Download to read offline
More Related Content
ศูนย์ที่ 4ชุดที่ 8
- 1. ชุดการสอนแบบศูนย์การเรี ยนวิชาชีววิทยา ว42141 ชุดที่ 8 จมูกและการดมกลิ่น ศูนย์ การเรียนที่ 4 โรคจมูก โรคทีเ่ กิดขึนกับจมูก ้ มีอะไรบ้ างนะ อยากรู้ ตามพีมา ข้ างในซิจ๊ะ ่
- 2. ชุดการสอนแบบศูนย์การเรี ยนวิชาชีววิทยา ว42141 ชุดที่ 8 จมูกและการดมกลิ่น 30 บัตรคาสั่งศูนย์ ที่ 4 โรคจมูก โปรดอ่านบัตรคาสั่งให้ เข้ าใจ แล้วปฏิบัติตามลาดับขั้นตอนด้ วยความตั้งใจ 1. หัวหน้ ากลุ่มแจกบัตรทั้งหมดให้ สมาชิ ก ยกเว้ นบัตรเฉลย 2. หัวหน้ ากลุ่มให้ สมาชิ กอ่ านบัตรคาสั่ ง พร้ อมกับปฏิบัติตามคาสั่ ง 3. สมาชิกศึกษาบัตรเนือหา ใช้ เวลา 15 นาที ้ 4. สมาชิกอ่านบัตรคาถาม แล้วตอบคาถามลงในแบบบันทึกการปฏิบัติกจกรรม ิ 5. หัวหน้ าอ่านบัตรเฉลย 6. เวลาทากิจกรรม ประมาณ 20 นาที เมื่อปฏิบัติกจกรรมเรียบร้ อยแล้ว ิ ขอให้ ทกคนเก็บบัตรทุกใบใส่ ในซองให้ เรี ยบร้ อยและถูกต้ อง ุ ยกเว้นแบบบันทึกการปฏิบัติกจกรรม ิ
- 3. ชุดการสอนแบบศูนย์การเรี ยนวิชาชีววิทยา ว42141 ชุดที่ 8 จมูกและการดมกลิ่น 31 บัตรเนือหาศูนย์ ที่ 4 ้ โรคจมูก โรคต่ าง ๆ ทีเ่ กิดกับจมูก เกิดขึนได้ อย่ างไร ้ และมีวธีการดูแลรักษาได้ อย่ างไร ิ โรคริดสี ดวงจมูก ทีมา : www.anandamahidolfoundation.or.th/images/arti... 150 x 177 - 8k ่ ( 22 เมษายน 2550 ) จุดประสงค์ การเรียนรู้ 1. นักเรี ยนสามารถบอกสาเหตุของการเกิดโรคต่ าง ๆ ของจมูกได้ 2. นักเรียนสามารถบอกอาการของโรคต่ าง ๆ ทีเ่ กิดกับจมูกได้ 3. นักเรียนสามารถบอกวิธีการรักษาโรคต่ าง ๆ ทีเ่ กิดกับจมูกได้
- 4. ชุดการสอนแบบศูนย์การเรี ยนวิชาชีววิทยา ว42141 ชุดที่ 8 จมูกและการดมกลิ่น 32 โรคที่เกิดกับจมูก 1. ไซนัสอักเสบ ไซนัส หมายถึง โพรงอากาศทีอยู่ในกระดูกรอบโพรงจมูก การอักเสบ ่ ของไซนัสเกิดจากการติดเชื้อ 2. เลือดกาเดาไหล เลือดกาเดาหมายถึงเลือดทีไหลออกจากโพรงจมูกเกิดเนื่องจาก ่ เส้ นเลือดฝอยเล็ก ๆ 3. ริดสี ดวงจมูก มีลกษณะเป็ นก้ อนเนือนุ่ม ผิวเรียบใส สี คลา ทีงอกออกมาในโพรงจมูก ั ้ ้ ่ มักมีอาการคัดจมูก นามูกไหล มองเห็นก้ อนริดสี ดวงในจมูก