16 tpcn với sức khỏe phụ nữ

2,167 views

Published on

PGS.TS Trần Đáng - Chủ tịch Hiệp Hội Thực Phẩm Chức Năng Việt Nam (VAFF)

Published in: Health & Medicine
0 Comments
5 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
2,167
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
55
Actions
Shares
0
Downloads
204
Comments
0
Likes
5
Embeds 0
No embeds

No notes for slide
  • Insert a picture of one of the geographic features of your country.
  • Insert a picture illustrating a season in your country.
  • Insert a picture of the head leader of your country.
  • Insert a picture of the head leader of your country.
  • 16 tpcn với sức khỏe phụ nữ

    1. 1. COMPANY NAME
    2. 2. NỘI DUNG: Phần I: Cơn thủy triều dịch bệnh mạn tính không lây và vaccin dự phòng. Phần II: TPCN là gì? Phần III: TPCN với sức khỏe phụ nữ Phần IV: Khuyến cáo cho chị em
    3. 3. Phần I: Cơn thủy triều dịch bệnh mạn tính không lây và Vaccine dự phòng
    4. 4. 1. Sức khỏe là gì? Theo WHO: Sức khỏe là tình trạng: Không có bệnh tật Thoải mái về thể chất Thoải mái về tâm thần Thoải mái về xã hội.
    5. 5. Sức khỏe và bệnh tật 1. Tình trạng lành lặn về cấu trúc và chức năng của tế bào – cơ thể 2. Giữ vững cân bằng nội môi 3. Thích nghi với sự thay đổi môi trường 1.Tổn thương cấu trúc và chức năng của tế bào – cơ thể 2. Rối loạn cân bằng nội môi 3. Giảm khả năng thích nghi với môi trường Sức khỏe Bệnh tật
    6. 6. Sức khỏe là tài sản quý giá nhất: - Của mỗi người - Của toàn xã hội Fontenelle: “Sức khỏe là của cải quý giá nhất trên đời mà chỉ khi mất nó đi ta mới thấy tiếc”. Điều 10 trong 14 điều răn của Phật: “Tài sản lớn nhất của đời người là sức khỏe”.
    7. 7. Người dốt: chờ bệnh • Ốm đau mới đi khám • Ốm đau mới đi chữa Người ngu: Gây bệnh • Hút thuốc • Uống rượu quá nhiều • Ăn uống vô độ • Lười vận động Người khôn: Phòng bệnh • Chăm sóc bản thân • Chăm sóc sức khỏe • Chăm sóc cuộc sống 3 loại người TPCN
    8. 8. Nội kinh hoàng đế (Thời Xuân-Thu-Chiến-Quốc): “ Thánh nhân không trị bệnh đã rồi, mà trị bệnh chưa đến, không trị cái loạn đã đến mà trị cái loạn chưa đến”. “Khát mới uống, đói mới ăn, mệt mới nghỉ, ốm mới khám chữa bệnh – Tất cả đều là muộn!” “Tiền bạc là của con, Địa vị là tạm thời, Vẻ vang là quá khứ, Sức khỏe là của mình!”.
    9. 9. 1 0 0 0 0 00 0 0 0 0 ... V C T N X ĐV HV TY HB DL ... Sức khỏe Tiêu chí cuộc sống Sức khỏe là gì? Không có bệnh tật Thoải mái đầy đủ •Thể chất •Tâm thần •Xã hội Quan điểm chăm sóc bảo vệ SK. Chăm sóc bảo vệ khi còn đang khỏe Do chính mình thực hiện
    10. 10. www.themegallery.com THỰC PHẨM Cung cấp chất dinh dưỡng Chất dinh dưỡng đại thể: • Đạm • Đường • Mỡ Chất dinh dưỡng vi thể: (vi chất dinh dưỡng) • Vitamin • Nguyên tố vi lượng • Hoạt chất sinh học Cấu trúc cơ thể Chức năng hoạt động Năng lượng hoạt động
    11. 11. www.themegallery.com Đặc điểm của vi chất dinh dưỡng 1 Là những chất không thay thế được 2 Cần thiết cho cơ thể: • Quá trình trao đổi chất • Tăng trưởng và phát triển • Bảo vệ, chống lại bệnh tật và yếu tố bất lợi • Duy trì các chức năng 3 Cơ thể không tự tổng hợp và dự trữ được. Phải tiếp nhận hàng ngày qua con đường ăn uống
    12. 12. Nan đóiNan đói vi chất dinh dưỡngvi chất dinh dưỡng 1 tỷ người thiếu vi chất dinh dưỡng1 tỷ người thiếu vi chất dinh dưỡng 2 tỷ người có nguy cơ thiếu2 tỷ người có nguy cơ thiếu 1,6 tỷ người giảm khả năng lao động do thiếu máu thiếu sắt1,6 tỷ người giảm khả năng lao động do thiếu máu thiếu sắt 350.000 trẻ em bị mù lào do thiếu Vitamin A350.000 trẻ em bị mù lào do thiếu Vitamin A 1,1 triệu trẻ em <5 tuổi chết hàng năm do thiếu vitamin A, Zn1,1 triệu trẻ em <5 tuổi chết hàng năm do thiếu vitamin A, Zn 18 triệu trẻ em giảm trí tuệ do thiếu iod18 triệu trẻ em giảm trí tuệ do thiếu iod Thiếu Ca: phổ biến khẩu phần ăn hiện nay chỉ cung cấp được:Thiếu Ca: phổ biến khẩu phần ăn hiện nay chỉ cung cấp được: 400mg Ca/d400mg Ca/d (Nhu cầu: 900-1.000 mg Ca/d)(Nhu cầu: 900-1.000 mg Ca/d) Thiếu Vitamin khácThiếu Vitamin khác Thiếu nguyên tố vi lượng khácThiếu nguyên tố vi lượng khác
    13. 13. CNH + Đô thị hóa Thay đổi phương thức làm việc Thay đổi lối sống – lối sinh hoạt Thay đổi cách tiêu dùng thực phẩm Thay đổi môi trường Hậu quả 1. Ít vận động thể lực 2. Sử dụng TP chế biến sẵn 3. Tăng cân, béo phì 4. Stress 5. Ô nhiễm môi trường 6. Di truyền 1. Tăng các gốc tự do 2. Thiếu hụt vi chất, vitamin, khoáng chất, hoạt chất sinh học 1. Tổn thương cấu trúc, chức năng 2. RL cân bằng nội môi 3. Giảm khả năng thích nghi Cơn thủy triều dịch bệnh mạn tính không lây gia tăng
