Dula
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Dula

on

  • 30,030 views

Kasaysayan ng Dula

Kasaysayan ng Dula

Statistics

Views

Total Views
30,030
Views on SlideShare
30,027
Embed Views
3

Actions

Likes
8
Downloads
700
Comments
6

2 Embeds 3

http://www.docshut.com 2
http://www.slashdocs.com 1

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel

15 of 6 Post a comment

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Dula Dula Presentation Transcript

  • DULAni: Rubie Ann Macaspac
  • Isang kathang may layuninay ilarawan sa tanghalan sapamamagitan ng kilos atgalaw ang isang kawil na mgapangyayarin nanagpapahayag ng isangkapanapanabik na bahagi ngbuhay.
  • Isang sining ang dula. Magiging malikhainat mapanuri ang isang tao kung mabibigyansiya ng pagkakataong makibahagi sapagtatanghal nito, anuman ang papel niyadahil sa bawat elemento nito ay dapatmabuo nang may kasiningan upang magingbuhay na buhay at makatotohanan angpaksang inilalarawan na karaniwa’y bataysa karanasan at pangyayari sa buhay ng tao.
  • Ang kasaysayan ng Dulang Pilipinoay isinilang sa lipunan ng mgakatutubong Pilipino bago padumating ang mga dayuhangmananakop. Ayon kayCasanova, ang mga katutubo’y likasna mahiligin sa mga awit, sayaw, attula na siyang pinag-ugatan ng mgaunang anyo ng dula.
  •  Patula ang usapan ng mga tauhang magsisiganap. Ginaganap kaugnay ng mga seremonya sa pananampalataya at pagpaparangal sa kani- kanilang mga pinuno at bayani. MGA HALIMBAWA :  Wa y a n gOr a n g a t Wa y a n g P u r w a ng mga Bisaya- tumutukoy sa pagmamalupit ng mga Sultan sa kanilang aliping mga babae.
  • E mb a y o k a at S a y a t a n ng mga Muslim sa Hulo at Lanaw- dulang pagtutula kahawig ng Balagtasan ng mga Tagalog. Kinapapalooban ng sayawan at awitan.B u l o n g - ginagawa o ginaganap sa tunay na buhay kaugnay s panananpalataya, pamahiin o paniniwala at panggagamot.
  • TATLONG URI NG DULA P a n t a h a n a n - isinasagawa sa tahanan. Halimbawa nito ay ang Pamamanhikan. P a n l a n s a n g a n - isinasagawa sa lansangan. Halimbawa nito ay Panunuluyan atbp. P a n t a n g h a l a n -isinasagawa sa loob ng tanghalan.
  •  Paksa ng mga Dulang ipinapalabas P a n g k a g a n d a h a n g As a l P a n g w i k a P a n r e l i h
  • Halimbawa ng Dula
  • Du p lo - isang tulangpatnigan na angpinapaksa ay tungkol sanawawalang ibon ngHari. Ito ay kalimitangisinasagawa samalawak na bakurankung may namatayan sa
  • Ka r a g at a n -isinasagawa rin ito tuwingmay namatayan sa nayon.Ito’y hango sa alamat ngprinsesang naghulog ngsingsing sa gitna ng dagatat ang sinumang binatangmakahanap nito aykaniyang papakasalan.
  • P a n u n u l u y a n - prusisyongginaganap tuwing bisperas ng Pasko. Ito aypaghahanap ng bahay na matutuluyan ngMahal na Birhen sa pagsilang kay Hesukristo.
  • Ti b a g -pagsasadula ngpaghahanap ng Krus napinagpakuan kay Kristonina Reyna Elena atPrinsipe Constantino.Ginaganap tuwing Mayosa mga lalawigan ngBulacan, NuevaEcija, Bataan, Rizal.
  • Pa n u b o n g -mahabang tulang paawit bilang handogat pagpaparangal sa isang dalagang maykaarawan. Ito’y laganap sa Marinduque.Mula ito sa salitang Tagalog na“pamutong” na ang ibig sabihin aylalagyan ng putong o korona ng mgamga bulaklak ang dalagang maykaarawan. Nahahati ito sa tatlongbahagi.
  • Ka r i l y o - dulang angmga nagsisiganap ay mga tau-tauhangkarton. Pinapagalaw ang mga ito sapamamagitan ng mga nakataling pisinghawak ng mga tao sa itaas ng tanghalan.Ang mga taong nagsasalita ay nasa likodng telon. Madilim kung palabasin itosapagkat ang nakikita lamang ng mga taoay kanilang mga anino.
  • Ce n a k u l o - isangdulang naglalarawan ng buong buhayhanggang sa muling pagkabuhay ngating Panginoong Hesukristo. Angusapan ay patula. Sinulat ng paringPilipino. Ang Pasig, Morong at Pasayang mga kilalang pook napinagtatanghalan nito.