เลือดกาเดาไหล จามบ่ อย ้ จมูกไม่ ได้ กลิน ่ 4. มะเร็งหลังจมูก บริเวณทีเ่ ป็ นส่ วนต่ อระหว่ างด้ านหลังของจมูกกับช่ องปาก อาการ เริ่มแรกจะสั งเกตยากเนื่องจากมีเพดานบังไว้ อาการทีพบมักจะเป็ นนานแล้ว มีก้อนทีด้านข้ างคอ ่ ่ 5. โรคจมูกอักเสบ จากภูมแพ้ (Allergic Rhinitis) หรือที่เรียกกันว่า "แพ้อากาศ" ิ เป็ นโรคทีพบบ่ อยในประเทศไทย โดยเฉพาะพบได้ บ่อย ในผู้ป่วยเด็กและวัยหนุ่มสาว ่ แต่ กสามารถเป็ นได้ กบคนทุกวัย บางครั้งถูกเรียกว่ าเป็ น "โรคภูมิแพ้ " ซึ่งไม่ ถูกต้ องนักเพราะ ็ ั "โรคภูมิแพ้ " หมายถึง "กลุ่มของโรค" โรคในกลุ่มของโรคภูมิแพ้ เช่ น โรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ (Allergic Rhinitis) โรคหอบ หืด ลมพิษเรื้อรัง แพ้อาหาร แพ้ยา และ ผืนผิวหนังอักเสบจากการแพ้ โรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ นี้ ่ มีอาการเรื้อรัง สร้ างความราคาญให้ แก่ ผ้ ูป่วย ผู้ปกครอง และอาจเกิดโรคแทรกซ้ อนเป็ นไซนัส อักเสบ และหูช้ ั นกลางอักเสบได้ ภาพแสดงโรคที่เกิดจากโรคภูมิแพ้ ทีมา: http://www.siamhealth.net/public_html/Disease/allergy/sneeze.htm ่ 150 x 177 - 8k ( 22 เมษายน 2550 )
- 5. ชุดการสอนแบบศูนย์การเรี ยนวิชาชีววิทยา ว42141 ชุดที่ 8 จมูกและการดมกลิ่น 33 โรคไซนัสอักเสบ สาเหตุของการเกิดไซนัสอักเสบ 1. เกิดจากการได้ รับเชื้อ บีตาสเตรปโตค็อกคัส สแตฟฟี โลค็อกคัส นิวโมค็อกคัส ฮีโมฟิ ลุส อินฟลูเอนซา 2. เกิดจากการลุกลามของเชื้อโรค จากบริเวณรากฟันทีเ่ ป็ นหนองเข้ าไปในโพรง ไซนัสโดยตรงก็ได้ ไซนัสอักเสบเป็ นโรคทีพบได้ บ่อยในคนทุกเพศทุกวัย ่ มักพบเป็ นโรคแทรกซ้ อนของไข้ หวัด หวัดจากการแพ้ เยือจมูกอักเสบ ่ เนืองอกในรู จมูก ผนังกั้นจมูกคด และ รากฟันเป็ นหนอง ้ 3. สาเหตุอน ได้ แก่ ไข้ หวัด คออักเสบ ทอนซิลอักเสบ มีสิ่งแปลกปลอมในจมูก ื่ อาการ อาการของไซนัสทีพบบ่ อย ๆ คือ ปวดในจมูก นามูกไหลข้ น เป็ นหนอง ่ ้ เสมหะมาก เหนียวข้ น และมีกลิน ถ้ าเป็ นมาก ๆ จะปวดบริเวณใบหน้ าใกล้ ๆ จมูก ่ โหนกแก้ม เบ้ าตา ไซนัสสามารถรักษาให้ หายได้ ถ้าให้ ความร่ วมมือกับแพทย์เป็ นอย่างดี