สมบัติของสารประกอบไอออนิก

1. 1
ใบความรูที่ 2
รายวิชา เคมี รหัสวิชา ว30102 ชั้นมัธยมศึกษาปที่ 4
เรื่อง สมบัติของสารประกอบไอออนิก สอนโดย นางสาวจิตตา สํานักนิตย
จุดประสงคการเรียนรู
- สามารถอธิบายสมบัติของสารประกอบไอออนิกได
สมบัติของสารประกอบไอออนิก
1. มีขั้ว เพราะสารประกอบไอออนิกไมไดเกิดขึ้นเปนโมเลกุลเดี่ยว แตจะเปนของแข็งซึ่งประกอบดวย
ไอออนจํานวนมาก ซึ่งยึดเหนี่ยวกันดวยแรงยึดเหนี่ยวทางไฟฟา
2. ไมนําไฟฟาเมื่ออยูในสภาพของแข็ง แตจะนําไฟฟาไดเมื่อใสสารประกอบไอออนิกลงในน้ํา
ไอออนจะแยกออกจากกัน ทําใหสารละลายนําไฟฟาในทํานองเดียวกันสารประกอบที่หลอมเหลวจะนําไฟฟา
ไดดวยเนื่องจากเมื่อหลอมเหลวไอออนจะเปนอิสระจากกัน เกิดการไหลเวียนอิเล็กตรอนทําใหอิเล็กตรอน
เคลื่อนที่จึงเกิดการนําไฟฟา
3. มีจุดหลอมเหลวและจุดเดือดสูง ความรอนในการทําลายแรงดึงดูดระหวางไอออนใหกลายเปน
ของเหลวตองใชพลังงานสูง
4. สารประกอบไอออนิกทําใหเกิดปฏิกิริยาไอออนิก คือ ปฏิกิริยาระหวางไอออนกับไอออน ทั้งนี้
เพราะสารไอออนิกจะเปนไอออนอิสระในสารละลาย ปฏิกิริยาจึงเกิดทันที
5. สมบัติไมแสดงทิศทางของพันธะไอออนิก สารประกอบไอออนิกเกิดจากไอออนที่มีประจุตรงกัน
ขามรอบ ๆ ไอออนแตละไอออนจะมีสนามไฟฟาซึ่งไมมีทิศทาง จึงทําใหเกิดสมบัติไมแสดงทิศทางของพันธะไอ
ออนิก
6. เปนผลึกแข็ง แตเปราะและแตกงาย
7. การละลาย มีทั้งละลายได (ละลายไดดี ละลายไดเล็กนอย) และไมละลาย
ชื่อ........................................................
ชั้น.......................เลขที่........................

