал амьтны үтрээний орчин зэрэг олон хүчин зүйл
нөлөөлнө.
Хээлтэгч мал, амьтны үржлийн эрхтэнд эр бэлгийн эсийн үр тогтох чадвар 35-48 цаг
хадгалагддаг болохыг судлаачид тогтоосон байна.