    14. 14. 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 1000 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 % Tổng số năng lượng% Tổng số năng lượng 10.00010.000 7.3007.300 6.3006.300 4.5004.500 2.7002.700 2.2002.200 1.7001.700 1.3001.300 1.0001.000 700700 400400 200200 Thunhậpbìnhquânđầungười(USD)Thunhậpbìnhquânđầungười(USD) GlucideGlucide DầuDầu thực vậtthực vật ĐạmĐạm TVTV Mối liên quan giữa tỷ lệ % năng lượng và thu nhậpMối liên quan giữa tỷ lệ % năng lượng và thu nhập
    15. 15. Cơn thủy triềuCơn thủy triều dịch bệnh mạn tínhdịch bệnh mạn tính không lâykhông lây Bệnh tim mạch:Bệnh tim mạch: •17-20 triệu người tử vong/năm17-20 triệu người tử vong/năm •Hoa Kỳ:Hoa Kỳ: -2.000 TBMMN2.000 TBMMN -2.000 nhồi máu cơ tim2.000 nhồi máu cơ tim 1,5 tỷ người HA cao1,5 tỷ người HA cao VN: 27% cao HAVN: 27% cao HA Loãng xương:Loãng xương: •1/3 nữ1/3 nữ •1/5 nam1/5 nam Hội chứng XHội chứng X 30% dân số30% dân số Ung thư:Ung thư: •10 triệu mắc mới/năm10 triệu mắc mới/năm •6 triệu tử vong/năm6 triệu tử vong/năm ∀↑↑ Số lượng và trẻ hóaSố lượng và trẻ hóa 1 tỷ người thừa cân1 tỷ người thừa cân béo phìbéo phì Các bệnh khác: Các bệnh khác: • Viêm khớp, thoái hóa khớp Viêm khớp, thoái hóa khớp • Alzheimer Alzheimer • Bệnh răng mắt Bệnh răng mắt • .................. .................. Đái tháo đường:Đái tháo đường: •8.700 người chết/d8.700 người chết/d •6 chết/phút6 chết/phút •1 chết/10s1 chết/10s •344 triệu tiền ĐTĐ344 triệu tiền ĐTĐ •472 triệu (2030)472 triệu (2030) Tăng cân, Tăng cân, béo phì béo phì 6/10 dân số chết sớm 6/10 dân số chết sớm là bệnh mạn tính là bệnh mạn tính
    16. 16. Xã hội công nghiệpXã hội công nghiệp (Phát triển)(Phát triển) • Thu nhập caoThu nhập cao • No đủNo đủ Dịch bệnh mạn tínhDịch bệnh mạn tính không lâykhông lây  Béo phìBéo phì  Tim mạchTim mạch  Đái tháo đườngĐái tháo đường  Loãng xươngLoãng xương  Bệnh răngBệnh răng Phòng đặc hiệuPhòng đặc hiệu ““Vaccine” TPCNVaccine” TPCN Phòng đặc hiệuPhòng đặc hiệu VaccineVaccine Dịch bệnh truyền nhiễmDịch bệnh truyền nhiễm  Suy dinh dưỡngSuy dinh dưỡng  LaoLao  Nhiễm khuẩnNhiễm khuẩn (tả, lỵ,thương hàn)(tả, lỵ,thương hàn)  Nhiễm KSTNhiễm KST Xã hội nông nghiệpXã hội nông nghiệp (chưa phát triển)(chưa phát triển) •Thu nhập thấpThu nhập thấp •Đói nghèoĐói nghèo Các dịch bệnh của loài ngườiCác dịch bệnh của loài người
    17. 17. TPCN Cung cấp các chất AO Cung cấp hoạt chất sinh học Bổ sung Vitamin Bổ sung vi chất 1. Phục hồi, cấu trúc, chức năng 2. Lập lại cân bằng nội môi 3. Tăng khả năng thích nghi 1. Chống lão hóa, kéo dài tuổi thọ 2. Tạo sức khỏe sung mãn 3. Tăng sức đề kháng, giảm nguy cơ bệnh tật 4. Hỗ trợ làm đẹp 5. Hỗ trợ điều trị bệnh tật TPCN - Công cụ dự phòng của thế kỷ 21 •80% sự bùng phát bệnh tim mạch, não, ĐTĐ •40% bùng phát ung thư Có thể phòng tránh được
    18. 18. Pre – diseases Disorder [Boundary Area] People Who are ill [Sick Person] Healthy People [Healthy Person] Poor Health Minor Ailments Healthy Foods Foods for Specified Heath Use Food for Medical Purposes Functional Food in Health and Diseases Treatment by Drugs 1. Dietary Supplements 2. Botanical/Herbal Dietary Supplements 3. Food for approved health care 4. Food for enhance health. 1. Foods for pregnants 2. Foods for Infants 3. Food for Elderly 4. Food for Disorder 5. Food for pre-diseases 6. Food for poor health and minor ailments. 1. Limited or impaired capacity to take, digest, absorb, or: 2. Metablize ordinary foodstuffs,or 3. Certain nutrients contained therein. 4. Who have other special medically-determined nutrient requirements. 5. Who dietary management canot be achiered only by modification on the normaldiet, by other foods for special dietary use.
    19. 19. ĐẶC ĐIỂM TIÊU DÙNG THỰC PHẨMĐẶC ĐIỂM TIÊU DÙNG THỰC PHẨM HIỆN NAY:HIỆN NAY: 1. Tính toàn cầu: Ưu điểm:Ưu điểm:  Toàn cầu hoá là xu thế không thể tránh khỏi, là quyToàn cầu hoá là xu thế không thể tránh khỏi, là quy luật của sự phát triển của nhân loại.luật của sự phát triển của nhân loại.  Tiếp cận và mở rộng thị trường.Tiếp cận và mở rộng thị trường.  Tạo cơ hội cho liên kết, liên doanh trong SX, KD vàTạo cơ hội cho liên kết, liên doanh trong SX, KD và phân phối sản phẩm.phân phối sản phẩm.  Có cơ hội được lựa chọn các loại TP đa dạng, đápCó cơ hội được lựa chọn các loại TP đa dạng, đáp ứng thị hiếu và cảm quan ngày càng phát triển.ứng thị hiếu và cảm quan ngày càng phát triển.