2. 2
สมบัติบางประการของสารประกอบไอออนิก
สาร สูตร จุดหลอมเหลว
(°C)
จุดเดือด
(°C)
สภาพละลายไดในน้ํา
ณ อุณหภูมิ 20 °C
(g/100 cm3
)
แคลเซียมคลอไรด CaCl2 782 1600 74.5
โซเดียมคลอไรด NaCl 801 1413 35.7
โซเดียมคารบอเนต Na2CO3 851 แยกสลาย 7.1
โซเดียมไฮดรอกไซด NaOH 318.4 1390 42
แบเรียมซัลเฟต BaSO4 1580 - 0.000246 ที่ 15 °C
โพแทสเซียมออกไซด K2O
350
(แยกสลาย)
1320-1324 107.0
โพแทสเซียมไฮดรอกไซด KOH 360 1505 92.3
อะลูมิเนียมออกไซด Al2O3 2072 2980 ไมละลาย
สรุปการละลายน้ําของสารประกอบไอออนิก
1. สารประกอบไอออนิกทุกชนิดที่ละลายน้ําได จะตองมีพลังงานเปลี่ยนแปลงควบคูกันไปเสมอ อาจ
เปนแบบคายพลังงานหรือดูดพลังงาน
2. สารประกอบไอออนิกที่ละลายน้ําได เกิดในกรณีที่แรงดึงดูดระหวางโมเลกุลของน้ํากับไอออนของ
ผลึกไอออนิกมากกวาแรงยึดเหนี่ยวระหวางไอออนบวกและไอออนลบของผลึกไอออนิกนั้น
3. สารประกอบไอออนิกที่ไมละลายน้ําหรือละลายน้ําไดนอยมาก เกิดในกรณีที่แรงดึงดูดระหวาง
โมเลกุลของน้ําไมสามารถแยกไอออนจากผลึกไดโดยไอออนบวก และไอออนลบของผลึกไอออนิกดึงดูดแรง
มาก
4. สารประกอบไอออนิกใดละลายน้ําไดมาก จะอิ่มตัวชา และถาสารประกอบไอออนิกใดที่ละลายน้ํา
ไดนอยจะอิ่มตัวเร็ว
5. สภาพการละลายไดของสาร คือ ความสามารถของสารที่ละลายในตัวทําละลายจนอิ่มตัวแต
ความสามารถในการละลายของสารประกอบไอออนิกจะมากแคไหนขึ้นอยูกับอุณหภูมิและชนิดของสาร
สําหรับการบอกความสามารถในการละลายโดยมากมักจะบอกหยาบ ๆ ดังนี้
ตัวถูกละลาย < 0.1 g / H2O 100 g ที่ 25 0
C = แสดงวาไมละลาย
ตัวถูกละลาย 0.1 - 1 g / H2O 100 g ที่ 25 0
C = แสดงวาละลายไดเล็กนอยหรือละลายไดบางสวน
ตัวถูกละลาย > 1 g / H2O 100 g ที่ 25 0
C = แสดงวาละลายไดดี

3. 3
ตารางที่ 1 ความสามารถในการละลายในน้ําของสารประกอบไอออนิกที่เกิดจากไออนบวกและ
ไอออนลบชนิดตาง ๆ
ไอออนบวก (Cations) ไอออนลบ (Anions) ความสามารถในการละลาย
ในน้ําของสารประกอบ
1. ไอออนบวกของแอลคาไล (ธาตุหมู 1A)
Li+
,Na+
, K+
, Rb+
,Cs+
, Fr+
ไอออนลบทุกชนิด ละลายได
2. ไฮโดรเจนไอออน (H+
(aq)) ไอออนลบทุกชนิด ละลายได
3. แอมโมเนียมไอออน (NH4
+
) ไอออนลบทุกชนิด ละลายได
4. ไอออนบวกทุกชนิด ไนเตรต (NO3
-
) ละลายได
5. ไอออนบวกทุกชนิด อะซิเตต (CH3COO-
) ละลายได
6. Ag+
, Pb2+
, Hg2
2+
, Cu+
ไอออนบวกชนิดอื่น ๆ
คลอไรด Cl-
โบรไมด Br-
ไอโอไดด I-
ละลายไดเล็กนอย
ละลายได
7. Ag+
, Ca2+
, Sr2+
, Ba2+
, Pb2+
ไอออนบวกชนิดอื่น
ซัลเฟต (SO4
2-
)
ซัลเฟต (SO4
2-
)
ละลายไดเล็กนอย
ละลายไดเล็กนอย
8. ไอออนแอลคาไล (ธาตุหมู 1A) H+
NH4
+
, Be2+
, Mg2+
, Sr2+
, Ba2+
ไอออนบวกชนิดอื่น
ซัลไฟด S2-
ซัลไฟด S2-
ซัลไฟด S2-
ละลายได
ละลายได
ละลายไดเล็กนอย
9. ไอออนแอลคาไล, H+
, NH4
+
, Sr2+
, Ba2+
ไอออนบวกชนิดอื่น
ไฮดรอกไซด (OH-
)
ไฮดรอกไซด (OH-
)
ละลายได
ละลายไดเล็กนอย
10. ไอออนแอลคาไล, H+
, NH4
+
ไอออนบวกชนิดอื่น
ฟอสเฟต (PO4
3-
)
คารบอเนต (CO3
2-
)
ซัลไฟต (SO3
2-
)
ละลายได
ละลายไดเล็กนอย
เพิ่มเติม
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................