• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
Đại cương TPCN
 

Đại cương TPCN

on

  • 2,848 views

 

Statistics

Views

Total Views
2,848
Views on SlideShare
2,843
Embed Views
5

Actions

Likes
13
Downloads
0
Comments
2

3 Embeds 5

http://www.vads.org.vn 2
http://vads.org.vn 2
http://vn.360plus.yahoo.com 1

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel

12 of 2 previous next

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
  • down thế nào đây ta?
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
  • phong chữ bị lỗi nhiều quá!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment
  • Insert a picture of one of the geographic features of your country.
  • Insert a picture illustrating a season in your country.
  • Insert a picture of the head leader of your country.
  • Insert a picture of the head leader of your country.

Đại cương TPCN Đại cương TPCN Presentation Transcript

  • PGS.TS TRẦN ĐÁNG CHỦ TỊCH HIỆP HỘI TPCN VIỆT NAM Hà Nội, ngày 15/12/2010 ĐẠI CƯƠNG THỰC PHẨM CHỨC NĂNG
    • NỘI DUNG:
    • Phần I: Sức khỏe và nguy cơ sức khỏe
    • Phần II: TPCN – ra đời và phát triển
    • Phần III: Tác dụng của TPCN
    • Phần IV: Nghiên cứu, sản xuất, phân phối và quản lý TPCN.
    • PHẦN I:
    • SỨC KHỎE VÀ NGUY CƠ SỨC KHỎE
    • 1. Sức khỏe là gì? Theo WHO:
    • Sức khỏe là tình trạng:
    • Không có bệnh tật
    • Thoải mái về thể chất
    • Thoải mái về tâm thần
    • Thoải mái về xã hội.
  • Sức khỏe là tài sản quý giá nhất: - Của mỗi người - Của toàn xã hội
    • Fontenelle: “Sức khỏe là của cải quý giá nhất trên đời mà chỉ khi mất nó đi ta mới thấy tiếc”.
    • Điều 10 trong 14 điều răn của Phật:
    • “ Tài sản lớn nhất của đời người là sức khỏe”.
  • 2. Giá trị của sức khỏe:
    • Có tiền có thể đến khám bác sĩ nhưng không mua được sức khỏe tốt!
    • Có tiền có thể mua được máu nhưng không mua được cuộc sống!
    • Có tiền có thể mua được thể xác nhưng không mua được tình yêu!
    • Có sức khỏe, sỏi đá cũng thành cơm!
    1 0 . … 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 . . . SK T N V C X CV ĐV ƯM TY Tiêu chí cuộc sống
    • Đầu tư, chăm sóc khi còn đang khỏe.
    • Phòng ngừa các nguy cơ bệnh tật.
    • Hiệu quả và kinh tế nhất.
    3. QUAN ĐIỂM VỀ CHĂM SÓC SỨC KHỎE Do chính mình thực hiện
  • Ba loại người:
    • Người ngu gây bệnh
    • (Hút thuốc, say rượu, ăn uống vô độ…).
    • Người dốt chờ bệnh (ốm đau rồi mới đi khám, chữa).
    • Người khôn phòng bệnh (chăm sóc bản thân, chăm sóc cuộc sống.)
    • Nội kinh hoàng đế (Thời Xuân-Thu-Chiến-Quốc):
    • ” Thánh nhân không trị bệnh đã rồi, mà trị bệnh chưa đến, không trị cái loạn đã đến mà trị cái loạn chưa đến”.
    • “ Khát mới uống, đói mới ăn, mệt mới nghỉ, ốm mới khám chữa bệnh – Tất cả đều là muộn!”
    • “ Tiền bạc là của con, Địa vị là tạm thời, Vẻ vang là quá khứ, Sức khỏe là của mình!”.
  • Thiệt hại do béo phì (Viện nghiên cứu Brookings - Mỹ)
    • 1. Chi phí chăm sóc người béo phì trưởng thành: 147 tỷ USD/năm
    • 2. Chi phí chăm sóc béo phì trẻ em: 14,3 tỷ USD/năm
    • 3. Thiệt hại kinh tế do mất năng suất lao động do béo phì: 66 tỷ USD/năm
    • 4. Tổng thiệt hại nền kinh tế Mỹ do béo phì: 227,5 tỷ USD/ năm
  • Giá trị tiêu dùng của người Mỹ (Theo GS.TS Mary Schmidl – 2009)
    • 1950: Nhà + xe + TV
    • 1960: Giáo dục Đại học
    • 1970: Máy tính
    • 1980: Nhiều tiền
    • 2000: Sức khoẻ
  • 4. Nguy cơ về sức khỏe Xã hội quá độ về kinh tế - Đang mới Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa Thay đổi phương thức làm việc Thay đổi lối sống sinh hoạt Thay đổi tiêu dùng TP Môi trường
    • HẬU QUẢ
    • 1. Tăng cân quá mức và béo phì.
    • 2. Ít vận động thể lực.
    • 3. Chế độ ăn:
      • - Khẩu phần TP nghèo chất xơ, rau quả và ngũ cốc toàn phần.
      • - Khẩu phần ít cá – thủy sản.
      • - Khẩu phần nhiều mỡ, đặc biệt mỡ bão hòa.
    • 4. Stress thần kinh.
    • 5. Ô nhiễm môi trường, ô nhiễm TP.
    • 6. Di truyền.
  • 4.1. Trạng thái sức khỏe hiện nay:
    • Trạng thái I (khỏe hoàn toàn): 5 – 10%.
    • Trạng thái II (ốm) : 10 – 15 %.
    • Trạng thái III (nửa ốm nửa khỏe): 75%.
  • 4.2. DALE (Disability – adjusted life expectancy) Kỳ vọng sống điều chỉnh theo sự tàn tật. Là số năm kỳ vọng sống khỏe (khỏe hoàn toàn). + Ấn Độ: 45,5. + Nigeria: 38,3. + Ethiopia: 33,5. + Zimbabwe: 32,9. + Sierra Leone : 25,9. + Đức: 70,4. + Mỹ: 70,0. + Trung Quốc: 62,3. + Thái Lan: 60,2. + Việt Nam: 58,2. + Nhật Bản: 74,5. + Australia: 73,2. + Pháp : 73,1. + Thụy sĩ: 72,5. + Anh: 71,7.
  • 4.3. Các bệnh cấp tính: Vẫn còn nhiều nguy cơ:
    • Ví dụ:
    • NĐTP do hóa chất + vi sinh vật
    • Bệnh bò điên (BSE)
    • Bệnh cúm gia cầm: H 5 N 1 , H 1 N 1 …
    • Bệnh liên cầu khuẩn, tai xanh ở lợn.
    • Bệnh nhiễm trùng thực phẩm…
  • 4.4. Các bệnh mạn tính: “Thế giới đang phải đối đầu với cơn thủy triều các bệnh mạn tính không lây!”.
    • Tiểu đường: Top ten nước có số người lớn bị tiểu đường cao nhất thế giới.
    • Mỗi năm thế giới có 3,2 triệu người chết vì tiểu đường ~ HIV/AIDS.
    • 8.700 người chết/d.
    • 06 người chết/phút.
    • 01 người chết/10s.
    300,0 135,3 Tổng cộng 4,2 2007: 2,1 Việt Nam 103,6 49,7 Các nước khác 57,2 37,6 21,9 14,5 12,4 12,2 11,7 11,6 8,8 8,5 19,4 16,0 13,9 8,9 6,3 4,9 4,5 4,3 3,8 3,6 Ấn Độ Trung Quốc Mỹ Nga Nhật Bản Brazil Indonesia Pakistan Mexico Ukraine 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 2025 (mill.) 1995 (mill.) Nước TT
  • Xương – khớp
    • Viêm khớp
    • Thoái hóa khớp
    • Loãng xương:
    • Hoa Kỳ: 25.000.000 người/năm.
    • Việt Nam: Phụ nữ sau mạn kinh: 28-36%.
    • Thế giới: 1,7 triệu ca gãy cổ xương đùi do loãng xương.
    • Năm 2050: tăng lên 6,3 triệu ca.
    • Phụ nữ:
    • + 45 tuổi: 20% bị loãng xương.
    • + 65 tuổi: 80% bị loãng xương.
  • Tim mạch
    • 1/3 tổng số ca tử vong trên toàn cầu là do tim mạch (17.000.000 ca/ năm).
    • Cao HA:
    • Thế giới: 18-20%
    • Châu Á : 11-32%
    • Việt Nam: 18-22%.
  • Ung thư:
    • Thế giới:
    • - Mỗi năm mắc mới: 10.000.000 ca.
    • - Tử vong: 6.000.000 ca.
    • - 3 – 6 ca/ 1.000 dân .
    • Gia tăng K: dạ dày, vú, phổi, ruột, tử cung, miệng hầu, gan…và trẻ hóa mắc mới.
  • Chứng, bệnh khác Hội chứng chuyển hóa Nội tiết Thần kinh – Tâm thần TMH - RHM Da Suy giảm miễn dịch Xương khớp Béo phì Tiêu hóa
    • Chiều cao trung bình người trưởng thành VN:
    • Năm 1938: 160,0 cm
    • Năm 1975: 160,0 cm
    • Năm 2000: 162,3 cm
    • Năm 2003: 163,7 cm
    37 năm 62 năm 2,3 cm 65 năm 3,7 cm ( 56,9% so TB). Phát triển giống nòi Trí lực. Khả năng thích nghi. Thể lực: cao, nặng, sức bền.
  • PHẦN II:
    • TPCN – RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN
  • VỀ TPCN Tại sao Xã hội phát triển các bệnh như tim mạch, đái tháo đường, K, xương khớp, thần kinh, nội tiết,ngoài da… lại gia tăng? Xã hội phát triển: CNH – Đô thị hóa 4 Thay đổi cơ bản 1. Lối sống sinh hoạt 2. Lối làm việc 3. Môi trường 4. Tiêu dùng Thực phẩm: + Tính toàn cầu + Ăn uống ngoài gia đình + TP chế biến thay cho TP tự nhiên. + Kỹ thuật nuôi – trồng + Công nghệ chế biến + Chế độ khẩu phần
  • BỆNH HẬU QUẢ
    • 1. Thực phẩm ô nhiễm, môi trường ô nhiễm
    • 2. Ít vận động thể lực
    • 3. Stress thần kinh
    • 4. Thiếu hụt Vitamin, khoáng chất, hoạt chất sinh học
    • 5. Khẩu phần: tăng béo, bơ, sữa, ω, ít xơ…
    • 6. Di truyền.
    • 7. Cường tuyến đối kháng Insulin:
      • + Tuyến yên: GH
      • + Giáp: T3,T4
      • + Vỏ thượng thận.
      • +Tủy thượng thận: adrenalin
      • +Tụy: Glucagon
    • 8. Tăng cường gốc tự do.
    1. Tổn thương cấu trúc Tổn thương chức năng 2. Rối loạn cân bằng nội môi. 3. Giảm khả năng thích nghi với ngoại cảnh TẾ BÀO TỔ CHỨC CƠ THỂ
    • Về TPCN cần hiểu rõ:
    • 1. TPCN là gì?
    • 2. Lịch sử của TPCN và xu thế phát triển?
    • 3. Phân biệt TPCN với
    • TP truyền thống.
    • Thuốc.
    • 4. Quản lý TPCN như thế nào để vừa phát triển được TPCN, vừa tạo ra các sản phẩm an toàn có hiệu quả, chất lượng cho người tiêu dùng?
  • ĐẶC ĐIỂM TIÊU DÙNG THỰC PHẨM HIỆN NAY:
      • 1. Tính toàn cầu:
      • Ưu điểm:
      • Toàn cầu hoá là xu thế không thể tránh khỏi, là quy luật của sự phát triển của nhân loại.
      • Tiếp cận và mở rộng thị trường.
      • Tạo cơ hội cho liên kết, liên doanh trong SX, KD và phân phối sản phẩm.
      • Có cơ hội được lựa chọn các loại TP đa dạng, đáp ứng thị hiếu và cảm quan ngày càng phát triển.
    • Nguy cơ:
    • Năng lực kiểm soát ATTP còn hạn chế:
      • Hệ thống tổ chức quản lý: chưa đầy đủ và đồng bộ
      • Hệ thống văn bản pháp luật về ATTP: thiếu, trồng chéo.
      • Hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật: thiếu, lạc hậu và bất cập.
      • Các cơ sở xét nghiệm: phân tán, trình độ thấp.
    • Điều kiện VSATTP của các cơ sở SX, CB thực phẩm phần lớn chưa đảm bảo.
    • Các mối nguy ATTP dễ phát tán toàn cầu
  • 2. Ăn uống ngoài gia đình: + Ưu điểm: - Xu thế ăn uống ngoài gia đình tăng lên. - Thuận lợi cho công việc - Có cơ hội lựa chọn TP và dịch vụ theo nhu cầu. + Nguy cơ: - Không đảm bảo CLVSATTP do nguyên liệu và giá cả - Nhiều nguy cơ ô nhiễm từ môi trường và từ dịch vụ chế biến, phục vụ - Dễ sử dụng lại thực phẩm đã quá hạn
  • 3. Sö dông thùc phÈm chÕ biÕn s½n, ¨n ngay. + ¦u ®iÓm: - Xu thÕ sö dông TP chÕ biÕn s½n, ¨n ngay ngµy cµng gia t¨ng. - TiÕt kiÖm ®­îc thêi gian cho ng­êi tiªu dïng. - ThuËn tiÖn cho sö dông vµ c«ng viÖc. + Nguy c¬: - DÔ cã chÊt b¶o qu¶n. - ThiÕu hôt c¸c chÊt dinh d­ìng: Vitamin, ho¹t chÊt sinh häc - DÔ « nhiÔm tõ vïng nµy sang vïng kh¸c theo sù l­u th«ng cña thùc phÈm.
  • + ¦u ®iÓm: - Trång trät, ch¨n nu«i theo quy m« c«ng nghiÖp, tËp trung ngµy cµng ph¸t triÓn. - C¸c gièng cã n¨ng suÊt chÊt l­îng cao ®­îc ¸p dông ngµy cµng réng r·i. - Chñng lo¹i c©y, con ngµy cµng phong phó. 4. C¸c thay ®æi trong s¶n xuÊt thùc phÈm. + Nguy c¬: - Sö dông ho¸ chÊt BVTV bõa b·i cßn phæ biÕn. - Sö dông thøc ¨n ch¨n nu«i, thuèc thó y cßn nhiÒu vi ph¹m. - Cßn h¹n chÕ trong b¶o qu¶n, s¬ chÕ n«ng s¶n thùc phÈm, trªn mét nÒn t¶ng n«ng nghiÖp l¹c hËu, ph©n t¸n.
  • C¸c nguy c¬ trong trång trät Nguån « nhiÔm ¤ nhiÔm t¹i chç §Êt trång Ph©n h÷u c¬ Ph©n ho¸ häc (v« c¬) Ph©n bãn N­íc t­íi N­íc th¶i sinh ho¹t N­íc th¶i c«ng nghiÖp Kh«ng ®óng thuèc Kh«ng ®óng thêi gian Phßng trõ s©u bÖnh Kh«ng ®óng kü thuËt (PHI) Kh«ng ®óng liÒu l­îng
  • C¸c nguy c¬ trong cung cÊp rau xanh Thu gom ph©n t­¬i tõ néi thµnh T­íi bãn ph©n t­¬i t¹i vïng rau ngo¹i « Rau tr­íc khi vµo chî Rau t¹i chî, cöa hµng, nhµ hµng
  • C¸c nguy c¬ trong ch¨n nu«I Lîn con: 25 – 30 K g Sau 1 th¸ng t¨ng tõ 25 – 30 k g Hµng ngµy: ¡n 1 mu«i c¸m t¨ng träng “con cß” + 1 chËu n­íc + 1 Ýt rau th¸i, c¸m, ng«.
    • B¸n ngay
    • NÕu kh«ng sÏ chÕt
    Sau 10 ngµy t¨ng vïn vôt tõ 80 – 90 k g ¡n c¸m t¨ng träng HM cña Trung Quèc
  • + ¦u ®iÓm: - NhiÒu c«ng nghÖ míi ®­îc ¸p dông (gen, chiÕu x¹, ®ãng gãi…). - NhiÒu thiÕt bÞ chuyªn dông ®­îc ¸p dông: tñ l¹nh, lß vi sãng, lß hÊp, nåi c¸ch nhiÖt… - NhiÒu c«ng nghÖ thñ c«ng, truyÒn thèng ®­îc khoa häc vµ hiÖn ®¹i ho¸ 5. Công nghệ chế biến thực phẩm:
  • + Nguy c¬: - T¨ng sö dông nguyªn liÖu th« tõ nhiÒu n­íc  nguy c¬ lan truyÒn FBDs - §¸nh gi¸ nguy c¬ tiÒm Èn liªn quan ®Õn viÖc ¸p dông c«ng nghÖ míi cßn h¹n chÕ, ch­a dùa trªn nguyªn t¾c tho¶ thuËn vµ héi nhËp quèc tÕ vµ cã sù tham gia cña céng ®ång. - ChÕ biÕn thñ c«ng, l¹c hËu, c¸ thÓ, hé gia ®×nh cßn kh¸ phæ biÕn.
  • Vai trß tÝch cùc Vai trß trong vsattp
    • ChuyÓn t¶i mÇm bÖnh:
    • Vi khuÈn
    • Virus
    • Ký sinh trïng
    • Hµnh vi:
    • ChÕ biÕn thùc phÈm
    • Chia thøc ¨n
    • CÇm, n¾m
    • B¸n hµng
    • ¡n uèng
    • Thãi quen quÖt tay vµo miÖng
    • Thu ®Õm tiÒn
    Ph©n, n­íc tiÓu, vËt dông « nhiÔm, kh«ng khÝ... Thùc phÈm 1. DiÔn ®¹t c¸c ý niÖm ho¹t ®éng + quyÒn lùc (bµy tay Vua, PhËt, móa, ®iªu kh¾c). 2. Ng«n ng÷ bµn tay: cö chØ t­ thÕ, cÇu khÈn, trao göi, nãi chuyÖn... 3. BiÓu hiÖn cña ph©n biÖt: ®å vËt, t¹o d¸ng , kh¼ng ®Þnh hoÆc ®Çu hµng Bµn tay vµ vÖ sinh ¨n uèng Lao ®éng V¨n häc, nghÖ thuËt Th«ng tin, liªn l¹c Qu©n sù KiÕn tróc ®iÒu khiÓn ThÓ dôc, thÓ thao Y häc ©m nh¹c T×nh c¶m C«ng nghiÖp N«ng nghiÖp Thñ c«ng Ng­êi ¨n uèng
  • 10 6 30 Kh¸c 7 10 10 Ch©n tay 6 10 2 20 L«ng mµy, mi 5 10 3 30 N¸ch 4 10 4 40 C»m (r©u) 3 10 5 50 ®Çu (tãc) 100.000 2 10 6 100 Mòi 1 MÉu bÖnh cã thÓ cã / 1 ®¬n vÞ TÇn suÊt C¬ quan TT
  • XÐt nghiÖm bµn tay ng­êi lµm dÞch vô thùc phÈm 70,7 §µ N½ng 11. 60,0 Long An 10. 56,5 B×nh D­¬ng 9. 19,3 Phó Thä 8. 37,0 HuÕ 7. 66,6 Thanh Ho¸ 6. 92,0 Th¸i B×nh 5. 64,7 H¶i D­¬ng 4. 31,8 Nam §Þnh 3. 67,5 TP. Hå ChÝ Minh 2. - T¡ §P: 43,42 - KS-nhµ hµng: 62,5 - BÕp ¨n TT: 40,0 Hµ Néi 1. Tû lÖ nhiÔm E.coli (%) §Þa ph­¬ng TT
    • Tû lÖ bèc thøc ¨n b»ng tay: 67,3 %
    • Tû lÖ kh«ng röa tay: 46,1%
    • Tû lÖ mãng tay dµi: 22,5%
    • Tû lÖ nhæ n­íc bät, xØ mòi: 26,7%
    • V¨n ho¸ ®Õn trung häc c¬ së: 64,6%
    • Tõ n«ng th«n: 57,8%
    • Kh«ng ®eo khÈu trang: 95,3%
  • KÕt qu¶ xÐt nghiÖm mét sè mÉu tiÒn cã E. coli cña c¸c c¬ së dÞch vô thøc ¨n ®­êng phè 64,4% 50.000 75,5% 20.000 86,7% 10.000 94,8% 5000 100% 2000 100% 1000 100% 500 Tû lÖ nhiÔm E. coli MÖnh gi¸ (Vn®)
  • thùc phÈm chÝn nhiÔm e.coli (« nhiÔm ph©n) 82,3 77,2 - X«i - B¸nh m × kÑp thÞt Cµ mau 78,9 69,7 78,1 - Thøc ¨ n lµ thÞt - Thøc ¨ n lµ c¸ - Thøc ¨ n lµ rau Thanh Ho¸ 96,7 - Kem b¸n rong ë cæng tr­êng häc 90 - Thøc ¨ n ¨ n ngay ®­êng phè TP. HCM 25 - Thøc ¨ n ¨ n ngay ®­êng phè Qu ¶ ng B × nh 100 - Rau sèng Th¸i B×nh 35 - 40 Thøc ¨ n chÝn ¨ n ngay ë ®­êng phè HuÕ 100 - Giß - Nem, ch¹o, chua - Lßng lîn chÝn - Ch ¶ quÕ Nam §Þnh Tû lÖ (%) Lo¹i thùc phÈm §Þa ph­¬ng
  • Receptor xúc giác Tận cùng TK Đĩa Merkel Tiêu thể Pacini Tiêu thể Meissner Tận cùng TK chân lông Lớp biểu bì Lớp trung bì
  • c«n trïng thøc ¨n nguån n­íc bµn tay cung cÊp n­íc Rau qu¶ NGUY CƠ Ô NHIỄM TỪ MÔI TRƯỜNG
  • . RÊt thÝch sèng gÇn ng­êi, ¨n thøc ¨n cña ng­êi, rÊt tham ¨n. ¡n t¹p tÊt c¶ c¸c lo¹i thøc ¨n tõ ngon lµnh ®Õn h«i tanh, mèc háng. . MÇm bÖnh vµo c¬ quan tiªu ho¸ vÉn tån t¹i, ph¸t triÓn. . Mét ruåi c¸i giao hîp 1 lÇn cã thÓ ®Î suèt ®êi. ®Î 1 lÇn 120 trøng. trong 5 th¸ng mïa hÌ cho ra ®êi: 191.010 x 10 15 con ruåi, chiÕm thÓ tÝch 180 dm 3 . . ruåi cã thÓ bay xa 15000 m , b¸m theo tÇu, xe, thuyÒn bÌ, m¸y bay ®i kh¾p c¸c ch©u lôc. . Ruåi chuyÓn t¶i mét sè l­îng lín mÇm bÖnh: - mang trªn l«ng ch©n, vßi, th©n: 6.000.000 mÇm bÖnh. - Mang trong èng tiªu ho¸: 28.000.000 mÇm bÖnh c¸c mÇm bÖnh cã thÓ lµ: t¶, th­¬ng hµn, lþ, lao, ®Ëu mïa, b¹i liÖt, viªm gan, than, trïng roi, giun, s¸n
  • 6. Đặc điểm s ử d ụ ng thực phẩm
    • + Sử dụng TP chế biến sẵn tăng
    • + Khẩu phần: tăng TP nguồn gốc Đ V , giảm dầu gluxit ( gạo, ngô, khoai,sắn)
    • + Cách ăn uống: nhiều bữa, “nhậu lai rai”, nhiều TP rán, chiên, nướng...
    • + “Uống lai rai”
    • Tỷ lệ người 15-60 tuổi uống hết 1 đơn vị rượu/ ngày: chiếm 92,5
    • Tuổi bắt đầu uống rượu: 17,2 tu ổi
    • 23,1% nam giới uống rượu hàng ngày
    • 81% sau uống rượu vẫn làm việc bình thường, 33,9% vẫn lái xe.
    • Các tầng lớp uống rượu:
      • Nông dân: 73,7%
      • Công chức: 68,4%
      • Không nghề nghiệp: 66,7%
  • VAI TRÒ THỰC PHẨM CHỨC NĂNG VỚI SỨC KHỎE VÀ BỆNH TẬT Nguyên nhân bên ngoài 1. Cơ học 2. Lý học 3. Hóa học 4. Sinh học 5. Xã hội Nguyên nhân bên trong 1. Di truyền 2. Khuyết tật bẩm sinh 3. Thể trạng
    • Tình trạng lành lặn về
    • cấu trúc và chức năng.
    • 2. Giữ cân bằng nội môi.
    • 3. Thích nghi với sự thay đổi
    • ngoại cảnh.
    1. Tổn thương rối loạn cấu trúc và chức năng. 2. Rối loạn cân bằng nội môi. 3. Giảm khả năng thích nghi với ngoại cảnh. Cơ thể Tổ chức Tế bào SỨC KHỎE BỆNH Vitamin Khoáng chất Hoạt chất sinh học Thực phẩm chức năng
  • + R ober Froid M.: T¹i Héi nghÞ quèc tÕ lÇn thø 17 vÒ dinh d­ìng (ngµy 27-31/8/2001) t¹i Viªn ( ¸ o) trong b¸o c¸o “TPCN: Mét th¸ch thøc cho t­¬ng lai cña thÕ kû 21” ®· ®­a ra ®Þnh nghÜa: “Mét lo¹i thùc phÈm ®­îc coi lµ TPCN khi chøng minh ®­îc r»ng nã t¸c dông cã lîi ®èi víi mét hoÆc nhiÒu chøc phËn cña c¬ thÓ ngoµi c¸c t¸c dông dinh d­ìng, t¹o cho c¬ thÓ t×nh tr¹ng tho¶i m¸i, khoÎ kho¾n vµ gi¶m bít nguy c¬ bÖnh tËt”. + B é Y tÕ ViÖt Nam: Th«ng th­ sè 08/TT-BYT ngµy 23/8/2004 vÒ viÖc “H­íng dÉn viÖc qu¶n lý c¸c s¶n phÈm thùc phÈm chøc n¨ng” ®· ®­a ra ®Þnh nghÜa: “TPCN lµ thùc phÈm dïng ®Ó hç trî chøc n¨ng cña c¸c bé phËn trong c¬ thÓ ng­êi, cã t¸c dông dinh d­ìng, t¹o cho c¬ thÓ t×nh tr¹ng tho¶i m¸i, t¨ng søc ®Ò kh¸ng vµ gi¶m bít nguy c¬ g©y bÖnh”. ĐỊNH NGHĨA VỀ THỰC PHẨM CHỨC NĂNG
  • + N h­ vËy, cã rÊt nhiÒu c¸c ®Þnh nghÜa vÒ TPCN. Song tÊt c¶ ®Òu thèng nhÊt cho r»ng: TPCN lµ lo¹i thùc phÈm n»m giíi h¹n gi÷a thùc phÈm (truyÒn thèng - Food) vµ thuèc (Drug). Thùc phÈm chøc n¨ng thuéc kho¶ng giao thoa (cßn gäi lµ vïng x¸m) gi÷a thùc phÈm vµ thuèc. V× thÕ ng­êi ta cßn gäi thùc phÈm chøc n¨ng lµ thùc phÈm - thuèc (Food-Drug). Kh¸i qu¸t l¹i cã thÓ ®­a ra mét ®Þnh nghÜa nh­ sau: “Thùc phÈm chøc n¨ng (TPCN) lµ thùc phÈm (hoÆc s¶n phÈm) dïng ®Ó hç trî (phôc håi, duy tr× hoÆc t¨ng c­êng) chøc n¨ng cña c¸c bé phËn trong c¬ thÓ, cã t¸c dông dinh d­ìng, t¹o cho c¬ thÓ t×nh tr¹ng tho¶i m¸i, t¨ng søc ®Ò kh¸ng vµ gi¶m bít nguy c¬ bÖnh tËt” .
  • Đặc điểm của Thực phẩm chức năng:
    • (1) Sản xuất, chế biến theo công thức.
    • (2) Có thể loại bỏ các chất bất lợi và bổ sung các chất có lợi.
    • (3) Có tác dụng tới một hay nhiều chức năng của cơ thể.
    • (4) Lợi ích với sức khỏe nhiều hơn lợi ích dinh dưỡng cơ bản.
    • (5) Có nguồn gốc tự nhiên (thực vật, động vật, khoáng vật).
    • (6) Được đánh giá đầy đủ về tính chất lượng, tính an toàn và tính hiệu quả.
    • (7) Sử dụng thường xuyên, liên tục, không có tai biến và tác dụng phụ.
    • (8) Ghi nhãn sản phẩm theo quy định ghi nhãn.
  • Tên gọi : + ViÖt Nam vµ nhiÒu n­íc kh¸c (nh­ NhËt B¶n, Hµn Quèc...): (1) Thùc phÈm chøc n¨ng (2) Thùc phÈm bæ sung (vitamin vµ kho¸ng chÊt) – Food supplement. (3) S¶n phÈm b¶o vÖ søc khoÎ – Health Produce (4) Thùc phÈm ®Æc biÖt – Food for Special use. (5) S¶n phÈm dinh d­ìng y häc – Medical Supplement.
  • + Mü: Dietary Supplement (thùc phÈm bæ sung) vµ Medical Supplement (thùc phÈm y häc hay thùc phÈm ®iÒu trÞ). + EU: Thùc phÈm bæ sung (gièng nh­ thuËt ng÷ Dietary Supplement cña Mü). + Trung Quèc: - S¶n phÈm b¶o vÖ søc khoÎ hay cßn ®­îc dÞch nguyªn b¶n lµ thùc phÈm vÖ sinh. - Chøc n¨ng cña c¸c s¶n phÈm nµy rÊt réng, bao gåm c¶ Dietary Supplement (thùc phÈm bæ sung) vµ Medical Supplement (thùc phÈm y häc hay thùc phÈm ®iÒu trÞ).