การรักษา 1. ให้ ยารักษาตามอาการ เช่ น ยาแก้ปวดลดไข้ ยาแก้ คัดจมูก อาจช่ วยลดการบวม ของเนือเยือที่อกเสบ ซึ่งจะช่ วยถ่ ายเทหนอง ส่ วนยาแก้แพ้ ไม่ ควรให้ อาจทาให้ นาเมือก ้ ่ ั ้ ในโพรงไซนัสเหนียว ถ่ ายเทออกได้ ไม่ ดี ยกเว้ นในรายทีมีอาการของภูมแพ้ มาก เช่ น จาม ่ ิ มีนามูกมาก อาจให้ เพียง 2-3 วัน เพือบรรเทาอาการ ้ ่ 2. ให้ ยาปฏิชีวนะ เช่ น อะม็อกซีซิลลิน อีริโทรไมซิน หรือ โคไตรม็อกซาโซล ปกติอาการจะทุเลาหลังกินยา 2-3 วัน ควรให้ กนติดต่ อกันนาน 10-14 วันในรายทีเ่ ป็ นเรื้อรัง ิ ขณะทีมีอาการกาเริบ ควรให้ ยาปฏิชีวนะนาน 3-4 สั ปดาห์ ถ้าอาการไม่ ดีขึน หรือกาเริบบ่ อย ่ ้ ควรส่ งโรงพยาบาลทุ่งสงรวมแพทย์ เพือตรวจเอกซเรย์ ไซนัส ถ้ ามีหนองขังอยู่อาจต้ อง ่ ทาการเจาะล้ างโพรงจมูก ในรายที่เป็ นมาก อาจต้ องรักษาด้ วยการผ่ าตัด
- 6. ชุดการสอนแบบศูนย์การเรี ยนวิชาชีววิทยา ว42141 ชุดที่ 8 จมูกและการดมกลิ่น 34 โรคเลือดกาเดาไหล สาเหตุที่ทาให้ เกิดเลือดกาเดาไหล 1. การระคายเคือง หรือบาดเจ็บต่ อเยือบุจมูก ได้ แก่ การแคะจมูก การเปลี่ยนแปลง ่ ความกดอากาศอย่างเร็ว เช่ น ระหว่างขึนเครื่องบินหรือการดานา นอกจากนียงเกิดจากการได้ รับ ้ ้ ้ั อุบัติเหตุ ทีศีรษะและใบหน้ า อาจโดนทีจมูกโดยตรงหรือโพรงไซนัส ทาให้ มีเลือดออกได้ ่ ่ 2. การอักเสบในช่ องจมูก ได้ แก่ ภาวะติดเชื้อทางเดินหายใจส่ วนบน หรือโรคแพ้ อากาศ ภาวะอากาศหนาว ความชื้นต่า จะทาให้ เยือบุจมูกแห้ ง มีแนวโน้ มทีจะทาให้ เลือดออกได้ ง่าย ่ ่ 3. เนืองอกในจมูกหรื อโพรงอากาศข้ างจมูก ้ 4.โรคทางระบบอืน ๆ ได้ แก่ โรคเลือดทีทาให้ เลือดออกง่ าย เช่ น การแข็งตัวของเลือด ่ ่ ผิดปกติ ภาวะเกล็ดเลือดต่า,การได้ รับยาต้ านการแข็งตัวของเลือด โรคทางพันธุกรรมบางชนิด ทีมความผิดปกติของหลอดเลือดทัวร่ างกาย หรือความดันโลหิตสู ง ทาให้ เส้ นเลือดแตกได้ ่ ี ่ อาการ มีเลือดไหลออกจากโพรงจมูกเกิดเนื่องจาก เส้ นเลือดฝอยเล็ก ๆ ในเยือบุโพรงจมูกแตก ่ การรักษา 1.ขั้ นต้ นให้ ผ้ ูป่วยเงยหน้ าหรือก้ มหน้ าลง ใช้ นิวชี้และหัวแม่ มือบีบปี กจมูกทั้งสองข้ าง ้ ให้ แน่ นเป็ นเวลา 5–10 นาที ให้ หายใจทางปากแทน อาจวางผ้ าเย็นหรือถุงนาแข็งบนดั้งจมูก้ ด้ วยก็ได้ 2.