    20. 20. Nguy cơ:  Năng lực kiểm soát ATTP còn hạn chế:  Hệ thống tổ chức quản lý: chưa đầy đủ và đồng bộ  Hệ thống văn bản pháp luật về ATTP: thiếu, trồng chéo.  Hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật: thiếu, lạc hậu và bất cập.  Các cơ sở xét nghiệm: phân tán, trình độ thấp. Điều kiện VSATTP của các cơ sở SX, CB thực phẩm phần lớn chưa đảm bảo. Các mối nguy ATTP dễ phát tán toàn cầu
    21. 21. 2. Ăn uống ngoài gia đình:2. Ăn uống ngoài gia đình: + Ưu điểm:+ Ưu điểm: - Xu thế ăn uống ngoài gia đình tăng lên.- Xu thế ăn uống ngoài gia đình tăng lên. - Thuận lợi cho công việc- Thuận lợi cho công việc - Có cơ hội lựa chọn TP và dịch vụ theo- Có cơ hội lựa chọn TP và dịch vụ theo nhu cầu.nhu cầu. + Nguy cơ:+ Nguy cơ: - Không đảm bảo CLVSATTP do nguyên- Không đảm bảo CLVSATTP do nguyên liệu và giá cảliệu và giá cả - Nhiều nguy cơ ô nhiễm từ môi trường và- Nhiều nguy cơ ô nhiễm từ môi trường và từ dịch vụ chế biến, phục vụtừ dịch vụ chế biến, phục vụ - Dễ sử dụng lại thực phẩm đã quá hạn- Dễ sử dụng lại thực phẩm đã quá hạn
    22. 22. 3. Sö dông thùc phÈm chÕ biÕn s½n, ¨n ngay.3. Sö dông thùc phÈm chÕ biÕn s½n, ¨n ngay. +¦u®iÓm:+¦u®iÓm: - Xu thÕ sö dông TP chÕ biÕn s½n, ¨n ngay ngµy cµng gia- Xu thÕ sö dông TP chÕ biÕn s½n, ¨n ngay ngµy cµng gia t¨ng.t¨ng. - TiÕt kiÖm ®­îc thêi gian cho ng­êi tiªu dïng.- TiÕt kiÖm ®­îc thêi gian cho ng­êi tiªu dïng. - ThuËn tiÖn cho sö dông vµ c«ng viÖc.- ThuËn tiÖn cho sö dông vµ c«ng viÖc. +Nguyc¬:+Nguyc¬: - DÔ cã chÊt b¶o qu¶n.- DÔ cã chÊt b¶o qu¶n. - ThiÕu hôt c¸c chÊt dinh d­ìng: Vitamin, ho¹t chÊt sinh häc- ThiÕu hôt c¸c chÊt dinh d­ìng: Vitamin, ho¹t chÊt sinh häc - DÔ « nhiÔm tõ vïng nµy sang vïng kh¸c theo sù l­u th«ng- DÔ « nhiÔm tõ vïng nµy sang vïng kh¸c theo sù l­u th«ng cña thùc phÈm.cña thùc phÈm.
    23. 23. +¦u®iÓm:+¦u®iÓm: - Trång trät, ch¨n nu«i theo quy m« c«ng- Trång trät, ch¨n nu«i theo quy m« c«ng nghiÖp, tËp trung ngµy cµng ph¸t triÓn.nghiÖp, tËp trung ngµy cµng ph¸t triÓn. - C¸c gièng cã n¨ng suÊt chÊt l­îng cao ®­îc- C¸c gièng cã n¨ng suÊt chÊt l­îng cao ®­îc ¸p dông ngµy cµng réng r·i.¸p dông ngµy cµng réng r·i. - Chñng lo¹i c©y, con ngµy cµng phong phó.- Chñng lo¹i c©y, con ngµy cµng phong phó. 4. C¸c thay ®æi trong s¶n xuÊt thùc phÈm.4. C¸c thay ®æi trong s¶n xuÊt thùc phÈm. +Nguyc¬:+Nguyc¬: - Sö dông ho¸ chÊt BVTV bõa b·i cßn phæ biÕn.- Sö dông ho¸ chÊt BVTV bõa b·i cßn phæ biÕn. - Sö dông thøc ¨n ch¨n nu«i, thuèc thó y cßn nhiÒu vi ph¹m.- Sö dông thøc ¨n ch¨n nu«i, thuèc thó y cßn nhiÒu vi ph¹m. - Cßn h¹n chÕ trong b¶o qu¶n, s¬ chÕ n«ng s¶n thùc phÈm,- Cßn h¹n chÕ trong b¶o qu¶n, s¬ chÕ n«ng s¶n thùc phÈm, trªn mét nÒn t¶ng n«ng nghiÖp l¹c hËu, ph©n t¸n.trªn mét nÒn t¶ng n«ng nghiÖp l¹c hËu, ph©n t¸n.
    24. 24. C¸c nguy c¬ trong trång trätC¸c nguy c¬ trong trång trät Nguån «nhiÔm ¤ nhiÔmt¹i chç §Êt trång Ph©n h÷u c¬ Ph©n ho¸ häc (v«c¬) Ph©n bãn N­íc t­íi N­íc th¶i sinh ho¹t N­íc th¶i c«ng nghiÖp Kh«ng ®óng thuèc Kh«ng ®óng thêi gian Phßng trõ s©u bÖnh Kh«ng ®óng kü thuËt (PHI) Kh«ng ®óng liÒu l­îng
    25. 25. C¸c nguy c¬ trong cung cÊp rau xanhC¸c nguy c¬ trong cung cÊp rau xanh Thu gom ph©n t­Thu gom ph©n t­ ¬i tõ néi thµnh¬i tõ néi thµnh T­íi bãn ph©n t­¬i t¹iT­íi bãn ph©n t­¬i t¹i vïng rau ngo¹i «vïng rau ngo¹i « Rau tr­íc khi vµo chîRau tr­íc khi vµo chî Rau t¹i chî, cöaRau t¹i chî, cöa hµng, nhµ hµnghµng, nhµ hµng
    26. 26. C¸c nguy c¬ trong ch¨n nu«IC¸c nguy c¬ trong ch¨n nu«I Lîn con: 25 – 30 Kg Sau 1 th¸ng t¨ng tõ 25 – 30 kg Hµng ngµy: ¡n 1Hµng ngµy: ¡n 1 mu«i c¸m t¨ng trängmu«i c¸m t¨ng träng “con cß” + 1 chËu n­“con cß” + 1 chËu n­ íc + 1 Ýt rau th¸i,íc + 1 Ýt rau th¸i, c¸m, ng«.c¸m, ng«. -B¸n ngay -NÕu kh«ng sÏ chÕt Sau 10 ngµy t¨ng vïn vôt tõ 80 – 90 kg ¡n c¸m t¨ng träng¡n c¸m t¨ng träng HM cña TrungHM cña Trung QuècQuèc
    27. 27. +¦u®iÓm:+¦u®iÓm: - NhiÒu c«ng nghÖ míi ®­îc ¸p dông (gen,- NhiÒu c«ng nghÖ míi ®­îc ¸p dông (gen, chiÕu x¹, ®ãng gãi…).chiÕu x¹, ®ãng gãi…). - NhiÒu thiÕt bÞ chuyªn dông ®­îc ¸p dông: tñ- NhiÒu thiÕt bÞ chuyªn dông ®­îc ¸p dông: tñ l¹nh, lß vi sãng, lß hÊp, nåi c¸ch nhiÖt…l¹nh, lß vi sãng, lß hÊp, nåi c¸ch nhiÖt… - NhiÒu c«ng nghÖ thñ c«ng, truyÒn thèng ®­îc khoa- NhiÒu c«ng nghÖ thñ c«ng, truyÒn thèng ®­îc khoa häc vµ hiÖn ®¹i ho¸häc vµ hiÖn ®¹i ho¸ 5. Công nghệ chế biến thực phẩm:
    28. 28. +Nguyc¬:+Nguyc¬: - T¨ng sö dông nguyªn liÖu th« tõ nhiÒu n­íc- T¨ng sö dông nguyªn liÖu th« tõ nhiÒu n­íc →→ nguy c¬nguy c¬ lan truyÒn FBDslan truyÒn FBDs - §¸nh gi¸ nguy c¬ tiÒm Èn liªn quan ®Õn viÖc ¸p dông- §¸nh gi¸ nguy c¬ tiÒm Èn liªn quan ®Õn viÖc ¸p dông c«ng nghÖ míi cßn h¹n chÕ, ch­a dùa trªn nguyªn t¾cc«ng nghÖ míi cßn h¹n chÕ, ch­a dùa trªn nguyªn t¾c tho¶ thuËn vµ héi nhËp quèc tÕ vµ cã sù tham gia cñatho¶ thuËn vµ héi nhËp quèc tÕ vµ cã sù tham gia cña céng ®ång.céng ®ång. - ChÕ biÕn thñ c«ng, l¹c- ChÕ biÕn thñ c«ng, l¹c hËu, c¸ thÓ, hé gia ®×nhhËu, c¸ thÓ, hé gia ®×nh cßn kh¸ phæ biÕn.cßn kh¸ phæ biÕn.