  • Ph©n biÖt TPCN víi thùc phÈm truyÒn thèng vµ thuèc:
    • TPCN giao thoa gi÷a thùc phÈm vµ thuèc, nªn cßn gäi lµ thùc phÈm thuèc (Food- Drug).
    • Nguån gèc cña TPCN lµ tõ s¶n phÈm c©y cá vµ s¶n phÈm ®éng vËt tù nhiªn, cã cïng nguån gèc víi thuèc YHCT d©n téc.
    • Xu thÕ cña thÕ giíi, nhÊt lµ ë c¸c n­íc kh«ng cã nÒn y häc cæ ®iÓn (®«ng y) th× tÊt c¶ c¸c d¹ng s¶n phÈm YHCT ®­îc s¶n xuÊt hiÖn ®¹i h¬n vµ ®æi thµnh TPCN, s¶n phÈm chøc n¨ng víi hµm l­îng ho¹t chÊt, vi chÊt ë møc xÊp xØ nhu cÇu cña c¬ thÓ hµng ngµy
  • Drug claim Functional Food Dietary suplement Nutraceutical H×nh 1: Thùc phÈm chøc n¨ng, thùc phÈm vµ thuèc Food No claim Health claim Drug
  • Ph©n biÖt TPCN vµ TP truyÒn thèng: Chế biến theo công thức tinh (bổ sung thành phần có lợi, loại bỏ thành phần bất lợi) được chứng minh khoa học và cho phép của cơ quan có thẩm quyền. Chế biến theo công thức thô (không loại bỏ được chất bất lợi) Chế biến 2 1. Cung cấp các chất dinh dưỡng. 2. Chức năng cảm quan. 3. Lợi ích vượt trội về sức khỏe (giảm cholesterol, giảm HA, chống táo bón, cải thiện hệ VSV đường ruột…) 1. Cung cấp các chất dinh dưỡng. 2. Thỏa mãn về nhu cầu cảm quan. Chức năng 1 TP chøc n¨ng TP truyÒn thèng Tiªu chÝ TT
    • Thường xuyên, suốt đời.
    • Có sản phẩm cho các đối tượng đặc biệt.
    • Thường xuyên, suốt đời.
    • Khó sử dụng cho người ốm, già, bệnh lý đặc biệt.
    Thời gian & phương thức dùng 7 - Hoạt chất, chất chiết từ thực vật, động vật (nguồn gốc tự nhiên) Nguyên liệu thô từ thực vật, động vật (rau, củ, quả, thịt, cá, trứng…) có nguồn gốc tự nhiên Nguồn gốc nguyên liệu 6
    • Mọi đối tượng;
    • Có định hướng cho các đối tượng: người già, trẻ em, phụ nữ mãn kinh…
    Mọi đối tượng Đối tượng sử dụng 5 Số lượng rất nhỏ Số lượng lớn Liều dùng 4 Ít tạo ra năng lượng Tạo ra năng lượng cao Tác dụng tạo năng lượng 3 TP chøc n¨ng TP truyÒn thèng Tiªu chÝ TT
  • 2. Ph©n biÖt TPCN vµ thuèc: Thuèc TP chøc n¨ng Tiªu chÝ TT Cao Không quá 3 lần mức nhu cầu hàng ngày của cơ thể Hàm lượng chất, hoạt chất 3 Là thuốc (vì SX theo luật dược) Là TPCN (sản xuất theo luật TP) Công bố trên nhãn của nhà SX 2 Là chất hoặc hỗn hợp chất dùng cho người nhằm mục đích phòng bệnh, chữa bệnh, chuẩn đoán bệnh hoặc điều chỉnh chức năng sinh lý cơ thể, bao gồm thuốc thành phẩm, nguyên liệu làm thuốc, vaccine, sinh phẩm y tế trừ TPCN. Là sản phẩm dùng để hỗ trợ (phục hồi, tăng cường và duy trì) các chức năng của các bộ phận trong cơ thể, có tác dụng dinh dưỡng, tạo cho cơ thể tình trạng thoải mái, tăng cường đề kháng và giảm bớt nguy cơ bệnh tật. Định nghĩa 1
  • 10 Tác dụng
    • Tác dụng lan tỏa, hiệu quả toả
    • lan.
    • Không có tác dụng âm tính
    • Tác dụng chữa 1 chứng bệnh,
    • bệnh cụ thể.
    • - Có tác dụng âm tính
    - Là thuốc; - Có chỉ định, liều dùng, chống chỉ định - Là TPCN - Hỗ trợ các chức năng của các bộ phận cơ thể. Ghi nhãn 4 Thuèc TP chøc n¨ng Tiªu chÝ TT - Nguồn gốc tự nhiên, - Nguồn gốc tổng hợp. Nguồn gốc tự nhiên Nguồn gốc, nguyên liệu 9 - Từng đợt, - Nguy cơ biến chứng, tai biến - Thường xuyên, liên tục. - Không biến chứng, không hạn chế Cách dùng 8 - Tại hiệu thuốc có dược sĩ - Cấm bán hàng đa cấp Bán lẻ, siêu thị, trực tiếp, đa cấp Điều kiện phân phối 7 - Người bệnh - Người bệnh - Người khỏe Đối tượng dùng 6 Phải có chỉ định, kê đơn của bác sĩ Người tiêu dùng tự mua ở chợ, siêu thị Điều kiện sử dụng 5
  • LÞch sö ph¸t triÓn cña TPCN: T õ vµi thËp kû qua, TPCN ph¸t triÓn nhanh chãng trªn toµn thÕ giíi. C hóng ta ®· biÕt: vai trß c¸c thµnh phÇn dinh d­ìng thiÕt yÕu vµ t¸c dông sinh n¨ng l­îng  hiÓu ®­îc c¸c bÝ mËt cña thøc ¨n ®èi víi kiÓm so¸t bÖnh tËt vµ søc khoÎ. C on ng­êi mÆc dï sö dông TP hµng ngµy nh­ng vÉn ch­a hiÓu biÕt ®Çy ®ñ vÒ c¸c thµnh phÇn c¸c chÊt dinh d­ìng, vÒ t¸c ®éng cña TP tíi c¸c chøc n¨ng sinh lý cña con ng­êi. C ¸c ®¹i danh y nh­ Hypocrates, TuÖ TÜnh ®Òu quan niÖm: “thøc ¨n lµ thuèc, thuèc lµ thøc ¨n” M « h×nh bÖnh tËt còng thay ®æi cïng víi sù ph¸t triÓn cña x· héi loµi ng­êi, ®Æc biÖt tõ gi÷a thÕ kû XX ®Õn nay.
  • C ïng víi sù giµ ho¸ d©n sè, tuæi thä trung b×nh t¨ng, lèi sèng thay ®æi, c¸c bÖnh m¹n tÝnh liªn quan ®Õn dinh d­ìng vµ thùc phÈm, lèi sèng ngµy cµng t¨ng. ViÖc ch¨m sãc, kiÓm so¸t c¸c bÖnh ®ã ®Æt ra nhiÒu vÊn ®Ò lín cho y häc, y tÕ vµ phóc lîi x· héi. N g­êi ta thÊy r»ng, chÕ ®é ¨n cã vai trß quan träng trong viÖc phßng ngõa vµ xö lý víi nhiÒu chøng, bÖnh m¹n tÝnh  h­íng nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn cho mét ngµnh khoa häc míi, khoa häc vÒ TPCN . ë c¸c n­íc cã nÒn y häc cæ truyÒn nh­: Trung Quèc, NhËt B¶n, ViÖt Nam...TPCN ®­îc ph¸t triÓn trªn c¬ së “BiÖn chøng luËn vÒ ©m d­¬ng hoµ hîp”, “HÖ thèng luËn ngò hµnh sinh kh¾c” trªn c¬ së vÒ yÕu tè Quan tam b¶o: Tinh – thÇn - khÝ vµ c¬ së triÕt häc thiªn nh©n hîp nhÊt d­íi sù soi s¸ng cña y häc hiÖn ®¹i.
  • C ¸c tËp ®oµn lín nh­: Tiens Group, Merro International Biology, Tianjin Jinyao Group… ®· kÕ thõa c¸c truyÒn thèng cña y häc cæ truyÒn, ¸p dông kü thuËt hiÖn ®¹i ®Ó s¶n xuÊt ra c¸c s¶n phÈm TPCN. § èi víi c¸c n­íc kh«ng cã nÒn y häc cæ truyÒn §«ng ph­¬ng, c¸c doanh nh©n, c¸c nhµ khoa häc, nh÷ng ng­êi ®am mª víi nÒn y häc Ph­¬ng ®«ng, ®· ®i s©u nghiªn cøu, häc hái vµ ph¸t triÓn ra c¸c s¶n phÈm TPCN ë ngay t¹i chÝnh n­íc m×nh. VÝ dô nh­ c¸c tËp ®oµn Forever Living Products, Amway cña Mü lµ nh÷ng tËp ®oµn ®· ®Çu t­ rÊt lín cho viÖc nghiªn cøu s¶n xuÊt ra c¸c s¶n phÈm TPCN ®Ó cung cÊp cho con ng­êi. C ïng víi viÖc nghiªn cøu, kh¸m ph¸ vµ ph¸t minh ra c¸c s¶n phÈm TPCN míi, viÖc ®ång thêi ban hµnh c¸c tiªu chuÈn vµ quy ®Þnh qu¶n lý còng ®­îc chó ý.
  • T ¹i NhËt B¶n, lÇn ®Çu tiªn quy ®Þnh vÒ TPCN trong “LuËt c¶i thiÖn dinh d­ìng” vµo n¨m 1991. N¨m 1996 ®· söa ®æi c¸ch ph©n lo¹i TPCN vµ ®· ban hµnh ®­îc tiªu chuÈn 13 lo¹i Vitamin lµ thùc phÈm dinh d­ìng. N¨m 1997 ban hµnh ®­îc tiªu chuÈn 168 lo¹i s¶n phÈm tõ th¶o d­îc. N¨m 1998 ban hµnh tiªu chuÈn 12 lo¹i s¶n phÈm cña kho¸ng chÊt. N¨m 1999 ban hµnh tiªu chuÈn s¶n phÈm d¹ng viªn. N¨m 2001 quy ®Þnh hÖ thèng TPCN c«ng bè vÒ y tÕ vµ n¨m 2005 söa ®æi bæ sung. T¹i Mü, luËt vÒ TPCN ®­îc ban hµnh tõ n¨m 1994. T rªn thÕ giíi vµ khu vùc còng ®· tæ chøc nhiÒu cuéc héi th¶o khoa häc ®Ó ®i tíi thèng nhÊt vÒ tªn gäi, ph©n lo¹i, hµi hoµ c¸c TC, QCKT, ph­¬ng ph¸p ph©n tÝch vµ ph­¬ng ph¸p qu¶n lý. §Ó gióp cho TPCN ph¸t triÓn ngµy cµng lín m¹nh phôc vô cho con ng­êi, thÕ giíi ®· thµnh lËp HiÖp héi TPCN quèc tÕ vµ trong khu vùc còng thµnh lËp HiÖp héi TPCN khu vùc.
  • T hÞ tr­êng TPCN lµ mét trong nh÷ng thÞ tr­êng thùc phÈm t¨ng tr­ëng nhanh nhÊt, nhiÒu quèc gia, t¨ng h¬n 10% hµng n¨m:
    • ThÞ tr­êng thÕ giíi n¨m 2007 ®¹t 70 tû USD , dù kiÕn sÏ ®¹t 187 tû USD vµo n¨m 2010.
    • NhËt B¶n n¨m 2006 c¸c s¶n phÈm cña FOSHU ®¹t 5,5 tû USD , c¸c s¶n phÈm søc kháe ®¹t 12,5 tû USD . (B¸o c¸o cña Kzuo Sueki, 2006)
    • Ch©u ¢u n¨m 2007 ®¹t 15 tû USD , t¨ng b×nh qu©n 16%/n¨m.
    • T¹i Mü (B¸o c¸o cña Byron Johnson Esq, 2006)
    • ChØ tÝnh 20 lo¹i s¶n phÈm TPCN tõ th¶o d­îc ®­îc b¸n trªn kªnh FDM (Food, Drug & Mass Market Retail Stores) ®· ®¹t 249.425.500 USD n¨m 2005.
    • Nguyªn liÖu th« tõ th¶o d­îc ®Ó SX TPCN ®¹t 386 x106 USD.
    • Tû lÖ cña FDM chiÕm 16% doanh thu cña toµn bé TPCN ë Mü. N¨m 2007, c¸c TPCN bæ sung vitamin ®¹t 1,8 tû USD, TPCN ngån gèc th¶o d­îc ®¹t 4,5 tû USD vµ TPCN cho thÓ thao ®¹t 2,3 tû USD.
    • Toµn bé TPCN ë Mü chiÕm 32% thÞ tr­êng TPCN cña TG.
  • V iÖc sö dông thùc phÈm ®Ó b¶o vÖ søc khoÎ, phßng bÖnh vµ trÞ bÖnh ®· ®­îc kh¸m ph¸ tõ hµng ngµn n¨m tr­íc c«ng nguyªn ë Trung Quèc, Ê n §é vµ ViÖt Nam. ë Ph­¬ng T©y, Hyphocrates ®· tuyªn bè tõ 2500 n¨m tr­íc ®©y: “H·y ®Ó thùc phÈm lµ thuèc cña b¹n, thuèc lµ thùc phÈm cña b¹n”.
  • N g­êi ¸ §«ng ®· øng dông thuyÕt ¢m - D­¬ng vµ Ngò hµnh ®Ó chän vµ chÕ biÕn thùc phÈm. §Æc tÝnh “¢m” miªu t¶ thùc thÓ vËt chÊt nh­ c¸c chÊt dinh d­ìng, ng­îc l¹i, ®Æc tÝnh “D­¬ng” miªu t¶ chøc n¨ng nh­ n¨ng l­îng. C¸c nhµ khoa häc §«ng y còng ®· chia c¸c ®Æc tÝnh cña thùc phÈm nh­ vÞ, mÇu, c¸c ®Æc tÝnh cña khÝ hËu, mïa, h­íng vµ c¸c néi t¹ng cña c¬ thÓ t­¬ng øng víi c¸c can cña Ngò hµnh (xem b¶ng 1 vµ 2).
  • Mèi quan hÖ mÇu, vÞ, khÝ hËu, mïa, h­íng vµ ngò hµnh: B¾c § «ng L¹nh § en MÆn thuû T©y Thu Kh« Tr¾ng Cay kim Trung t©m H¹ muén Èm Vµng Ngät thæ Nam H¹ Nãng § á § ¾ng háa § «ng Xu©n Giã Xanh Chua méc h­íng mïa khÝ hËu mÇu vÞ c¸c can ngò hµnh
  • Mèi quan hÖ c¸c t¹ng c¬ thÓ vµ ngò hµnh Sî X­¬ng Tai Bµng quang ThËn thuû Khæ Da, tãc Mòi Ruét giµ Phæi (phÕ) kim Yªu C¬ MiÖng D¹ dµy L¸ch (tú) thæ Vui M¹ch L­ìi Ruét non Tim (t©m) háa GiËn G©n M¾t Tói mËt Gan méc T × nh c ¶ m c¸c m« gi¸c quan t¹ng rçng t¹ng ®Æc c¸c can ngò hµnh
  • T õ c¸c mèi quan hÖ trªn, ®· ®Þnh h­íng cho viÖc SX, CB vµ sö dông TPCN nãi riªng vµ thùc phÈm nãi chung. C ã thÓ nãi, lý luËn §«ng y ph¸t triÓn nhÊt trªn thÕ giíi lµ ë Trung Quèc, mét n­íc còng nghiªn cøu nhiÒu nhÊt vÒ c¸c lo¹i thùc phÈm chøc n¨ng. Trung Quèc ®· s¶n xuÊt, chÕ biÕn trªn 10.000 lo¹i thùc phÈm chøc n¨ng. Cã nh÷ng c¬ së ®· xuÊt hµng ho¸ lµ thùc phÈm chøc n¨ng tíi trªn 80 n­íc trªn thÕ giíi, ®em l¹i mét lîi nhuËn rÊt lín. C¸c n­íc nghiªn cøu nhiÒu tiÕp theo lµ Mü, NhËt B¶n, Hµn Quèc, Canada, Anh, ó c vµ nhiÒu n­íc ch©u ¸ , ch©u ¢u kh¸c.
  • D o khoa häc c«ng nghÖ chÕ biÕn thùc phÈm ngµy cµng ph¸t triÓn, ng­êi ta cµng cã kh¶ n¨ng nghiªn cøu vµ s¶n xuÊt nhiÒu lo¹i thùc phÈm chøc n¨ng phôc vô cho c«ng viÖc c¶i thiÖn søc khoÎ, n©ng cao tuæi thä, phßng ngõa c¸c bÖnh m¹n tÝnh, t¨ng c­êng chøc n¨ng sinh lý cña c¸c c¬ quan c¬ thÓ khi ®· suy yÕu… B»ng c¸ch bæ sung thªm “c¸c thµnh phÇn cã lîi” hoÆc lÊy ra bít “c¸c thµnh phÇn bÊt lîi”, ng­êi ta ®· t¹o ra nhiÒu lo¹i thùc phÈm chøc n¨ng theo nh÷ng c«ng thøc nhÊt ®Þnh phôc vô cho môc ®Ých cña con ng­êi. Nhê cã khoa häc c«ng nghÖ, con ng­êi ta ®· khoa häc ho¸ c¸c lý luËn vµ c«ng nghÖ chÕ biÕn thùc phÈm chøc n¨ng. C¸c d¹ng thùc phÈm chøc n¨ng hiÖn nay rÊt phong phó. PhÇn lín d¹ng s¶n phÈm lµ d¹ng viªn, v× nã thuËn lîi cho ®ãng gãi, l­u th«ng vµ b¶o qu¶n.
    • 1. Ph©n loại theo phương thức chế biến:
      • 1.1. Bổ sung vitamin.
      • 1.2. Bổ sung khoáng chất.
      • 1.3. Bổ sung hoạt chất sinh học: DHA, EPA,  -3…
      • 1.4. Chế biến từ thảo dược (cây con thuốc)
    ph©n lo¹i:
    • 2. Phân loại theo dạng sản phẩm:
    • 2.1. Dạng thực phẩm – thuốc. ( Food – Drug): chế biến từ chất, hỗn hợp chất được chiết xuất từ nguyên liệu tự nhiên
        • + Dạng viên: viên nén, viên nhộng, viên sủi…
        • + Dạng nước
        • + Dạng cao
        • + Dạng trà
        • + Dạng bột
        • + Dạng rượu….
    • 2.2 Dạng thức ăn – thuốc (thức ăn bổ dưỡng, thức ăn dinh dưỡng, món ăn chữa bệnh, món ăn thuốc…) chế biến từ nguyên liệu tự nhiên.
      • + Cháo thuốc, canh dinh dưỡng
      • + Gia vị chữa bệnh,
      • + Bánh chữa bệnh,
      • + Kẹo chữa bệnh
      • + Chè thuốc (cháo đậu đỏ, chè đậu xanh, cháo vừng…)
      • + Súp thuốc: : Súp gà, súp tôm nõn, súp cua…
      • + Món ăn thuốc: Thịt gà vị sữa, cá nấu sơn tra, dạ dày nấu nấm hương, chim sẻ, bồ câu hầm sen ….
  • 3. Ph©n lo¹i theo chøc n¨ng t¸c dông: 3.1. TPCN hç trî chèng l·o ho¸. 3.2. TPCN hç trî tiªu ho¸. 3.3. TPCN hç trî gi¶m huyÕt ¸p. 3.4. TPCN hç trî gi¶m ®¸i ®­êng. 3.5. TPCN t¨ng c­êng sinh lùc. 3.6. TPCN bæ sung chÊt x¬. 3.7. TPCN phßng ngõa RLTH n·o. 3.8. TPCN hç trî thÇn kinh. 3.9. TPCN bæ d­ìng. 3.10. TPCN t¨ng c­êng miÔn dÞch.
  • 3.11. TPCN gi¶m bÐo. 3.12. TPCN bæ sung canxi, chèng lo·ng x­¬ng. 3.13. TPCN phßng, chèng tho¸i ho¸ khíp. 3.14. TPCN lµm ®Ñp. 3.15. TPCN bæ m¾t. 3.16. TPCN gi¶m Cholesterol… 3.17. TPCN hç trî ®iÒu trÞ K. 3.18. TPCN chèng bÖnh Gót 3.19. TPCN hç trî gi¶m mÖt mái, stress. 3.20. TPCN hç trî chèng ®éc
  • 3.21. TPCN hç trî an thÇn, chèng mÊt ngñ 3.22. TPCN hç trî phßng chèng bÖnh r¨ng miÖng 3.23. TPCN hç trî chèng bÖnh néi tiÕt 3.24. TPCN hç trî t¨ng c­êng trÝ nhí vµ kh¶ n¨ng t­ duy 3.25. TPCN hç trî chèng bÖnh TMH 3.26. TPCN hç trî chèng bÖnh vÒ da
  • 4. Ph©n lo¹i theo ph­¬ng thøc qu¶n lý: 4.1 . TPCN ph¶i ®¨ng ký, chøng nhËn cña Côc ATVSTP. 4.2. TPCN kh«ng ph¶i ®¨ng ký chøng nhËn mµ chØ c«ng bè cña nhµ SX theo tiªu chuÈn do c¬ quan qu¶n lý thùc phÈm ban hµnh. (TPCN bæ sung Vitamin vµ kho¸ng chÊt) 4.3. TPCN ®­îc sö dông cho môc ®Ých ®Æc biÖt cÇn cã chØ ®Þnh, gi¸m s¸t cña c¸n bé y tÕ.
    • 5. Ph©n lo¹i theo NhËt B¶n:
    • 5.1. C¸c thùc phÈm c«ng bè vÒ søc khoÎ:
      • - HÖ thèng FOSHU (Food for Specific Health Use) – TP dïng cho môc ®Ých ®Æc biÖt.
      • -TP cã khuyÕn c¸o chøc n¨ng dinh d­ìng (FNFC)
    • 5.2. Bèn lo¹i thùc phÈm ®Æc biÖt:
      • - Thùc phÈm cho ng­êi èm
      • - S÷a bét trÎ em
      • - S÷a bét cho phô n÷ cã thai vµ cho con bó
      • - Thùc phÈm cho ng­êi giµ nhai nuèt khã
  • Quy tr×nh chøng nhËn FOSHU Ng­êi ®¨ng ký Nép giÊy ®¨ng ký Phª chuÈn GiÊy ®¨ng ký Bé Y tÕ - Lao ®éng vµ Phóc lîi Tham vÊn (tÝnh an toµn) Tham vÊn ( tÝnh hiÖu qu¶) Héi ®ång c¸c vÊn ®Ò d­îc phÈm vµ vÖ sinh thùc phÈm Héi ®ång an toµn thùc phÈm
  • B¶ng 4: HÖ thèng ph©n lo¹i FOSHU 100% 617 Céng 1,5% 5,5% 4,1% 5,6% 5,7% 10,2% 11,3% 12,3% 43,6% Tû lÖ 617 SP ®· ®­îc chøng nhËn 9 Muèi canxi cña acid citric vµ acid malic, casein phospho peptide, heme iron, fructooligosaccharide... Liªn quan ®Õn kh¶ n¨ng hÊp thu kho¸ng 9 34 Diacylglycerol, globin ho¸... Liªn quan ®Õn chÊt bÐo 8 25 Isoflavone trong ®Ëu t­¬ng, MPM (protein c¬ b¶n cña s÷a)... Liªn quan ®Õn x­¬ng 7 34 Low-molecular alginate natri nitrate, x¬ trong chÕ ®é ¨n tõ vá h¹t psyllium… T×nh tr¹ng cholesterol & d¹ dµy, liªn quan ®Õn cholesterol vµ chÊt bÐo 6 35 Palatinose, maltose, erythritol... Liªn quan ®Õn r¨ng 5 63 Chitosan, Protein ®Ëu t­¬ng, Low-molecular alginate natri nitrate Liªn quan ®Õn cholesterol 4 70 Lactotori peptide, caseindodeca-peptid, axit geniposidic Liªn quan ®Õn huyÕt ¸p 3 76 Dextrin kh«ng tiªu ho¸ ®­îc, albumin h¹t m×, polyphenol trong l¸ æi, L-arabinose... Liªn quan ®Õn ®­êng trong m¸u 2 269 NhiÒu lo¹i oligodendroglia, lactulose, bifidobacteria, nhiÒu lo¹i vi khuÈn lactic kh¸c nhau, x¬ trong chÕ ®é ¨n (dextrin kh«ng tiªu ho¸ ®­îc, polydextrose, g«m cyamoposis, vá h¹t Psyllium Duy tr× (c©n b»ng) t×nh tr¹ng d¹ dµy, c¶i thiÖn nhu ®éng ruét 1 Sè l­îng ®­îc cÊp phÐp Thµnh phÇn (chÊt dinh d­ìng) chñ yÕu bao gåm Chi tiÕt khuyÕn c¸o søc khoÎ TT
  • PHẦN III:
    • TÁC DỤNG CỦA
    • THỰC PHẨM CHỨC NĂNG
  • 1. T¸c dông chèng l·o ho¸, kÐo dµi tuæi thä. 2. T¸c dông t¹o søc khoÎ sung m·n. 3. Hç trî ®iÒu trÞ bÖnh tËt. 4. Hç trî lµm ®Ñp. 5. T¨ng søc ®Ò kh¸ng vµ gi¶m nguy c¬ bÖnh tËt 6. Gãp phÇn ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi vµ xo¸ ®ãi - gi¶m nghÌo.
    • I. TÁC DỤNG CHỐNG LÃO HÓA –
    • KÉO DÀI TUỔI THỌ
  • CHỐNG LÃO HÓA – KÉO DÀI TUỔI THỌ
    • Ước muốn
    • Mục tiêu
    • Hoạt động (nghiên cứu và sản xuất sản phẩm) của loài người qua các giai đoạn.
    • -> Kết quả: Tuổi thọ con người ngày càng tăng.
    • Tần Thủy Hoàng (259 – 210 TCN):
    • Khi lên ngôi Hoàng Đế: Cử Từ Phúc đem tiền và người ra biển tới 3 ngọn núi lửa:
    • Bồng Lai
    • Phương Trượng
    • Doanh Châu
    • Để tìm thuốc BẤT TỬ.
    • Minh Thế Tông (1521) – Đời nhà Minh (1368-1644)
    • Xây điện Khâm An: Luyện đan làm thuốc “Trường sinh bất lão”
    • Tuyển chọn 300 thiếu nữ để lấy nước kinh trộn khoáng vật luyện đan.
  • 1. ĐỊNH NGHĨA Lão hóa (già) là tình trạng thoái hóa các cơ quan, tổ chức, dẫn tới suy giảm các chức năng của cơ thể và cuối cùng là tử vong.
    • Suy giảm cấu trúc
    • Suy giảm khả năng bù trừ, khả năng dự trữ.
    • Suy giảm thích nghi
    • Suy giảm chức năng.
    ĐẶC ĐIỂM QUÁ TRÌNH LÃO HÓA Giảm sút chức năng mọi cơ quan, hệ thống. Tăng cảm nhiễm với bệnh tật: Tăng theo hàm số mũ khả năng mắc bệnh và tử vong
  • Quá trình phát triển cơ thể: 4 giai đoạn Chức năng Thời gian I. Phôi thai II. Ấu thơ dậy thì III. Trưởng thành (sinh sản) IV. Già – chết
  • Phân loại lão hóa theo quy mô:
    • Lão hóa tế bào:
    • Hạn chế, tiến tới mất khả năng phân chia
    • tế bào.
    2. Lão hóa cơ thể: Suy thoái cấu trúc, chức năng các cơ quan, tổ chức dẫn tới già và chết.
  • 2. BIỂU HIỆN CỦA LÃO HÓA:
    • 2.1. Biểu hiện bên ngoài:
      • - Yếu đuối
      • - Đi lại chậm chạp
      • - Da dẻ nhăn nheo
      • - Mờ mắt, đục nhân mắt
      • (chân chậm, mắt mờ)
      • - Trí nhớ giảm, hay quên.
      • - Phản xạ chậm chạp.
      • + Khối lượng não giảm.
      • + Các tuyến nội tiết nhỏ dần, giảm tiết hormone
      • + Các chức năng sinh lý giảm:
      • Chức năng tiêu hóa.
      • Chức năng hô hấp.
      • Chức năng tuần hoàn.
      • Chức năng bài tiết.
      • Chức năng thần kinh
      • Chức năng sinh dục.
      • + Khả năng nhiễm bệnh tăng:
      • Bệnh nhiễm trùng.
      • Bệnh không, nhiễm trùng: tim mạch, xương khớp, chuyển hóa, thần kinh…
    2.2. Biểu hiện bên trong:
  • 2.3. Các mức độ thay đổi trong lão hóa:
    • 2.3.1. Thay đổi ở mức toàn thân:
    • Ngoại hình: dáng dấp, cử chỉ.
    • Thể lực: giảm sút.
    • Tăng tỷ lệ mỡ (các thuốc tan trong mỡ sẽ tồn lưu lâu hơn và chậm hấp thu).
    • Giảm tỷ lệ nước (các thuốc tan trong nước nhanh bị đào thải).
  • 2.3.2. Thay đổi ở mức cơ quan hệ thống:
    • Hệ thần kinh:
    • Giảm số lượng tế bào thần kinh
    • Trong thân tế bào TK tích tụ sắc tố: Lipofuchsin (chất đặc trưng quá trình lão hóa).
    • Giảm sản xuất chất dẫn truyền TK ở đầu mút TK. Do đó gây tăng ngưỡng và giảm tốc độ dẫn truyền.
    • Giảm sản xuất Cathecholamin do đó giảm hưng phấn. Nếu đến mức trầm cảm thì là bệnh.
    • Giảm sản xuất Dopamin khiến dáng đi cứng đờ. Nếu đến mức run rẩy (Parkinson) thì là bệnh.
    • Giảm trí nhớ.
    • Chức năng vùng dưới đồi giữ được ổn định nhưng dễ mất cân bằng.
  • Hệ nội tiết:
    • Giảm sản xuất Hormone.
    • Giảm mức nhạy cảm cơ quan đích các thay đổi rõ rệt là:
    • Suy giảm hoạt động tuyến sinh dục.
    • Suy giảm hoạt động tuyến yên.
    • Suy giảm hoạt động tuyến thượng thận.
    • Suy giảm hoạt động tuyến Giáp (ảnh hưởng thân nhiệt – khó duy trì khi nóng – lạnh).
    • Tuyến tụy: Thiểu năng tế bào Beeta (do già và sau thời gian dài tăng tiết), giảm cảm thụ với Insulin, dẫn tới RLCH glucid -> nguy cơ đái đường.