หลังเลือดกาเดาไหล ภายใน 24-48 ชั่ วโมงแรก ควรหลีกเลียงการสั่ งนามูกแรง ๆ การแคะ ่ ้ จมูก การกระทบกระเทือนบริเวณจมูก,การออกแรงมาก,การเล่นกีฬาที่หักโหมหรือยกของหนัก เพราะอาจทาให้ มีเลือดออกได้ 3.ถ้ าเลือดหยุดแล้ วควรนอนพัก ยกศีรษะสู ง นานาแข็งหรือ coldpack มาประคบบริเวณ ้ หน้ าผากหรือคอ อมนาแข็งเพือให้ เลือดหยุด การประคบหรืออมนาแข็งควรประคบหรืออม ้ ่ ้ ประมาณ 10 นาที แล้วจึงเอาออกประมาณ 10 นาที แล้วค่ อยประคบหรืออมใหม่ เป็ นเวลา 10 นาที ทาเช่ นนีสลับกันไปเรื่อย ๆ ้ 4.ถ้ าเลือดออกไม่ หยุดหรือออกมากผิดปกติ ควรรีบไปโรงพยาบาลเพือปรึกษาแพทย์ทันที ่ อาจต้ องทาการห้ ามเลือดด้ วยวิธีจีบริเวณที่เลือดออกด้ วยสารเคมีหรือไฟฟา การใส่ วสดุห้ามเลือด ้ ้ ั ในจมูก หรือการผูกหลอดเลือดแดง เพือให้ เลือดหยุด หาสาเหตุ แล้ วรักษาตามสาเหตุน้ ัน แม้ เลือด ่ หยุดได้ เองก็ควรไปโรงพยาบาลเพือปรึกษาแพทย์ เพือหาสาเหตุ ่ ่
- 7. ชุดการสอนแบบศูนย์การเรี ยนวิชาชีววิทยา ว42141 ชุดที่ 8 จมูกและการดมกลิ่น 35 โรคริดสี ดวงจมูก สาเหตุของการเกิดริดสี ดวงจมูก 1. เกิดจากการเป็ นโรคภูมิแพ้ ซึ่งจะมีการอักเสบของเยือบุจมูกเรื้อรั งเป็ นระยะเวลานาน ่ เมื่อมีการอักเสบนาน ๆ เยือบุจมูกจะมีการบวมมากขึนเรื่อย ๆ โดยเฉพาะในคนทีไม่ รักษาหรือ ่ ้ ่ รักษาไม่ ถูกต้ อง ปล่ อยให้ มีการอักเสบซ้า ๆ ซาก ๆ เยือบุจมูกจะบวมออกมากลายเป็ นริดสี ดวงจมูก ่ 2. เกิดจากการติดเชื้อ โดยเฉพาะหวัดทีเ่ ป็ นกันบ่ อย ถ้ าปล่ อยให้ เป็ นหวัดเยือบุจมูกอักเสบ ่ จะกลายเป็ นริดสี ดวงจมูกได้ อาการ มีลกษณะเป็ นก้ อนเนือนุ่ม ผิวเรียบใส สี คลา ที่งอกออกมาในโพรงจมูก มักมีอาการ ั ้ ้ คัดจมูก นามูกไหล มองเห็นก้ อนริดสี ดวงในจมูก เลือดกาเดาไหล จามบ่ อย จมูกไม่ ได้ กลิน ้ ่ การรักษา ริดสี ดวงจมูก การรั กษาแบ่ งเป็ น 2 วิธี คือ 1. การให้ ยา ยาหลักในการรักษาทีสาคัญ คือ ยาสเตียรอยด์ มีท้งชนิดกินและชนิดฉีดพ่น ่ ั เข้ าไปในจมูก ทาให้ ริดสี ดวงจมูกยุบและปองกันการกลับมาเป็ นซ้า แต่ ยาสเตียรอยด์ ้ ชนิดรับประทานใช้ นานไม่ ได้ จะใช้ ได้ช่วงสั้ น ๆ เท่านั้น เพราะฉะนั้นยาหลักในการ รักษาระยะยาวคือยาสเตียรอยด์ ชนิดพ่น ซึ่งปลอดภัยกว่า และสามารถพ่นได้ นาน หลายดือน หรือหลายปี 2. การผ่าตัด ภาพแสดงการเกิดริดสี ดวงจมูก ทีมา : www.anandamahidolfoundation.or.th/images/arti... 150 x 177 - 8k ่ ( 22 เมษายน 2550 )
- 8. ชุดการสอนแบบศูนย์การเรี ยนวิชาชีววิทยา ว42141 ชุดที่ 8 จมูกและการดมกลิ่น 36 โรคมะเร็งหลังจมูก สาเหตุของการเกิดมะเร็งหลังจมูก ต่ อมมะเร็งหลังโพรงจมูกคือมะเร็งทีเ่ กิดจากเนือเยื่อหลังโพรงจมูก ซึ่งเป็ นส่ วนบนสุ ดของ ้ ลาคอ (pharynx) อยู่หลังโพรงจมูกมีช่องเปิ ดถึงหูช้ ั นในทั้ง 2 ข้ าง ติดเชื้อไวรัส Epstein-Barr ทาให้ เกิดทั้งมะเร็ งหลังโพรงจมูกและมะเร็งต่ อมนาเหลือง ้ อาการ มีก้อนทีคอหรือจมูก เจ็บคอ มีปัญหาด้ านการหายใจหรื อการพูด เลือดกาเดาออก ่ การได้ ยนผิดปกติ หรือเจ็บหู และ ปวดศีรษะ ิ การรักษา 1. การตรวจร่ างกาย โดยตรวจหูคอจมูก แพทย์ จะนากระจกส่ องผ่ านทางปาก เพือส่ องดูหลังโพรงจมูกและภายในลาคอ, การตรวจร่ างกายทางระบบประสาท ่ 2. ใช้ กล้ องส่ องทางจมูก(Nasoscopy) โดยสอดกล้ องเป็ นสายยาวเล็กๆ ผ่ านทางจมูก และมีเครื่องมือสามารถเอาชิ้นเนือทีสงสั ยว่าเป็ นมะเร็งออกมาตรวจทางพยาธิวทยา ้ ่ ิ 3. เอ็กซเรย์บริเวณศีรษะและลาคอ 4. เอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์ บริเวณศีรษะและลาคอ (CT scan) 5. ภาพสแกนคลืนแม่ เหล็ก (Magnetic Resonance Imaging) ่ 6. เพ็ทสแกน (PET scan) เป็ นการตรวจหามะเร็งโดยใช้ สารกัมมันตรังสี ฉีดเข้ าเส้ นเลือดดาแล้วทาการสแกน พบว่าบริเวณทีเ่ ป็ นมะเร็งจะสว่างขึนมา ้ 7. การตรวจเลือดเพ่อการวินิจฉัยและวางแผนการรักษาโรค 8. การเอาชิ้นเนือไปตรวจทางพยาธิวทยาเป็ นการยืนยันการวินิจฉัย ้ ิ