    29. 29. Vai trßVai trß tÝch cùctÝch cùc Vai trßVai trß trong vsattptrong vsattp Lao ®éngLao ®éng V¨n häc, nghÖthuËtV¨n häc, nghÖthuËt Th«ng tin, liªn l¹cTh«ng tin, liªn l¹c Qu©n sùQu©n sù KiÕn trócKiÕn tróc ®iÒu khiÓn®iÒu khiÓn ThÓdôc, thÓthaoThÓdôc, thÓthao Y häcY häc ©mnh¹c©mnh¹c T×nh c¶mT×nh c¶m ChuyÓn t¶i mÇmbÖnh: •Vi khuÈn •Virus •Ký sinh trïng Hµnh vi: • ChÕ biÕn thùc phÈm •Chia thøc ¨n •CÇm, n¾m •B¸n hµng •¡n uèng •Thãi quen quÖt tay vµo miÖng •Thu ®Õm tiÒn Ph©n, n­íc tiÓu, vËt dông «nhiÔm, kh«ng khÝ... Thùc phÈm C«ng nghiÖp N«ng nghiÖp Thñ c«ng Ng­êi ¨n uèngNg­êi ¨n uèng 1. DiÔn ®¹t c¸c ý niÖm ho¹t ®éng + quyÒn lùc (bµy tay Vua, PhËt, móa, ®iªu kh¾c). 2. Ng«n ng÷ bµn tay: cö chØ t­ thÕ, cÇu khÈn, trao göi, nãi chuyÖn... 3. BiÓu hiÖn cña ph©n biÖt: ®å vËt, t¹o d¸ng , kh¼ng ®Þnh hoÆc ®Çu hµng Bµn tay vµ vÖ sinh ¨n uèngBµn tay vµ vÖ sinh ¨n uèng
    30. 30. TTTT C¬ quanC¬ quan TÇn suÊtTÇn suÊt MÉu bÖnh cã thÓMÉu bÖnh cã thÓ cã /1 ®¬n vÞcã /1 ®¬n vÞ 1 Mòi 100 106 2 ®Çu (tãc) 100.000 50 105 3 C»m (r©u) 40 104 4 N¸ch 30 103 5 L«ng mµy, mi 20 102 6 Ch©n tay 10 10 7 Kh¸c 30 106
    31. 31. Tận cùng TK tự do Đĩa Merkel Tiểu thể Pacini Tiêu thể Meissner Tận cùng TK chân lông Biểu bì Trung bì Hạ bì Ổ mỡTiểu thể Ruffini Thân lông Tiểu thể Kraus Tiểu thể Golgi-Mazzoni • Sợi ChollagenSợi Chollagen • Sợi chunSợi chun • Sợi vòngSợi vòng Dây thần kinhDây thần kinh Sợi cơ trơnSợi cơ trơn 1.1. Cảm giác sờ mó, tỳ ép, đụng chạm:Cảm giác sờ mó, tỳ ép, đụng chạm: • Tiểu thể Meissner: sờ mó tinh tếTiểu thể Meissner: sờ mó tinh tế • Tiểu thể Pacini: Tỳ ép nôngTiểu thể Pacini: Tỳ ép nông • Đĩa Merkel: sờ mó sâuĐĩa Merkel: sờ mó sâu 2. Cảm giác tỳ - đè ép sâu:2. Cảm giác tỳ - đè ép sâu: • Tiểu thể GolgiTiểu thể Golgi • Tiểu thể MazzoniTiểu thể Mazzoni 3. Cảm giác nóng, lạnh:3. Cảm giác nóng, lạnh: • Tiểu thể Ruffini: cảm giác nóngTiểu thể Ruffini: cảm giác nóng • Tiểu thể Krause: cảm giác lạnhTiểu thể Krause: cảm giác lạnh 4. Cảm giác đau:4. Cảm giác đau: tận cùng thần kinh tự dotận cùng thần kinh tự do SƠ ĐỒ CẤU TẠO VÀ CÁC RECEPTOR CẢM GIÁC CỦA DASƠ ĐỒ CẤU TẠO VÀ CÁC RECEPTOR CẢM GIÁC CỦA DA
    32. 32. XÐt nghiÖmbµn tay ng­êi lµmdÞch vô thùc phÈmXÐt nghiÖmbµn tay ng­êi lµmdÞch vô thùc phÈm TTTT §Þa ph­¬ng§Þa ph­¬ng Tû lÖ nhiÔmE.coli (%)Tû lÖ nhiÔmE.coli (%) 1.1. Hµ NéiHµ Néi - T¡ §P: 43,42- T¡ §P: 43,42 - KS-nhµ hµng: 62,5- KS-nhµ hµng: 62,5 - BÕp ¨n TT: 40,0- BÕp ¨n TT: 40,0 2.2. TP. Hå ChÝ MinhTP. Hå ChÝ Minh 67,567,5 3.3. Nam §ÞnhNam §Þnh 31,831,8 4.4. H¶i D­¬ngH¶i D­¬ng 64,764,7 5.5. Th¸i B×nhTh¸i B×nh 92,092,0 6.6. Thanh Ho¸Thanh Ho¸ 66,666,6 7.7. HuÕHuÕ 37,037,0 8.8. Phó ThäPhó Thä 19,319,3 9.9. B×nh D­¬ngB×nh D­¬ng 56,556,5 10.10. Long AnLong An 60,060,0 11.11. §µ N½ng§µ N½ng 70,770,7
    33. 33. • Tû lÖbèc thøc ¨n b»ng tay:Tû lÖbèc thøc ¨n b»ng tay: 67,3 %67,3 % • Tû lÖkh«ng röa tay:Tû lÖkh«ng röa tay: 46,1%46,1% •Tû lÖmãng tay dµi:Tû lÖmãng tay dµi: 22,5%22,5% •Tû lÖnhæ n­íc bät, xØmòi:Tû lÖnhæ n­íc bät, xØmòi: 26,7%26,7% •V¨n ho¸ ®Õn trung häc c¬ së:V¨n ho¸ ®Õn trung häc c¬ së: 64,6%64,6% •Tõ n«ng th«n:Tõ n«ng th«n: 57,8%57,8% •Kh«ng ®eo khÈu trang:Kh«ng ®eo khÈu trang: 95,3%95,3%
    34. 34. KÕt qu¶ xÐt nghiÖmmét sè mÉu tiÒn cã E.KÕt qu¶ xÐt nghiÖmmét sè mÉu tiÒn cã E. colicoli cña c¸c c¬ sëcña c¸c c¬ së dÞch vô thøc ¨n ®­êng phèdÞch vô thøc ¨n ®­êng phè MÖnh gi¸ (Vn®)MÖnh gi¸ (Vn®) Tû lÖ nhiÔmE.Tû lÖ nhiÔmE. colicoli 500 100% 1000 100% 2000 100% 5000 94,8% 10.000 86,7% 20.000 75,5% 50.000 64,4%
    35. 35. thùc phÈmchÝn nhiÔme.coli («nhiÔmph©n)thùc phÈmchÝn nhiÔme.coli («nhiÔmph©n) §Þa ph­¬ng§Þa ph­¬ng Lo¹i thùc phÈmLo¹i thùc phÈm Tû lÖ(%)Tû lÖ(%) Nam §Þnh - Giß - Nem, ch¹o, chua - Lßng lîn chÝn - Ch¶ quÕ 100 HuÕ Thøc ¨n chÝn ¨n ngay ë ®­êng phè 35 - 40 Th¸i B×nh - Rau sèng 100 Qu¶ng B×nh - Thøc ¨n ¨n ngay ®­êng phè 25 TP. HCM - Thøc ¨n ¨n ngay ®­êng phè 90 - Kem b¸n rong ë cæng tr­êng häc 96,7 Thanh Ho¸ - Thøc ¨n lµ thÞt - Thøc ¨n lµ c¸ - Thøc ¨n lµ rau 78,9 69,7 78,1 Cµ mau - X«i - B¸nh m× kÑp thÞt 82,3 77,2
