Υπεύθυνη καθηγήτρια: Αντιγόνη Κριπαροπούλου

1. Μεηά ημ ηέιμξ ηεξ ύζηενεξ ανπαηόηεηαξ ζηε Δοηηθή Γονώπε πανμοζηάζηεθε
μηα θηκεηηθόηεηα ηςκ πιεζοζμώκ, πμο παναθηενίζηεθε από επηδνμμέξ ιαώκ
μη μπμίμη ένπμκηακ από βμνεημακαημιηθά, όπςξ ήηακ μη Γόηζμη, μη
Βεζηγόηζμη, μη Βάκδαιμη, μη Σάλμκεξ θαη μη Δακμί. Ε πενίμδμξ αοηή ηςκ
μεγάιςκ ακαηαναπώκ πμο ανπίδεη μεηά ηεκ θαηάιοζε ημο δοηηθμύ νςμασθμύ
θνάημοξ θαη θηάκεη έςξ ηεκ Ακαγέκκεζε μκμμάδεηαη Μεζαίςκαξ.

2.  …επέβαιε ημ
Χνηζηηακηζμό ζημ βμννά
θαη έγηκε μ μεγάιμξ
πνμζηάηεξ ηωκ ηεπκώκ.
Πίζηεοε βαζηά ζημ
δηδαθηηθό παναθηήνα
ηεξ ηέπκεξ, πμο ζα
δηέδηδε ημ Χνηζηηακηζμό
θαη ζα εληζημνμύζε ημ
μεγαιείμ ηεξ
αοημθναημνίαξ ημο
πακημύ.

3.  Σε αοηή ηεκ θαζανή θαη
απιή γναθή μθείιεηαη ημ
γεγμκόξ ηεξ επηβίςζεξ
ηςκ θεημέκςκ ηεξ
ανπαηόηεηαξ. Οη μμκαπμί
ακηέγναθακ ηα θιαζηθά
θείμεκα ακελάνηεηα από
ημ ζέμα ημοξ. Ο
Ηανιμμάγκμξ επέμεκε κα
έπμοκ όια ηα μμκαζηήνηα
θαη μη θαζεδνηθμί καμί
ζπμιεία, μέζα από ηα
μπμία θαζηενώζεθε ε
θανμιίγγεηα γναθή.

4.  H μκμμαζία νμμακηθή
ακαθένεηαη ζηεκ ηέπκε ηεξ
Δοηηθήξ Εονώπεξ ημκ 11μ
θαη ημ 12μ αηώκα ε μπμία
βαζίδεηαη ζε μηα ειεύζενε
μεηαθμνά ηωκ ανπώκ ηεξ
νωμαϊθήξ ηέπκεξ.
 Έκα ελαηνεηηθό δείγμα
δηαθμζμεηηθήξ ηέπκεξ πμο
ακαπηύπζεθε ηεκ επμπή
αοηή είκαη μη ημηπμηάπεηεξ.
 Σεμακηηθέξ πιενμθμνίεξ
απμθμμίδμομε από ημκ
ημηπμηάπεηα Μπαγηέ πμο
εληζημνεί ηεκ θαηάθηεζε ηεξ
Νμνμακδίαξ.

5.  …έδςζε μεγάιε βανύηεηα ζηεκ
θαηαζθεοή ηςκ καώκ. Ε πνηζηηακηθή
βαζηιηθή απμθηά κέα δμμή, με
παναθηενηζηηθά ζημηπεία ηε ζοκεπή
ημηπμπμηία, ηηξ θαμάνεξ θαη μηα κέα
μνγάκςζε ηςκ εζςηενηθώκ πώνςκ.
Πημ ζογθεθνημέκα, ακαπηύζζεηαη μ
θεκηνηθόξ πώνμξ ημο θονίςξ καμύ,
ςξ ημ ζεμακηηθόηενμ μένμξ ηεξ
εθθιεζίαξ, μ μπμίμξ ελειίζζεηαη ζε
βάζμξ θαη δηαηνείηαη ζε θιίηε.
Ακαπηύζζεηαη έηζη μ πώνμξ ημο
"εγθάνζημο", αοηόξ δειαδή πμο
βνίζθεηαη ακάμεζα ζημκ θονίςξ καό
θαη ζηεκ αρίδα ημο ηενμύ. Ηάκμοκ ηεκ
εμθάκηζή ημοξ θαη μη ελςηενηθμί
πύνγμη, δεληά θαη ανηζηενά
(Φςημγναθία: O νμμακηθόξ καόξ ημο
Αγίμο Μηπαήι (1001 -1033),
Γενμακία, Χίικηεζασμ)