- 9. ชุดการสอนแบบศูนย์การเรี ยนวิชาชีววิทยา ว42141 ชุดที่ 8 จมูกและการดมกลิ่น 37 โรคจมูกอักเสบจากภูมแพ้ ิ สาเหตุของการเกิดจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ เกิดขึนจาก ความผิดปกติของระบบภูมิต้านทานในร่ างกาย โรคในกลุ่มของโรคภูมิแพ้ ้ เช่ น โรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ (Allergic Rhinitis) โรคหอบหืด ลมพิษเรื้อรัง แพ้อาหาร แพ้ยา และ ผืนผิวหนังอักเสบจากการแพ้ โรคจมูกอักเสบจากภูมแพ้ นี้ มีอาการเรื้อรัง สร้ างความราคาญ ่ ิ ให้ แก่ ผ้ ูป่วย ผู้ปกครอง และอาจเกิดโรคแทรกซ้ อนเป็ นไซนัสอักเสบ และหูช้ ั นกลางอักเสบได้ อาการ 1. ผู้ป่วยจะมีอาการคัดจมูก นามูกไหล จามบ่ อย คันในจมูก ลาคอ และมีเสมหะไหลลงคอ ้ คันตา ตาบวม นาตาไหล โดยอาการเหล่ านีอาจเกิดขึนตลอดปี หรือเพียงบางฤดูกาลก็ได้ ้ ้ ้ มักมีอาการเฉพาะบางเวลา เช่ น ตอนเช้ า หรือกลางคืน ประมาณวันละ 1 / 2 ชั่วโมง 2. ในผู้ป่วยบางรายที่มีโรคแทรกซ้ อน อาจมีการรั บกลินเสี ยไป หูออ ปวดศีรษะ ปวด ่ ื้ บริเวณไซนัส อาการปวดศีรษะ ปวดบริเวณไซนัส และไซนัสอักเสบพบได้ บ่อยในผู้ป่วยจมูก อักเสบจากภูมิแพ้ การรักษา 1. ให้ ยารักษาตามอาการ เช่ น ยาแก้ ปวดลดไข้ , ยาแก้ คัดจมูก ยาแก้ แพ้ อาจช่ วยลดการบวม ของเนือเยือที่อกเสบ เพือบรรเทาอาการ ้ ่ ั ่ 2. ให้ ยาปฏิชีวนะ เช่ น อะม็อกซีซิลลิน , อีริโทรไมซิน หรือ โคไตรม็อกซาโซล ภาพแสดงโพรงจมูกกเสบเนื่องจากภูมิแพ้ ทีมา : www.anandamahidolfoundation.or.th/images/arti... 150 x 177 - 8k ่ ( 22 เมษายน 2550 )
- 10. ชุดการสอนแบบศูนย์การเรี ยนวิชาชีววิทยา ว42141 ชุดที่ 8 จมูกและการดมกลิ่น 38 บัตรคาถามศูนย์ ที่ 4 โรคจมูก คาชี้แจง ให้ นักเรียนจับคู่ข้อความทางด้ านซ้ ายมือและขวามือทีมีความสั มพันธ์ กนให้ ถูกต้ อง ่ ั .................1. แพ้อากาศ ก. ก้ อนเนือนุ่ม ผิวเรียบใส สี คลา ทีงอกออกมาในโพรงจมูก ้ ้ ่ .................2. ไซนัส ข. เลือดทีไหลออกจากโพรงจมูก ่ .................3. อาการไซนัส ค. โรคจมูกอักเสบ .................4. ริดสี ดวงจมูก ง. โพรงอากาศทีอยู่ในกระดูกรอบโพรงจมูก ่ .................5. เลือดกาเดา จ. ปวดในจมูก นามูกไหลข้ น เป็ นหนอง เสมหะมาก ้
- 11. ชุดการสอนแบบศูนย์การเรี ยนวิชาชีววิทยา ว42141 ชุดที่ 8 จมูกและการดมกลิ่น 39 บัตรเฉลยศูนย์ที่ 4 โรคจมูก 1. ค 2. ง 3. จ 4. ก 5. ข เก่งมากเลยน้ องจุก จบแล้ ว พีเ่ มย์ ไปก่อนนะ สวัสดีจ๊ะ