    36. 36. c«n trïng thøc ¨nthøc ¨n nguån n­íc bµn tay cung cÊp n­íc Rau qu¶ NGUY CƠ Ô NHIỄM TỪ MÔI TRƯỜNG
    37. 37. .RÊt thÝch sèng gÇn ng­êi, ¨n thøc ¨n cña ng­êi, rÊt tham ¨n. ¡n t¹p tÊt c¶ c¸c lo¹i thøc ¨n tõ ngon lµnh ®Õn h«i tanh, mèc háng. .MÇmbÖnh vµo c¬ quan tiªu ho¸ vÉn tån t¹i, ph¸t triÓn. .Mét ruåi c¸i giao hîp 1 lÇn cã thÓ ®Î suèt ®êi. ®Î 1 lÇn 120 trøng. trong 5 th¸ng mïa hÌ cho ra ®êi: 191.010 x 1015 con ruåi, chiÕmthÓ tÝch 180 dm3 . .ruåi cã thÓ bay xa 15000m, b¸m theo tÇu, xe, thuyÒn bÌ, m¸y bay ®i kh¾p c¸c ch©u lôc. .Ruåi chuyÓn t¶i mét sè l­îng lín mÇmbÖnh: - mang trªn l«ng ch©n, vßi, th©n: 6.000.000 mÇmbÖnh. - Mang trong èng tiªu ho¸: 28.000.000 mÇm bÖnh c¸c mÇm bÖnh cã thÓ lµ: t¶, th­¬ng hµn, lþ, lao, ®Ëu mïa, b¹i liÖt, viªmgan, than, trïng roi, giun, s¸n
    38. 38. 6. Đặc điểm sử dụng thực phẩm + Sử dụng TP chế biến sẵn tăng + Khẩu phần: tăng TP nguồn gốc ĐV, giảm dầu gluxit (gạo, ngô, khoai,sắn) + Cách ăn uống: nhiều bữa, “nhậu lai rai”, nhiều TP rán, chiên, nướng... + “Uống lai rai”  Tỷ lệ người 15-60 tuổi uống hết 1 đơn vị rượu/ ngày: chiếm 92,5  Tuổi bắt đầu uống rượu: 17,2 tuổi  23,1% nam giới uống rượu hàng ngày  81% sau uống rượu vẫn làm việc bình thường, 33,9% vẫn lái xe.  Các tầng lớp uống rượu:  Nông dân: 73,7%  Công chức: 68,4%  Không nghề nghiệp: 66,7%
    39. 39. VSV Từ 6 đặc điểm tiêu dùng thực phẩm Khẩu phần ăn hàng ngày TP ô nhiễm TP thiếu hụt Hóa chất Vitamin Chất khoáng Hoạt chất SH Chất xơ Cơn thủy triều dịch bệnh mạn tính không lây
    40. 40. PHẦN II: THỰC PHẨM CHỨC NĂNG LÀ GÌ?
    41. 41. Drug claimDrug claimDrug claimDrug claim Functional FoodFunctional Food Dietary suplement NutraceuticalDietary suplement Nutraceutical Functional FoodFunctional Food Dietary suplement NutraceuticalDietary suplement Nutraceutical Hình 1: Thùc phÈmchøc năng, thùc phÈmvµ thuèc FoodFood No claimNo claimNo claimNo claim DrugDrug Health claimHealth claimHealth claimHealth claim
    42. 42. Định nghĩa: Thực phẩm chức năng là sản phẩm thực phẩm hỗ trợ các chức năng trong cơ thể, có tác dụng hoặc không có tác dụng dinh dưỡng, tạo cho cơ thể tình trạng thoải mái, tăng sức đề kháng, giảm nguy cơ và tác hại của bệnh tật. Thực phẩm chức năng bao gồm: Thực phẩm bổ sung, Thực phẩm chế biến từ dược thảo và Thực phẩm sử dụng đặc biệt (Thực phẩm dùng cho phụ nữ có thai, thực phẩm dùng cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, thực phẩm dùng cho người già, thực phẩm dùng cho mục đích sức khỏe đặc biệt, thực phẩm dùng cho mục đích y học đặc biệt).
    43. 43. TT Tiêu chí TP truyền thống (Conventional Food) TP chức năng (Functional Food) 1 Chức năng 1. Cung cấp các chất dinh dưỡng. 2. Thỏa mãn về nhu cầu cảm quan. 1.Giống chức năng cơ bản. 2.Chức năng thứ 3: lợi ích sức khỏe, giảm nguy cơ và tác hại bệnh tật. 2 Chế biến Chế biến theo công thức thô (không loại bỏ được chất bất lợi) Chế biến theo công thức tinh (bổ sung thành phần có lợi, loại bỏ thành phần bất lợi) được chứng minh khoa học và cho phép của cơ quan có thẩm quyền. Ph©n biÖt TPCN vµ TPtruyÒn thèng:Ph©n biÖt TPCN vµ TPtruyÒn thèng:
    44. 44. TT Tiêu chí TP truyền thống TP chức năng 3 Tác dụng tạo năng lượng Tạo ra năng lượng cao Ít tạo ra năng lượng 4 Liều dùng Số lượng lớn (g-kg) Số lượng rất nhỏ (µ, mg). 5 Đối tượng sử dụng Mọi đối tượng + Mọi đối tượng; + Có định hướng cho các đối tượng: người già, trẻ em, phụ nữ có thai, mạn kinh, suy yếu, người ốm … 6 Nguồn gốc nguyên liệu Nguyên liệu thô từ thực vật, động vật (rau, củ, quả, thịt, cá, trứng…) có nguồn gốc tự nhiên Hoạt chất, dịch chiết từ thực vật, động vật (nguồn gốc tự nhiên) 7 Thời gian & phương thức dùng + Thường xuyên, suốt đời. + Khó sử dụng cho người ốm, già, bệnh lý đặc biệt. + Thường xuyên, suốt đời. + Có sản phẩm cho các đối tượng đặc biệt.