6.  Ε γμηζηθή ηέπκε άνπηζε κα
θάκεη ηεκ εμθάκηζή ηεξ ζηε
Γαιιία, πενίπμο ζηηξ ανπέξ
ημο 12μο αηώκα θαη θονίςξ
ζηεκ ανπηηεθημκηθή. Σηε
δηάνθεηα ηςκ επόμεκςκ
πνόκςκ θαη μέπνη ηα ηέιε ημο
14μο αηώκα, ελαπιώζεθε ζε
μιόθιενε ζπεδόκ ηε δοηηθή
Γονώπε. Τεκ γμηζηθή ηέπκε
δηαδέπζεθε ε πενίμδμξ ηεξ
Ακαγέκκεζεξ, ακ θαη δείγμαηα
γμηζηθώκ δεμημονγηώκ
θαηαγνάθμκηαη θαη μέπνη ηα
ηέιε ημο 15μο αηώκα.

7.  Παρϊ το τερϊςτιο των καθεδρικών
ναών, η γοτθικό αρχιτεκτονικό
εκφρϊζεται με μια καταπληκτικό
λεπτότητα και διϊθεςη για
διακόςμηςη και ανϊταςη. Το
κατακόρυφο εύναι τώρα
χαρακτηριςτικό γνώριςμα των ναών.
Ψηλού τούχοι, λεπτόςχημοι ςύνθετοι
κύονεσ, οξυκόρυφεσ αψύδεσ, μεγϊλα
παρϊθυρα διακοςμημϋνα με
υαλουργόματα, θόλοι ςτϋγεσ, πύργοι,
πυργύςκοι, αντηρύδεσ, κατακόρυφεσ
ραβδώςεισ εςωτερικϊ και εξωτερικϊ
μακρόςτενα γλυπτϊ που
κατακυριεύουν εξωτερικϊ τουσ
τούχουσ, δαντελωτϋσ πϋτρινεσ
διακοςμόςεισ και τόςα ϊλλα ςτοιχεύα
αφαιρούν από την οικοδομό το
πϋτρινο βϊροσ, εξαώλώνουν του
όγκουσ, ανυψώνουν το βλϋμμα προσ
τον ουρανό.

8.  Οη ηενάζηηεξ δηαζηάζεηξ
ηωκ γμηζηθώκ καώκ - πμο
ζα μπμνμύζακ εύθμια κα
ζηεγάζμοκ όιμ ημκ
πιεζοζμό ηεξ πόιεξ -
ζομβόιηδακ ηε δύκαμε ηεξ
Εθθιεζίαξ μέζα ζηεκ
αζηηθή θμηκωκία θαη,
ηείκμκηαξ κα εθμεδεκίζμοκ
ό,ηη είκαη ακζνώπηκμ,
ζηόπεοακ κα
πανμοζηάζμοκ μηα αοζηενή
ηενάνπεζε θαη θιημάθωζε
ηωκ πναγμάηωκ (μονακόξ,
γήηκμξ θόζμμξ, θόιαζε).

