Downloaded 141 times
Uploaded byWilawun Wisanuvekin
บทที่ 4 ภาษาศาสตร์กับการวิเคราะห์ภาษาในระดับต่างๆ
วิชาภาษาศาสตร์เบื้องต้น
![คำสมาส [โหมดความเข้ากันได้]](https://cdn.slidesharecdn.com/ss_thumbnails/random-121219023935-phpapp02-thumbnail.jpg?width=640&height=640&fit=bounds)
บทที่ 4 ภาษาศาสตร์กับการวิเคราะห์ภาษาในระดับต่างๆ
- 1.
- 2. 1. การศึกษาระดับเสียง สัทศาสตร์ (phonetics) 2. การศึกษาระดับระบบเสียง สัทวิทยา/สรวิทยา (Phonology) 3. การศึกษาระดับคา วิทยาหน่วยคา (Morphology) 4. การศึกษาระดับประโยค วากยสัมพันธ์ (Syntax) การศึกษารูปภาษา 5. การศึกษาระดับข้อความ สัมพันธสารหรือปริจเฉทวิเคราะห์ (Discourse or Discourse Analysis)
- 3.
- 4. สัทศาสตร์ คือ วิชาที่ว่าด้วยการศึกษาอวัยวะที่ใช้ในการออก เสียงธรรมชาติของการออกเสียง การเปล่งเสียงพูด และลักษณะ ทางกายภาพของเสียงพูด ลักษณะทางกายภาพของเสียงพูดสามารถ ทาได้หลายวิธีทั้งการฟังด้วยหูแล้วจาแนกด้วยกายวิภาค ไปจนถึง การวิเคราะห์ด้วยเครื่องมืออิเล็กทรอนิกส์ สัทศาสตร์จาแนกออกเป็ น 3 สาขา คือ สรีรสัทศาสตร์ กลสัทศาสตร์ โสตสัทศาสตร์
- 5. สรีรสัทศาสตร์ Articulatoryphonetics สัทศาสตร์ประเภทหนึ่งที่ศึกษา เกี่ยวกับเรื่องการออกเสียง การเปล่ง เสียงพูด และการทางานของอวัยวะ ต่างๆที่ใช้ในการออกเสียง เริ่ม ตั้งแต่กระบังลมบังลมออกจากปอด จนกระทั่งเสียงออกจากปาก
- 6. กลสัทศาสตร์/สวนสัทศาสตร์ AcousticPhonetics สัทศาสตร์แขนงหนึ่งที่ศึกษาลักษณะ ทางกายภาพของเสียงพูด เริ่มตั้งแต่สี ยงออกจากปากของผู้พูดผ่านอากาศ มาถึงหูผู้ฟังการศึกษากลสัทศาสตร์ทา ได้โดยใช้เครื่องมืออิเล็กทรอนิกส์ วิเคราะห์ดูความถี่ของเสียงและ ลักษณะของคลื่นเสียง เช่น เครื่อง วิ เ ค ร า ะ ห์ ค ลื่ น เ สี ย ง (sound spectrograph) เครื่องวัดระดับเสียง (pitch meter) นอกจากนี้ยังมีการนา เครื่องคอมพิวเตอร์มาใช้ร่วมกับ เครื่องมือทางกลสัทศาสตร์อีกด้วย เช่น CSL (Computerized Speech Lap)
- 9. โสตสัทศาสตร์ Auditoryphonetics สัทศาสตร์ที่ศึกษากระบวนการของการได้ยิน โดยเริ่มศึกษาเมื่อเสียง ผ่านเข้ามาในหูของผู้ฟัง กล่าวคือศึกษาส่วนประกอบของหูการทางาน ของหูในการรับเสียง และศึกษาส่วนที่เกี่ยวกับการรับรู้ในสมอง