    45. 45. Phân biệt TPCN và thuốc:Phân biệt TPCN và thuốc: TT Tiêu chí TP chức năng Thuốc 1 Định nghĩa Là sản phẩm dùng để hỗ trợ (phục hồi, tăng cường và duy trì) các chức năng của các bộ phận trong cơ thể, có tác dụng dinh dưỡng, tạo cho cơ thể tình trạng thoải mái, tăng cường đề kháng và giảm bớt nguy cơ bệnh tật. Là chất hoặc hỗn hợp chất dùng cho người nhằm mục đích phòng bệnh, chữa bệnh, chẩn đoán bệnh hoặc điều chỉnh chức năng sinh lý cơ thể, bao gồm thuốc thành phẩm, nguyên liệu làm thuốc, vaccine, sinh phẩm y tế, trừ TPCN. 2 Công bố trên nhãn của nhà SX Là TPCN (sản xuất theo luật TP) Là thuốc (SX theo luật dược) 3 Thành phần và hàm lượng + Hỗn hợp nhiều chất, hoạt chất. + Xấp xỉ nhu cầu sinh lý hàng ngày của cơ thể. -Thường là 1 chất, hoạt chất. -Hàm lượng cao.
    46. 46. + Là thuốc; + Có chỉ định, liều dùng, chống chỉ định + Là TPCN + Hỗ trợ các chức năng của các bộ phận cơ thể, tăng cường sức khỏe, giảm nguy cơ bệnh tật. Ghi nhãn4 ThuècTPchøc n ngăTiªu chÝTT + Nguồn gốc tự nhiên, + Nguồn gốc tổng hợp. Nguồn gốc tự nhiênNguồn gốc, nguyên liệu 9 + Từng đợt. + Nguy cơ biến chứng, tai biến + Thường xuyên, liên tục. + Ít tai biến, tác dụng phụ. Cách dùng8 + Tại hiệu thuốc có dược sĩ + Cấm bán hàng đa cấp Bán lẻ, siêu thị, trực tiếp, đa cấp Điều kiện phân phối 7 + Người bệnh+ Người khỏe +Người bệnh Đối tượng dùng6 Phải có chỉ định, kê đơn của bác sĩ Người tiêu dùng tự mua ở chợ, siêu thị, hiệu thuốc Điều kiện sử dụng 5 10 Tác dụng + Tác dụng lan tỏa, hiệu quả toả lan. + Tác dụng chuẩn hóa (Không có tác dụng âm tính). + Tác dụng chữa 1 chứng bệnh, bệnh cụ thể. + Có tác dụng âm tính
    47. 47. 10 Đặc điểm của Thực phẩm chức năng: 1. Là giao thoa giữa thực phẩm và thuốc, giống thực phẩm về bản chất nhưng khác về hình thức, giống thuốc về hình thức nhưng khác về bản chất. 2. Sản xuất chế biến theo công thức, bổ sung các thành phần mới hoặc làm tăng hơn các thành phần thông thường với các dạng SP: viên (nén, nang …), bột, nước, cao, trà… 3. Có thể loại bỏ các chất bất lợi và bổ sung các chất có lợi, có tác dụng tăng cường sức khỏe, dự phòng và giảm thiểu nguy cơ gây bệnh với những bằng chứng lâm sàng và tài liệu khoa học chứng minh. 4. Có tác dụng tới một hay nhiều chức năng của cơ thể. 5. Lợi ích với sức khỏe nhiều hơn lợi ích dinh dưỡng cơ bản. 6. Có nguồn gốc tự nhiên (thực vật, động vật, khoáng vật). 7. Tác dụng lan tỏa, hiệu quả tỏa lan, ít tai biến và tác dụng phụ. 8. Được đánh giá đầy đủ về tính chất lượng, tính an toàn và tính hiệu quả. 9. Ghi nhãn sản phẩm theo quy định ghi nhãn TPCN. 10. Là một phần của sự liên tục cung cấp các sản phẩm cho sự tiêu thụ của con người nhằm duy trì sự sống, tăng cường sức khỏe và giảm gánh nặng bệnh tật.
    48. 48. Phân loại Thực phẩm Thực phẩm truyền thống (TP thường) [Conventional Food] Thực phẩm tăng cường vi chất [Fortification Food] Thực phẩm chức năng [Functional Food] Thực phẩm bổ sung [Dietary Supplement] Thực phẩm từ dược thảo [Botanica/Herbal Dietary Supplement] Thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt [Foods for Special Dietary Uses] TP dùng cho phụ nữ có thai [Foods for Pregnant Women] TP dùng cho trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ [Foods for Infants] TP dùng cho người già [Foods for the Elderly] TP dùng cho mục đích sức khỏe đặc biệt [Foods for Specified Health Uses] TP dùng cho mục đích y học đặc biệt [Foods for Specified Medical Purposes]
    49. 49. Công bố về dinh dưỡng Công bố về Sức khỏe Công bố hỗ trợ chữa bệnh Công bố về chức năng dinh dưỡng Công bố về chức năng được tăng cường Công bố về làm giảm nguy cơ bệnh tật (bao gồm cả giảm béo) Công bố về hàm lượng chất dinh dưỡng Công bố về phòng bệnh Công bố hỗ trợ chữa bệnh Những chất có trong TP Chức năng sinh lý Vượt quá chức năng thông thường của cơ thể Có thể làm giảm nguy cơ bệnh tật Phòng ngừa bệnh tật Hỗ trợ điều trị •Cung cấp các chất dinh dưỡng (Vitamin, chất khoáng) cần thiết cho tăng trưởng, phát triển và duy trì sức khỏe. •Dùng cho người bị thiếu hụt dd do chế độ, già hóa. •Tự SX, phân phối miễn là đáp ứng TCQC đã thiết lập •Chứa các chất ảnh hưởng chức năng sinh lý và hoạt tính sinh học cơ thể con người. •Đem lại lợi ích cụ thể về sức khỏe. •Được đánh giá và phê duyệt của cơ quan có thẩm quyền. CÁC CÔNG BỐ (CLAIMS) CỦA TPCN
    50. 50. ĐỊNH NGHĨA LIÊN QUAN 1. Thực phẩm: (Food) SP dùng cho việc ăn uống của con người ở dạng nguyên liệu tươi sống hoặc đã qua chế biến cùng các chất được sử dụng cho SX CB TP nhằm cung cấp năng lượng, tăng trưởng, phát triển và duy trì sự sống của con người. 2. TPCN: (Functional Food) là SP hỗ trợ các chức năng của các bộ phận trong cơ thể, có hoặc không có tác dụng dinh dưỡng, tạo cho cơ thể tình trạng thoải mái, tăng sức đề kháng, giảm nguy cơ và tác hại bệnh tật.