    • Tuyến ức: Giảm kích thước và chức năng ngay khi cơ thể còn trẻ, đến trung niên thì thoái hóa hẳn, góp phần làm suy giảm miễn dịch ở người già.
  • Hệ miễn dịch trong lão hóa:
    • Giảm hiệu giá và đáp ứng tạo kháng thể.
    • Tăng sản xuất tự kháng thể (gặp 10 – 15% người già): KT chống hồng cầu bản thân, KT chống AND, KT chống Thyroglubin, KT chống tế bào viền dạ dày, yếu tố dạng thấp…
    • Giảm đáp ứng miễn dịch tế bào.
    • Giảm khả năng chống đỡ không đặc hiệu.
  • Mô liên kết trong lão hóa:
    • Phát triển quá mức về số lượng
    • Giảm chất lượng và chức năng hay thấy ở gan, tim, phổi, thận, da…
    • Xơ hóa (Sclerose) các cơ quan, tổ chức: vách mạch, gan, phổi, cơ quan vận động…
    • Hệ xương ở người già cũng bị xơ, giảm lắng đọng Ca, dễ thoái hóa khớp, loãng xương. Sự thay đổi về lượng và chất của tổ chức liên kết là đặc trưng của sự lão hóa!
  • Hệ tuần hoàn trong quá trình lão hóa
    • HA tăng theo tuổi.
    • Xơ hóa tim và mạch.
    • Cung lượng và lưu lượng tim giảm: mỗi năm tăng lên gây giảm 1% thể tích/phút và 1% lực bóp tim.
    • Giảm mật độ mao mạch trong mô liên kết, dẫn tới kém tưới máu cho tổ chức, đồng thời màng cơ bản mao mạch dày lên, dẫn tới kém trao đổi chất qua mao mạch.
    • Hệ tuần hoàn kém đáp ứng và nhạy cảm với điều hòa của nội tiết và thần kinh.
  • Hệ hô hấp:
    • Phát triển mô xơ ở phổi, mô liên kết phát triển làm vách trao đổi dày hơn.
    • Nhu mô phổi kém đàn hồi.
    • Mật độ mao mạch quanh phế nang giảm.
    • Dung tích sống giảm dần theo tuổi già.
  • Hệ tạo máu và cơ quan khác.
    • Sự tạo máu của tủy xương giảm rõ rệt.
    • Ống tiêu hóa kém tiết dịch
    • Khối cơ và lực co cơ đều giảm.
  • 2.3.3. Thay đổi ở mức tế bào:
    • Giảm số lượng tế bào (Tế bào gốc).
    • Giảm khả năng phân chia
    • Kéo dài giai đoạn phân bào
    • Ở những tế bào phân chia không được thay thế (biệt hóa cao), tồn tại suốt cuộc đời cá thể (tế bào cơ tim, cơ vân, tế bào tháp thùy trán…): ở người già: các tế bào này đáp ứng kém với sự tăng tải chức năng, cấu trúc tế bào thay đổi, thu hẹp bộ máy sản xuất protein (Ribosom), tăng số lượng và kích thước thể tiêu (Lysosom), giảm chuyển hóa năng lượng, giảm dẫn truyền, giảm đáp ứng kích thích…
  • 2.3.4. Thay đổi ở mức phân tử trong lão hóa:
    • Tăng tích lũy các loại phân tử trong trạng thái bệnh lý:
    • Chất Lipofuscin trong nhiều loại thế bào.
    • Chất Hemosiderin trong đại thực bào hệ liên vòng.
    • Chất dạng tinh bột (Amyloid)
    • Các phân tử Collagen trở nên trơ, ỳ, kém hòa tan, dễ bị co do nhiệt.
    • Các Men (Enzyme): giảm dần hoạt động và mất dần chức năng đặc hiệu.
    • Các biến đổi ADN, ARN, sai lệch nhiễm sắc thể.
  • 2.4. Các yếu tố ảnh hưởng tới tốc độ lão hóa:
    • Tính cá thể.
    • Điều kiện ăn uống
    • Điều kiện ở, môi trường sống
    • ĐIều kiện làm việc.
    • Hai yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng tới tốc độ lão hóa:
    • Sự giảm thiểu Hormone.
    • Sự phá hủy của các gốc tự do.
    • (6) Sử dụng TPCN bổ sung các chất dinh dưỡng và hoạt chất sinh học:
    • Bổ sung các Hormone
    • Bổ sung các chất AO
    • Bổ sung các Vitamin
    • Bổ sung các chất Adaptogen (chất thích nghi).
    • Bổ sung các chất vi lượng.
    • Bổ sung các hoạt chất sinh học, amino acid, hợp chất lipid…
  • 2.5. Lão hóa và bệnh tật:
    • 2.5.1. Cơ chế:
    • (1) Lão hóa làm giảm chức năng và thay đổi cấu trúc do đó: hạn chế khả năng thích ứng và phục hồi, đưa đến rối loạn cân bằng nội môi. Đó là tiền đề cho bệnh tật xuất hiện.
    • (2) Lão hóa dẫn tới tình trạng kém bảo vệ: Thông qua biểu hiện “Ngũ giảm tam tăng”:
    • + NGŨ GIẢM:
    • Giảm tái tạo, giảm phục hồi.
    • Giảm đáp ứng với Hormone, các kích thích…
    • Giảm sản xuất: kháng thể, Hormone, tế bào máu, các dịch, tổng hợp protein…
    • Giảm tỷ lệ nước trong tế bào, cơ quan, tổ chức.
    • Giảm chuyển hóa năng lượng.
    • + TAM TĂNG:
    • Tăng sinh chất xơ, tổ chức liên kết dẫn tới tăng xơ hóa các cơ quan tổ chức.
    • Tăng tích lũy các chất trở ngại và độc hại, tăng số lượng và kích thích thể tiêu trong tế bào:
    • Tăng độ dày và độ xơ các màng mạch, màng tế bào.
  • 2.5.2. Bệnh đặc trưng cho tuổi già:
    • Ung thư
    • Bệnh tim mạch
    • Bệnh tiểu đường
    • Loãng xương
    • Rối loạn chuyển hóa
    • Bệnh thần kinh
    • Bệnh hô hấp
    • Bệnh nhiễm trùng
    • Bệnh tiêu hóa…
    • Qua thống kê cho thấy: Người già ≥ 65 tuổi có 1 – 3 bệnh mạn tính.
  • 3. CƠ CHẾ LÃO HÓA
    • 3.1. Học thuyết chương trình hóa (Program Theory):
    • Lão hóa được lập trình về mặt di truyền bởi các gen lão hóa nhằm loại trừ tế bào, cơ thể hết khả năng sinh sản và thích nghi, thay thế bằng các thế hệ mới.
    • Cơ thể có các gen phát triển (giúp cơ thể phát triển, mau lớn) và các gen lão hóa (giúp cơ thể già đi và chết ) theo quy luật tiến hóa và chọn lọc (chọn lọc để tiến hóa).
    • 3.2. Học thuyết Gốc tự do (Free Radical Theory)
    • Gốc tự do là các Gốc hóa học (nguyên tử, phân tử, ion) mang 1 điện tử tự do (chưa cặp đôi) ở vòng ngoài nên mang điện tích âm nên có khả năng oxy hóa các tế bào, nguyên tử, phân tử khác.
    • Tác động của FR:
    • Làm tổn thương hoặc chết tế bào.
    • Làm hư hại các AND
    • Gây sưng, viêm các tổ chức liên kết.
  • CÁC GỐC TỰ DO ĐƯỢC TẠO RA NHƯ THẾ NÀO?
    • 1. Quá trình hô hấp bình thường và quá trình thoái hóa.
    • 2. Các chất ô nhiễm trong không khí.
    • 3. Ánh nắng mặt trời.
    • 4. Bức xạ ion (ví dụ : tia X).
    • 5. Thuốc.
    • 6. Virus.
    • 7. Vi khuẩn.
    • 8. Ký sinh trùng.
    • 9. Mỡ thực phẩm.
    • 10. Stress.
    • 11. Các tổn thương.
  • CÁC TẦNG KHÍ QUYỂN S
    • Chiếm ¾ khối lượng
    • KK của KQ
    • KK luôn chuyển động
    • cả ngang và dọc
    • Áp suất và nhiệt độ giảm theo độ cao.
    • ↑ 100m->↓0,6 o C
    • ↑ 10,5m->↓1mmHg
    5-6 Km 11-18 Km 7-8 Km N 30-35 Km 35-80 Km 60-80 Km 80-600 Km 600-6.000 Km 6.000-60.000 Km Vành đai phóng xạ Tầng điện ly Tầng bình lưu Tầng đối lưu Lớp đẳng nhiệt T o C = -55 o C Lớp nóng T o C = 65-75 o C Lớp lạnh
    • KK loãng
    • Có các ion do bức xạ UV, tia vũ trụ ion hóa các nguyên tử khí.
    Vành đai phóng xạ trong Vành đai phóng xạ ngoài
  • Ghi chú: 1Nm = 10 -9 m CÁC YẾU TỐ VẬT LÝ CỦA KHÔNG KHÍ Nhiệt độ (lên cao 100m ↓ 0,6 o C) Độ ẩm Các bức xạ Tốc độ chuyển động KK Áp suất khí quyển: - Ở 0 o C, ngang mặt biển: 760mmHg. - ↑ 10,5m ->↓ 1mm Hg
    • Điện tích khí quyển
    • Ion nhẹ: 400-2000/ml
    • N/n > 10-20: Ô nhiễm
    Bức xạ vô tuyến (100.000km-0,1mm) Nhiệt Nhiệt Kích thích Kích thích Phóng xạ Bức xạ mặt trời Hồng ngoại (2.800-760 Nm) Nhìn thấy (760-400 Nm) Tử ngoại (400-1 Nm) Bx ion hóa Tia Rơnghen (1-0,001 Nm) Tia Gamma ( ≤ 0,001 Nm)
  • CÁC THÀNH PHẦN HÓA HỌC CỦA KHÔNG KHÍ 78,000000 20,930000 0,940000 0,030000 0,010000 0,001500 0,000150 0,000100 0,0000050 0,000007
    • Nitơ (N2)
    • Oxy (O2)
    • Acgon (A)
    • Thán khí (CO2).
    • Hydro (H2).
    • Neon (Ne).
    • Heli (He).
    • Kripton (Kr)
    • Xê non (Xe)
    • Ozon (O3)
    • Chất khác:
    • Hơi nước
    • Bụi
    • VSV
    • CO, NH3, N2O5, N2O4, NO, SO2, H2S.
    1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Tỷ lệ % thể tích Chất khí TT
  • NHỮNG VẤN ĐỀ SỨC KHỎE LIÊN QUAN GỐC TỰ DO
    • Viêm khớp
    • Ung thư
    • Rối loạn chức năng gan, thận.
    • Rối loạn tim mạch
    • Suy giảm hệ thống miễn dịch
    • Suy giảm chức năng nghe – nhìn.
    • Rối loạn và tổn thương da
    • Chứng viêm nhiễm
  • CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỐC ĐỘ LÃO HÓA Sinh Tö Qu¸ tr×nh l·o ho¸ §K sèng, m«i tr­êng TÝnh c¸ thÓ, di truyền §iÒu kiÖn ¨n uèng Giảm thiểu Hormone (Yên, Tùng, Sinh dục…) Điều kiện lao động GÔC TỰ DO Bổ sung các chất dinh dưỡng, TPCN
    • YÕu ®uèi
    • Mê m¾t, ®ôc nhân
    • §i l¹i , vận động chËm ch¹p
    • Gi¶m ph¶n x¹
    • Gi¶m trÝ nhí
    • Da nh¨n nheo
    BiÓu hiÖn bªn ngoµi
    • Khèi l­îng n·o gi¶m
    • Néi tiÕt gi¶m
    • Chøc n¨ng gi¶m
    • T¨ng chøng, bÖnh:
      • Tim m¹ch
      • H« hÊp
      • Tiªu ho¸
      • X­¬ng khíp, tho¸i ho¸
      • ChuyÓn ho¸…
    BiÓu hiÖn bªn trong
  • SỰ CÂN BẰNG AO – FR, QUYẾT ĐỊNH TỐC ĐỘ LÃO HÓA:
    • Gốc tự do (FR) được tạo ra trong cơ thể hàng ngày khoảng 10.000.000 FR
    • Các FR bị phân hủy bởi các chất chống oxy hóa (Antioxydant – AO).
    • Tốc độ lão hóa phụ thuộc vào sự chênh lệch giữa AO & FR.
    • Nếu AO chiếm ưu thế: trẻ lâu – thọ lâu.
    • Nếu FR chiếm ưu thế: già nhanh – chóng chết.
    • Các chất chống oxy hóa: chủ yếu do thực phẩm cung cấp hàng ngày:
    • Hệ thống men của cơ thể.
    • Các Vitamin: A, E, C, B…
    • Các chất khoáng: Zn, Mg, Cu, Fe…
    • Hoạt chất sinh học: Hoạt chất chè xanh, thông biển, đậu tương, rau - củ - quả, dầu gan cá…
    • Các chất màu trong thực vật: Flavonoid…
  • SƠ ĐỒ: THUYẾT GỐC TỰ DO (FREE RADICAL THEORY OF AGING) Hàng rào Bảo vệ AO FR -Nguyên tử -Phân tử -Ion e lẻ đôi, vòng ngoài
    • Hệ thống men
    • Vitamin: A, E, C, B…
    • Chất khoáng
    • Hoạt chất sinh hóa:
    • (chè, đậu tương,
    • rau-củ-quả, dầu gan cá…)
    • 5. Chất màu thực vật (Flavonoid)
    • Hô hấp
    • Ô nhiễm MT
    • Bức xạ mặt trời
    • Bức xạ ion
    • Thuốc
    • Chuyển hóa
    FR mới Phản ứng lão hóa dây chuyền Khả năng oxy hóa cao Phân tử acid béo Phân tử Protein Vitamin Gen TB não TB võng mạc VXĐM Biến đổi cấu trúc Ức chế HĐ men K Parkinson Mù 7. Vi khuẩn 8. Virus 9. KST 10. Mỡ thực phẩm 11. Các tổn thương 12. Stress.
  • 4. TPCN CHỐNG LÃO HÓA: THỰC PHẨM CHỨC NĂNG Làm cho AO vượt trội Chống lão hóa Tế bào Chống lão hóa Tổ chức Chống lão hóa cơ thể Cung cấp chất AO 1.Vitamin: A, E, C, B… 2.Các chất khoáng 3.Hoạt chất sinh học 4.Chất màu thực vật 5. Các Enzym Bổ sung Hormone 1. Hormone sinh dục 2. Hormone phát triển (tuyến yên) 3. Hormone tuyến tùng Ngăn ngừa nguy cơ bệnh tật 1. Tăng sức đề kháng 2. Giảm thiểu nguy cơ gây bệnh 3. Hỗ trợ điều trị bệnh tật Tăng sức khỏe sung mãn 1. Phục hồi, tăng cường, Duy trì chức năng tổ chức, cơ quan. 2. Tạo sự khỏe mạnh, không bệnh tật 1. Kt gen phát triển, ức chế gen lão hóa. 2. Kéo dài thời gian sinh sản. Giảm thiểu bệnh tật Tạo sự khỏe mạnh của TB + cơ thể
    • II. TÁC DỤNG TẠO SỨC KHỎE
    • SUNG MÃN
  • TPCN t¹o søc kháe sung m·n Tác dụng của TPCN đối với quá trình sống Thùc phÈm chøc n¨ng Axit amin Kho¸ng chÊt Vitamin 1. Tham gia cÊu t¹o c¬ quan, tæ chøc cña c¬ thÓ Ho¹t chÊt sinh häc 2. Tham gia qu¸ tr×nh chuyÓn ho¸ vËt chÊt Sù sèng
  • ChÕ ®é ¨n uèng vµ dinh d­ìng Søc kháe sung m·n Gi¶i táa c¨ng th¼ng VËn ®éng th©n thÓ * Bæ sung Vitamin * Bæ sung kho¸ng chÊt * Bæ sung axit amin * Ho¹t chÊt th¶o méc, th¶o d­îc, ho¹t chÊt sinh häc. TPCN T×nh tr¹ng søc khoÎ cã chÊt l­îng cao T×nh tr¹ng kh«ng cã chøng, bÖnh (viªm khíp, huyÕt ¸p cao, ®¸i ®­êng, bÐo ph×, ®ét quþ, K, mÊt trÝ … Tam t©m
    • 1. T©m b×nh th­êng
    • M·n nguyÖn c«ng viÖc
    • Kh«ng tham väng
    • 2. T©m b×nh th¶n
    • Kh«ng ham lîi, ®Þa vÞ
    • Thµnh c«ng: b×nh tĩnh
    • ThÊt b¹i: b×nh thản
    • 3. T©m b×nh hoµ
    • Quan hÖ trong c¬ quan
    • Quan hÖ ë gia ®×nh
    • Quan hÖ x· héi
    • Toµn diÖn
    • N©ng dÇn
    • Th­êng xuyªn
    • Thùc sù, thùc tÕ
  • Bằng cách nào để có sức khỏe tốt? Hãy giữ cho hệ đường ruột khỏe mạnh! Giảm stress Ăn uống cân bằng, hợp lý TPCN= Bổ sung khuẩn có lợi (Probiotics) Vận động thể lực
  • HỆ VI SINH VẬT ĐƯỜNG RUỘT
    • . Tổng lượng vi khuẩn đường ruột khoảng: 100,000,000,000,000 (100 trillions)
    • ( Tế bào cơ thể: 10,000,000,000,000)
    • . Có hơn 400 loài, ước khoảng: 1.0 ~1.5 kg
  • Dạ dày 10 0 -10 3 CFU/ml Lactobacillus Streptococcus Staphylococcus Enterobactericeae Yeasts Ruột kết 10 10 -10 12 CFU/ml Bacteroides Eubacterium Clostridium Peptostreptococcus Streptococcus Bifidobacterium Fusobacterium Lactobaccillus Enterobacteriaceae Staphylococcus Yeasts Tá tràng & hỗng tràng 10 2 -10 5 CFU/ml Lactobacillus Streptococcus Enterobacteriaceae Staphylococcus Yeasts Ruột hồi & Ruột tịt 10 3 -10 9 CFU/ml Bifidobacterium Bacteroides Lactobacillus Enterobacteriaceae Staphylococcus Clostridium Yeasts
    • Tổng hợp vitamins
    • Hỗ trợ tiêu hóa và hấp thu
    • Ngăn ngừa nhiễm
    • Tăng cường hệ miễn dịch
    * Lactobacillus * Bifidobacteria Vi khuẩn có lợi (Vi khuẩn tốt) Tăng cường sức khỏe : 85%
    • Gây ra các chất hoại tử
    • (NH3,H2S, Amines, Phenols, Indole etc)
    • Kích thích tạo các hợp chất gây ung thư.
    • Sản xuất độc tố.
    Suy giảm sức khỏe Vi khuẩn gây hại (Vi khuẩn xấu) : 15% Echericia coli Staphylococcus Bacteroides Clostridium
  • Hiệu quả của Probiotic đối với sức khỏe con người.
    • 1. Cải thiện hệ vi sinh vật đường ruột
    • 2. Ức chế sự hình thành các chất gây hoại tử ruột, giảm sản xuất độc tố.
    • 3. Điều hòa hệ miễn dịch.
    • 4 . Cải thiện tình trạng không dung nạp lactose.
    • 5. Giảm hàm lượng cholesterol và nguy cơ gây các bệnh tim mạch.
    • 6. Cải thiện những rối loạn và bệnh của ruột.
    • 7. Giảm dị ứng.
    • 8. Tổng hợp Vitamin.
    • 9. Cải thiện sự hấp thu khoáng.
    • III. TPCN - HỖ TRỢ LÀM ĐẸP CHO
    • CƠ THỂ
    • Sắc đẹp là gì?
    • Beautiful, Handsome
    • Có hình thức, phẩm chất
    • Có sự hài hoà, cân xứng
    • Làm cho người ta thích ngắm ưa nhìn
  • Đẹp hình thức Biểu hiện sắc đẹp Đẹp nội dung Không có bệnh tật Có sức bền bỉ, dẻo dai Các chức năng bền vững Cân đối chiều cao, cân nặng - BMI = 18,5 – 24,9 kg/m 2 - Ba chỉ số đo Biểu hiện Mắt, mũi, tai Ngực, mông Đầu, tóc Dáng: đi, đứng, nằm, ngồi Da Răng, miệng Lời nói
  • BẢY BIỆN PHÁP TĂNG CƯỜNG VÀ GIỮ VỮNG SẮC ĐẸP 1, Ăn đủ số lượng (ăn theo BMI) 2, Ăn đủ chất lượng 3, Tăng cường - Đạm thực vật - Rau quả - Axit béo không no
  • 4, Sử dụng thực phẩm chức năng + Bổ sung vitamin + Bổ sung khoáng chất + Bổ sung hoạt chất sinh học
  • 5, Vận động thể lực hợp lý 6, Thực hiện kế hoạch hoá gia đình 7, Giải toả căng thẳng
  • CHỨC NĂNG CỦA DA 1. Vỏ bao bọc, che chở bảo vệ các cơ quan, tổ chức 2. Điều hòa nhiệt 3. Dự trữ: muối, nước (9%), vitamin, đường, đạm, mỡ (10-15kg) 4. Chức năng cảm giác . 5. Bài tiết: * 2-5 triệu tuyến mồ hôi. * Tuyến bã. 6. Bảo vệ: pH da = 5,5 – 6,5. 7. Sản xuất sắc tố: * Melamin. * Cholesterol ( As = Vit. D) 8. Điều hòa huyết áp: Lưu lượng máu dưới da: 500ml/phút. Khi xúc cảm, lạnh -> dồn vào trong gây tăng huyết áp
    • 9. Chức năng phản chiếu (nhiệt kế sức khỏe).
    • Bệnh tim mạch: xanh xao.
    • Bệnh gan, mật, tụy: vàng da.
    • Suy thận, bệnh thượng thận : xạm da.
    • Bệnh thận: da nề, phù.
    • - Da nổi cục, màu sắc, khô ướt, vẩy…
    10. Chức năng làm đẹp
  • 1. Thùc phÈm chøc n¨ng bæ sung vitamin: - Vitamin A: Hç trî lµn da, niªm m¹c khoÎ m¹nh, chèng l·o ho¸ da vµ gióp tuyÕn néi tiÕt ho¹t ®éng tèt, h¹n chÕ môn trøng c¸ ë da. - C¸c vitamin B1, B2, B6, C, Niaxin... hç trî da vµ niªm m¹c khoÎ m¹nh, chèng nøt nÎ. - Vitamin E: gióp l«ng t¬ vµ da l¸ng m­ît, h¹n chÕ c¸c vÕt nh¨n, vÕt n¸m. Vai trß cña c¸c vitamin víi da rÊt quan träng, cho nªn ng­êi ta cßn gäi c¸c vitamin lµ “ Vitamin lµm ®Ñp ”. - Vitamin B5: ®­îc dïng ®Ó s¶n xuÊt c¸c s¶n phÈm b¶o vÖ, lµm ®Ñp da. TPCN HỖ TRỢ LÀM ĐẸP DA
  • 2. TPCN bæ sung c¸c kho¸ng chÊt cã t¸c dông víi c¸c chøc n¨ng cña da. - KÏm: tham gia lµm liÒn vÕt th­¬ng ë da. - Silic: cã t¸c dông lµm t¸i t¹o l¹i c¸c m« liªn kÕt d­íi da. - L­u huúnh: t¹o nªn sù thÝch nghi cña da. 3. TPCN bæ sung collagen gióp lµn da ®µn håi vµ ch¾c khoÎ, gi÷ ®é Èm cho da, lµm da s¸ng h¬n.
  • 4. HiÖn nay ®· cã nhiÒu TPCN hç trî t¨ng c­êng c¸c chøc n¨ng cña da, lµm ®Ñp da vµ phßng chèng ®­îc nhiÒu bÖnh vÒ da : - C¸c s¶n phÈm cña L« héi cã t¸c ®éng b¶o vÖ da, lµm ®Ñp vµ mÞn da. - C¸c chÊt Carotenoid: β - caroten, lycopen, Lutein cã t¸c dông lµm mÞn vµ ®Ñp da. - C¸c Isoflavon cña §Ëu t­¬ng, S¾n d©y lµm mÞn da, ®Æc biÖt lµ da mÆt, ngùc, vó, cßn lµm ch¾c vµ s¨n vó. - ChÊt tiÒn Hormone sinh dôc n÷ (Pregnenolon) cã t¸c dông lµm mÊt c¸c vÕt nh¨n ë da, nhÊt lµ ë khoÐ m¾t.
    • IV. TPCN - TĂNG SỨC ĐỀ KHÁNG,
    • GIẢM NGUY CƠ BỆNH TẬT
  • Miễn dịch = khả năng đề kháng của cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh Đề kháng đặc hiệu Đề kháng không đặc hiệu Hàng rào bảo vệ cơ thể Da Niêm mạc Mồ hôi Dịch nhày Thực bào
    • KT không đặc hiệu:
    • Lysin
    • Leukin…
    KT dịch thể KT cố định (KT trung gan TB) Globulin miễn dịch IgG IgA IgM IgD IgE
    • Liên kết chặt chẽ trên mặt
    • tế bào sx ra KT (TBT)
    • Cùng với TB tới
    • kết hợp với KN
    KN
  • TPCN TĂNG CƯỜNG HỆ THỐNG MIỄN DỊCH
    • TPCN tăng cường hệ thống miễn dịch (sức đề kháng) không đặc hiệu :
    TPCN Bổ sung các chất dinh dưỡng Tuyến ngoại tiết Cơ quan tạo máu
    • Tăng sx:
    • Dịch nhày
    • Các men
    • Mồ hôi
    • Trung gian hóa học…
    Tuyến nội tiết Tăng tổng hợp Protein Tăng sức đề kháng Tăng sx và tái tạo máu Tăng sx Hormone
  • TPCN Hỗ trợ các chức năng cơ thể Tăng sức đề kháng Giảm nguy cơ mắc bệnh Rối loạn chuyển hóa Suy dinh dưỡng Lão hóa Bệnh mạn tính
  • TPCN Cung cấp các chất chống oxy hóa Giảm tác hại gốc tự do Bảo vệ ADN Bảo vệ tế bào Tăng sức đề kháng
  • TPCN Tăng cường các chức năng của da Bảo vệ cơ thể
  • TPCN Cung cấp hoạt chất Ức chế Cytokin gây viêm Chống viêm Ức chế men C0X - 2 Tăng sức đề kháng Các sp TPCN: - Tỏi - Cà – rốt, Sp thực vật. - Probiotics - Bổ sung Zn, vi khoáng. - Bổ sung Vitamin - Bổ sung Acid amin. - Bổ sung hoạt chất sinh học
  • TPCN HỖ TRỢ TĂNG CƯỜNG HỆ THỐNG MIỄN DỊCH ĐẶC HIỆU Kháng nguyên Cơ thể Kháng thể TPCN
    • Nấm linh chi
    • Nấm hương
    • Tảo
    • Vitamin A, D, E, C
    • Chất khoáng: Zn, Ca ++ …
    • Sâm
    • Hoàng kỳ
    • Đông trùng hạ thảo
    • Noni
    • Sữa ong chúa
    • Acid amin
  • TÓM TẮT Hệ thống bảo vệ Quân chính quy Quân địa phương Dân quân – Tự vệ
    • Miễn dịch dịch thể
    • KN - KT
    Miễn dịch TB
    • Hàng rào bảo vệ:
    • Da
    • Niêm mạc
    • Chất nhày.
    Tác nhân tấn công, xâm lược TPCN 1. Chống oxy hóa 2. Tạo sức khỏe sung mãn 3. Tăng sức đề kháng, giảm nguy cơ bệnh tật 4. Hỗ trợ điều trị bệnh tật 5. Hỗ trợ làm đẹp cơ thể
    • V. TPCN - HỖ TRỢ PHÒNG VÀ
    • ĐIỀU TRỊ BỆNH TẬT
  • TPCN hỗ trợ phòng và điều trị bệnh Thùc phÈm chøc n¨ng Vitamin Axit amin Kho¸ng chÊt CÊu t¹o c¬ quan, tæ chøc Ho¹t chÊt sinh häc Qu¸ tr×nh chuyÓn ho¸ vËt chÊt ( ®ång ho¸ - dÞ ho¸) Phßng vµ hç trî ®iÒu trÞ bÖnh Phôc håi chøc n¨ng Phôc håi cÊu t¹o vµ chuyÓn ho¸
    • TPCN VÀ BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG
  • TÌNH HÌNH VÀ NGUY CƠ