  • M o r o -m o r o -paglalaban ng mga Muslim at mgaPilipinong Kristiyano. May magaganda atmakukulay na kasuotan. Ang usapan dito aypatula at karaniwan ay totoong mataas angtono ng mga nagsasalita, laging mag taga-dikta sa mga nag-uusap sapagkat hinditotoong naisasaulo ng mga gumaganap angkanilang papel. Mas magara at maganda angpagpapalabas nito sa Bisaya.
  • Panahon ngAmerikano
  • Isang bagong pangkat ng mananakop ang nagdalang mga pagbabago sa panitikan ng Pilipinas.Ipinakilala ang mga bagong anyo ng literatura gayang malayang taludturan (sa mga tula), maiklingkwento at mapamunang sanaysay (critical essay).Ang impluwensya ng mga Amerikanongmananakop ay nanatili kaalinsabay ng pagtatalagasa Ingles bilang wikang ginagamit sa lahat ngpaaralan sa bansa gayundin ng paglinang samasining na kamalayan ng mga manunulat batay samodernong panitikang dala ng mga mananakop.
  • Maliwanag na ambag ngpanahong ito ang pelikula. Sakauna-unahang pagkakataon aynakapanonood ang mga Pinoyng mga larawang gumagalaw.Binigyang-daan ng imbensyongito ang pag-ungos ng kulturangpopular.
  • Dito unang kauna-unahang kinilala ang DULA odrama.Sa unang bahagi ng ika-20 siglo ang mga dula’ytungkol sa MAKABAYAN subalit noong 1920ang karamihan sa dulaan ay nagupo mula samakabayan napalitan ito ngaMAKATOTOHANAN at MAROMANSA.Dito sa panahong ito pinanghina ang Moro-morong SARSWELA subalit di rin ito tumagal ngmahabang panahon at ito’y naigupo namanng bodabil, Burlesque at sine na dala rin ngmga dayuhan,
  • S A R S WE L A - dulangmusikal o isang melodramang may 3 yugtona ang mga paksa ay tungkol sa pag-ibig, panibugho, paghihiganti, pagkasuklamat iba’t iba pang masidhing damdamin.1844 ng ipalaganap ni Narciso Claveria(Governador ng Pilipinas) ang komedya.Unang tatlong komedyang ipinalabas:a. La Conjuracion de Veneciab. La Bata de Cobrac. La Reduma
  • 1852, tatlong komedyang komedyangitinanghal ng samahang Lopez atAsiya.a. Isabel La Catolicab. Diego Corrientesc. El Trio CamilletasPagkakaiba ng Sarsuwela sa Moro Moro.a. Buhay Pilipino ang tinatalakay.
  • b. Ang kasuotan ng nagsisiganap ay damit Pilipino.c. May kasamang katatawanan na laging ginagampanan ng mga katulong sa dula.d. Ang usapan ay tuluyan.Isa sa mga sumikat sa dulang ito ayang “Walang Sugat” ni SeverinoReyes.
  • D A L A WA N G B A H A G I N GT A ONG NA K A P A L OOBSA DUL AA. IMPESARYO- nag-aayos, pumipili sa mga magtatanghal sa palabas. Kinabibilangan ito nina Severino Reyes at Hermogenes Ilagan na nagtatag ng Compania Ilagan.B. MANUNULAT- mga tagapagsulat ng mga dula.
  • Se v e r i no Re y e s•Ipinanganak sa Sta.Cruz, Maynila noongPebrero 12,1861. Ikalimasa mga anak nina RufinoReyes at Andrea Rivero.• Mas kilala sa tawag naDon Binoy.• Itinuturing na “ Ama ngMakabagong Dulang
  • •Nakasulat siya ng humigit 40 na dula.• May- akda ng “ Mga Kwento ni LolaBasyang.”• Mga Halimbawa ng mga Dula: a. Walang Sugat b. Ang Kalupi c. R.I.P d. Cablegrama Fatal (1903) -nagpakilala ng walang katarungangpaglilitis kay Rizal.
  • e. Puso ng Isang Pilipina (1919)f. Bagong Faustog. Filotea, o Ang Pag- aasawa ni San Pedroh. Opera Italianai. San Lazaro* Maituturing ding Ama ng Dulang Filipino.* Naging manunulat din ng Liwayway.*Nagtatag ng unang samahan sa dula, “Gran Compania de Zarzuela Tagala.”
  • Au r e l i oTo l e n t i no•Kapampangangkapanahon nina DonBinoy at PatricioMariano.• Mas kahanga-hangakumpara kina Don Binoydahil sumulat siya gamitang ibang wika kaysa
  • •Sumama sa paghihimagsik ng mgaPilipino kung kaya ilang ulit syangnabilanggo.• Siya ang pumulot sa salitang “Dula”mula sa Bisaya at ginamit ito sa Tagalogsa kahulugang “drama”.• Ang kanyang Dula ay lipos ng diwangmakabayan at panunuligsangpanlipunan.