    51. 51. 3. Chất dinh dưỡng: (Nutrient) là những chất được dùng như một thành phần của TP nhằm: - Cung cấp năng lượng, hoặc - Cần thiết cho tăng trưởng, phát triển và duy trì sự sống, hoặc - Thiếu chất đó sẽ gây thay đổi đặc trưng về sinh lý. 4. Vi chất dinh dưỡng: (Micro – Nutrient) bao gồm một lượng nhỏ các phân tử hoặc ion có trong TP hoặc trong cơ thể cần thiết cho đảm bảo sự hoạt động của hệ sinh vật sống. Vi chất dinh dưỡng bao gồm: các nguyên tố vi lượng, vitamin, acid amin, acid béo và các hoạt chất sinh học.
    52. 52. (1) Là TP cộng thêm chất dinh dưỡng vào TP ăn truyền thống (thông thường). TP ăn truyền thống là phương tiện (vehicle) đem thêm các vi chất dinh dưỡng. (2) Có thể tăng cường (cho thêm) một hoặc một nhóm chất dinh dưỡng (chất tăng cường – The Fortificant) vào TP mang (TP đem – Vehicle). (3) Sau khi tăng cường thêm vào, quá trình chế biến sẽ làm đồng nhất hóa và chất tăng cường trở thành phần vô hình trong TP. (4) Chiến lược tăng cường vi chất là điều kiện tốt nhất với hiệu quả cao để bổ sung các vi chất dinh dưỡng một cách rộng rãi trong cộng đồng. Ví dụ: - Tăng cường iode vào muối ăn. - Tăng cường sắt vào bánh mỳ. - Tăng cường kẽm vào ngũ cốc, sữa. - Tăng cường acid Folic vào sản phẩm bột ngũ cốc. (5) Để thực hiện chương trình tăng cường vi chất cần có 3 điều kiện: + Tăng cường cần phải có hiệu quả. + Có tính tiện lợi, dễ sử dụng. + Phù hợp với quy định pháp luật và thực tiễn địa phương. 5. Thực phẩm tăng cường: [Fortification Food]
    53. 53. 6. TP bổ sung: (Dietary Supplement, Vitamin and Mineral Food Supplements) (1) Nguồn gốc: dạng cô đặc vitamin và chất khoáng. (2) Thành phần: 1 loại hoặc nhiều loại. (3) Dạng SP: viên nén, viên nang, bột, dung dịch. (4) SXCB: thành đơn vị số lượng nhỏ tương đương liều sinh lý (Physical Forms). (5) Mục đích: Bổ sung vitamin và muối khoáng cùng với chế độ ăn bình thường hàng ngày. (6) Hàm lượng vitamin và muối khoáng: + Giới hạn tối thiểu (The minimum level):mỗi vitamin hoặc chất khoáng có trong TP bổ sung cho khẩu phần ăn mỗi ngày tối thiểu phải bằng 15%RNI của WHO/WHO. + Giới hạn tối đa (Maximum Amounts): đối với vitamin và chất khoáng theo khẩu phần ăn hàng ngày qua khuyến cáo liều dùng của nhà sản xuất được thiết lập theo cách tính sau: - Dựa trên cơ sở đánh giá nguy cơ căn cứ vào các dữ liệu khoa học, có cân nhắc tới tính thực tiễn, tính nhậy cảm của các nhóm tiêu dùng khác nhau để thiết lập mức tối đa các vitamin và chất khoáng. - Từ các nguồn khác quy định liều vitamin và chất khoáng ăn vào hàng ngày. Khi giới hạn tối đa được thiết lập sẽ tính được liều lượng vitamin và chất khoáng bổ sung cho dân số. Tuy nhiên, sự tính toán này cũng không phải là duy nhất để thiết lập RNI.
    54. 54. 7. Thực phẩm đặc biệt (Foods for Dietary Uses) (1) Có công thức và quá trình chế biến đặc biệt để đáp ứng yêu cầu dinh dưỡng đặc biệt. (2) Đáp ứng điều kiện sinh học, sinh lý của tình trạng rối loạn chức năng và bệnh tật. (3) Thành phần khác cơ bản so với TP thông thường tự nhiên. (4) Được đánh giá về tính an toàn, tính chất lượng, tính hiệu quả và sự phê chuẩn của cơ quan thẩm quyền.
    55. 55. 8. TP dùng cho mục đích sức khỏe đặc biệt. [Foods for Special Health Use] (1) Chứa các chất có ảnh hưởng tới cấu trúc sinh lý và chức năng sinh học của cơ thể con người. (2) TP có công bố rằng nếu được sử dụng hàng ngày có thể đem lại lợi ích sức khỏe cụ thể: cải thiện sức khỏe và giảm thiểu tác hại và nguy cơ bệnh tật. + Khẳng định tác dụng cải thiện sức khỏe và giảm thiểu các nguy cơ các bệnh liên quan tới thiếu hụt các chất dinh dưỡng trong cơ thể con người, nếu được bổ sung sẽ tạo nên sự cân bằng các chất dinh dưỡng. + Tác động vào cấu trúc sinh lý và chức năng sinh học của các bộ phận trong cơ thể, khả năng phục hồi, tăng cường và duy trì các chức năng đó bởi các chất dinh dưỡng và thành phần đã xác định của TPCN (Ví dụ: chức năng tiêu hóa, tim mạch, HA, mỡ máu). + Các lợi ích chung về sử dụng TPCN. (3) TP phải được đánh giá với sự chứng minh bằng bằng chứng khoa học.
    56. 56. 9. TP Dùng cho mục đích y học đặc biệt [Foods for Special Medical Purposes]: (1) Là các loại TP sử dụng cho chế độ ăn đặc biệt, dùng trong điều trị bệnh nhân. (2) Có công thức và quá trình chế biến đặc biệt nhằm mục đích kiểm soát bệnh tật của người bệnh. (3) Sản xuất riêng biệt dùng nuôi dưỡng đặc biệt cho: + Bệnh nhân suy giảm chức năng ăn uống, tiêu hóa và hấp thu. + Rối loạn quá trình chuyển hóa. + Thiếu hụt chất dinh dưỡng nào đó. + Yêu cầu bắt buộc phải bổ sung các chất dinh dưỡng mà chế độ ăn bình thường không đáp ứng được, bắt buộc phải thay đổi chế độ ăn hiện tại bởi một chế độ ăn đặc biệt khác hoặc phối hợp cả hai. (4) Sử dụng dưới sự giám sát của y tế. Trên nhãn bắt buộc ghi dòng chữ “Use Under Medical Supervision”.