    • Hiện tại: thế giới có 180.000.000 người mắc bệnh.
    • Số liệu tăng gấp đôi: 360.000.000 người vào năm 2030.
    • Mỗi năm có 3.200.000 người chết vì ĐTĐ (tương đương chết vì HIV/AIDS).
    • Mỗi ngày: 8.700 người chết vì ĐTĐ.
    • Mỗi phút: 06 người chết vì ĐTĐ.
    • Mỗi 10 giây: 01 người chết vì ĐTĐ.
  • Chi phí:
    • Chi phí về Y tế cho người ĐTĐ gấp 2-3 lần người không có bệnh.
    • Ngân sách dành cho chăm sóc người ĐTĐ ở độ tuổi 20-79 từ 153-286 tỷ USD (2003).
    • Năm 2007: 232 tỷ USD chi cho điều trị và phòng chống ĐTĐ.
    • Năm 2007: Nước Mỹ chi 174 tỷ cho ĐTĐ.
  • VIỆT NAM
    • * Tỷ lệ gia tăng ĐTĐ: 8-20%/năm (nhất thế giới).
    • * Theo Viện Nội tiết:
    • + Năm 2007: 2.100.000 ca ĐTĐ.
    • + Ước tính 2005: 4.200.000 ca ĐTĐ.
    • * 65% trong số bị ĐTĐ: không biết mình bị mắc bệnh.
    • * Tỷ lệ mắc bệnh ở thành thị: 4%.
    • * Tỷ lệ mắc bệnh ở nông thôn: 2 - 2,5%.
  • 1. ĐỊNH NGHĨA:
    • Héi chøng cã ®Æc tr­ng lµ t¨ng Glucose huyÕt vµ xuÊt hiÖn Glucoza trong n­íc tiÓu do thiÕu Insulin hoÆc sù kh¸ng l¹i kh«ng b×nh th­êng cña c¸c m« ®èi víi t¸c dông cña Insulin.
  • 2. PHÂN LOẠI:
    • 1. §¸i th¸o ®­êng Typ I : §¸i th¸o ®­êng phô thuéc Insulin (Insulin – Dependent Diabetes – IDD)
    • T¨ng ®­êng huyÕt do thiÕu Insulin.
    • Do c¸c tÕ bµo  cña tiÓu ®¶o Langerhans tuyÕn tuþ bÞ tæn th­¬ng (tù miÔn).
    • 2. §¸i th¸o ®­êng Typ II: §¸i th¸o ®­êng kh«ng phô thuéc vµo Insulin (Non – Insulin – Dependent Diabetes Mellitus – NIDD).
    • T¨ng ®­êng huyÕt do Insulin vÉn ®­îc SX ra b×nh th­êng nh­ng kh«ng cã hiÖu qu¶ trong viÖc chuyÓn Glucose vµo tÕ bµo.
    • Do c¸c tÕ bµo kh¸ng l¹i ho¹t ®éng cña Insulin, Insulin kh«ng cã hiÖu qu¶ trong viÖc chuyÓn Glucose vµo tÕ bµo.
  • (Tiếp) B¶ng: ph©n biÖt ®¸i th¸o ®­êng týp 1 vµ týp 2 Kh«ng cã Cã ¡n nhiÒu GÇy 6 Ýt râ rÖt Râ rÖt §¸i nhiÒu uèng nhiÒu 5 ¢m Ø Th­êng hung tîn C¸ch b¾t ®Çu 4 BÖnh nh©n bÐo ph× BÖnh nh©n kh«ng bÐo ph× Träng l­îng ban ®Çu 3 Trªn 30 tuæi D­íi 30 tuæi Tuæi b¾t ®Çu 2 2,0 – 4,0% 0,5 – 1,0% Tû lÖ toµn bé 1 NIDD IDD Tiªu chÝ ph©n lo¹i TT
  • (Tiếp) Th­êng b×nh th­êng RÊt thÊp hoÆc kh«ng cã Hµm l­îng Insulin huyÕt t­¬ng 10 Kh«ng Cã Phô thuéc Insulin 9 B×nh th­êng hoÆc h¬i gi¶m RÊt gi¶m Sù tiÕt Insulin 8 HiÕm cã NhÊt lµ v÷a x¬ ®éng m¹ch Th­êng cã NhÊt lµ bÖnh mao m¹ch • TÝch ceton • BiÕn chøng m¹ch 7 NIDD IDD Tiªu chÝ ph©n lo¹i TT
  • (Tiếp) Kh«ng cã Cã thÓ cã YÕu tè bªn ngoµi (nhiÔm VR, nhiÔm ®éc) 15 Kh«ng cã Hay gÆp Mèi liªn hÖ víi kh¸ng nguyªn HLA 14 Kh«ng cã Hay gÆp Kh¸ng thÓ chèng ®­îc Langerhans 13 B×nh th­êng T¨ng Hµm l­îng Glucagon huyÕt t­¬ng 12 Hay bÞ bÖnh HiÕm khi bÞ bÖnh C¬ quan nhËn Insulin 11 NIDD IDD Tiªu chÝ ph©n lo¹i TT
  • 3. ĐIỀU KIỆN THUẬN LỢI GÂY ĐTĐ TÝP 2
    • Cơn thủy triều dịch bệnh toàn cầu ĐTĐ!
    • Xã hội đang CNH, đô thị hóa dẫn tới:
    • 3.1.Thay đổi phương thức làm việc:
    • Làm việc trong phòng kín.
    • Công cụ: máy tính.
    • 3.2. Thay đổi lối sống, sinh hoạt:
    • Lối sống tĩnh tại, ít vận động.
    • Rạp hát tại gia: TV, VTC, VTC-HD…
    • 3.3. Thay đổi tiêu dùng TP:
    • Tính toàn cầu.
    • Ăn ngoài gia đình tăng.
    • Sử dụng TP chế biến sẵn ăn ngay tăng.
    • Phương thức trồng trọt, chăn nuôi, chế biến thay đổi.
    • Khẩu phần:
    • + Gia tăng TP động vật, thịt, trứng, bơ, sữa…ít cá, thủy sản.
    • + Gia tăng acid béo no.
    • + Giảm chất xơ, TP thực vật.
    • + Thiếu hụt Vitamin, vi khoáng, hoạt chất sinh học.
    • 3.4. Thay đổi môi trường: gia tăng ô nhiễm các tác nhân sinh học, hóa học, lý học.
  • HẬU QUẢ:
    • 1. Tăng cân quá mức và béo phì:
    • - Tăng mỡ: gây kt thái quá làm mất tính cảm thụ của các cơ quan nhận Insulin.
    • Tăng mỡ: làm căng TB mỡ, làm giảm mật độ thụ cảm thể với Insulin.
    • 2. Ít vận động thể lực: làm giảm nhạy cảm của Insulin.
    • 3. Chế độ ăn: tăng mỡ động vật, ít xơ, thiếu vi khoáng (Crom), Vitamin, hoạt chất sinh học: làm tăng kháng Insulin.
    • 4. Stress thần kinh: Làm tăng kháng Insulin.
    • 5. Di truyền:
    • Mẹ bị ĐTĐ: con bị ĐTĐ cao gấp 3 lần trẻ khác.
    • Lý thuyết: Gen tiết kiệm của James Neel: Ở điều kiện TP chỉ đủ để duy trì Insulin tiết nhanh để đáp ứng nhu cầu tích lũy năng lượng khi cơ hội ăn vào nhiều chỉ thỉnh thoảng xảy ra (30 đơn vị). Sự đáp ứng nhanh như thế trong đk dồi dào TP sẽ dẫn đến tăng Insulin (100 đơn vị), gây béo phì, kháng Insulin và kiệt quệ TB β , gây ĐTĐ.
    • 6. Cường tiết các tuyến đối kháng Insulin:
    • Tuyến yên : GH, ACTH, TSH
    • Tuyến giáp : T3, T4.
    • Tuyến vỏ thượng thận : Corticoid
    • Tuyến lõi thượng thận : Adrenalin
    • Tuyến tụy : Glucagon.
  • SƠ ĐỒ CHUYỂN HÓA GLUCID VÀ NỒNG ĐỘ GLUCOSE MÁU Mô Mỡ RUỘT Glucid Glucose MÁU Glucose GAN Glycogen N ước tiểu 0,8 1,0 1,2 1,4 1,6 1,7 Acid Lactic TẾ BÀO CƠ
  • CƠ CHẾ BỆNH SINH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG. Glucid Glucose huyết Glucose Tế bào (thiếu)
    • TB thiếu
    • năng lượng
    • - TB suy kiệt
    Đói Ăn nhiều 1. Thiếu Insulin 2. Kháng Insulin GAN Tăng Glucose huyết Đường niệu Tăng áp lực thẩm thấu Mô mỡ 1.Tăng Lipid máu 2.Tăng Cholesterol Tăng Acetyl - CoA Toan máu VXĐM Tăng phân giải Protein Cân bằng N âm Tăng thể Cetonic Tăng tổng hợp Cholesterol Gầy Nhiễm trùng Đái nhiều Khát Uống nhiều Hexokinase Huy động Giảm tổng hợp Tăng thoái hóa
  • 4. CÁC BIẾN CHỨNG CỦA ĐTĐ:
    • 4.1. BiÕn chøng cÊp tÝnh:
    • NhiÔm axit vµ chÊt Cetonic (ë týp 1).
    • NhiÔm axit Lactic (ë týp 2).
    • H«n mª t¨ng ¸p lùc thÈm thÊu (týp 2).
    • H¹ ®­êng huyÕt: do dïng thuèc h¹ ®­êng huyÕt hoÆc nhÞn ¨n th¸i qu¸.
    • H«n mª h¹ ®­êng huyÕt.
    • 4.2. BiÕn chøng m¹n tÝnh:
      • + ë m¹ch m¸u:
      • Viªm ®éng m¹ch c¸c chi d­íi.
      • V÷a x¬ ®éng m¹ch.
      • T¨ng huyÕt ¸p.
      • + BiÕn chøng ë tim:
      • Nhåi m¸u c¬ tim.
      • Tæn th­¬ng ®éng m¹ch vµnh.
      • Suy tim, ®au th¾t ngùc.
      • + BiÕn chøng ë m¾t:
      • Viªm vâng m¹c.
      • §ôc thuû tinh thÓ.
      • Rèi lo¹n khóc x¹, xuÊt huyÕt
      • thÓ kÝnh, Lipid huyÕt vâng m¹c...
      • + BiÕn chøng ë hÖ thÇn kinh:
      • Viªm nhiÔm d©y thÇn kinh.
      • Tæn th­¬ng TK TV, rèi lo¹n c¶m gi¸c, gi¶m HA khi ®øng, tim ®Ëp nhanh, rèi lo¹n tiÓu tiÖn, liÖt d­¬ng...
      • HuyÕt khèi vµ xuÊt huyÕt n·o.
    • + BiÕn chøng ë thËn:
    • Suy thËn m·n tÝnh.
    • X¬ cøng tiÓu cÇu thËn.
    • NhiÔm khuÈn ®­êng tiÕt niÖu.
    • + BiÕn chøng ë da:
    • Ngøa: ë ©m hé, quy ®Çu, cã xu h­íng Lichen ho¸.
    • Môn nhät, nÊm.
    • NhiÔm s¾c vµng da gan tay – ch©n.
    • U vµng ë mi m¾t, phèi hîp t¨ng cholesterol huyÕt.
    • Ho¹i tö mì: hay ë ♀ , khu tró ë c¼ng ch©n (c¸c nèt vµng h¬i xanh l¬ lan ra ngo¹i vi, trong khi trung t©m trë nªn teo ®i).
  • 5. TPCN PHÒNG NGỪA ĐTĐ:
    • 5.1. C¸c TPCN bæ sung c¸c axit bÐo kh«ng no (n-3): c¸c axit bÐo ch­a no cã t¸c dông c¶i thiÖn sù dung n¹p Glucose vµ t¨ng tÝnh nh¹y c¶m Insulin.
    • 5.2. C¸c TPCN bæ sung chÊt x¬ (NSP) cã t¸c dông gi¶m møc Glucose vµ Insulin trong m¸u, dÉn tíi gi¶m nguy c¬ §T§ týp 2.
    • 5.3. TPCN bổ sung Crom, Magie, Vitamin E:
    • Làm các mô sử dụng Glucose dễ dàng.
    • Tăng các sự dung nạp Glucose.
  • 5.4. TPCN cung cấp các hoạt chất ức chế men α -Glucosidase, nên có tác dụng giảm đường huyết. Tinh bột TPCN Saccaroza (G + F) Maltoza (G + G) Hoạt chất (Có trong đậu tương lên men, lá dâu…) α -Glucosidase Glucose huyết + + -
    • 5.5. TPCN cung cấp các chất chống oxy hóa (sản phẩm của đậu tương, nghệ, gấc, chè xanh, Noni…). Có TD:
    • Bảo vệ và hỗ trợ các tế bào β tiểu đảo Langerhan Tuyến Tụy.
    • Bảo vệ và KT các thụ cảm thể của các TB, các mô nhạy cảm với Insulin.
    • Kích thích cơ thể sản xuất Nitric Oxyd (NO) làm tăng tuần hoàn mô, hồi phục tổ chức, tăng nhạy cảm với Insulin.
    • 5.6. TPCN hỗ trợ giảm cân, giảm béo phì, giảm cholesterol và lipid máu, do đó làm giảm kháng Insulin.
    • 5.7. TPCN hỗ trợ tái tạo tế bào, tổ chức và chống viêm
    • Nhiều sản phẩm TPCN có tác dụng tái tạo tế bào và tổ chức (sản phẩm của Noni, Nghệ …).
    • Nhiều sản phẩm TPCN tác dụng ức chế các yếu tố gây viêm: Ức chế các Cytokin gây viêm (bắt giữ và làm bất hoạt các Cytokin gây viêm, làm tăng nhạy cảm của các tế bào đối với Insulin).
    • Do đó sẽ làm giảm kháng với Insulin của các mô, nhất là mô cơ, mô mỡ.
    • 5.8. C¸c khuyÕn c¸o dù phßng §T§ :
    • (1) Dù phßng vµ ®iÒu trÞ thõa c©n – bÐo ph×,
    • ®Æc biÖt ë c¸c nhãm cã nguy c¬ cao.
    • (2) Duy tr× BMI tèt nhÊt (trong kho¶ng 21 – 23 kg/m 2 ).
    • (3) Thùc hµnh ho¹t ®éng thÓ lùc: trung b×nh 20 – 30 phót mçi ngµy, duy tr× Ýt nhÊt 5 ngµy trong tuÇn. (T¨ng tiªu hao n¨ng l­îng, t¨ng tÝnh nh¹y c¶m cña Insulin vµ c¶i thiÖn t×nh tr¹ng sö dông Glucose ë c¸c c¬).
    • (4) Duy tr× chÕ ®é ¨n vµ bæ sung TPCN: ¨n ®ñ rau qu¶, ®Ëu, ngò cèc toµn phÇn hµng ngµy, ¨n Ýt ®­êng ngät vµ Ýt chÊt bÐo b·o hoµ (kh«ng qu¸ 10% tæng n¨ng l­îng víi nhãm cã nguy c¬ cao, nªn ë møc < 7% tæng n¨ng l­îng), ®¹t ®ñ khÈu phÇn NSP 20g/ngµy.
    • + Nên sử dụng các TP có hàm lượng chất xơ cao và chỉ số đường huyết thấp.
    • + Chế độ ăn phải cung cấp được 40-50% lượng Calo dưới dạng Hydrat cacbon; 15-25% dưới dạng Protein và 25-35% dưới dạng Lipid. Với phụ nữ và trẻ em cần tăng Protein.
    • + Sử dụng thường xuyên các TPCN phòng ngừa ĐTĐ, tim mạch, huyết áp.
    • (5) - Kh«ng hót thuèc l¸: ng­êi §T§ cã nguy c¬ bÖnh m¹ch vµnh vµ ®ét quþ. Hót thuèc l¸ lµm t¨ng nguy c¬ ®ã.
    • - Không uống rượu và đồ uống có cồn.
    • (6) Phòng ngừa các bệnh kèm thèo: ví dụ VXĐM, tăng HA…
    • (7) Định kỳ xét nghiệm, kiểm tra
    • đường máu
  • Thùc phÈm, lèi sèng vµ nguy c¬ bÖnh ®¸i ®­êng type 2
    • NIDDM
    • Xu thÕ gia t¨ng theo sù ph¸t triÓn x· héi - kinh tÕ.
    • T¨ng gÊp ®«i vµo n¨m 2025
    • T¨ng lªn c¶ ë tÇng líp trÎ
    1. Thõa c©n, bÐo ph× 2. BÐo bông 3. Kh«ng ho¹t ®éng thÓ lùc 4. §¸i th¸o ®­êng bµ mÑ 5. KhÈu phÇn nhiÒu chÊt bÐo no 6. Qu¸ nhiÒu r­îu 7. Tæng chÊt bÐo khÈu phÇn 8. ChËm ph¸t triÓn trong tö cung T¨ng 1. Gi¶m c©n tù nguyÖn ë ng­êi thõa c©n vµ bÐo ph× (duy tr× BMI ë møc tèt nhÊt) 2. Ho¹t ®éng thÓ lùc 3. Thùc phÈm giÇu NSP 4. Thùc phÈm giÇu acid bÐo n - 3 5. Thùc phÈm cã chØ sè ®­êng huyÕt thÊp (h¹t ®Ëu…) 6. §¶m b¶o khÈu phÇn chÊt bÐo no <7% tæng n¨ng l­îng 7. Ngò cèc toµn phÇn, ®Ëu, tr¸i c©y, rau. Gi¶m Ghi chó: NIDDM (Non - insulin - dependent diabetes mellitus): ®¸i th¸o ®­êng type 2 - ®¸i th¸o ®­êng kh«ng phô thuéc
  • Chỉ số no SI (Satiety Index)
    • Chỉ số no là tỷ số diện tích tăng lên dưới đường cong trong vòng 120 phút của thực phẩm khảo sát so với bánh mỳ.
    • Trong đó:
    • SI: (Satiety Index): chỉ số no
    • IAUC: Incremental Area Under Curve – Diện tích tăng
    • lên dưới đường cong
    • IAUC (KS): Độ tăng của AUC của TP khảo sát
    • IAUC (BM): Độ tăng của AUC của bánh mỳ
    SI = IAUC (KS) IAUC (BM) x 100
  • Ý nghĩa của SI:
    • Chỉ số no càng cáo thì càng lâu đói
    • Chỉ số no tỷ lệ nghịch với năng lương ăn vào. SI càng cao thì năng lượng càng thấp.
    • SI giúp lựa chọn thực phẩm có khả năng làm no lâu trong thực đơn hàng ngày để giúp giảm năng lượng ăn vào cho các đối tượng:
    • Kiểm soát cân nặng.
    • Thừa cân, béo phì.
    • Đái tháo đường ...
    • 4. Chỉ số no là công cụ đánh giá khả năng làm no của thực phẩm.
  • Các thực phẩm có SI cao:
    • TP có nhiều nước.
    • TP có nhiều chất xơ.
    • TP giàu đạm hoặc Carbonhydrate.
  • CHỈ SỐ ĐƯỜNG HUYẾT
    • Chỉ số đường huyết GI (Glycemic Index) là tỷ số diện tích tăng lên dưới đường cong (IAUC) của Gluco máu sau khi tiêu thu một lượng thực phẩm tham khảo.
    • Trong đó:
    • GI: (Glycemic Index): chỉ số no
    • IAUC: Incremental Area Under Curve – Diện tích tăng
    • lên dưới đường cong
    • IAUC (KS): Độ tăng của AUC của TP khảo sát
    • IAUC (TK): Độ tăng của AUC của TP tham khảo
    • (Ví dụ bánh mý trắng)
    GI = IAUC (KS) IAUC (TK) x 100
  • Ý nghĩa của GI:
    • Chỉ số GI càng cao thì càng tăng cường cảm giác đói.
    • Chỉ số GI càng cao, năng lượng ăn vào càng lớn dễ gây tăng cân, béo phì. Ngược lại GI càng thấp, năng lượng ăn vào thấp, gây giảm cân, giảm béo.
    • GI là một công cụ để lựa chọn thực phẩm trong thực đơn hàng ngày cho các đối tượng cần giảm năng lượng ăn vào, giảm đường máu
    • GI là công cụ đánh giá thực phẩm gây tăng đường huyết.
  • G I Thấp < 50 Trung bình 50 - 74 Cao > 75
    • Fructose
    • Lactose
    • Sữa chua, SF sữa
    • Đậu phộng
    • Chocolate
    • Đậu, đậu nành
    • Táo, lê, đào, sung, mận,
    • anh đào, cam, nho
    • Saccharose
    • Kem
    • Bánh mì
    • Cơm
    • Khoai tây
    • Bắp cải
    • Chuối, kiwi, dứa, soài
    • Bột hấp thịt và rau
    • (couscous)
    • Glucose
    • Suchrose
    • Cơm ăn liền
    • Mía
    • Xiro bắp
    • Mật ong
    • Cà rốt
    • Mật ong
    • Gatorade
    • Ngô
    • TPCN VÀ BỆNH TIM MẠCH
  • I- Đại cương
    • Các bệnh tim mạch càng ngày càng gia tăng, nhất là ở các nước phát triển kể cả đang phát triển. Theo báo cáo của WHO, 1/3 tổng số ca tử vong trên toàn cầu là do các bệnh tim mạch (15,3 triệu ca). Đối với các nước có thu nhập thấp và trung bình, chiếm 86% DALY (Năm cuộc sống điều chỉnh theo sự tàn tật) là do CVD.
    • Nguy cơ làm tăng CVD là do các hành vi ăn uống không hợp lý, hoạt động thể lực không đầy đủ và tiêu thụ thuốc lá gia tăng do điều kiện làm việc tĩnh tại, công nghệ SX đã thay đổi hiện đại, chế độ ăn nhiều chất béo, muối, carbonhydrat tinh chế, ít rau quả, dẫn tới tình trạng thừa cân, béo phì, HA cao, rối loạn Lipid máu, ĐTĐ…
    • Các bệnh tim mạch hay gặp là: HA cao, các bệnh mạch vành, XVĐM, rối loạn chuyển hoá Lipid, rối loạn tuần hoàn não, các bệnh van tim, cơ tim, rối loạn nhịp tim...
    • Hệ tuần hoàn: gồm:
    • 1. Tim : - Bơm hút máu từ TM về.
    • - Bơm đẩy máu vào ĐM đến các mô.
    • 2. Mạch máu:
    • 2.1. Vòng đại tuần hoàn: Mang máu giàu 0 2 và chất dinh dưỡng từ tim trái theo động mạch chủ đến các động mạch, mao mạch, cung cấp 0 2 và chất dinh dưỡng cho tế bào ở các mô. Máu từ các mao mạch ở mô tập trung thành máu tim rồi theo các tĩnh mạch lớn về tim phải.
    • 2.2. Vòng tiểu tuần hoàn: mang máu tĩnh mạch từ tim phải theo động mạch phổi lên phổi nhận 0 2 và thải C0 2 , thành máu động mạch, theo 4 tĩnh mạch phổi về tim trái.
    • Chức năng tuần hoàn:
    • 1. Chức năng vận tải (quan trọng nhất).
    • - Đưa máu động mạch với các các chất dinh dưỡng, 0 2 , hormone…tới tác mô.
    • Đem máu tĩnh mạch cùng với các chất thải của tế bào, C0 2 …từ mô về tim để thải C0 2 qua phổi và các chất thải qua thận.
    • 2. Điều hòa lưu lượng máu cho những mục đích nhất định như tuần hoàn dưới da để điều hòa nhiệt.
    • 3. Phân bố lại máu trong những trường hợp bất thường để duy trì sự sống của cơ quan quan trọng: tim, não (sốc chấn thương, sốc chảy máu).
    • Tổn thương tim
    • 1. Không do mạch vành:
    • + Ngộ độc K+, Ca++, Na+.
    • + Suy tim do thiếu Vitamin B1
    • Vitamin B1 giúp TB đưa Acetyl CoA vào vòng Krebs, khai thác năng lượng từ Glucid, Lipid, axit amin. Thiếu Vitamin B1 biểu hiện rối loạn sớm ở cơ tim: suy tim.
    • + Do cơ chế miễn dịch: bệnh sinh của thấp tim.
    • + Do nhiễm độc, nhiễm khuẩn: độc tố, thuốc, hóa chất, cúm, thương hàn…
    • 2. Tổn thương tim do mạch vành:
    • + Động mạch vành (F&T) tạo vòng cung ôm lấy trái tim, có nhiệm vụ nuôi dưỡng tim.
    • + Khi nghỉ ngơi: động mạch vành cung cấp cho tim: 225ml máu/phút.
    • + Khi gắng sức: công suất tim tăng 6-8lần bình thường nhưng động mạch vành chỉ tăng được 3-4 lần, dẫn tới cơ tim thiếu 0 2, dinh dưỡng -> kéo dài dễ suy tim.
    • + Nguyên nhân chủ yếu: tắc nghẽn động mạch vành do vữa xơ động mạch.
    • + Mảng VSĐM -> cục máu đông, càng dễ gây tắc (do ngưng tụ TC, Fibrinogen…).
    • Hậu quả
    • 1. Cơn đau thắt ngực: do cơ tim thiếu máu bởi suy động mạch vành:
    • Thiếu 02 -> xuất hiện trong tim các sản phẩm chuyển hóa yếm khí (acid) và các chất khác (histamin, kinins, proteolylic…) ở nồng độ cao mà tuần hoàn vành không loại trừ kịp (do suy giảm). Chúng kt tận cùng cảm giác đau.
    • 2. Nhồi máu cơ tim: Do tình trạng 1 phần tim bị hoại tử hậu quả ngừng trệ tuần hoàn động mạch vành: Thiếu máu đột ngột -> thiếu 02 -> rối loạn quá trình oxy hóa – khử -> tích tụ các sản phẩm chuyển hóa và chất trung gian hóa học -> hoại tử. Ở tim hay gặp nhồi máu trắng (do tắc mạch, kết hợp với co thắt mạch vùng tắc và vùng xung quanh dẫn tới màu sắc vùng hoại tử nhợt nhạt). Hay gặp vùng nghèo tuần hoàn bàng hệ (tim, lách, não, thận).
    • - Nhồi máu đỏ: do máu tĩnh mạch vùng xung quanh thấm sang vùng hoại tử do hóa chất trung gian từ vùng hoại tử thấm ra lân cận, làm tổn thương thành mạch và tăng tính thấm (Hay gặp ở phổi, ruột).
    • SUY TUẦN HOÀN DO MẠCH
    • 1. Xơ vữa động mạch:
    • Cholesterol đọng vách mạch gây thoái biến vách mạch tạo thành mảng thoái hóa, mảng xơ.
    • TB sợi non thâm nhiễm vào mảng thoái hóa +sự lắng đọng Calci -> thành mạch dày, cứng.
    • Do kém được nuôi dưỡng, các mảng xơ bị “vữa” ra: loét, sùi (thu hút BC), gây hẹp lòng mạch.
    • Hậu quả: tạo điều kiện hình thành huyết khối -> gây tắc, dễ phình mạch, dễ vỡ mạch
    • 2. CAO HUYẾT ÁP:
    HUYẾT ÁP = TỰ ĐIỀU HÒA CUNG LƯỢNG TIM SỨC CẢN NGOẠI VI X
  • Cao HA nguyên phát (90-95%): (Cao HA vô căn, cao HA triệu chứng) MẤT ĐIỀU HÒA Tăng cung lượng tim Tăng sức cản ngoại vi Tăng thể tích dịch tuần hoàn Cao HA Co thắt mạch Phì đại vách mạch Co mạch KT TK giao cảm Tăng Renin – Angio tensin
    • Thay đổi màng TB
    • Tăng tiết Insulin
    Stress Di truyền Béo phì
    • Khẩu phần thừa Na+
    • Thận kém thải Na +
    = x
  • Cao HA thứ phát (5%) 1. Xơ cứng hoặc xơ vữa động mạch 2. Nội tiết: U tủy thượng thận, HC Conn, Cushing 3. Thiếu máu thận Angiotensinogen Angiotensin I. Angiotensin II Thượng thận Aldosteron Giữ Na + , H 2 0 Cao HA Renin Co mạch ACE (Angiotensin Converting Enzym)
  • HẬU QUẢ CAO HA Biến chứng tim Phì đại tâm thất T Suy tim T Hở van ĐM chủ Loạn nhịp tim Thiếu máu não Thiếu máu vành Suy tim F Phù phổi Vữa xơ ĐM Vỡ mạch Xuất huyết Nhồi máu Giảm thị lực Phù nề Xuất huyết võng mạc
    • 3. Hạ huyết áp:
    Mất điều chỉnh Hạ HA = Giảm cung lượng tim Giảm sức cản ngoại vi x Suy tim Giảm khối lượng Máu tuần hoàn - Mất máu - Mất nước Giãn mạch hệ thống: - Mất trương lực mạnh - Ngộ độc chất giãn mạch - Cường phế vị Loãng máu: - Thiếu máu nặng - Phù toàn thân