  • Mg a T a n y a g n a D u l aa. Sumpaan – 3 yugtob. Filipinas at Espanya – 2 yugtoc. Rizal y los Dioses – operang Tagalog na puno ng mga sagisag na bansa.d. Sinukuan – 3 yugto at pampulitika.e. Ang Makata – 1 yugtof. La Rosa – 1 yugtog. Manood Kayo – awit at mga pangyayaring pinag ugnay ugnay sa 3 yugto.
  • h. Bagong Kristo – panlipunani. Luhang Tagalog – pangkasaysayan at pinalagay na kanyang obra maestra.j. Kahapon, Ngayon, Bukas – 3 yugto, may himig paghihimagsik, protesta sa pamamalakad ng mga Amerikano at dahilan ng kanyang pagkbilanggo. Pinakamahusay
  • H e r mo g e n es I l a g a n•Isinilang si HermogenesHagan sa Bigaa, Bulacan.Nag-aral siya sa Ateneo deManila.•Siya ang ninuno ng mgaIlagan na kinikilala salarangan ng pagtatanghalsa radio, pelikula.• Kinilala sa tawag na “KA
  • at telebisyon -sina Robert Arevalo, JayIlagan, Liberty Ilagan at ang nooy sumikat nasi Eddie Lat Ilagan.•Mga Dulang isinulat:a. Dalagang Bukid – Dulang nagpabantog sa kanya na tungkol sa isang taga bukid na si Angelita.b. Dalawang Hangalc. Lucha Electorald. Despoes de Dios, el Dineroe. Biyaya ng Pag- ibig
  • J u l i a n Cr u zB a l ma c e d a* Isinilang saOrion, Bataan noongEnero 28, 1895. Nag-aral siya sa Colegio deSan Juan de Letran.Natapos siya ngdalawang taong pag-aaral ng Batas saEscuela de Derecho.
  • • Sa gulang na 12 sya naging taga sulat ngmga liham pag –ibig sa Udyong, Bataan.• naging sarhento sa gulang na 13 saBacood, Cavite.•Mambabalarila, mananaysay, makata, manunuringpampanitikan, kuwentista, mangangathambuhay at higit sa lahat mandudula.• Patnugot ng Suriang ng WikangPambansa
  • Mga Akda o Tanyag na Dulaa. Sugat ng Puso – kinatha niya sa gulang na 14 na taonb. Ang Piso ni Anita – nagkamit ng unang gantimpala sa Bureau of Posts. Ito ay hinggil sa pagtitipid, isang drama musikal na may 3 yugto.c. Sa Bunganga ng Pating – panunuligsa sa mga usurero. Ito rin ang nagdala sa kanya ng karangalan at kabantugan
  • d. Budhi ng Manggagawae. Dugo ng Aking Amaf. Kaaway na Lihimg. Dahil sa Anak – isa sapinakapinaggigiliwang tula
  • Pa t r i c i o Ma r i a n o• Naglingkod sa Senado ng Pilipinaskung kaya’t tinalikurang angkanyang pag – ibig ang “Pagsusulat”• Ang kanyang istilo ay maromansaat punong puno ng simbolismo.• 1901-1934 nakasulat siya ng 45 natula.
  • Mga Akdaa. Anak ng Dagat – 1922, 3 yugto, obra maestra at naipasok karanasang personal bilang manghihimagsik, mamamahayag at pandudula.b. Lakambini – Trahedya, 3 yugto, salaysaying batay sa unang pagsapit ng mga Kastila sa Maynila at ipinapalagay ding kanyang obra maestra.
  • c. Tulisand. Buhay Dapoe. Luha’t Dugof. Ang Dalawang Pag – ibigg. Ang Unang Binhih. Denii.Ang Pakakakj. Silanganank. Ako’y Iyo Rinl. Si Mayumo
  • *1941-1945, sinakop ng Hapon ang Pilipinas•Nabalam ang umuunlad na panitikangPilipino.•Ang lingguhang Liwayway ay inilagay samahigpit na pagmamatyag ng mga Hapones.•Ipinagbawal ang mga babasahing naklimbagsa wikang Ingles.•Isinalin sa Tagalog ang mga nasa Ingles nababasahin.•Buhay Lalawigan- pangunahing pinapaksa samga panitikan.
  • I B A ’T I B A N G T E A T R O N A NA GL A B A S A N S A P A NA HONG I T O Avenue Theater
  • b. Life Theaterc. Manila GrandOpera Theater
  • MgaManunulat
  • A.J o s e M a .H e r n a n d e z – Panday PiraB.J o s e V i l l aP a n g a n i b a n - Utak Habang PanahonC. Wi l f r i d oGu e r r e r oD. C l o d u a l d o d e l M u n d oa t Ma t e o C r u z - sumulat ng Bulaga noong Pebrero 23,
  • Bagong Panahon
  • • Muling sumigla ang panitikang Pilipino ngtuparin ni MacArthur ang kanyang pangako atnatalo ang mga Hapon.•Nagkaroon ng iba’t ibang patimpalak salarangan ng pagsusulat gaya ng mga ss: •Palanca Memorial Award in Pil. & English Lit. •Gawad ni Balagtas Award •Republic Cultural Award •Taunang Gawad na Surian ng Wikang Pambansa
  • •Tuluyang namatay ang sining ng dulang pandulaan. Dahilan:a . P a ma ma l a s a k n gp e l i k u l a n g Ta g a l o g a tp e l i k u l a n gd a y u h a n . b . Ka wa l a n n gs a ma h a n g