Door Aletta Smits

1. Het puberbrein – een handleiding
Apestaartjaren 6| Leuven
12 mei 2016 | dr. Aletta Smits

2. Waar gaan we het over hebben?
• Wie zijn pubers?
• Wat gebeurt er met pubers?
• Hoe kunnen ‘wij’ er mee omgaan?
• En wat doen sociale media met hen?

3. Wie zijn pubers?
En wie zijn wij?

4. Twee dingen zijn belangrijk
• Een puber heeft biologisch gezien een ander
tijdsbesef
en
• Een puber wordt sociaal gemotiveerd

5. Sociaal leren:
Zoeken naar een
identiteit, en
daarvoor naar
idolen kijken die
het ook zo doen
Tijdsbesef:
Nadenken over
de gevolgen van
sexting doen ze
nauwelijks

7. Pubers begeleiden als ouders/jeugdwerker/
docent
• Wat kom je tegen? / Wat is prachtig aan ze? / Wat is
ongelooflijk irritant aan ze?
• Ze kruipen opeens nog bij je op schoot
• Ze komen niet uit bed / komen te laat / drinken Red Bull
• Alles moet NU
• Ze vragen niks terwijl je gezegd had….
• Ze zitten aan hun mobiel vastgeplakt: en wat doet dat met
ze?
• Waarom helpt ‘straffen’ niet zo goed? (en media afnemen
dus ook niet)

8. Puber/Adolescent maakt vier dingen mee
1. Lichamelijke en seksuele ontwikkeling
- puber-ontwikkeling, slaap- en waakritme
2. Doorontwikkeling van hersenschors/cortex
- cognitieve ontwikkeling; complexe vaardigheden
3. Doorontwikkeling van de eigen identiteit
- ontwikkeling van de professionele identiteit
4. Sociaal-emotionele ontwikkeling
- inzicht in jezelf en anderen

9. 1. Lichamelijke en seksuele
ontwikkeling
Gisteren
Vandaag

10. 2. Doorontwikkeling van cortex

11. 2. Doorontwikkeling van cortex
• Impulscontrole
• Beoordelingsvermogen
• Abstracte redeneringen
• Probleemoplossing
• Planning
• Zakelijk sociaal gedrag
• Zakelijk geheugen

12. "This isn't about creating a buzz,
it's to get people to react, to open
minds".

14. 3. Drie identiteiten, hartstikke veel
werk
Hoe ik
echt ben
Hoe ik
doe
Hoe
anderen
mij zien

15. 4. Sociaal-emotionele ontwikkeling
• ‘Met m’n vrienden chillen op een random plek’
• ‘Dat kun je niet maken!’
• ‘Wie zegt mij dat ik dat niet kan?’

16. Wat zie je? Wat ziet een puber?

17. De mens is een chemisch proces

18. Witte stof (myeline): Verbinding tussen de
hersencellen

19. Witte stof (myeline): Verbinding tussen de
hersencellen

20. Witte stof (myeline): Verbinding tussen de
hersencellen

21. Onderwijs en begeleiding
• Steunen met structuur
• Sociale argumentatie werkt beter dan inhoudelijke
argumentatie
• Vraag ze ‘wie ze willen zijn’ en hoe ze willen
• Aansluiten bij hun context – betrek emotie bij verstand
• Begrip voor ‘echte’ pijn
• Beloning & consequentie ipv. strafstructuur
• Slapen en wakker zijn: vroeg is heel vroeg
• Toon de empathie die ze zelf niet altijd kunnen tonen: Ze
zijn aan het leren, en wat ze leren is belangrijk, alleen niet
altijd wat jij op het rooster had staan
• Lange termijn is lastig te overzien: be prepared to fight

22. Onderwijs en begeleiding
• Steunen met structuur
• Sociale argumentatie werkt beter dan inhoudelijke
argumentatie
• Aansluiten bij hun context – betrek emotie bij verstand
• Begrip voor ‘echte’ pijn
• Beloning & consequentie ipv. strafstructuur
• Slapen en wakker zijn: vroeg is heel vroeg
• Toon de empathie die ze zelf niet altijd kunnen tonen: Ze
zijn aan het leren, en wat ze leren is belangrijk, alleen niet
altijd wat jij op het rooster had staan
• Lange termijn is lastig te overzien: be prepared to fight
Neem het niet te persoonlijk
Neem
het niet te persoonlijkNeem het niet te persoonlijk
Neem het niet te persoonlijk
Neem het niet te persoonlijk
Neem het niet te persoonlijk
Neem
het niet te persoonlijk

23. Selectie uit referenties
• Crone, E. 2009. Het puberende brein: Over de ontwikkeling van de hersenen in de
unieke periode van de adolescentie. Amsterdam: Bert Bakker.
• Nelis, H & Y. van Sark. 2009. Puberbrein binnenstebuiten: wat beweegt jongeren van 10
tot 25 jaar? Utrecht: Kosmos Uitgevers
• Paap, M. 2004. Het kiezen van een MBO-opleiding.
• PvdA. 2008. Concept-voorstellen verbetering VMBO. Tbv. PvdA congres 24 november
2008.
• Smits, A. 2007. Checlist Studierendement. Leiden: Universiteit Leiden
• Traineepool 10. 2008. Weten wat je wilt. Amsterdam: Gemeente Amsterdam
• Van der Boom, E., R. van der Aa & G. de Bruin. 2009. Goed voorbeeld doet goed volgen.
Rotterdam: Ecorys. Onderzoek uitgevoerd in opdracht van Ministerie van OC&W.
• Van Grinsven, V & E. Elphick. 2008. Aansluiting vmbo mbo: een gedeelde zorg. Utrecht:
Adviesgroep MBO
• Van Reijendam, W. “Het studeert niet makkelijk met 30.000 euro schuld”. In: Mbo
Magazine, december 2008.
• Elk, R. van, Steeg, M. van der & Webbink, D. (2009). The effect of early tracking on
participation in higher education. Den Haag: Centraal Planbureau.
• Kemenade, J. van. (2008). Een voorwerp van aanhoudende zorglijkheid. Rede bij zijn
afscheid als hoogleraar bij de Open Universiteit. Congresmap Lustrumcongres Ruud de
Moor Centrum.

24. Aletta Smits:
Facebook: www.facebook.com/deloeftraining
Twitter: @alettasmits
LinkedIn: nl.linkedin.com/in/alettasmits
Wilt u de presentatie?
www.deloeftraining.nl | Het Puberbrein
Wilt u meer informatie?