  • Trạng thái bệnh lý hạ HA Trụy mạch Sốc Ngất Giãn mạch Tại trung tâm vận mạch: liệt (nhiễm khuẩn, ngộ độc Tại mạch: ngộ độc Chất giãn mạch Sốc mất máu Sốc chấn thương Sốc bỏng Ngất do tim Ngất ngoài tim
    • Gánh nặng toàn cầu của bệnh tim mạch:
    • Năm 2002:
    • - BTM gây ra 1/3 số ca tử vong toàn cầu (17 triệu ca)
    • - 80% gánh nặng này ở các nước thu nhập vừa và thấp.
    • Năm 2020:
    • - Tử vong bệnh Tim mạch tăng lên: 20 triệu ca
    • - Bệnh ĐMV và đột quỵ: nguyên nhân hàng đầu gây tử vong toàn cầu.
    • Tăng HA là vấn đề sức khỏe cộng đồng.
    • + Thế giới: Tỷ lệ 18-20% (WHO)
    • + Châu Á – Thái Bình Dương: 11-32%.
    • + Thế giới hiện có 1,5 tỷ người tăng HA.
    • + Việt Nam
    • 1960: 1 – 2%
    • 1970: 6 – 8%
    • 1990: 12 – 14%
    • 2000: 18 – 22%.
  • Yếu tố nguy cơ bệnh tim mạch: Bệnh mạch vành Vữa xơ động mạch
    • Chết đột ngột
    • Rối loạn nhịp
    Tử vong
    • Tăng HA.
    • Đái tháo đường
    • RL mỡ máu
    • Béo phì, quá cân
    • Lạm dụng R0H
    • Hút thuốc lá
    • Ít vận động
    • HC-X
    Yếu tố nguy cơ tim mạch Suy tim giai đoạn cuối Nhồi máu cơ tim Rối loạn chức năng
  • II- TPCN PHÒNG NGỪA CÁC BỆNH TIM MẠCH Tác động các yếu tố nguy cơ tim mạch Tăng HA Đái tháo đường Rối loạn mỡ máu Tăng cân, béo phì Giảm nguy cơ bệnh tim mạch Yếu tố khác THỰC PHẨM CHỨC NĂNG
    • TPCN tác động trực tiếp phòng chống các bệnh tim mạch (GS. Phạm Gia Khải 2009).
    • Phòng chống rối loạn lipid máu, giảm cholesterol, Triglycerid, LDL, tăng HDL.
    • Phòng chống các gốc tự do
    • Làm giảm kích thước các mảng VXĐM
    • Ức chế ngưng tập tiểu cầu
    • Cải thiện compliance ĐM
    • Làm giảm HA, tan cục huyết khối.
  • TPCN hç trî gi¶m nguy c¬ ®ét quþ, suy vµnh vµ nhåi m¸u Tho¸i hãa Protein Methionin Vitamin B12 TPCN
    • Vitamin B6
    • Axit Folic
    Homocysteine (BT: 5 - 10  mol/L) Nguy c¬ tim m¹ch
    • §ét quþ
    • Nhåi m¸u
    • Alzheimer
    • §éi néi m« m¹ch
    • T¨ng kÕt dÝch tiÓu cÇu
    • BiÕn ®æi yÕu tè ®é m¸u
    Cystathionin Cystein Homocystin Bµi xuÊt qua thËn Homocystin niÖu
    • Suy vµnh
    • Ló lÉn tuæi giµ
    + +
  • TPCN hç trî gi¶m Cholesterol & bÖnh tim m¹ch
    • T¨ng ng­ng tô tiÓu cÇu
    • KÝch thÝch t¨ng sinh c¬ tr¬n thµnh m¹ch
    • Thóc ®Èy x¬ v÷a ®éng m¹ch
    • T¹o TB bät do ®¹i thùc bµo b¾t gi÷  m¶ng chÊt bÐo  hÑp lßng m¹ch
    • Thøc ¨n ®éng vËt: n·o, tim, bÇu dôc, lßng ®á trøng
    • §å mÆn, ngät
    • DÇu mì
    • §å r¸n
    • B¬ s÷a toµn phÇn
    Axit bÐo no LDL
    • MUFA
    • PUFA
    Cholesterol tæ chøc Cholesterol gan (tho¸i hãa) HDL Axit bÐo kh«ng no
    • ChÕ ®é ¨n nhiÒu rau, tr¸i c©y
    • S¶n phÈm thùc vËt
    • TPCN
    • Gi¶m Cholesterol
    • Gi¶m nguy c¬ §MV (CHD)
    • Gi¶m x¬ v÷a ®éng m¹ch
    • T¨ng Cholesterol
    • T¨ng nguy c¬ §MV (CHD)
    • T¨ng XV§M
    (-) (+) (+) (+) (+) (+) (+) VËn chuyÓn VËn chuyÓn Ghi chó: CHD (Coronary Heart Disease): BÖnh ®éng m¹ch vµnh Cholesterol m¸u
  • Vai trß TPCN - chÊt x¬ víi chu tr×nh Gan - Ruét Hemoglobin Bilirubin tù do Bilirrubin liªn hîp Acetyl -CoA Cholesterol
    • Axit mËt
    • Muèi mËt
    T¸c dông cña mËt
    • DÞch mËt kiÒm, cã t¸c dông trung hoµ dÞch vÞ
    • Nhò ho¸ Lipit  hÊp thu
    •  hÊp thu vitamin tan trong dÇu; A, D, E, K
    •  nhu ®éng ruét
    • Bµi xuÊt chÊt ®éc
    Bilirubin tù do
    • Urobilinogen
    • Stercobilinogen
    • Urobilin
    • Stercobilin
    Ph©n (vµng da cam)
    • TC: 132 g/d
    • T­¬ng ®­¬ng 17,9g chÊt x¬ / d
    Trùc trµng ruét giµ ruét non TPCN: ChÊt x¬ X¬ hoµ tan (c¸m) T¨ng khèi ph©n X¬ hoµ tan (b¾p c¶i) KÝch thÝch lªn men do VK ruét HÊp thô axit mËt ë ruét Ng¾t chu tr×nh Gan - Ruét Ph©n ®µo th¶i nhanh  c¶i thiÖn chuyÓn ho¸ L, P T¸c dông cña x¬
    • Chèng t¸o bãn
    • Chèng viªm §T, trùc trµng
    • Chèng trÜ
    •  K trùc trµng
    •  sái mËt
    •  suy m¹ch vµnh
    Gi¶m N­íc tiÓu (vµng cam) T¸i hÊp thu mËt phÇn lín Enzym VK yÕm khÝ
  • Thùc phÈm chÕ ®é ¨n vµ nguy c¬ bÖnh tim m¹ch
    • CVD
    • ChiÕm:
    • 1/3 tæng sè ca tö vong toµn cÇu (15,3 triÖu ca)
    • 86% cña DALY
    • 1. Thùc phÈm giÇu acid bÐo no:
    • ChÕ ®é ¨n nhiÒu thÞt, s¶n phÈm s÷a: cã nhiÒu acid Myristic vµ Palmitic
    • Mì ®éng vËt.
    • 2. KhÈu phÇn giÇu c¸c axit bÐo thÓ trans (dÇu cøng c«ng nghiÖp, dÇu mì hydrogen ho¸)
    • 3. KhÈu phÇn Natri cao
    • 4. KhÈu phÇn r­îu cao
    • 5. Thõa c©n
    • 6. Cµfª luéc kh«ng läc
    • 7. Cholesterol khÈu phÇn
    • 8. ChÊt bÐo giÇu axit lauric
    T¨ng 1. Tr¸i c©y 2. Rau 3. C¸ vµ c¸c lo¹i dÇu c¸ (EHA vµ DHA) 4. Thùc phÈm giÇu kali. 5. KhÈu phÇn r­îu thÊp hoÆc võa ph¶i 6. Thùc phÈm giÇu acid α - Linoleic vµ Oleic (thùc phÈm thùc vËt: dÇu ®Ëu nµnh, h­íng d­¬ng). 7. Ngò cèc toµn phÇn 8. Thùc phÈm giÇu NSP 9. Ho¹t ®éng thÓ lùc Gi¶m
    • Ghi chó:
    • CVD (Cardio Vascula Disease): BÖnh tim m¹ch
    • DHA (Docosahexaenoic acid): axit Docosahexaenoic
    • EPA (Eicosapentaenoic acid): axit Eicosapentaenoic
    • NSP (Non - starch polysaccharides): polysascharid kh«ng tinh bét.
    • DALY (Diability - Adjusted Life Year): N¨m cuéc sèng ®iÒu chØnh theo sù tµn tËt.
    • TPCN VÀ UNG THƯ
  • Ung thư là bệnh của TB với 3 đặc trưng:
    • Sinh sản tế bào vô hạn độ (cơ thể mất kiểm soát)
    • Xâm lấn phá hoại các tổ chức xung quanh.
    • Di căn đến nơi khác.
  • HẬU QUẢ:
    • Làm tê liệt một tổ chức, cơ quan, không hồi phục được.
    • Gây suy mòn, suy nhược và suy sụp cơ thể.
    • Gây nghẽn đường hô hấp, chèn ép các tổ chức, cơ quan khác.
    • Làm tắc mạch máu (não…).
    • Rối loạn đông máu: chảy máu bên trong ào ạt.
    • Suy giảm miễn dịch, không còn sức đề kháng với các tác nhân: VK, virus, KST…
    • Di căn, xâm lấn vào cơ quan quan trọng: não, tim, phổi, tuyến nội tiết.
  • UNG THƯ NGUYÊN PHÁT THỨ PHÁT Bắt nguồn từ TB có vị trí Ban đầu hay vị trí gốc Là ung thư do di căn của TB ung thư đến vị trí khác vị trí ban đầu
  • QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA UNG THƯ
    • 1.Giai đoạn bắt đầu: TB bị đột biến
    • 2. Giai đoạn khởi động: Tăng sinh lành tính.
    • 3. Giai đoạn tiến triển: Tổn thương ác tính.
    • Thời kỳ I: Phát triển tại chỗ. Một khối u đạt 10g để lâm sàng có thể thấy được cần 30 lần nhân đôi TB, tức: 150-300d.
    • Thời kỳ II: di căn lan tràn khối u thông qua đường mạch và bạch mạch. Khối u xâm lấn xung quanh hình Con cua (từ Hy lạp :Cancer).
  • NGUYÊN NHÂN GÂY UNG THƯ
    • 1. Sinh học: nhiễm VK, virus, KST.
    • 2. Vật lý: Phóng xạ, tia cực tím, sóng radio, sóng tần số thấp…
    • 3. Hóa học:
    • Hóa chất CN.
    • Hóa chất BVTV, thuốc thú y.
    • Hóa chất môi trường.
    • Dược phẩm, nội tiết tố.
    • 4. Ăn uống:
    • Rượu, thuốc lá
    • Độc tố nấm mốc
    • TP ướp muối
    • TP chiên, hun khói, nướng…
    • Thịt đỏ
    • Nhiều mỡ bão hòa
    • 5. Lỗi gen di truyền
    • 6. Suy giảm miễn dịch.
  • 7 DẤU HIỆU CẢNH BÁO UNG THƯ
    • Ho dai dẳng hoặc khản tiếng.
    • Ăn không tiêu hoặc nuốt khó
    • Chảy máu hoặc tiết dịch bất thường.
    • Loét không lành, nhiễm trùng dai dẳng.
    • Có chỗ dày lên hoặc nổi u cục đâu đó, các dấu hiệu có thể nhìn thấy hoặc sờ thấy.
    • Có sự thay đổi của ruột hay bàng quang
    • Có sự thay đổi tính chất của một nốt ruồi.
  • 5 DẤU HIỆU GỢI Ý UNG THƯ
    • Sút cân nhiều (khoảng 4-5kg), nhanh gầy.
    • Sốt nhưng không cao, dai dẳng.
    • Mệt mỏi cơ thể.
    • Đau
    • Đau cố định 01 chỗ, đau ngày càng tăng
    • Dùng thuốc không đỡ
    • Giai đoạn cuối đau rõ rệt.
    • 5 . Viêm tĩnh mạch: thường là tĩnh mạch chi dưới do dấu hiệu K ở ổ bụng gây chèn ép.
  • TÌNH HÌNH
    • K là nguyên nhân gây tử vong chính trên thế giới:
    • Mỗi năm: 10.000.000 ca mắc mới
    • 6.000.000 ca tử vong
    • Ở các nước phát triển: tỷ lệ tử vong do K chỉ đứng sau tim mạch.
    • Ở các nước đang phát triển: Tỷ lệ mắc mới K: phổi, đại tràng, trực tràng, vú và tiền liệt tuyến tăng song song với pt kinh tế và ngược lại: K dạ dày giảm cùng với sự phát triển.
    • Mỹ, Pháp, Thụy sĩ: 3 – 6 ca/1.000 dân.
    • Nhật, Nga, Cuba, Đông Âu, Hongkong: 1,5 – 3 ca/1.000 dân.
    • Singapore, Bombay: 1,5 ca/1.000 dân.
    TẦN SỐ BỊ UNG THƯ
  • CÁC LOẠI K HAY GẶP
    • K dạ dày
    • K phổi
    • K vú
    • K ruột
    • K cổ tử cung
    • K miệng, hầu
    • K thực quản
    • K Gan
  • Nitrat Nitrit Nitrosamin Amin (-) Vi khuÈn Teo d¹ dµy Muèi Ung th­
    • Polyphenol (l¸ chÌ)
    • Vitamin C
    • Tocophenol
    • Hîp chÊt Alkyl (hµnh, tái)
    • Flavonoid (cã trong nhiÒu lo¹i TV)
    • Flavon (chanh)
    • Quercetin (t¸o)
    • Xö lý nhiÖt ®é cao  t¹o PAHs (r¸n, n­íng, hun khãi … )
    • ¦íp muèi  Nitrit
    • D­ l­îng HCTS, thó y
    • Hãa chÊt th«i nhiÔm
    • §éc tè nÊm mèc (Aflatoxin)
    • ChÊt bÐo, r­îu
    • Nitrat
    TPCN hç trî phßng chèng ung th­
  • Ung thư vú
    • Không sinh đẻ
    • Có thai lần đầu muộn
    • Mạn kinh muộn
    • Phơi nhiễm với bức xạ ion khi >40 tuổi
    • Di truyền
    Oestrogen Prolactin Axit béo no Axit béo không no Chế độ ăn nhiều béo Chế độ ăn thực vật Axit béo không no (+) (+) (+) (+) (+) (-) (-) TPCN HỖ TRỢ PHÒNG CHỐNG UNG THƯ VÚ
    • Rau quả
    • Chất xơ
    • Carotenoid
    • Isoflavon (đậu tương)
    • Vitamin C
    • Chế độ ăn nhiều thịt đỏ
    • Chất béo bão hòa
    • Uống rượu
    • Tăng cân
    • Dư lượng hóa chất
  • II. THỰC PHẨM CHỨC NĂNG PHÒNG NGỪA UNG THƯ
    • 1. Cơ chế tác dụng
    • (1)TPCN bổ sung các vitamin, khoáng chất, hoạt chất sinh học làm tăng sức đề kháng không đặc hiệu và tăng sức đề kháng đặc hiệu, từ đó làm hạn chế xuất hiện ung thư hoặc làm chậm quá trình phát triển của ung thư.
    • (2) TPCN chống các chất oxy hóa, bảo vệ gen, AND, do đó chống K
    • (3) TPCN cung cấp một số chất có hoạt tính chống ung thư:
    • + Các hợp chất Alkyl (có trong hành, tỏi): Có tác dụng ức chế sinh các khối u và giảm mắc ung thư dạ dày.
    • + Các hợp chất hữu cơ Isothiocyanat (có nhiều trong các loại rau họ bắp cải): Có tác dụng ức chế gây ung thư.
    • + Các Flavonoid bao gồm Flavon, Flavonol và Isoflavon: Là nhóm chất chống oxy hóa nguồn gốc thực vật có tác dụng chống ung thư. Flavon (có ở quả chanh) có tác dụng ức chế sự phát triển tế bào ác tính. Quercetin là loại Flavon (có ở táo) có tác dụng ức chế sự phát triển tế bào ác tính được nghiên cứu nhiều nhất.
    • + Các Polyphenol bao gồm Catechin và Flavonoid, Quinol (có trong lá chè) có tác dụng ức chế tạo thành Nitrosamin. Nhiều nghiên cứu cho thấy sử dụng chè có tác dụng làm giảm tỷ lệ mắc ung thư.
    • + Các Isoflavon (có nhiều trong đậu tương) có tác dụng ức chế phát triển các khối u ở vú.
    • + TPCN cung cấp chất xơ: làm giảm K trực tràng, K vú (chất xơ hấp thu chất độc, dịch mật, làm giảm Estrogen…)
    • + TPCN cung cấp các hoạt chất ức chế Cytokin gây viêm, men C0X2
    • Carotenoid
    • + Chống oxy hóa, bảo vệ AND khỏi bị hư hại
    • + β -Caroten:
    • Chống độc TB và độc gen
    • Ức chế sự biến hình TB trước tác nhân vật lý, hóa học.
    • Ức chế sự sinh sản TB mới hình thành K
    • TPCN bổ sung Vitamin A: phòng chống K
    • Ức chế phân chia TB biểu mô
    • Chống oxy hóa, loại bỏ gốc tự do – nguyên nhân hàng đầu gây biến dị gen.
    • Tăng cường miễn dịch cơ thể chống tác nhân virus, vk và độc chất.
    • Cản trở sự kết hợp tác nhân gây K với AND
    • Ức chế hình thành chất Prostaglandin E 2 do đó ức chế tế bào U tiền liệt tuyến.
    • Vitamin D: Ức chế sự sinh sản của TB K.
    • Vitamin E:
    • Chống oxy hóa lipid ->giảm hư hại gen
    • Làm giảm sự biến dị nhiễm sắc thể TB.
    • TPCN bổ sung Selen, phòng chống K
    • Selen kích thích phản ứng miễn dịch -> phòng chống K.
    • Selen có khả năng bắt giữ các gốc tự do, các sản phẩm này là nhân tố gây K
    • Selen bảo vệ kết cấu AND, phân tử protein tránh sự phá hoại của gốc tự do.
    • Selen bảo vệ tế bào mô không bị tấn công của gốc tự do.
  • TPCN bổ sung các chất khoáng phòng chống K:
    • - Mg ++ : Thiếu Mg ++ NST dễ biến đổi dẫn đến K
    • - Zn: có khả năng ức chế K nhưng cũng có nghiên cứu cho thấy Zn có khả năng gây K ?
    • Vì vậy sử dụng Zn phải thận trọng! Không dùng Zn dạng vô cơ.
    • - Calci: Calci có khả năng kết hợp với acid béo và acid mật thành chất không hòa tan bài tiết ra ngoài, từ đó có tác dụng kháng chất béo và acid mật.
    • - Mangan: Có tác dụng khử các gốc tự do.
    • - Molipden: + Nếu thiếu dễ K thực quản.
    • + Xúc tác phân hủy Nitrosamin.
    • - Fe: + Thiếu Fe: Các VK tăng chuyển Nitrat thành Nitrosamin
    • + Thừa Fe: làm tăng gốc tự do
  • LỜI KHUYÊN PHÒNG NGỪA UNG THƯ
    • Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Quỹ Quốc tế nghiên cứu ung thư (World Cancer Research Fund) đã dưa ra lời khuyên phòng ngừa ung thư như sau (1997):
    • 1. Chọn chế độ ăn ưu thế là thức ăn nguồn gốc thực vật, phong phú về rau quả, đậu, khoai, củ, các loại hạt, ít các loại thực phẩm từ chất bột tinh chế đã qua chế biến.
    • Chế độ ăn dựa vào thức ăn nguồn gốc thực vật chứa các vitamin, chất khoáng thiết yếu, chất xơ và thành phần khác giúp cơ chế chống đỡ với các yếu tố gây ung thư. Thức ăn này thường ít chất béo, ít năng lượng nên còn giúp kiểm soát được cân nặng cơ thể.
    • Hạn chế dùng các thực phẩm chế biến vì các thức ăn này thường có nhiều chất béo, muối, thịt và đường tinh chế, đồng thời quá trình chế biến có thể phá hủy nhiều chất dinh dưỡng và các thành phần khác có vai trò bảo vệ cơ thể chống ung thư.
  • 2. Ăn nhiều rau tươi và quả chín - Nên dùng hàng ngày từ 400-800g. Các bằng chứng khoa học cho thấy chế đọ ăn đủ rau quả có thể giảm tới 20%nguy cơ bị ung thư. - Tác dụng bảo vệ của rau quả với ung thư là do sự tương tác phức tạp giữa vitamin, khoáng chất, chất xơ và các thành phần hóa học khác có trong rau quả. - Các loại rau lá xanh, cải bắp, cà rốt, cà chua, chanh rất có giá trị. Từ đây cũng có thể sản xuất ra các sản phẩm TPCN thuận tiện cho người tiêu dùng.
    • 3. Giới hạn lượng thịt màu đỏ không quá 80g/ngày, nên dùng cá, thủy sản, thịt gia cầm, chim thay thế. Bằng chứng đã cho thấy, sử dụng nhiều thịt đỏ có liên quan nguy cơ ung thư vú, đại trực tràng.
    • 4. Duy trì cân nặng nên có và vận động thể thao đều đặn.
    • Thiếu hoặc thừa cân đều tăng nguy cơ ung thư. Duy trì chỉ số BMI ở khoảng 18,5-23,0. Ở tuổi trưởng thành cân nặng dao động không quá 5,0kg, không nên để càng lớn tuổi càng tăng cân, nhất là sau mãn kinh.
    • Cần duy trì chế độ vận động thân thể (tập thể dục, thể thao, đi xe đạp, đi bộ, làm vườn, khiêu vũ…)
    • 5. Không uống rượu quá nhiều
    • Nếu có uống rượu, chỉ nên uống ít. Theo khuyến cáo của WHO, nam giới không uống quá 3 đơn vị rượu/ngày và nữ giới không uống quá 2 đơn vị rượu/ngày (một đơn vị rượu tương đương 330ml bia 4% hoặc 125ml rượu vang 11%, hoặc 75ml rượu 20% hoặc 40ml rượu nặng 40%).
    • Nguy cơ ung thư tăng lên khi vừa uống rượu, vừa hút thuốc.
    • 6. Sử dụng thực phẩm ít béo và ít muối.
    • Nên sử dụng các thực phẩm ít chất béo bão hòa, đặc biệt là từ nguồn gốc động vật (dùng sữa gầy, không dùng quá nhiều và thường xuyên các thức ăn xào, rán, các bánh ngọt nhiều chất béo…).
    • Phần lớn các thực phẩm chế biến đều chứa nhiều muối và chất béo. Ăn nhiều thực phẩm béo không những tăng nguy cơ ung thư mà còn tăng nguy cơ thừa cân, béo phì, đó lại là nguy cơ làm tăng ung thư.
    • 7. Chế biến và bảo quản thực phẩm an toàn, hợp vệ sinh:
    • Một số nấm mốc phát triển ở thực phẩm có thể gây ra ung thư. Nên bảo quản lạnh các thực phẩm tươi sống và sử dụng trong thời gian cho phép. Không dùng thực phẩm bị mốc, đặc biệt các loại hạt. Hạn chế ăn thường xuyên thịt, cá, thức ăn rán, nướng ở nhiệt độ quá cao.
    • Các thực phẩm qua chế biến (lạp xường, xúc xích…) thường có nitrat và nitrit, khi vào cơ thể kết hợp với các amin để tạo thành Nitrosamin, là chất đã xác định có thể gây ung thư. Quá trình hun khói cũng có thể tạo ra các chất gây ung thư. Bởi vậy, không nên ăn các thực phẩm này thường xuyên, liên tục.
    • 8. Không hút thuốc lá: Hút thuốc lá vừa gây độc hại, nguy cơ ung thư cho người hút và người xung quanh.
    • TPCN VÀ BỆNH XƯƠNG KHỚP
  • CHỨC NĂNG CỦA BỘ XƯƠNG
    • Nâng đỡ cơ thể
    2. Bảo vệ làm chỗ dựa cho các cơ quan 3. Vân động (cùng hệ cơ, khớp) 4. Tạo huyết 5. Kho dự trữ chất khoáng (Calci)
  • Loãng xương
    • Loãng xương là quá trình giảm khoáng của xương do sự điều chuyển Calci từ xương vào máu bởi tác dụng ưu thế của hủy cốt bào (Osteoclast) so với tạo cốt bào (Osteoblast).
    • Loãng xương khác với nhuyễn xương (Osteomalacia) là dạng khác của giảm khoáng do thiếu Vitamin D.
  • Phân loại loãng xương
    • I. Loãng xương nguyên phát:
    • + Týp I: Loãng xương sau mãn kinh.
    • + Týp II: Loãng xương ở người già (do lão hóa).
    • II. Loãng xương thứ phát: do các nguyên nhân gây thiếu Ca.
  • Các yếu tố nguy cơ gây loãng xương
    • 1.Mãn kinh sớm: sự giảm Oestrogen là nguyên nhân gây loãng xương.
    • 2. Nữ giới.
    • 3. Di truyền.
    • 4. Cấu trúc xương mỏng.
    • 5. Chỉ số khối cơ thể (BMI) thấp: thể hiện cân nặng cơ thể thấp.
    • 6. Hút thuốc lá: làm giảm tỷ trọng xương.
    • 7. Nghiện rượu: do ảnh hưởng chuyển hóa protein, Ca, độc với cốt bào.
    • 8. Lối sống tĩnh tại: làm giảm khối lượng xương.
    • 9. Chế độ ăn: nghèo Ca, nghèo các Vitamin, khoáng chất.
    • 10.Ít tiếp xúc với ánh nắng mặt trời.
  • 3 yếu tố cơ bản liên quan khối lượng và tỷ trọng xương: Chế độ ăn Hormone sinh dục Hoạt động thể lực
  • Vai trò CHẾ ĐỘ ĂN
    • 1. Cung cấp các chất cần thiết để tạo xương,
    • duy trì và hồi phục xương trong suốt cuộc đời:
    • - Protein
    • - Ca
    • - Vitamin C, D, K
    • - Chất khoáng: P, Cu, Mn, Mg
    • 2. Chế độ ăn có vai trò duy trì sự cân bằng:
    • Tổ chức xương là nguồn dự trữ Ca và P,
    • quyết định sức mạnh của
    • hệ thống cơ, xương
    Ăn vào [ Ca, P] Thải ra [Ca, P]
  • Vai trò của Hormone
    • Các Hormone có vai trò quan trọng trong cân bằng động của xương, cả ở trẻ em và người lớn, bao gồm:
    • 1. Hormone tuyến giáp.
    • 2. Hormone tuyến cận giáp.
    • 3. Hormone sinh dục.
  • Vai trò của Hormone sinh dục
    • 1. Ở cả nam và nữ, hàm lượng bình thường của Hormone sinh dục cần thiết cho sức khỏe của xương.
    • 2. Những người phụ nữ ở thời kỳ sinh sản ngắn (chậm thấy kinh và tắt kinh sớm) có nguy cơ loãng xương cao.
    • 3. Hormone Ostrogen có vai trò điều hòa khối lượng xương, do đó ở giai đoạn mãn kinh, do giảm Ostrogen nên cũng giảm khối lượng xương.