10.  Ακ θαη δεκ γκςνίδεη ζεμακηηθή άκζεζε,
ακηηπνμζςπεύεηαη από εηθμκμγναθεμέκα
εθθιεζηαζηηθά θαη άιια θείμεκα με πιμύζηα
δηαθόζμεζε θαη έκημκα πνώμαηα, πμιιά
από ηα μπμία ζώδμκηαη μέπνη ζήμενα. Οη
εηθμκμγναθήζεηξ γίκμκηακ απμθιεηζηηθά από
ημοξ μμκαπμύξ, θαζώξ ηεκ επμπή εθείκε
δεκ οπάνπεη ε ηοπμγναθία.
Πανάιιεια με ηα εηθμκμγναθεμέκα
πεηνόγναθα θείμεκα, ε δςγναθηθή
πενηιαμβάκεη αθόμα ηηξ μεγάιεξ
ημηπμγναθίεξ ηςκ εθθιεζηαζηηθώκ καώκ.
 Σηε γμηζηθή δςγναθηθή μπμνμύμε κα
ζομπενηιάβμομε θαη ηα πενίηεπκα
οαιμονγήμαηα (βηηνό) πμο
πνεζημμπμημύκηακ ζηα πενηζζόηενα γμηζηθά
θηίζμαηα. Οη γοάιηκεξ αοηέξ θαηαζθεοέξ
έθενακ παναζηάζεηξ θονίςξ ζνεζθεοηηθήξ
ζεμαημιμγίαξ. Τα πμιύπνςμα βηηνό
πνεζημμπμηήζεθακ θαη ςξ ζημηπείμ ηεξ
ανπηηεθημκηθήξ, θαζώξ επέηνεπακ ηε
δεμημονγία εκόξ ηδηαίηενμο θςηηζμμύ ζημ
εζςηενηθό ηςκ καώκ.

11. Allegretto Nuzi Ζηαιόξ
Δςγνάθμξ 1315-1373
Melchior Broederlam Οιιακδόξ δςγνάθμξ
1355-1411

12.  …δςγναθίδεη ηα πενίθεμα
ημο «θνέζθμ» ζημ
πανεθθιήζη Ανέκα ζηεκ
Πάδμοα ζ’ έκα ζηηι πμο
λεθεύγεη ανθεηά από ηε
μεζαηςκηθή θαη ηε
βοδακηηκή πανάδμζε, με
μγθμμεηνηθέξ θηγμύνεξ θαη
ακζνώπηκε έθθναζε ζηα
πνόζςπα αθόμα θαη ζ’ αοηά
ηςκ αγίςκ. Δίθαηα ιμηπόκ
ζεςνείηαη ςξ μ
ζεμακηηθόηενμξ πνόδνμμμξ
ηεξ Ακαγέκκεζεξ.

13.  Σηε γιοπηηθή, άνπηζε κα δηαθαίκεηαη μηα
έκημκε ζπέζε με ηεκ ανπαηόηεηα, θαζώξ
θαη μηα άκζνςπμ θεκηνηθή ακηίιερε, με
απμηέιεζμα ηε καημοναιηζηηθή απεηθόκηζε
ηςκ μμνθώκ. Οη μμνθέξ πμο δηαθμζμμύζακ
ημοξ θαζεδνηθμύξ καμύξ ήηακ ζηεκ ανπή
ακάγιοθεξ, αιιά ζηγά ζηγά απμζπάζηεθακ
από ημ θηίζμα θαη έγηκακ ζπεδόκ
πενίμπηεξ. Ηάζε δηαζέζημμξ πώνμξ ζημκ
θαζεδνηθό καό θαιοπηόηακ από γιοπηά θαη
γεμάηα ιεπημμένεηεξ αγάιμαηα. Ακάμεζα
ζηα γιοπηά ηεξ Πακαγίαξ, ημο Χνηζημύ ή
ηςκ Αγίςκ οπήνπακ δηάθμνα είδε θοηώκ
ζε επακαιαμβακόμεκα μμηίβα πμο γέμηδακ ή
ζοκέδεακ ανπηηεθημκηθά μένε. Τα θοηηθά
αοηά μμηίβα ήηακ πμιύ δεμμθηιή, γηαηί
ήηακ άννεθηα ζοκδεδεμέκα με ηεκ ηδέα ηεξ
Δεμημονγίαξ ζηε πνηζηηακηθή ζνεζθεία.
 (Φςη. Giovanni Pisano Ζηαιόξ
Γιύπηεξ1250-1314 )

14.  Ηάκγθανκη, μ άνπμκηαξ
ηεξ Βενόκα, Ζηαιία -
ακηηπνμζςπεοηηθό
δείγμα γμηζηθήξ
θμζμηθήξ γιοπηηθήξ