- 11. สัทวิทยา คือ ศาสตร์ที่ว่าด่วยการอธิบายเสียงในภาษาใดภาษา หนึ่งอย่างละเอียดและเป็นระบบ ตามธรรมดาการออกเสียงของ มนุษย์แม้พูดภาษาเดียวกันก็ออกเสียงต่างกันได้เนื่องจากแต่ละ บุคคลอาจจะมีอวัยวะในการออกเสียงต่างกัน หรือมีประสบการณ์ ทางภาษาต่างกัน สัทวิทยาจะปล่อยให้การพิจารณาความแตกต่างใน การออกเสียงดังว่านี้เป็ นเรื่องของสัทศาสตร์ มีข้อสังเกตอยู่ว่าแม้คน ในสังคมภาษาจะออกเสียงต่างไปบ้างก็สื่อสารกันเข้าใจ ทั้งนี้เป็ น เพราะเจ้าของภาษาทุกคนมีความรู้ในระบบภาษาเดียวกันนั่นเอง
- 12. วิทยาหน่วยคา คือ วิชาที่ศึกษาเกี่ยวกับ“หน่วยคา” กล่าววคือ ศึกษาโครงสร้างและรูปแบบของคาในภาษาใดภาษาหนึ่ง การ ประกอบขึ้นเป็ นคา และการสร้างคาโดยการเติมวิภัตติ-ปัจจัย
- 13. วากยสัมพันธ์ คือ เป็นการศึกษาโครงสร้างของประโยค (คา/ วลี/อนุพากย์ ฯลฯ) ที่มีการเรียงร้อยต่อเนื่องกันด้วยเกณฑ์ทาง ไวยากรณ์ลักษณะต่างๆ เรียกอีกอย่างว่าเป็ นระดับ “ไวยากรณ์”
- 14. เป็ นการศึกษาข้อความที่มนุษย์ใช้ปฏิสัมพันธ์ซึ่งกันและกันไม่ว่า จะเป็ นการพูดหรือการเขียนศึกษาภาษาในปริบทสถานการณ์ต่างๆ และในวงการที่หลากหลาย เช่น บทสัมภาษณ์ บทวิทยุ บทความ ข่าว กีฬา โดยพิจารณาความต่อเนื่องเชื่อมโยงของข้อความนั้น หากเป็ น การพูดจะศึกษาโครงสร้างของการสนทนา การเปิ ดปิ ดการสนทนา หากเป็ นการเขียนก็อาจศึกษาโครงสร้างข้อเค้าเรื่อง (plot) การ เชื่อมโยงเนื้อความ เป็ นต้น
- 15. เป็ นการศึกษาความหมายประจารูปภาษาทั้งระดับคา วลีประโยค เช่นการอธิบายลักษณะแตกต่างทางความหมายของคาหลักหรืออรรถ ลักษณ์ เช่น เด็กผู้หญิง + มนุษย์ - ผู้ชาย - ผู้ใหญ่
- 16. การอธิบายความหมายของประโยคที่สัมพันธ์กับความเป็ นจริง เช่น คนตาบอดอ่านหนังสือเป็ นประโยคที่แสดงความหมายขัดแย้ง (contradiction) เป็ นต้น
- 17. เป็ นศาสตร์ที่คานึงถึงผู้ใช้ภาษาและบทบาทหน้าที่ของภาษาใน ปริบท ศึกษาความระหว่างผู้ส่งสารและผู้รับสารด้วยข้อความที่ ต่อเนื่องกันเช่น การแสดงเจตนาในการกล่าวถ้อยคา (วัจนกรรม) ศึกษาบทบาทหน้าที่ของภาษาในการสื่อความตามธรรมชาติ และ ความหมายที่เกิดขึ้นในปริบทคู่สนทนา สถานการณ์ สังคมและ วัฒนธรรม นับเป็ นการศึกษาความหมายที่กว้างขึ้นกว่าการอธิบาย ทางอรรถศาสตร์
- 18. ตัวอย่างการวิเคราะห์วัจนกรรม ในสถานการณ์ที่มีผู้ร่วมสนทนา 3 คนคือสุดา ปัญญา และ สนิท ขณะที่ปัญญาและสนิทกาลังสนทนาถึงเรื่องหนึ่งอยู่นั้น สุดาก็ เข้ามาบอกปัญญาว่า “ฉันมีอะไรจะคุยกับเธอหน่อย” สนิทที่นั่งอยู่ตรงนั้นก็ผละออกไป สถานการณ์ดังกล่าวนี้ประโยค “ฉันมีอะไรจะคุยกับเธอหน่อย” สามารถตีความได้สองระดับ คือ การตีความระดับแรกเป็ นการบอก (Asserttion) สุดาบอกปัญญาและคนอื่นๆ ในวงสนทนาว่าสุดามี อะไรบางอย่างที่ต้องการคุยกับปัญญาโดยเฉพาะ
- 19.