    • 4. Ở phu nữ sau mãn kinh, chế độ ăn thiếu Ca, khối lượng xương có thể giảm tới 15% do thiếu Oestrogen và 16% do thiếu Ca và Vitamin D.
    • Khuyến cáo: Bổ sung vào chế độ ăn hàng ngày Ca, vitamin D, Hormone sinh dục.
  • Vai trò của Calci
    • 1. Ca là nguyên tố nhiều nhất trong cơ thể chiếm 1,6% trọng lượng cơ thể, khoảng 1000-1500g.
    • + Ca là thành phần chính của xương, răng, móng: 99%, còn 1% ở máu, dịch ngoài bào và tổ chức phần mềm.
    • + Cùng với P, Mg, Ca có vai trò hàn gắn các điểm xương bị tổ thương, giúp xương phát triển và giữ được tính cứng chắc.
    • 2. Là thành phần chính trong quá trình cốt hóa của xương.
    • 3. Do phải chịu sức nén của cơ thể và sự ma sát khi vận động, các tế bào xương ở đầu khớp xương bị vỡ ra, rồi lại được tái tạo. Quá trình này cần có:
    • - Vitamin kích thích sự hấp thu Ca.
    • - Mg điều phối Ca vào xương.
    • - Ca cùng với P tạo ra những tế bào xương mới.
    • 4. Ca giữ vai trò truyền dẫn thông tin thứ hai trong hoạt động của cơ thể, tham gia vào toàn bộ các hiện tượng của cơ thể và công năng của tế bào.
    • 5. Ca còn liên quan đến quá trình đông máu, hiện tượng co cơ, nhịp đập của tim. Tỷ lệ Ca ở màng tế bào, trong tế bào và nhân tế bào có ảnh hưởng quyết định tới năng lượng tế bào.
    • 6. Trẻ sơ sinh, trẻ em ở tuổi lớn, phụ nữ mang thai, phụ nữ cho con bú, sau mãn kinh, người già,người bị gãy xương co nhu cầu cao Ca. Người trưởng thành, người có thói quen uống nước có ga, uống cafe hàng ngày, uống thuốc Corticoid đều cần được bổ sung Ca.
  • TPCN hỗ trợ phòng chống các bệnh về xương và khớp
    • I. TPCN phòng chống các bệnh về xương:
    • 1. TPCN bổ sung Calci làm cho quá trình cốt hóa hoàn thiện hơn, giảm nguy cơ thiếu Ca phòng tránh được nhiều chứng bệnh:
  • TPCN Bổ sung Ca Phát triển Phòng chống chứng, bệnh 1. Trẻ em 2. Thiếu niên 3. Phụ nữ có thai 4. Phụ nữ cho con bú 5. Phụ nữ sau mãn kinh 6. Người già 4. Miễn dịch 5. Thần kinh 6. Cơ bắp 7. Cơn đau sinh trưởng 8. Cơn đau dạ dày-ruột 9. Vôi hóa 1. Còi xương 2. Loãng xương 3. Gãy xương 10. Đông máu, chảy máu 11. Hoạt động của tim
    • 2. TPCN bổ sung vitamin A, B,Cu,Zn,Mg,F là các yếu tố có tác dụng tích chứa Ca ở xương.
    • 3. TPCN bổ sung vitamin K cần thiết cho quá trình carboxyl-hóa của Osteocalcin, là chất cơ bản của xương. Nếu nồng độ vitamin K thấp trong khẩu phần có liên quan nguy cơ gãy xương.
    • 4. TPCN bổ sung vitamin C có ảnh hưởng tốt tới chất Collagen ở khung xương, thiếu vitamin C dễ tạo thành các khuyết tật của xương.
    • 5. TPCN bổ sung vitamin D, phòng chống bệnh còi xương, nhuyễn xương. Khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời hạn chế, nên bổ sung vitamin D với liều 5-10 µ g/ngày
    • 6. Chế độ ăn nhiều chất Protein sẽ làm tăng bài tiết Ca qua nước tiểu, tuy nhiên nếu ăn lương Protein thấp cũng không tốt với xương. Do đó cần duy trì hàm lượng Protein thích hợp trong khẩu phần ăn.
    • 7. Khuyến cáo dự phòng loãng xương:
    • 7.1. Tăng thêm các thức ăn giàu Ca: sữa và các sản phẩm từ sữa (phomat). Tùy theo đối tượng nên dùng TPCN bổ sung Ca, vitamin và khoáng chất.
    • 7.2. Trong khẩu phần ăn nên dùng lượng Protein từ động vật vừa phải, nếu ăn nhiều tăng thải Prtein qua nước tiểu, cần bổ sung Ca.
    • 7.3. Ăn tăng cường rau và trái cây.
    • 7.4. Hoạt động thể lực vừa phải ở người già và tăng cường ở người trẻ.
    • 7.5. Giảm khẩu phần Na.
    • 7.6 Tránh hút thuốc, hạn chế uống rượu.
    • 7.7 Có thời gian hoạt động ngoài trời nhất định. Các cụ già nên có thời gian “tắm nắng” hàng ngày. để tổng hợp vitamin ở dưới da.
    • 7.8 Duy trì cân năng nên có (dựa trên BMI). Gầy là nguy cơ loãng xương.
    • 7.9 Ở người có khẩu phần Ca thấp (dưới 400-500mg/ngày) nên sử dụng TPCN bổ sung Ca và vitamin D.
    • 7.10 Ở các đối tượng có nhu cầu Ca cao: phụ nữ có thai, phụ nữ cho con bú, trẻ em người bị gãy xương, phụ nữ mạn kinh, người già nên sử dụng TPCN bổ sung Ca, vitamin và khoáng chất thích hợp.
  • II. TPCN phòng, chống bệnh về bệnh khớp
    • 1. TPCN bổ sung các vi chất nên có tác động gián tiếp tới khớp thông qua nâng cao sức khỏe chung, ví dụ: phòng chống rối loạn chuyển hóa, bệnh tim mạch, tiểu đường, chống oxy hóa… nên tác động tới chức năng khớp.
    • 2. TPCN ức chế các yếu tố gây viêm và các Cytokin gây viêm, phòng chống được viêm khớp.
    • 3. TPCN tác động trực tiếp tới khớp:
    • + Sụn cá, sụn gà có tác dụng chống bệnh khớp.
    • + Collagen: có tác dụng tái tọa cấu trúc các mô liên kết với liều lượng nhỏ.
    • + Glucozamin có tác dụng chống thoái hóa khớp.
    • + Silic: tham gia tái tạo sụn khớp và mô liên kết.
    • Flour tham gia tái tạo cấu trúc xương và sụn.
    • + Vitamin B tham gia chuyển hóa đường và Protein, vitamin C, viatmin E, Selen có tác dụng chống gốc tự do, có tác dụng bảo vệ khớp.
    • + Lưu huỳnh có tác dụng tái tạo sụn.
    • + Axit béo no n-3 có tác dụng thúc đẩy sự sinh sản các yếu tố chống Cytokin gây viêm và phòng chống thấp khớp
    • 4. TPCN có nguồn gốc thảo dược có tác dụng phòng chống bệnh khớp: Actiso, Ba kích, Bạc hà, Bạch chỉ, Bạch thược, Bồ công anh, Cẩu tích, Cà gai leo, Chìa vôi, Cỏ xước, Cốt khí cư, Dây đau xương, Mẫu đơn, Mộc qua, Nghệ, Ngưu tất, Sa nhân, Tục đoạn, Vòi voi, Hy thiêm, Xuyên khung, Xương bồ, Thiên niên kiện…
    • 5. TPCN có nguồn gốc động vật có tác dụng với bệnh xương khớp: hổ, gấu, rắn, khỉ, ong, kỳ đà, tê giác, tắc kè….
    • TPCN VÀ BÉO PHÌ
  • CHUYỂN HÓA: Toàn bộ những phản ứng hóa học xảy ra thường xuyên liên tục ở mọi tế bào của cơ thể và dịch thể Quá trình dị hóa: (phản ứng thoái hóa) Là phản ứng phân chia1 phân tử ra thành các phân tử nhỏ hơn. Quá trình đồng hóa (Phản ứng tổng hợp): Là phản ứng ghép các phân tử nhỏ lại thành phân tử lớn hơn
  • CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG GLUCID LIPID PROTID 1. Dạng vận chuyển Glucose, Fructose, Galactose. 2. Dạng kết hợp P, L 3. Dạng dự trữ: Glycogen (cơ, gan) 1. VLDL: chứa nhiều TG. 2. IDL: TG ít hơn 3. LDL: chỉ có cholesterol và Phospholipid. 4. HDL: * 50% là Protid * 50% là Lipid 1. Dạng vận chuyển: acid amin, albumin,Globulin, Fibrinogen. 2. Cấu trúc: cơ, tế bào. 3. Dự trữ: ở tế bào 1. Năng lượng tiêu hao để duy trì cơ thể: Chuyển hóa cơ sở, vận cơ, điều nhiệt; tiêu hóa. 2. Năng lượng tiêu hao cho phát triển cơ thể: 3 Kcal/1g thể trọng. 3. Năng lượng tiêu hao cho sinh sản: 60.000 Kcal cho mang thai; Giai đoạn đầu mang thai: Tăng thêm 150 Kcal/d; Giai đoạn cuối: Tăng thâm 300 Kcal/d; Giai đoạn cho con bú (để tổng hợp: 500-600 ml sữa/d): cần 550kcal/d. Bilan năng lượng cân bằng: Năng lượng ăn vào = năng lượng tiêu hao. 1. Tham gia cấu trúc tạo hình 2. Tham gia hoạt động chức năng 3. Cung cấp năng lượng (70%) 1. Tham gia cấu trúc tạo hình 2. Tham gia hoạt động chức năng 3. Cung cấp năng lượng (18-25%) 1. Tham gia cấu trúc tạo hình, KT, men. 2. Tham gia hoạt động chức năng 3. Cung cấp năng lượng (12-15%)
  • Các yếu tố ảnh hưởng tốc độ oxy hóa lipid Acid béo tự do Lượng O 2 Nhiệt độ Nước Năng lượng mặt trời và tia ion: tia UV, sóng ngắn. Trạng thái Lipid: bề mặt tiếp xúc Ion kim loại chuyển tiếp: Fe, Cu, Mn. Các yếu tố kìm hãm: các chất chống oxy hóa (chống gốc tự do)
  • Vai trò của Cholesterol trong cơ thể. (Nồng độ Chol. TP: 200mg%) Là chất cần thiết cho cơ thể Nguồn gốc 1. Tham gia cấu tạo màng TB
    • 2. Tổng hợp Hormone Steroid:
    • Hormone sinh dục.
    • Hormone thượng thận
    3. Tổng hợp Vitamin D ở da 4. Tổng hợp acid mật, muối mật ở gan 1. Ngoại sinh: Ăn vào: 300-500mg/d
    • 2. Nội sinh: Tổng hợp từ:
    • Tế bào gan.
    • (Ruột)
    1g/d
  • CHU TRÌNH CHUYỂN HÓA CHOLESTEROL GAN Túi mật Tổng hợp mật, muối mât Cholesterol Thận Nước tiểu HDL Tiểu thể Nhỏ LDL VLDL MẬT Tái hấp thu Acid mật Thực phẩm Phân TẾ BÀO Cholesterol TB da tạo Vitamin D TB tạo màng TB gan tạo muối mật, acid mật TB sinh dục, thượng thận tạo Hormone steroid Triglycerid HDL Máu RUỘT
  • RỐI LOẠN CHUYỂN HÓA CHOLESTEROL
    • 1. Tăng Chol. trong máu:
    • + Nguyên nhân:
    • (1) Ăn nhiều các TP giàu cholesterol: lòng đỏ trứng, mỡ động vật, gan, não…
    • (2) Do kém đào thải, ứ lại trong cơ thể: vàng da, tắc mật.
    • (3) Tăng huy động: tăng cùng với Lipid máu: tiểu đường tụy, hội chứng thận hư.
    • (4) Do thoái hóa chậm: thiểu năng tuyến giáp, tích đọng Glycogen trong TB gan.
    • + Hậu quả: Cholesterol máu tăng cao và kéo dài, sẽ xâm nhập vào TB gây rối loạn chức phận TB các cơ quan: bệnh u vàng, xơ gan, nặng nhất là VXĐM.
    • 2. Giảm Cholesterol:
    • + Nguyên nhân:
    • Tăng đào thải.
    • Giảm hấp thu: viêm ruột, lỵ amíp, Basedow.
    • Bẩm sinh
    • Khẩu phần ăn thiếu, không đủ cholesterol.
    • + Hậu quả:
    • Thiếu nguyên liệu để sản xuất Hormone Steroid (Hormone sinh dục và thượng thận).
    • Thiếu nguyên liệu để sản xuất acid mật, muối mật.
    • Thiếu nguyên liệu sản xuất vitamin D ở da.
    • Ảnh hưởng cấu trúc màng.
  • Chế độ ăn nhiều chất béo, thành phần tương quan các chất béo trong khẩu phần liên quan đến bệnh tim mạch & K: WHO/FAO (1996): Preparation and Use of Food bases dietary guidelines (Geneva).
    • 1. Các acid béo no:
    • Lauric: C12: O Làm ↑ cholesterol TP
    • Myristic: C14: O ↑ Lipid huyết.
    • Palmitic: C16: O Làm ↑ LDL
    • - Thúc đẩy VXĐM
    • - Tăng sinh cơ trơn thành mạch
    • - Tăng ngưng tụ tiểu cầu
    • 2. Các acid béo thể trans: là thể đồng phân được hình thành khi hydrogen hóa các acid béo chưa no ở các loại dầu lỏng chuyển sang thể rắn hơn, có độ chảy cao hơn và ổn định hơn. Tác dụng các acid béo này tương tự các acid béo no.
  • 3. Các acid béo chưa no: [Hodgson J.; Wahlqvist, M.L – 1999]:
    • 3.1. Nhóm acid béo chưa no ω – 6: acid Linoleic: 18: 2, ω – 6 -> tiền chất của acid Arachidonic:
    • Nhiều trong dầu thực vật:
    • + Khi khẩu phần giàu chất AO:
    • - Làm ↓ cholesterol.
    • - ↓ LDL
    • - ↓ nguy cơ mạch vành
    • + Khi khẩu phần nghèo AO:
    • - ↑ nguy cơ động mạch vành.
    • - ↑ nguy cơ K.
    • + Nhu cầu: 3-12% năng lượng
    • 3.2. Nhóm acid béo chưa no ω – 3: acid Linolenic: 18:3, ω – 3 -> tiền chất (kéo dài và khử) của:
    • - EPA (Eicosapentaenoic acid): 20:5, n – 3.
    • - DHA (Docosahexaenoic acid): 22:6, n – 3.
    • Nhiều trong cá, dầu cá.
    • + Tác dụng:
    • - ↓ cholesterol.
    • - ↓ TG.
    • - Chống loạn nhịp tim, rung tâm thất.
    • - Chống hình thành huyết khối.
    • -↓ HA ở HA cao thể nhẹ
    • + Nhu cầu: 0,5 – 1,0% năng lượng.
  • TÌNH HÌNH VÀ XU THẾ
    • Béo phì ở Mỹ: ở người trưởng thành
    • Nam: 20%
    • Nữ: 25%
    • Canada: 15% (cả 2 giới)
    • Hà Lan : 8%
    • Anh : 16%
    • Béo phì ở trẻ em: Không ngừng gia tăng
    • Ở Việt Nam: + Ở trẻ em có khu vực đã 15.20%
    • + Lứa tuổi 15 – 49: 10,7%
    • + Lứa tuổi 40 – 49: 21,9%.
  • QUÁ TRÌNH HIỆN ĐẠI HÓA – ĐÔ THỊ HÓA
    • Béo phì là đợt sóng đầu tiên của một nhóm các bệnh mạn tính
    • không lây.
    • Béo phì sẽ dẫn dắt theo đái tháo đường, tăng HA, rối loạn
    • chuyển hóa lipid, bệnh động mạch vành.
    “ Hội chứng Thế giới mới” New World Syndrom!
  • §ÞNH NGHÜA: 2. Thõa c©n: Lµ t×nh tr¹ng c©n nÆng v­ît qu¸ c©n nÆng “ nªn cã ” so víi chiÒu cao. 1. BÐo ph×: BÐo ph× lµ sù t¨ng c©n nÆng c¬ thÓ qu¸ møc trung b×nh do t¨ng qu¸ møc tû lÖ khèi mì toµn th©n, g©y ¶nh h­ëng xÊu ®Õn søc kháe. Hoặc: Sự tích lũy quá dư thừa, lan rộng nhiều hay ít, của các mô mỡ dẫn đến sự tăng trên 20% (25%) cân nặng ước tính, phải tính đến chiều cao và giới tính.
    • Cách tính cân nặng lý tưởng – cân nặng “nên có”
    • Công thức Lorentz:
    • PI (Nam) = S - 100 -
    • PI (Nữ) = S - 100 –
    • 2. Ở xứ nóng: Có thể tính: PI
    • PI = (S – 100) x 0,9
    • Trong đó: * PI: Trọng lượng cơ thể (kg)
    • * S : Chiều cao (cm)
    S-150 4 S-150 2
  • 1. ChØ sè khèi c¬ thÓ: + Ph©n lo¹i thõa c©n, bÐo ph× theo BMI: §èi víi ng­êi tr­ëng thµnh (WHO – 2002) §¬n vÞ ®o bÐo ph×:  40,0 BÐo ph× ®é 3 35,0 - 39,9 BÐo ph× ®é 2 30,0 - 34,9 BÐo ph× ®é 1 25, 0 - 29,9 TiÒn bÐo ph×  25,0 Thõa c©n 18,5 - 24,9 B ×nh th­êng < 18,5 ThiÕu c©n BMI (kg/m 2 ) Ph©n lo¹i
  • thang ph©n lo¹i bÐo ph× cho ch©u ¸:  30,0 BÐo ph × ®é 2 25,0 - 29,9 BÐo ph × ®é 1 23, 0 - 24,9 TiÒn bÐo ph ×  23,0 Thõa c©n 18,5 - 22,9 B × nh th­êng < 18,5 ThiÕu c©n BMI (kg/m 2 ) Ph©n lo¹i
  • Ph©n lo¹i theo chØ sè c©n nÆng vµ BMI > 100% BÐo ph× bÖnh lý (Morbid Obesity) > 35,0 > 20% BÐo ph× (Obesity) > 25,0 > 10% T¨ng c©n qu¸ møc (Over weigh) BMI (kg/m 2 ) PhÇn tr¨m (%) v­ît c©n nÆng mong muèn Møc ®é bÐo
  • PHÂN LOẠI THỂ BÉO PHÌ
    • 1. Thể phì đại:
    • Béo phì bắt đầu ở tuổi trưởng thành.
    • Số lượng TB mỡ là cố định.
    • Sự tăng trọng lượng là do tích mỡ trong mỗi TB (phì đại).
    • Điều trị: giảm bớt các chất Glucid là có hiệu quả.
    • 2. Thể tăng sản – phì đại:
    • Ở tuổi thanh thiếu niên
    • Số lượng các TB mỡ tăng
    • Đồng thời phì đại các TB mỡ.
    • Khó điều trị hơn.
  • 3. Vßng th¾t l­ng (vßng eo, vßng bông - Waist Circumference): + C¸ch ®o: LÊy th­íc d©y ®o ngang chu vi quanh rèn + Lµ chØ sè ®¬n gi¶n ®Ó ®¸nh gi¸ khèi l­îng mì bông vµ mì toµn bé c¬ thÓ. + Nguy c¬ t¨ng lªn khi:  90cm ®èi víi nam  80cm ®èi víi n÷. + Nguy c¬ ch¾c ch¾n khi:  102cm ë víi nam  88cm ë n÷. §èi víi ch©u ¸ ng­ìng vßng bông lµ  90cm ®èi víi nam vµ  80cm víi n÷.
  • 4. Tû sè vßng th¾t l­ng/ vßng m«ng (Waist - Hip Ratio) (W/H): + C¸ch ®o: - §o vßng th¾t l­ng: nh­ trªn. - §o vßng m«ng: Dïng th­íc d©y ®o chu vi ngang h¸ng, n¬i to nhÊt. + §¸nh gi¸: Tû sè nµy  1,0 víi nam vµ  0,85 víi n÷ lµ c¸c ®èi t­îng bÐo bông. Theo WHO, ®èi víi Châu Á ng­ìng cña tû sè nµy lµ:  0,9 víi nam vµ  0,8 víi n÷.
  • W = 90cm H W = 80cm H
  • C¬ chÕ g©y bÐo ph× :
    • 1. MÊt c©n b»ng n¨ng l­îng
    • - N¨ng l­îng ¨n vµo lín h¬n n¨ng l­îng tiªu hao
    • - ChÕ ®é ¨n giÇu lipid hoÆc ®Ëm ®é n¨ng l­îng cao
    • - Møc thu nhËp cµng cao, khẩu phần Protid động vật, Lipid động vật cũng tăng lớn
    • 2. Ho¹t ®éng thÓ lùc Ýt, lối sống tĩnh tại.
    • 3. YÕu tè di truyÒn: Theo Mayer J. (1959)
    • C¶ Bè vµ MÑ b×nh th­êng: chØ cã 7% con ®Î ra bÞ bÐo ph×
    • NÕu mét trong hai bÞ bÐo ph×: 40% con ®Î ra bÞ bÐo ph×
    • C¶ Bè vµ MÑ bÐo ph×: 80% con ®Î ra bÞ bÐo ph×
    • 4. Yếu tố kinh tế - xã hội:
    • Ở các nước đang phát triển, béo phi như là đặc điểm của sự giàu sang, chủ yếu ở tầng lớp giàu, ít ở tầng lớp nghèo (do thiếu ăn)
    • Ở các nước đã phát triển: béo phì chủ yếu ở tầng lớp nghèo, ít ở tầng lớp trên. Từ xã hội thiếu ăn chuyển sang đủ ăn hay có xu hướng ăn nhiều hơn nhu cầu.
    • 5. VÒ mÆt sinh bÖnh häc, bÐo ph× cßn phô thuéc vµo sù ph©n bè mì trong c¬ thÓ:
    • + T¨ng khèi l­îng mì do:
    • T¨ng s¶n qu¸ møc khèi l­îng tÕ bµo mì
    • Ph× ®¹i tÕ bµo mì
    • + Sù ph©n bè mì trong c¬ thÓ:
    • Mì tËp trung quanh eo l­ng: bÐo ph× h×nh qu¶ t¸o (bÐo bông, bÐo phÇn trªn, kiÓu ®µn «ng)  nguy c¬ cho søc khoÎ nhiÒu h¬n cho c¬ thÓ v× nhiÒu mì trong æ bông.
    • Mì tËp trung quanh h¸ng: bÐo ph× h×nh qu¶ lª ( bÐo phÇn thÊp, bÐo kiÓu ®µn bµ)
    • BÐo ph× trÎ em: mì tËp trung ë tø chi. TÕ bµo mì t¨ng s¶n gÊp 3-5 lÇn nh­ng kÝch th­íc cã thÓ b×nh th­êng.
  • Nguyên nhân béo phì – Ăn quá mức
    • Là nguyên nhân chủ yếu (95%)
    • Ăn uống thức ăn nhiều quá nhu cầu cơ thể.
    • Ăn một lượng quá dư thừa là do:
    • 1. Tập quán gia đình
    • 2. Sự thỏa mãn xúc cảm hay làm dịu nỗi lo âu mà một số người cảm nhận thấy sau khi ăn một lượng lớn thức ăn.
    • 3. Sự giảm các hoạt động thể lực mà không giảm bớt khẩu phần ăn uống ở người già, người bất động, ít vận động.
    • 4. Tăng tiết hoặc tăng hoạt tính Insulin, dẫn tới ăn nhiều, gây tăng chuyển Glucid thành mỡ.
    • 5. Kích thích vùng dưới đồi: Cặp nhân bụng bên chi phối cảm giác thèm ăn, cặp nhân bụng giữa chi phối cảm giác chán ăn. Thực tế gặp: sau chấn thương, viêm não…gây ăn nhiều
  • Nguyên nhân béo phì – Nguyên nhân nội tiết (hiếm gặp)
    • 1. Hội chứng Cushin và những tổn thương dưới đồi:
    • - Mỡ phân bố đều ở mặt, cổ, bụng (phần trên cơ thể)
    • - Chân tay mảnh khảnh.
    • 2. Chứng tăng tiết Insulin do u : béo phì do tăng sự ngon miệng và tạo mỡ từ Glucid.
    • 3. Giảm năng tuyến giáp: (phù niêm)
    • - Giảm chuyển hóa cơ bản.
    • - Tích mỡ nhiều nơi, cân đối, kết hợp tích nước.
    • 4. Trạng thái bị hoạn nhẹ (Hội chứng phì sinh dục)
    • - Mô mỡ tăng quanh háng trên đùi, mông (phần dưới cơ thể)
    • - Do tổn thương vùng dưới đồi, suy giảm tuyến sinh dục.
  • Nguyên nhân béo phì – Giảm huy động
    • + Thực nghiệm cắt thần kinh giao cảm bụng: gây tích mỡ quanh thận.
    • + Cắt hạch giao cảm thắt lưng: tích mỡ ở vùng khung chậu và bụng.
    • + Chấn thương cột sống gây tổn thương giao cảm gây tích mỡ vùng tổn thương.
    • CƠ CHẾ:
    • Hệ giao cảm (Cate cholamin): Làm tăng thoái hóa mỡ.
    • Hệ phó giao cảm (phế vị): Làm tăng tích mỡ
  • Nguyên nhân béo phì – Giảm vận động thể lực NĂNG LƯỢNG ĂN VÀO VẬN ĐỘNG THỂ LỰC NĂNG LƯỢNG TIÊU HAO Chuyển hóa cơ bản 70% Sinh nhiệt 15% Lao động thể lực 15% =
  • T¸c h¹i cña bÐo ph×: 1. MÊt sù tho¶i m¸i trong cuéc sèng: - Khã chÞu vÒ mïa hÌ do líp mì dµy nh­ 1 líp c¸ch nhiÖt - Th­êng cã c¶m gi¸c mÖt mái, ®au ®Çu, tª buån hai ch©n. 2. Gi¶m hiÖu suÊt trong lao ®éng: - MÊt nhiÒu th× giê vµ ®éng t¸c cho mét c«ng viÖc do c¬ thÓ qu¸ nÆng nÒ. - DÔ bÞ TNL§, TNGT do gi¶m sù lanh lîi, ph¶n øng chËm ch¹p. 3. Nguy c¬ bÖnh tËt cao: Ng­êi bÐo ph× tû lÖ bÖnh tËt cao vµ tû lÖ tö vong còng cao.
  • + BÐo ph× lµ mét yÕu tè nguy c¬ bÖnh tim m¹ch vµnh (chØ ®øng sau tuæi vµ rèi lo¹n chuyÓn hãa lipid). - Nguy c¬ cao h¬n khi tuæi cßn trÎ mµ bÞ bÐo bông. - Tû lÖ tö vong do m¹ch vµnh còng t¨ng h¬n khi bÞ thõa c©n, dï chØ 10% so víi trung b×nh. + Ng­êi bÐo ph× cã nguy c¬ cao HA h¬n ng­êi b×nh th­êng. + Ng­êi bÐo ph× cã tû lÖ ®ét quþ cao h¬n ng­êi b×nh th­êng. BÐo ph× vµ bÖnh tim m¹ch:
  • + Khi BMI t¨ng lªn th× nguy c¬ ®¸i ®­êng kh«ng phô thuéc vµo insulin (NIDDM) còng t¨ng lªn. + Nguy c¬ ®¸i ®­êng t¨ng h¬n khi: - BÐo ph× ë trÎ em vµ thiÕu niªn. - T¨ng c©n liªn tôc. - BÐo bông. BÐo ph× vµ ®¸i th¸o ®­êng:
  • + BÐo ph× lµm t¨ng nguy c¬ sái mËt gÊp 3 - 4 lÇn ng­êi b×nh th­êng. + Ng­êi bÐo ph×, cø 1kg mì thõa lµm t¨ng tæng hîp 20mg cholesterol /ngµy. T×nh tr¹ng ®ã lµm t¨ng bµi tiÕt mËt, t¨ng møc b·o hßa cholesterol trong mËt cïng víi møc ho¹t ®éng cña tói mËt gi¶m dÉn tíi t¹o thµnh sái mËt. - Gi¶m chøc n¨ng h« hÊp. - Rèi lo¹n x­¬ng: viªm x­¬ng khíp (®Çu gèi vµ h«ng). - T¨ng nguy c¬ ung th­: ®¹i trµng, vó, tö cung. - T¨ng nguy c¬ bÖnh Gót. BÐo ph× vµ sái mËt: BÐo ph× vµ c¸c nguy c¬ søc kháe kh¸c:
    • Giảm năng lượng đưa vào, đặc biệt giảm chất béo, tăng chất xơ trong chế độ ăn
    • Thay đổi hành vi:
    • - Thay đổi thói quen ăn uống đã gây béo phì.
    • - Chế độ ăn hạn chế calo: chế độ 1200 Kcalo/ngày sẽ giảm được 0,5kg/tuần.
    • 3. Tăng năng lượng tiêu hao bằng LĐ thể lực, TDTT.
    • Áp dụng chế độ luyện tập theo 4 nguyên tắc: tăng dần, thường xuyên, toàn diện, thực sự thực tế.
    • Đi bộ: 5km tiêu hao 200 Kcalo
    • 4. Sử dụng TPCN và thuốc:
          • - Trà, viên giảm béo...
          • - TPCN: chất xơ.
          • - Có nhiều sp TPCN hỗ trợ giảm béo phì
    • 5. Can thiệp phẫu thuật: hạn chế
          • - Mổ lấy bớt mỡ
          • - Hút mỡ.
          • - Nối hỗng tràng – hồi tràng.
          • - Tạo hình dạ dày.
    §iÒu trÞ bÐo ph×:
    • + ChÕ ®é ¨n gi¶m n¨ng l­îng: 800 - 1500 Kcal
    • - ChÕ ®é ¨n giÇu chÊt x¬, Ýt chÊt bÐo, ®ñ protein, vitamin, kho¸ng chÊt.
    • - Thay ®æi thãi quen, tËp qu¸n ¨n uèng.
    • + C¸c thùc phÈm nªn dïng:
          • - G¹o tÎ, khoai, ®Ëu.
          • - ThÞt Ýt mì, t«m cua, c¸ Ýt bÐo.
          • - Giß n¹c, s÷a chua, s÷a t¸ch b¬, s÷a ®Ëu nµnh.
          • - Rau qu¶ c¸c lo¹i.
          • - DÇu mì h¹n chÕ: 10 - 12 g/ ngµy.
          • - Muèi: 6g/ ngµy.
    • TPCN VÀ CHỨC NĂNG GAN
  • CHỨC NĂNG GAN VÀ NGUY CƠ TỔN THƯƠNG GAN: I. GAN VÀ CHỨC NĂNG CỦA GAN: Gan Cơ quan to nhất cơ thể Vừa có chức năng ngoại tiết Vừa có chức năng nội tiết Vừa là kho dự trữ nhiều chất Vừa là trung tâm chuyển hoá quan trọng Chức năng gan gắn liền với sinh mạng Gan là nhà máy năng lượng của cơ thể
  • Glycogen CHỨC NĂNG CỦA GAN 1. Chuyển hoá: Chuyển hoá Glucid: Tổng hợp và thoái hoá
    • Chuyển hoá Lipit:
        • Tổng hợp acid béo.
        • Oxy hoá acid béo.
        • Chuyển hoá Cholesterol.
    • Chuyển hoá protid:
        • Thoái hoá + Tổng hợp
        • Tổng hợp các men
    2. Tạo mật Tiết mật 3. Dự trữ Lipit Protein Vitamin tan trong dầu: A,D,E,K. Vitamin B 12 Sắt
  • CHỨC NĂNG CỦA GAN 4.Tạo phá huỷ hồng cầu máu 5.Chống độc Phản ứng hoá học Tạo ure Liên hợp:
    • Với Glucuro
    • Với Sulfat
    • Với Glycol
    • Với Methyl
    Oxy hoá khử: Phá huỷ chất độc Cố định và đào thải qua mật: KL, màu
  • Chức năng khử NH 4 + của gan Protein Ruột Axitamin (Vk+men) Tổ chức Axit amin NH 4 + ngoại sinh (4g/24h) NH4+ nội sinh (độc) (não, cơ, tổ chức) Glutamin + NH4+ (không độc) Glutamin Thận NH 4 + Urê (15-20g Urê/24h ) Citrullin Arginin Ornithin
  • II. CÁC TỔN THƯƠNG GAN:
    • 1. Rối loạn chức năng gan:
    • RLCN Protid.
    • RLCN Glucid.
    • RLCN Lipit.
    • RLCN nước và điện giải.
    • RLCN tạo máu.
    • 2. Viêm gan cấp:
    • Viêm gan cấp do virut: A,B,C,D,E,G.
    • Viêm gan cấp do virut: Brucella, Leptospira, SR ...
    • Viêm gan cấp do  .
    • Viêm gan cấp do nhiễm độc: thuốc, hoá chất, độc tố.
    • Viêm gan teo vàng cấp.
    • 3. Viêm gan teo nhiễm mỡ: do suy dinh dưỡng, ROH
    • 5. Áp xe gan.
    • 6. Xơ gan:
    • - Loạn dưỡng tế bào gan.
    • Các hạch tăng sinh lan tràn
    • TCLK phát triển.
    • Đảo lộn cấu trúc gan.
    • 7. Di truyền: các bệnh Phorphyrie do thiếu men sinh tổng hợp Hem, dẫn tới tích luỹ Porphyrie.
    • 8. Ung thư gan
  • Viêm gan mạn tính Tổn thương hoại tử Tổn thương viêm Hình thành tổ chức xơ Thời gian tổn thương ≥ 6 th áng Hoại tử TB Chết TB Xâm nhập TB Lympho Xâm nhập TB Plasmocyte KN... Tái sinh liên tục Phát triển sợi collagen ngoài TB
  • Các loại viêm gan mạn tính Viêm gan mạn tính do virus
    • Viêm gan B: 10% chuyển MT
    • Viêm gan D: đồng nhiễm HBV
    • Viêm gan C: 90% thành MT
    • Viêm gan G: do truyền máu
    Viêm gan mạn tính tự miễn
    • Tự kháng thể.
    • ANA: Kháng thể kháng nhân
    • SMA: Kháng thể chống cơ trơn
    • LKM: KT chống Microsome của gan và thận
    • SLA: Kháng thể chống KN gan hoà tan
    • LP: Kháng thể chống gan và tuỵ
    • AMA: Kháng thể chống Mittochondrie
    Viêm gan mạn tính do thuốc Methyldopa, Isoniazid Halothan, Papaverin, Sulfonamid, Aspirin, Clometacin, Benzarone ... Viêm gan mạn tính tiềm tàng
    • Xơ gan:
      • 80% xơ gan là do ROH (Pháp)
      • Xơ gan là do Viêm gan MT, viêm gan virus
      • K hoá từ xơ gan: 60-90%
    1 Vi ê m gan v irus: B,C,D,G 2
    • C ác hoá chất độc:
        • Hợp chất vô cơ
        • Hợp chất hữu cơ
        • Hoá chất bảo vệ thực vật ....
    3
    • Độc tố nấm mốc:
        • Aflatoxin
        • Ocharatoxin
    4 5 Ký sinh trùng: Sán lá gan 6 Chất phóng xạ. Nguyên nhân Ung thư gan:
  • TPCN HỖ TRỢ CHỨC NĂNG GAN VÀ PHÒNG CHỐNG TỔN THƯƠNG GAN
    • 1. TPCN tăng cường chức năng gan: cung cấp vitamin, hoạt chất sinh học
  • THỰC PHẨM CHỨC NĂNG PHÒNG NGỪA UNG THƯ
    • Cơ chế tác dụng
    • (1)TPCN bổ sung các vitamin, khoáng chất, hoạt chất sinh học làm tăng sức đề kháng không đặc hiệu và tăng sức đề kháng đặc hiệu, từ đó làm hạn chế xuất hiện ung thư hoặc làm chậm quá trình phát triển của ung thư.
    • (2) TPCN chống các chất oxy hóa, bảo vệ gen, AND, do đó chống K
    • (3) TPCN cung cấp một số chất có hoạt tính chống ung thư:
    • + Các hợp chất Alkyl (có trong hành, tỏi): Có tác dụng ức chế sinh các khối u và giảm mắc ung thư dạ dày.
    • + Các hợp chất hữu cơ Isothiocyanat (có nhiều trong các loại rau họ bắp cải): Có tác dụng ức chế gây ung thư.
    • 2. TPCN hỗ trợ chức năng thải độc.
    • Thanh nhiệt
    • Giải độc
    • Thông mật
    • 3. TPCN cung cấp các chất chống oxy hoá, bảo vệ ADN, màng tế bào, các cơ quan tế bào, bảo vệ gan.
    • 4. TPCN phòng chống nguy cơ gây bệnh
    • Tiểu đường
    • Vữa xơ động mạch
    • Viêm
    • Mỡ máu cao ....
    • Có tác dụng phong tránh tổn thương gan
    • 5. TPCN tăng cường hệ thống miễn dịch, góp phần làm tăng “sức khoẻ” của GAN.
    • TPCN VÀ HỘI CHỨNG CHUYỂN HÓA
  • HỘI CHỨNG CHUYỂN HÓA (Metabolic Syndrome)
    • Lịch sử:
    • + M. Gerald Reave nêu ra một Hội chứng chuyển hóa gọi là hội chứng X tại Hội nghị Hội Tiểu đường năm 1988, với các dấu hiệu:
    • Tích mỡ ở thận (tăng số đo vòng bụng)
    • Cao HA.
    • Rối loạn Lipid huyết.
    • Ở nhóm người được theo dõi bệnh Tiểu đường từ khi tiền phát cho tới khi bệnh xuất hiện.
    • + Các nghiên cứu sau bổ sung thêm nhiều dữ kiện. Các tên gọi khác:
    • HC rối loạn chuyển hóa X (Dysmeta_bolic Syndrome_X).
    • HC kháng Insulin.
    • HC tiền tiểu đường.
    • HC rối loạn chuyển hóa liên quan tim mạch
    • ( Cardiovascular Dysmetabolic Syndrome).
    • HC Reaven.
  • ĐỊNH NGHĨA: Hội chứng chuyển hóa là một tập hợp các biểu hiện bệnh lý về chuyển hóa làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, tiểu đường và xơ vữa ĐM
    • + Trong HC chuyển hóa: nổi bật là RLCH Lipid và Glucid vốn phụ thuộc trực tiếp và Insulin.
    • + Phát hiện và phân định được HC chuyển hóa là bước tiến lớn trong dự phòng và khống chế những căn bệnh gây tử vong cao nhất trong thế kỷ 21.
    • + HC X chiếm 20-30% dân số ở các nước công nghiệp. Ước tính đến 2010, riêng nước Mỹ sẽ có: 50-75 triệu người bị HC X.
  • BIỂU HIỆN HC CHUYỂN HÓA:
    • 1. Béo trung tâm
    • BMI > 25-30kg/m 2
    • Vòng bụng: * ≥102cm (Nam)
    • * ≥88cm (Nữ)
    • Tỷ lệ vòng bụng/vòng mông: * ≥0,9 (Nam)
    • * ≥0,85(Nữ) .
    • 2. Huyết áp: ≥ 140/90 mmHg.
    • 3. Nồng độ Glucose huyết:
    • Nếu đo dung nạp Glucose: giảm rõ rệt.
    • Có thể suy luận mức kháng Insulin từ tỷ lệ:
    • Tryglycerid
    • HDL
    • Nếu > 2 là báo động
    • Nếu đạt 4 là chắc chắn có kháng Insulin
    • 4. Nồng độ bất thường các loại Lipid huyết:
    • + Tăng Triglycerid : ≥ 1, 695 mmol/lit hoặc 150mg/100ml.
    • + Tăng nồng độ chung cholesterol
    • + Giảm HDL-C: ≤ 0,9mmol/lit hoặc: ≤ 40mg/100ml (với nam) và ≤ 50mg/100ml (với nữ).
    • + Tăng LDL-C. Do chi phí lớn khi đo nên nồng độ LDL thực tế được tính b ằng cách lấy nồng độ cholesterol toàn phần trừ đi HDL.
    • 5. Biểu hiện khác:
    • + Tăng đông (Tăng Fibrinogen & Plasminogen – activator…)
    • + Tăng Creatinin huy ế t và acid Uric – huy ế t.
    • + Có Albumin – niệu vi thể: 20mg/phút hoặc tỷ lệ Albumin/creatinin: 30mg/g.
    • + R ố i lo ạ n ch ứ c năng h ệ n ộ i m ạ c (tăng n ồ ng đ ộ các phân t ử k ế t dính).
  • Chẩn đoán & khẳng định (dễ đo, chi phí thấp)
    • Nếu có 03 yếu tố trở lên theo chiều hướng xấu là coi như có HC chuyển hóa!
    CHẨN ĐOÁN Vòng bụng TG – huyết HDL-C Glucose – huyết khi đói Huyết áp
  • CƠ CHẾ KHÁNG INSULIN VÀ RỐI LOẠN CHUYỂN HÓA LIPID ↑ FFA TB Mỡ x Insulin ↑ VLDL LDL CETP GAN CETP HDL THẬN CE TG TG CE
  • SƠ ĐỒ VAI TRÒ CỦA CETP ↑ FFA CETP CETP Cholesterol Cholesterol TG TG MỠ GAN THẬN LDL – hạt nhỏ TG TG HDL – hạt nhỏ HDL VLDL LDL
  • YẾU TỐ NGUY CƠ GÂY HỘI CHỨNG X 1. Ít hoặc không vận động 2. Chế độ ăn nhiều mỡ động vật (bão hòa) 3. Chế độ ăn quá nhiều Glucid (nhất là loại hấp thu nhanh) 4. Hút thuốc lá 5. Di truyền 6. Già, lão hóa 7. Môi trường 8. Phụ nữ sau mạn kinh 9. Uống nhiều rượu. HC X chiếm tỷ lệ 5% ở những người có cân nặng bình thường, 22% ở những người tăng cân và 60% ở những người béo phì. Ở người lớn nếu tăng mỗi năm 5 pounds trở lên thì nguy cơ bị HC X là 45%. Yếu tố nguy cơ gây HC X
  • DỰ PHÒNG
    • Chú ý khi bước vào tuổi cao.
    • Khi cơ địa di truyền (cha, mẹ có hội chứng này)
    • Cha mẹ bị tiểu đường, VXĐM, bệnh mạch vành.
    • Theo dõi sớm, định kỳ xét nghiệm để phát hiện sớm H.C X để can thiệp.
    • Thay đổi thói quen có hại trong phong cách sống – tạo thói quen tốt.
    • Thay đổi chế độ ăn phù hợp: Thành phần TP & số Kcal vừa đủ.
    • Lựa chọn Sp TPCN thích hợp để dự phòng.
    • Duy trì một chế độ tập luyện thân thể: trung bình 30 phút mỗi ngày, ít nhất 5 ngày trong tuần.
  • KHI PHÁT HIỆN CÓ H.C X
    • Thay đổi hẳn thói quen có hại trong phong cách sống.
    • Thay đổi chế độ ăn.
    • + Giảm calo từ Glucid (còn 50% trong khẩu phần, nhất là giảm đường, bột, thay bằng ngũ cốc ở dạng hạt).
    • + Hạn chế tối đa mỡ động vật (lipid bão hòa) thay bằng mỡ thực vật.
    • + Hạn chế TP chứa nhiều cholesterol: lòng đỏ trứng, gan, phủ tạng.
    • + Thay Protid từ thịt đỏ sang thịt màu trắng, cá. Thay một phần Protid động vật bằng Protid thực vật.
    • Vận động thể lực thường xuyên, khống chế tăng vòng bụng
    • Tăng lượng Vitamin oxy – hóa.
    • Theo dõi định kỳ Glucose, TG, HDL, HA, can thiệp kiịp thời khi có dấu hiệu H.C X.
    • Người bình thường khi đạt 60 tuổi, cần đưa vào diện quản lý H.C X.
    • Người có cơ địa và di truyền, cần quản lý HC X sớm hơn (40 – 50 tuổi).
    • Lựa chọn thích hợp các sản phẩm TPCN hỗ trợ giảm triệu chứng.
    • TPCN VÀ CHỨC NĂNG SINH SẢN
    • CHỨC NĂNG SINH DỤC CỦA
    • CON NGƯỜI
  • 1. Sinh s¶n: SX ra con ng­êi ®Ó duy tr× gièng nßi 2. Khao kh¸t (ThÌm muèn) 3. Kho¸i l¹c 4. Th«ng tin 5. Mong muèn thay ®æi t×nh dôc (míi, l¹): cÇn ®­îc chÕ ngù 6. Khö c¨ng th¼ng.
  • Ph­¬ng ph¸p chÕ ngù chøc n¨ng thø 5
    • TuÇn tù theo quy tr×nh ®Ó nam giíi ®¹t ®­îc tø khÝ (hoµ khÝ, c¬ khÝ, cèt khÝ, thÇn khÝ) & n÷ giíi ®¹t ®­îc cöu khÝ (phÕ khÝ, t©m khÝ, tú khÝ, thËn khÝ, cèt khÝ, c©n khÝ, huyÕt khÝ, nhôc khÝ vµ tuû khÝ)
    • Thay ®æi ®Þa ®iÓm thêi gian
    • Thay ®æi t­ thÕ:
    • Rång bay uèn khóc
    • Hæ r×nh måi
    • V­în trÌo c©y
    • Ve sÇu b¸m cµnh
    • Rïa bay
    • Ph­îng bay l­în
    • Thá liÕm l«ng
    • C¸ giao v·y
    • H¹c quÊn cæ
  • T¸c dông
    • Th­êng xuyªn ®¹t cùc kho¸i: gi¶m tØ lÖ chÕt = 1/2 ng­êi kh«ng ®¹t nh­ trªn.
    •  3 lÇn/ tuÇn: gi¶m 1/2 nguy c¬ ®ét quþ tim.
    • Gi¶m c©n, fitness (QHTD = bµi tËp thÓ dôc: tiªu hao 200 Kcal)
    • Víi ®iÒu kiÖn: ®¶m b¶o quy tr×nh qua 4 giai ®o¹n:
    • + Giai ®o¹n kÝch thÝch
        • + Giai ®o¹n cao nguyªn
        • + Giai ®o¹n cùc kho¸i
        • + Giai ®o¹n håi phôc.
    • Ph¸t triÓn c¬: ®ïi, m«ng, chËu,
    • c¸nh tay, cæ, ngùc.
    • KTSX Testosterone: khoÎ c¬, x­¬ng
    • Gi¶m ®au (do t¹o: Endorphin Estrogen).
    • Gi¶m trÇm c¶m cho phô n÷, gi¶m c¶m l¹nh, c¶m cóm (IgA t¨ng 30%)
    • §iÒu khiÓn c¬ bµng quang khoÎ lªn.
    • KhoÎ r¨ng-miÖng: Tinh dÞch nhiÒu Zn, Ca  gi¶m s©u r¨ng vµ gi¶m ung th­ tuyÕn tiÒn liÖt
  • HORMONE SINH DỤC NAM OESTROGEN
    • Do TB Leydig sản xuất
    • Nguyên liệu: Cholesterol
    Phát triển các CQ sinh dục Chuyển hóa protein và cơ Chuyển hóa protein và cơ Kích thích sản xuất tinh trùng Tăng HC 20%, tăng nhẹ hấp thu Na ở ống thận
    • Cốt hóa + phát triển xương
    • Lắng đọng Ca + P ở xương
  • HORMONE SINH DỤC NỮ ESTROGEN
    • Do buồng trứng sản xuất
    • Nguyên liệu: Cholesterol
    Tăng kích thước, mạch máu TC Tăng sinh niêm mạc vòi trứng Phát triển vú Tăng tiết dịch cổ tử cung Tăng chuyển hóa đạm, mỡ ở da (vú, đùi, mông…)
    • Tăng sinh niêm mạc âm đạo
    • Tăng tiết dịch có pH acid
    • Tăng cốt hóa và pt xương
    • Lắng đọng Ca + P
    Tăng nhẹ giữ H 2 0 + muối Phát triển cơ quan sinh dục nữ
  • Nguyên liệu: Cholesterol HORMONE SINH DỤC NỮ PROGESTERON
    • Do hoàng thể sx
    • Rau thai sx
    Tăng tiết nhày ở cổ tử cung Tăng tiết dịch ở niêm mạc vòi trứng
    • Phát triển chiều dài – cuộn tròn
    • niêm mạc TC.
    • Tăng bài tiết ở niêm mạc.
    Phát triển tuyến vú chuẩn bị tiết sữa Tăng thân nhiệt 0,5 o C
  • CHU KỲ KINH NGUYỆT CỦA HORMONE SINH DỤC NỮ Estrogen
  • Điều hòa chức năng tinh hoàn Tinh hoàn (+) Hypothalamus Gn RH Tuyến Yên FSH LH Ống sinh tinh Tế bào Sertoli Tế bào Leydig Inhibin Testosteron XS tinh trùng Tăng HC 20% Tăng CHCB 5% -10% PT chắc xương Tăng chuyển hóa protein Đặc tính sinh dục nam PT giới tính nam (-) (-) (+) (+)
  • Các yếu tố ảnh hưởng tới sinh sản tinh trùng
    • 1. Hormone: GnRH (Hypothalamus), LH, FSH (Tuyến Yên)
    • 2. Nhiệt độ:
    • Tinh trùng được sản xuất ở nhiệt độ < T 0 cơ thể 1-2 0
    • Cơ Dartos của bìu co, giãn để đảm bảo nhiệt độ thuận lợi cho SX tinh trùng.
    • 3. pH: tinh trùng hoạt động mạnh trong môi trương kiềm và trung tính. Ở môi trường axit dễ bị giết chết.
    • 4. Kháng thể:
    • TT có thể bị tiêu diệt khi có KT trong máu.
    • Ở nữ:
      • Có KT cố định tinh trùng: dễ thụ thai
      • Có KT tiêu diệt tinh trùng: khó thụ thai
    • 5. Rượu, ma túy: làm giảm sản xuất tinh trùng
    • 6. Tia X, phóng xạ, bức xạ: làm tổn thương tế bào dòng tinh
    • 7. Căng thẳng thần kinh: làm giảm SX tinh trùng
    • 8. Chế độ ăn uống: ảnh hưởng SX tinh trùng
    • 9. Ô nhiễm môi trường: ảnh hưởng SX tinh trùng
    • 10. Virus: Virus quai bị
  • Đặc điểm tinh trùng
    • 1. Số lượng:
    • Hai tinh hoàn sản xuất 120.000.000 TT/d
    • Mỗi lần giao hợp phóng ra : 2-5ml với 200.000.000 đến 500.000.000 TT
    • 2. Hình thể :
    • + Đầu được cấu tạo từ nhân TB, trước đầu có một lớp dày nên được gọi là cực đầu, chứa lượng lớn men Hyaluronidase (men phân giải các sợi của mô) và men phân giải Protein.
    • + Thân
    • + Đuôi: giúp cho tinh trùng chuyển động và di chuyển
    • 3. Đời sống:
    • Tinh trùng được SX ra ở ống sinh tinh và lên mào tinh hoàn 18-24h mới vận động được.
    • TT phải vận động qua ống mào tinh hoàn dài 6m.
    • TT được dự trữ 1 phần ở ống mào tinh hoàn phần lớn ở ống dẫn tinh. Tại đây: thời gian sống được 1 tháng.
    • Khi được phóng vào đường sinh dục nữ: thời gian sống được từ 24-48h.
    • Ở nhiệt độ thấp tinh trùng sống lâu hơn.
    • 4. Chuyển động: tốc độ 4 mm/phút
  • Nghiªn cøu cña GS. N.Skakkeback (§¹i häc Copenhagen - §an M¹ch)
    • N¨m 1940: L­îng tinh trïng nam giíi Ch©u ¢u trung b×nh: 113 tr con/ml
    • N¨m 1990: chØ cßn 66 tr con/ml  gi¶m 41,6%
    • Sè l­îng tinh dÞch : gi¶m 25%
    • Theo WHO: sè ng­êi cã l­îng tinh trïng d­íi 20 tr con/ml (dÉn ®Õn v« sinh) t¨ng tõ 6% ®Õn 18%
    Ô NHIỄM VÀ VÔ SINH ¤ nhiÔm m«i tr­êng Th©m nhiÔm ®éc tè vi l­îng MÊt c©n b»ng Hormone Suy gi¶m l­îng & chÊt tinh trïng ë ♂ Ung th­ tö cung ë ♀ Teo c¬ quan sinh dôc
    • TPCN TĂNG CƯỜNG CHỨC NĂNG SINH SẢN
  • - Chã - Bß (80g protein bß méng cho 1g tinh trïng) - H­¬u - cõu 1. ThÞt ®éng vËt vµ s¶n phÈm ®éng vËt Protein cao - Trøng - Tinh hoµn NhiÒu Arginin Chøa chÊt cã trong tinh dÞch THỰC PHẨM TĂNG CHỨC NĂNG SINH DỤC
  • ThÞt gia cÇm * gµ trèng * vÞt c¹n * chim cót * chim sÎ * Bå c©u ®ùc 1. ThÞt ®éng vËt vµ s¶n phÈm ®éng vËt Chøa chÊt cã trong tinh dÞch - Dª - H¶i CÈu, h¶i m·, MÉu lÖ - T¾c kÌ, hæ cèt - Léc nhung, léc gi¸c (h­¬u, nai)
  • - Rau c¸c lo¹i :(b¾p c¶i, sóp l¬...) 2. Thùc vËt: NhiÒu vitamin E - Qu¶ kh« c¸c lo¹i (võng, l¹c, h­íng d­¬ng) NhiÒu Arginin Thùc phÈm t¨ng chøc n¨ng Sinh Dôc - Gi¸ ®ç
  • 2. Thùc vËt: Thùc phÈm t¨ng chøc n¨ng Sinh Dôc Tõ c¸c nguyªn liÖu trªn, ng­êi ta chÕ ra c¸c s¶n phÈm TPCN tïy theo nhµ s¶n xuÊt
    • §«ng trïng h¹ th¶o
    • Hµ thñ «
    • Hµnh, hÑ
    • Nh©n s©m
    • §Ëu ®en
    • Kû tö
    • Hoµi s¬n…
    • Ba kÝch (c©y ruét gµ)
    • C©y sép (cßn gäi c©y Tr©u cæ, v¶y èc)
    • Ph¸ cã chØ
    • CÈu tÝch (c©y l«ng khØ)
    • Chi ma (mÌ, võng)
    • D©m d­¬ng ho¾c
    • §¶ng s©m
  • 3. C¸c thøc ¨n thuèc Thùc phÈm t¨ng chøc n¨ng Sinh Dôc
    • Trµ §an s©m c©u kû
    • ChÌ nh©n s©m
    • ChÌ h¶i s©m
    • Ch¸o hÑ
    • Ch¸o Hµ thñ «
    • §u«i heo hÇm §ç träng
    • Trøng gµ ch­ng h¹ th¶o
    • Ch¸o gµ nh©n s©m
    • Ch¸o chim sÎ
    • Bå c©u hÇm nh©n s©m
    • §u«i bß hÇm §­¬ng quy
    • NgÊu pÝn ch­ng C©u kû
    • ThÞt dª hÇm tái
    • Rïa hÇm Sa nh©n...
  • R­îu nhung h­¬u r­îu léc tiªn (c¬ quan sinh dôc ngoµi h­¬u ®ùc) r­îu h¶i cÈu thËn (c¬ quan sinh dôc ngoµi h¶i cÈu ®ùc) 4. R­îu: r­îu h¶i m· (c¸ ngùa) Thùc phÈm t¨ng chøc n¨ng sinh dôc r­îu d©m d­¬ng ho¾c Ba kÝch d©m d­¬ng töu C¸p giíi s©m nhung töu (t¾c kÌ, nh©n s©m, léc nhung, ba kÝch, tang phiªu tiªu)
  • Håi xu©n töu (LÖ chi nhôc, nh©n s©m) Léc nhung s¬n d­îc töu (Léc nhung, S¬n d­îc) 4. R­îu: cæ tÝch töu (thôc ®Þa, kû tö, ®­¬ng quy) Thùc phÈm t¨ng chøc n¨ng sinh dôc S©m b¸ch tuÕ töu (Nh©n s©m, Hµ thñ «) Trïng xu©n töu (§«ng trïng h¹ th¶o)
  • E ( vitamin t×nh yªu): d©u t©y, gi¸, rau C : uèng 4 ly cam v¾t/ngµy  t¨ng kh¶ n¨ng t×nh dôc B 12 : T¨ng s¶n l­îng Thùc phÈm nhiÒu vitamin A : kÝch thÝch vµ b¶o vÖ tÇng b× c¬ quan sinh dôc Thùc phÈm t¨ng chøc n¨ng Sinh Dôc
  • §Ëu nµnh (nitrofuran) r­îu liÒu cao: Lµm gi¶m s¶n l­îng Cafein : (T¨ng s¶n l­îng tinh trïng bÊt th­êng) II. TPCN ỨC CHẾ CHỨC NĂNG SINH DỤC DÇu gan c¸ (lµm chËm ph¸t triÓn dôc t×nh, lµm tinh trïng co róm l¹i) Tinh dÇu vá cam (cã Hesperridin)
  • Các giai đoạn giao hợp I. Giai đoạn kích thích: 1. Toàn thân: tuần hoàn tăng, giãn mạch ngoại vi, huyết áp tăng, cơ căng dần 2. Tại chỗ:cương cứng, tiết dịch
    • II . Giai đoạn cao nguyên:
    • 1. Toàn thân: các dấu hiệu giai đoạn 1 mãnh liệt hơn: HA, tim, căng cơ
    • 2. Tại chỗ:
      • Cương cứng
      • Tiết dịch nhờn
      • Nam: cương cứng, đỏ tía
      • Nữ, Măng xéc khoái cảm..)
    • III. Giai đoạn cực khoái:
    • Toàn thân:
      • Co giật vô thức
      • HA, nhịp tim, hơi thở tăng
      • Ý thức bị lu mờ
      • Rên la vô ý thức
    • 2. Tại chỗ :
      • Co giật từng cơn
      • Nam: phóng tinh
      • Nữ: co thắt cơ SD, cơ bụng, đùi, ngực, co thắt măng-sec khoái cảm, cảm giác nóng ướt trào ra
    IV. Giai đoạn hồi phục: các cơ giãn ra, tuần hoàn, hô hấp bình thường, hết cương, buồn ngủ
  • PHÓNG TINH !
    • Dương vật có cấu trúc đặc biệt: 2 thể hang, 1 thể xốp, cấu tạo bởi các mô liên kết – cơ, chứa các hốc máu và các động mạch lò xo (gọi là mô cương). Các tiểu động mạch và tĩnh mạch có cấu trúc hãm tạo thành các van.
    • Trạng thái bình thường: các hốc máu hình V, H, X, Y
    • Khi kích thích: (sờ, nắn, va, chạm) hoặc tâm lý (nhìn, nghĩ, nghe): các sợi cơ trơn của các tiểu động mạch co lại, kéo các vòng chun giãn ra, làm máu tràn vào các hốc máu,làm dương vật to, dài ra. Các bó cơ xung quanh hốc máu co lại, ép vào các tĩnh mạch. Các sợi chun không bị các bó sợi cơ dọc kéo nữa nên co lại, bịt các tĩnh mạch lại, Máu trong các hốc không có lối thoát, lại bị ép bởi bó cơ nên dương vật trở lên cứng chắc.
    • Khi giao hợp: khoái cảm lên cực độ, có sự phóng tinh do cơ ngồi hang và cơ hành hang co bóp nhịp nhàng. Tinh dịch được phóng ra, các cơ giãn ra, máu thoát bằng đường tĩnh mạch, dương vật mềm trở lại.
  • Nữ I Nam II III IV Sự hòa hợp các giai đoạn giữa nam và nữ
  • BỆNH ALZHEIMER
    • BS người Đức Alois Alzheimer phát hiện năm 1906 là tình trạng rối loạn não bộ gây ra sự sa sút dần dần và không thể hồi phục cho trí nhớ và khả năng sử dụng ngôn ngữ, khả năng nhận thức về không gian, thời gian, cuối cùng dẫn đến tình trạng mất khả năng tự chăm sóc bản than trong các nhu cầu hàng ngày
  • Biểu hiện: Suy kém trí nhớ, hay lẫn hay quên
    • Hay quên, quên cả tên con, tên vợ, tên chồng.
    • Mất định hướng.
    • Nghi ngờ, hoang tưởng
    • Tính tình bướng bỉnh, thay đổi trong dáng điệu đi đứng, phá phách
    Lú Suy kém trí nhớ trí khôn Lẫn Không phân biệt được sự việc
  • Nguyên nhân: Giả thuyết
    • Nhôm : hàm lượng Al trong tế bào não bệnh nhân cao gấp
    • 30 lần bình thường
      • 2. Thiếu Vitamin B 6
      • 3. Thiếu Folic
      • 4. Thiếu Mg
    Làm thay đổi cấu trúc não
    • VI: TPCN – HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN KT – XH
    • XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO
  • THỰC PHẨM CHỨC NĂNG
    • 1.Tạo công ăn việc làm:
    • + Bán hàng trực tiếp: 200 triệu người với 25.000 mặt hàng ở 125 quốc gia.
    • + Ở Việt Nam: trên 70 vạn người tham gia bán hàng trực tiếp.
    • 2. Tăng trưởng kinh tế: 20-30%/năm
    • 3. Thuế công ty, thuế thu nhập.
    • 4. Thu nhập mỗi cá nhân.
    • 5. Hoạt động từ thiện.
    • 6. Thúc đẩy sản xuất: từ khâu nuôi trồng thảo dược đến sản xuất, chế biến, xuất khẩu, nhập khẩu.
    • PHẦN V:
    • NGHIÊN CỨU, SẢN XUẤT, PHÂN PHỐI VÀ QUẢN LÝ TPCN.
  • Nghiªn cøu, SX, ph©n phèi vµ qu¶n lý TPCN
    • Nguån nguyªn liÖu .
      • 1. Nguyªn liÖu tù nhiªn.
      • 2. C¸c vïng nguyªn liÖu ®­îc quy ho¹ch vµ qu¶n lý nu«i trång.
      • 3. Nguyªn liÖu nhËp khÈu.
    • Nghiªn cøu vÒ TPCN:
    • 1. Nghiªn cøu lý luËn vµ kÕ thõa y häc cæ truyÒn ph­¬ng §«ng.
    • 2. Nghiªn cøu c¸c ho¹t chÊt tõ c©y cá.
    • 3. Nghiªn cøu c«ng nghÖ chÕ biÕn, s¶n xuÊt thùc phÈm chøc n¨ng.
    • 4. Nghiªn cøu tÝnh hiÖu qu¶ vµ tÝnh an toµn.
    • 5. Nghiªn cøu mÉu m·, nh·n m¸c TPCN vµ nghiªn cøu di thùc, nu«i trång, b¶o tån gen.
    • H×nh thøc ph©n phèi thùc phÈm chøc n¨ng.
    • C¸c cöa hµng c«ng céng.
    • C¸c quÇy b¸n lÎ trong c¸c Trung t©m th­¬ng m¹i vµ hiÖu thuèc.
    • C¸c cöa hµng s¶n phÈm thùc phÈm tù nhiªn vµ søc khoÎ.
    • B¸n hµng trùc tiÕp qua m¹ng.
    • B¸n hµng qua c¸c nhµ chuyªn m«n.
    • C¸c c©u l¹c bé b¸n hµng.
    • B¸n hµng ®a cÊp.
  • S¬ ®å tæ chøc b¸n hµng ®a cÊp Quy t¾c ho¹t ®éng GiÊy ®¨ng ký tæ chøc b¸n hµng ®a cÊp B¸n hµng ®a cÊp Doanh nghiÖp Ng­êi tham gia 2 1 1 1 2 2 2 2 2 2 2 2 Hîp ®ång
  • S¬ ®å m« h×nh b¸n hµng ®a cÊp CÊp 1: 1 CÊp 2: 6 CÊp 3: 36 CÊp 4: 216 CÊp 5: 1.296 CÊp 6: 7.776 CÊp 7: 46.656 CÊp 8: 279.936 CÊp 9: 1.679.616
  • Qu¶n lý thùc phÈm chøc n¨ng: 1. Quan ®iÓm chung:
    • 1. TPCN lµ giao thoa gi÷a thùc phÈm vµ thuèc nh­ng nã ®­îc qu¶n lý theo luËt thùc phÈm
    • 2. C¸c biÖn ph¸p qu¶n lý ph¶i t¹o ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn TPCN ®Ó céng ®ång ®­îc sö dông réng r·i.
    • 3. §iÒu kiÖn ®Ó s¶n phÈm TPCN ®­îc l­u hµnh (sö dông):
    • + Ph¶i ®¶m b¶o chÊt l­îng:
      • - Thµnh phÇn nguyªn liÖu.
      • - Hµm l­îng theo c«ng bè.
      • - ChÊt l­îng æn ®Þnh tõ s¶n xuÊt ®Õn tiªu dïng.
    • + Ph¶i ®¶m b¶o tÝnh an toµn
    • + Ph¶i cã tÝnh hiÖu qu¶
    • + Ph¶i ghi nh·n theo quy ®Þnh.
    • + Ph¶i ®­îc c¬ quan cã thÈm quyÒn cho phÐp.
  • 4. Mäi c«ng bè vÒ TPCN ph¶i trung thùc, râ rµng, tr¸nh nhÇm lÉn. 5. Kh«ng chÊp nhËn viÖc c«ng bè kh¶ n¨ng ch÷a trÞ bÖnh cña s¶n phÈm TPCN, mÆc dï mét sè n­íc c«ng nhËn kh¶ n¨ng ®ã. §©y còng lµ kh¸i niÖm ®Ó ph©n biÖt: - Thuèc: §Ó ®iÒu trÞ bÖnh tËt. - TPCN: §Ó hç trî ®iÒu trÞ bÖnh tËt. 6. C¸c s¶n phÈm TPCN nãi riªng vµ thùc phÈm nãi chung ®Òu ph¶i x©y dùng vµ ban hµnh c¸c TC ATTP (Standard). 7. TPCN ®­îc b¸n ë tÊt c¶ c¸c kªnh ph©n phèi
  • 1. Qu¶n lý TPCN ë Mü: chia lµm 2 lo¹i: + Thùc phÈm y häc ( cßn gäi lµ thùc phÈm ®iÒu trÞ, thùc phÈm thuèc, tiÕng Anh gäi lµ Medical Food hoÆc Medical Supplement): - Ph¶i ®­îc ®¨ng ký víi c¬ quan qu¶n lý thuèc vµ thùc phÈm ( FDA) - Ph¶i cã thö nghiÖm l©m sµng. - Sö dông theo chØ ®Þnh, kª ®¬n cña b¸c sü vµ gi¸m s¸t cña nh©n viªn y tÕ. QUẢN LÝ TPCN Ở MỘT SỐ NƯỚC:
  • + Thùc phÈm bæ sung (hay cßn gäi lµ thùc phÈm bæ d­ìng, tiÕng Anh lµ Dietary Supplement): - Ph¶i ®­îc phª duyÖt hoÆc th«ng qua bëi c¬ quan cã thÈm quyÒn (b»ng h×nh thøc th«ng b¸o). - Kh«ng b¾t buéc ph¶i qua thö nghiÖm l©m sµng. - Sö dông theo chØ dÉn cña nhµ SX ghi trªn nh·n. Ng­êi tiªu dïng cã thÓ mua ë c¸c kªnh th­¬ng m¹i hiÖn cã. B¾t buéc ph¶i ghi lêi khuyÕn c¸o ®­îc ®ãng khung trªn nh·n s¶n phÈm víi néi dung nh­ sau: “ These statement have not been avaluated by the FDA. This product is not intended to diagnose, treat, cure or prevent any disease”
  • 2. Qu¶n lý TPCN ë NhËt B¶n: chia lµm 2 lo¹i: + Thùc phÈm sö dông víi môc ®Ých søc khoÎ ®Æc biÖt (hÖ thèng FOSHU) + Thùc phÈm víi c«ng bè vÒ chøc n¨ng dinh d­ìng (FNFC)
    • 3. Qu¶n lý thùc phÈm chøc n¨ng ë ViÖt Nam:
    • D o vÊn ®Ò “Thùc phÈm chøc n¨ng” ë ViÖt Nam cßn rÊt míi, míi c¶ vÒ tªn gäi, h×nh thøc, ph­¬ng thøc, míi c¶ vÒ qu¶n lý. V× vËy, míi tõ n¨m 2000 ®Õn 2004 ®· cã 3 v¨n b¶n thay thÕ nhau cña Bé Y tÕ ®Ó qu¶n lý thùc phÈm chøc n¨ng:
    • T h«ng t­ sè 17/2000/TT-BYT ngµy 27/9/2000 vÒ viÖc “H­íng dÉn ®¨ng ký c¸c s¶n phÈm d­íi d¹ng thuèc – thùc phÈm”.
    • T h«ng t­ sè 20/2001/TT-BYT ngµy 11/9/2001 “H­íng dÉn qu¶n lý c¸c s¶n phÈm thuèc – thùc phÈm”
    • T h«ng t­ sè 08/2004/TT-BYT ngµy 23/8/2004 “H­íng dÉn viÖc qu¶n lý c¸c s¶n phÈm thùc phÈm chøc n¨ng”.
  • N h÷ng s¶n phÈm thùc phÈm cã bæ sung c¸c chÊt dinh d­ìng nh­ vitamin, muèi kho¸ng vµ c¸c chÊt cã ho¹t tÝnh sinh häc nÕu ®­îc Nhµ s¶n xuÊt c«ng bè s¶n phÈm ®ã lµ thùc phÈm chøc n¨ng; ®­îc c¬ quan nhµ n­íc cã thÈm quyÒn cña n­íc s¶n xuÊt hoÆc n­íc cho phÐp l­u hµnh chøng nhËn phï hîp víi ph¸p luËt vÒ thùc phÈm vµ cã ®ñ c¸c ®iÒu kiÖn sau th× ®­îc coi lµ thùc phÈm chøc n¨ng: 1) § èi víi thùc phÈm bæ sung vi chÊt dinh d­ìng: NÕu l­îng vi chÊt ®­a vµo c¬ thÓ h»ng ngµy theo h­íng dÉn sö dông ghi trªn nh·n cña s¶n phÈm cã Ýt nhÊt 1 vitamin hoÆc muèi kho¸ng cao h¬n 3 lÇn gi¸ trÞ cña B¶ng khuyÕn nghÞ nhu cÇu dinh d­ìng RNI 2002 (Recommended Nutrient Intakes) , ban hµnh kÌm theo Th«ng t­ 08, th× ph¶i cã giÊy chøng nhËn cña c¬ quan nhµ n­íc cã thÈm quyÒn cña n­íc s¶n xuÊt hoÆc n­íc cho phÐp l­u hµnh x¸c nhËn tÝnh an toµn cña s¶n phÈm vµ ph¶i ghi râ trªn nh·n hoÆc nh·n phô s¶n phÈm (®èi víi s¶n phÈm nhËp khÈu) møc ®¸p øng RNI cña c¸c vi chÊt dinh d­ìng ®­îc bæ sung; Điều kiện để xác định là Thực phẩm chức năng
  • 2) § èi víi thùc phÈm chøc n¨ng cã chøa ho¹t chÊt sinh häc: NÕu c«ng bè s¶n phÈm cã t¸c dông hç trî chøc n¨ng trong c¬ thÓ ng­êi, t¨ng søc ®Ò kh¸ng vµ gi¶m bít nguy c¬ bÖnh tËt th× ph¶i cã b¸o c¸o thö nghiÖm l©m sµng vÒ t¸c dông cña s¶n phÈm hoÆc tµi liÖu chøng minh vÒ t¸c dông cña thµnh phÇn cña s¶n phÈm cã chøc n¨ng ®ã hoÆc giÊy chøng nhËn cña c¬ quan nhµ n­íc cã thÈm quyÒn cña n­íc s¶n xuÊt hoÆc n­íc cho phÐp l­u hµnh cã néi dung x¸c nhËn c«ng dông cña s¶n phÈm ghi trªn nh·n.
  • 3) N éi dung ghi nh·n cña thùc phÈm chøc n¨ng ph¶i ®¸p øng c¸c ®iÒu kiÖn theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ nh·n vµ c¸c ®iÒu kiÖn sau: a/ N éi dung h­íng dÉn sö dông cho nh÷ng s¶n phÈm cã môc ®Ých sö dông ®Æc biÖt cÇn ph¶i ghi: Tªn cña nhãm s¶n phÈm (thùc phÈm bæ sung, thùc phÈm b¶o vÖ søc khoÎ, thùc phÈm chøc n¨ng, thùc phÈm ¨n kiªng, thùc phÈm dinh d­ìng y häc), ®èi t­îng sö dông, c«ng dông s¶n phÈm, liÒu l­îng, chèng chØ ®Þnh, c¸c l­u ý ®Æc biÖt hoÆc t¸c dông phô cña s¶n phÈm (nÕu cã); b/ § èi víi thùc phÈm chøa ho¹t chÊt sinh häc, trªn nh·n hoÆc nh·n phô b¾t buéc ph¶i ghi dßng ch÷ “Thùc phÈm nµy kh«ng ph¶i lµ thuèc, kh«ng cã t¸c dông thay thÕ thuèc ch÷a bÖnh” ; c/ T rªn nh·n s¶n phÈm thùc phÈm chøc n¨ng kh«ng ®­îc ghi chØ ®Þnh ®iÒu trÞ bÊt kú mét bÖnh cô thÓ nµo hoÆc s¶n phÈm cã t¸c dông thay thÕ thuèc ch÷a bÖnh.
  • 4) § èi víi nh÷ng s¶n phÈm cã chøa vitamin vµ muèi kho¸ng ch­a ®­îc ®Ò cËp trong B¶ng khuyÕn nghÞ vÒ nhu cÇu dinh d­ìng, s¶n phÈm ®­îc SX trong n­íc nh­ng ch­a râ lµ thùc phÈm hay thuèc, s¶n phÈm cã chøa c¸c chÊt cã ho¹t tÝnh sinh häc ch­a ®ñ tµi liÖu chøng minh tÝnh an toµn vµ t¸c dông cña ho¹t chÊt ®ã, Côc An toµn vÖ sinh thùc phÈm cã tr¸ch nhiÖm chñ tr× vµ phèi hîp víi Côc qu¶n lý D­îc ViÖt Nam vµ Vô Y häc cæ truyÒn - Bé Y tÕ xem xÐt ®Ó ph©n lo¹i vµ thèng nhÊt qu¶n lý.
  • 3.2. Qu¶n lý ®èi víi thùc phÈm chøc n¨ng 1) T hùc phÈm chøc n¨ng cã ®ñ c¸c ®iÒu kiÖn quy ®Þnh t¹i Th«ng t­ 08 sÏ ®­îc qu¶n lý vµ thùc hiÖn theo c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ thùc phÈm. C¸c s¶n phÈm nµy ph¶i ®­îc c«ng bè tiªu chuÈn vÖ sinh an toµn thùc phÈm t¹i Côc An toµn vÖ sinh thùc phÈm - Bé Y tÕ theo ®óng qui ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ thùc phÈm tr­íc khi l­u hµnh trªn thÞ tr­êng. 2) V iÖc th«ng tin, qu¶ng c¸o, ghi nh·n s¶n phÈm ®­îc coi lµ thùc phÈm chøc n¨ng ph¶i ®­îc thùc hiÖn theo qui ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ th«ng tin, qu¶ng c¸o, ghi nh·n vµ ph¶i b¶o ®¶m trung thùc, chÝnh x¸c, râ rµng kh«ng g©y thiÖt h¹i cho ng­êi s¶n xuÊt, kinh doanh vµ ng­êi tiªu dïng.
  • 3.3. Tæ chøc thùc hiÖn 1) C ôc An toµn vÖ sinh thùc phÈm - Bé Y tÕ cã tr¸ch nhiÖm tæ chøc triÓn khai, chØ ®¹o, kiÓm tra, thanh tra vµ gi¸m s¸t viÖc thùc hiÖn Th«ng t­ 08. 2) S ë Y tÕ c¸c tØnh, thµnh phè trùc thuéc Trung ­¬ng, Y tÕ c¸c ngµnh cã tr¸ch nhiÖm tæ chøc thùc hiÖn, chØ ®¹o, thanh tra, kiÓm tra vµ gi¸m s¸t c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt, kinh doanh thùc phÈm chøc n¨ng trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn c¸c qui ®Þnh cña Th«ng t­ 08. 3) C ¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt, kinh doanh thùc phÈm chøc n¨ng cã tr¸ch nhiÖm thùc hiÖn c¸c qui ®Þnh cña Th«ng t­ 08.
  • Phô lôc B¶ng khuyÕn nghÞ nhu cÇu dinh d­ìng RNI-2002 (Recommen®e Nutrient Inntakes) (Ban hµnh kÌm theo Th«ng t­ sè 08 ngµy 23/8/2004 cña Bé Tr­ëng Bé Y tÕ) 1. Nhãm Vitamin: 2,8 600 35 7 2,0 17 1,6 1,5 70 (e) 55 i 5 850 Phô n ÷ cho con bó 2,6 500 30 6 1,9 18 1,4 1,4 55 55 i 5 800 Phô n ÷ cã thai 2,4 400 30 5 1,5 14 1,1 1,1 45 55 7,5 15 600 > 65 tuæi (n ÷ ) 2,4 400 30 5 1,7 16 1,3 1,2 45 65 10 15 600 > 65 tuæi (nam) Ng­êi cao tuæi 2,4 400 30 5 1,5 14 1,1 1,1 45 55 7,5 10 500 51-65 tuæi m·n kinh (n ÷ ) 2,4 400 30 5 1,3 14 1,1 1,1 45 55 7,5 5 500 19-50 tuæi hµnh kinh (n ÷ ) 2,4 400 30 5 1,3 (19-50) 1,7 (51-65) 16 1,3 1,2 45 65 10 5 (19-50) 10 (51-65) 600 19-65 tuæi (nam) Ng­êi tr­ëng thµnh 2,4 400 25 5 1,2 16 1,0 1,1 40 35-55 7,5 5 600 10-18 tuæi N ÷ thiÕu niªn 2,4 400 25 5 1,3 16 1,3 1,2 40 35-65 10 5 400 10-18 tuæi Nam thiÕu niªn 1,8 300 20 4 1,0 12 0,9 0,9 35 25 7 (k) 5 500 7-9 tuæi 1,2 200 12 3 0,6 8 0,6 0,6 30 20 5 (k) 5 450 4-6 tuæi 0,9 160 8 2 0,5 6 0,5 0,5 30 15 5 (k) 5 400 1-3 tuæi TrÎ em 0,5 80 6 1,8 0,3 4 0,4 0,3 30 10 2,7 (i) 5 400 7-11 th¸ng 0,4 80 5 1,7 0,1 2 (b) 0,3 0,2 25 5 (m) 2,7 (i) 5 375 0-6 th¸ng TrÎ em < 1 tuæi Vit. B12 (  g/ ngµy) Folate (c) (  gDFE/ ngµy) Biotin (  g/ ngµy) Pantothenate (mg/ngµy) Vit. B6 (mg/ ngµy) Niacin (a) (mg NE/ngµy) Vit. B2 (mg/ ngµy) Vit. B1 (mg/ ngµy) Vit. C (d) (mg/ ngµy) Vit. K (l) (  g/ ngµy) Vit. E (h) (mg  - TE/ngµy) Vit. D (  g/ ngµy) Vit. A (f) (g) (  gRE/ ngµy) Løa tuæi (n ¨ m) Ph©n lo¹i Vitamin tan trong n­íc Vitamin tan trong dÇu
  • Ghi chó: Vitamin Niacin: (a) NE: TÝnh theo ®­¬ng l­îng Niacin. TØ lÖ chuyÓn ®æi lµ 60 tryptophan  1 niacin (b) Niacin ®­îc t¹o thµnh tr­íc. Folate: (c) DFE: TÝnh theo Folate khÈu phÇn; sè  g Folate cung cÊp = [sè  g Folate thùc phÈm + (1,7 x sè  g acid folic tæng hîp)]. Vitamin C: (d) RNI 45mg cho ng­êi tr­ëng thµnh (nam vµ n÷) vµ 55mg cho bµ mÑ cã thai. NÕu hµm l­îng Vitamin C cao h¬n sÏ lµm t¨ng hÊp thô s¾t. (e) Bæ sung thªm 25mg lµ cÇn thiÕt cho bµ mÑ cho con bó.
  • Vitamin A: (f) G i¸ trÞ Vitamin A lµ l­îng ¨n khuyÕn c¸o an toµn thay thÕ cho RNI. Møc ¨n nµy ®­îc x©y dùng ®Ó phßng tr¸nh dÊu hiÖu bÖnh lý cña sù thiÕu vitamin A, cho phÐp ph¸t triÓn b×nh th­êng, nh­ng kh«ng sö dông trong c¸c giai ®o¹n dµi bÞ nhiÔm trïng hay c¸c bÖnh kh¸c. (g) L ­îng ¨n khuyÕn c¸o an toµn t×nh theo  g RE/ngµy; 1  g retinol = 1  g RE; 1  g  -caroten = 0,167  g RE; 1  g carotenoids kh¸c = 0,084  g RE.
  • Vitamin E: (h) C ¸c sè liÖu kh«ng ®ñ ®Ó x©y dùng l­îng ¨n khuyÕn c¸o bëi vËy ph¶i thay thÕ l­îng ¨n vµo chÊp nhËn ®­îc. Gi¸ trÞ nµy lµ ­íc tÝnh s¸t nhÊt vÒ nhu cÇu, dùa trªn l­îng ¨n vµo chÊp nhËn ®­îc hiÖn hµnh ®Ó cung cÊp c¸c chøc n¨ng ®· biÕt ®Õn cña lo¹i vitamin nµy. (i) K h«ng cã bÊt cø sù kh¸c nhau vÒ nhu cÇu vitamin E gi÷a bµ mÑ cã thai vµ cho con bó víi nhãm ng­êi tr­ëng thµnh. T¨ng n¨ng l­îng ¨n vµo ®èi víi víi bµ mÑ cã thai vµ cho con bó ®Ó ®¸p øng cho viÖc t¨ng nhu cÇu n¨ng l­îng cho sù ph¸t triÓn cña trÎ vµ tæng hîp s÷a. C¸c s¶n phÈm thay thÕ s÷a mÑ kh«ng ®­îc chøa Ýt h¬n 0,3 mg  - tocophenol qui ®æi (TE)/100ml s÷a ®· pha vµ kh«ng lín h¬n 0,4 mg TE/g PUFA. L­îng vitamin E trong s÷a mÑ gÇn nh­ kh«ng ®æi ë møc 2,7 mg trong 850ml s÷a. (k) C ¸c gi¸ trÞ dùa trªn sù c©n ®èi víi l­îng ¨n vµo chÊp nhËn ®­îc cho ng­êi tr­ëng thµnh.
  • Vitamin K: (l) RNI cho mçi nhãm tuæi dùa trªn l­îng phylloquinone ¨n vµo hµng ngµy lµ 1  g/kg/ngµy. §©y lµ nguån vitamin K chñ yÕu trong thøc ¨n. (m) H µm l­îng nµy dïng cho trÎ hoµn toµn nu«i b»ng s÷a mÑ lµ kh«ng ®ñ. §Ó phßng tr¸nh ch¶y m¸u vµ thiÕu hôt vitamin K, tÊt c¶ trÎ nu«i b»ng s÷a mÑ nªn nhËn bæ sung vitamin K khi sinh tuú theo khuyÕn c¸o cña quèc gia.
  • 2. Nhãm muèi kho¸ng: 35-42 200 4,3-19 48 270 1.200 1.000 Phô n ÷ cho con bó 28-30 200 3,4-20 (n) 220 1.200 1.200 Phô n ÷ cã thai 26 110 3,0-9,8 11 190 1.200 1.300 > 65 tuæi (n ÷ ) 34 130 4,2-14 14 230 1.200 1.300 > 65 tuæi (nam) 110 11 1.300 50-65 tuæi m·n kinh (n ÷ ) 110 29 800 – 1.200 1.000 19-50 tuæi hµnh kinh (n ÷ ) 26 3,0-9,8 220 25-51 T : 19-65 tuæi (n ÷ ) 34 130 4,2-14 14 260 25-51 T : 800 1.000 19-65 tuæi (nam) 26 140 (10-11 tuæi) 100 (12-18 tuæi) 4,6-15,5 14 (10-14 tuæi) (m) 33 (10-14 tuæi) 31 (15-18 tuæi) 230 11-24 n÷: 1.200 1.300 (d) 10-18 tuæi (n ÷ ) 10 – 14 15 – 18 34 135 (10-11 tuæi) 110 (12-18 tuæi) 5,7-19,2 15 (10-14 tuæi) 19 (15-18 tuæi) 250 11-24 nam: 1200 1.300 (d) 10-18 tuæi (nam) 21 100 3,3-11,3 9 100 7-10 tuæi: 800 700 7-9 tuæi 21 110 3,1-10,3 6 73 800 600 4-6 tuæi 17 75 2,4-8,4 6 60 800 500 1-3 tuæi 10 135 0,8(e)-8,3(h) 9 (l) 53 6-12 th¸ng: 500 400 7-11 th¸ng 6 30(p)  g/kg/ngµy 15(p)  g/kg/ngµy 1,1(e)-6,6(g) (k) 26 (a) 36 (b) 0-5 th¸ng: 300 300 (a) 400 (b) 0-6 th¸ng Selen (  g/ngµy) Ièt (o) (  g/ngµy) KÏm (mg/ngµy) S¾t (mg/ngµy) Magiª (mg/ngµy) Photpho (mg/ngµy) Canxi (c) (mg/ngµy) Løa tuæi
  • Ghi chó: Muèi kho¸ng (a) C ho trÎ nu«i b»ng s÷a mÑ (b) C ho trÎ nu«i bé. Canxi: (c) S è liÖu sö dông ®Ó x©y dùng RNIs cho canxi ®­îc lÊy tõ c¸c n­íc phÊt triÓn. Do ®ã vÉn cã sù tranh luËn vÒ sù phï hîp cña nã khi ¸p dông cho c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn. L­u ý nµy còng ®óng cho hÇu hÕt c¸c chÊt dinh d­ìng nh­ng c¨n cø trªn sù hiÓu biÕt hiÖn nay, ¶nh h­ëng cña canxi cã vÎ lµ râ rÖt nhÊt. (d) § Æc biÖt lµ trong giai ®o¹n ph¸t triÓn nhanh. KÏm: (e) C hØ cho trÎ nu«i b»ng s÷a mÑ (f) D ïng cho trÎ nu«i bé vµ kh¶ n¨ng sinh dông kÏm ë møc trung b×nh. (g) D ïng cho trÎ nu«i bé, kh¶ n¨ng sinh dông kÏm thÊp v× trÎ ¨n s÷a lµm tõ ngò cèc giµu phytate vµ ®¹m thùc vËt. (h) K h«ng ¸p dông cho trÎ chØ bó s÷a mÑ.
  • S¾t: (i) S ù hÊp thô s¾t t¨ng mét c¸ch ®¸ng kÓ khi mçi b÷a ¨n cã chøa Ýt nhÊt lµ 25mg vitamin C vµ mçi ngµy trÎ ¨n 3 b÷a. §iÒu nµy ®Æc biÖt ®óng nÕu trong khÈu phÇn ¨n cã chøa c¸c chÊt øc chÕ hÊp thô s¾t nh­ tanin hoÆc phylate. (k) D ù tr÷ s¾t cña trÎ s¬ sinh lµ tho¶ m·n yªu cÇu vÒ s¾t trong 6 th¸ng ®Çu tiªn cho trÎ sinh ®ñ th¸ng. TrÎ sinh thiÕu th¸ng, thiÕu c©n cÇn bæ sung thªm s¾t. (l) T rong giai ®o¹n nµy kh¶ n¨ng sinh dông s¾t cã trong khÈu phÇn biÕn ®æi nhiÒu. (m) C ho n÷ thiÕu niªn ch­a hµnh kinh. (n) P hô thuéc vµ t×nh tr¹ng dù tr÷ s¾t nªn bæ sung viªn s¾t cho phô n÷ tõ khi cã thai ®Õn sau khi ®Î 1 th¸ng: 60mg s¾t nguyªn tè/ngµy + acid Folic. NÕu thiÕu m¸u liÒu ®iÒu trÞ cao h¬n.
  • Iốt: (o) S ố liệu tính trên 01kg trọng lượng cơ thể thường được để dùng nhiều hơn và số liệu này như sau: T rẻ sinh thiếu tháng: 30 mcg/kg/ngày T rẻ từ 01-12 tháng tuổi: 19 mcg/kg/ngày T rẻ từ 1-6 tuổi: 6 mcg/kg/ngày T rẻ từ 7-11 tuổi: 4 mcg/kg/ngày Phụ nữ có thai và cho con bú: 3,5 mcg/kg/ngày (p) RNIs tính theo mcg/kg/ngày do thể trọng thay đổi nhiều ở lứa tuôi này.
  • Trân trọng cảm ơn ! www.vads.org.vn