    57. 57. 10. Công bố dinh dưỡng (Nutrition claim):  Bất kỳ một sự miêu tả nào mang tính chất tuyên bố rằng, dù là gợi ý hay hàm ý, một thực phẩm có chứa ngoài giá trị năng lượng, còn có các protein, lipid, carbohydrate cũng như các vitamin và chất khoáng.  Công bố dinh dưỡng sẽ phải phù hợp với chính sách dinh dưỡng quốc gia và khuyến khích cho chính sách đó, chỉ những công bố dinh dưỡng phù hợp với chính sách dinh dưỡng quốc gia mới được phép thực hiện. Có 2 loại:
    58. 58. 10.1 Công bố về hàm lượng chất dinh dưỡng (Nutrient content claim): là một loại công bố dinh dưỡng mô tả về mức độ chất dinh dưỡng trong một TP nào đó. Ví dụ: - Nguồn gốc canxi - Cao trong xơ, thấp trong mỡ. 10.2 Công bố so sánh chất dinh dưỡng (Nutrient comparative claim): là công bố so sánh mức độ chất dinh dưỡng hoặc giá trị năng lượng của hai hay nhiều thực phẩm trở lên. Ví dụ: - Giảm hơn - Thấp hơn - Ít hơn - Tăng hơn - Nhiều hơn
    59. 59. 11. Công bố về sức khỏe (Health claim): Bất kỳ một sự miêu tả nào mang tính chất tuyên bố rằng, dù hàm ý hay ngụ ý, về một sự liên quan giữa một thực phẩm hoặc một thành phần của thực phẩm nào đó với sức khỏe. Công bố sức khỏe bao gồm:
    60. 60. 11.1. Công bố chức năng dinh dưỡng (Nutrient functional claims): Là một công bố dinh dưỡng mô tả vai trò sinh lý của chất dinh dưỡng đối với sự trưởng thành, phát triển và chức năng bình thường của cơ thể. Ví dụ: chất dinh dưỡng A có vai trò sinh lý trong bảo vệ, duy trì và hỗ trợ sự phát triển bình thường của cơ thể. Thực phẩm X có hàm lượng cao hoặc nguồn cung cấp chất dinh dưỡng A.
    61. 61. 11.2. Các công bố chức năng khác (Other functional claim):  Những công bố này liên quan tới lợi ích của việc tiêu thụ các thực phẩm hoặc các thành phần của chúng trong tổng thể chế độ ăn đối với các chức năng bình thường hoặc các tác dụng sinh học trong cơ thể. Những công bố này có liên quan tới tính tích cực, có tác dụng cải thiện sức khỏe và duy trì sức khỏe. Ví dụ: Chất A có tác dụng hỗ trợ chức năng sinh lý hoặc tác dụng sinh học với cơ thể. Thực phẩm Y chứa: X gram chất A.
    62. 62. 11.3 Công bố giảm nguy cơ bệnh tật (Reduction of disease risk claims): Những công bố liên quan tới sự tiêu thụ thực phẩm hoặc các thành phần của chúng trong tổng thể chế độ ăn có tác dụng làm giảm các nguy cơ gây bệnh tật hoặc các điều kiện ảnh hưởng tới sức khỏe. Giảm nguy cơ bệnh tật là có thể làm thay đổi các yếu tố chủ yếu gây nên bệnh tật hoặc các điều kiện ảnh hưởng tới sức khỏe. Bệnh tật có rất nhiều các yếu tố nguy cơ, có thể làm thay đổi một trong các yếu tố đó hoặc không có tác dụng. Sự công bố giảm nguy cơ gây bệnh phải chắc chắn, từ ngữ dùng phải dễ hiểu, thích hợp để người tiêu dùng có thể áp dụng để phòng tránh. Ví dụ: - Chế độ ăn nghèo trong dinh dưỡng hoặc chất A có thể làm giảm nguy cơ bệnh D. Thực phẩm chức năng X là TP nghèo trong dinh dưỡng và có chứa chất A. - Chế độ ăn giàu trong dinh dưỡng và chất A có thể làm nguy cơ bệnh D. TPCN X là TP giàu trong dinh dưỡng và có chứa chất A. Chú ý: Công bố sức khỏe (Health laim) phải phù hợp với chính sách chăm sóc và bảo vệ sức khỏe quốc gia và khuyến khích cho chính sách ấy. Công bố sức khỏe hỗ trợ cho 1 sức khỏe khỏe mạnh cần có chứng minh bằng bằng chứng khoa học, chính xác, giúp người tiêu dùng lựa chọn một chế độ ăn đúng đắn, tránh lừa dối khách hàng và phải được cơ quan có thẩm quyền giám sát.
    63. 63. 12. Tác dụng chăm sóc sức khỏe của TPCN: Một tác dụng đã được khoa học chứng minh có khả năng cải thiện sức khỏe và làm giảm thiểu nguy cơ và tác hại bệnh tật. Nó không phải là trị liệu y học nhằm mục đích điều trị hay cứu chữa bệnh tật của con người. Tác dụng chăm sóc sức khỏe của TPCN thể hiện: 1. Khẳng định tác dụng ngăn ngừa hoặc giảm các bệnh tật liên quan tới dinh dưỡng khi xảy ra sự thiếu hụt trong cơ thể con người nếu hấp thụ TPCN có thể cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng nói trên. 2. Khẳng định tác động vào cấu trúc sinh lý của con người và các chức năng bởi những chất dinh dưỡng đã được xác định hoặc các thành phần nhất định bao gồm trong một TPCN. 3. Cung cấp các bằng chứng khoa học để hỗ trợ những khẳng định rằng TPCN có thể duy trì hoặc tác dụng cấu trúc sinh lý và chức năng cơ thể. 4. Diễn tả các lợi ích chung của việc sử dụng TPCN.
    64. 64. PHẦN III: THỰC PHẨM CHỨC NĂNG với sức khỏe phụ nữ
    65. 65. 1. T¸c dông chèng l·o ho¸, kÐo dµi tuæi thä. 2. T¸c dông t¹o søc khoÎ sung m·n. 3. Hç trî ®iÒu trÞbÖnh tËt. 4. Hç trî lµm®Ñp. 5. T¨ng søc ®Òkh¸ng vµ gi¶mnguy c¬ bÖnh tËt. 6. Gãp phÇn ph¸t triÓn kinh tÕ- x· héi vµ xo¸ ®ãi - gi¶mnghÌo.
    66. 66. I. TÁC DỤNG CHỐNG LÃO HÓA – KÉO DÀI TUỔI THỌ
    67. 67. CHỐNG LÃO HÓA – KÉO DÀI TUỔI THỌ Ước muốn Mục tiêu Hoạt động (nghiên cứu và sản xuất sản phẩm) của loài người qua các giai đoạn. →Kết quả: Tuổi thọ con người ngày càng tăng.
    68. 68. Tần Thủy Hoàng (259 – 210 TCN): Khi lên ngôi Hoàng Đế: Cử Từ Phúc đem tiền và người ra biển tới 3 ngọn núi lửa: 1. Bồng Lai 2. Phương Trượng 3. Doanh Châu Để tìm thuốc BẤT TỬ.
    69. 69. Minh Thế Tông (1521) – Đời nhà Minh (1368-1644) 1. Xây điện Khâm An: Luyện đan làm thuốc “Trường sinh bất lão” 2. Tuyển chọn 300 thiếu nữ để lấy nước kinh trộn khoáng vật luyện đan.
    70. 70. 1. ĐỊNH NGHĨA Lão hóa (già) là tình trạng thoái hóa các cơ quan, tổ chức, dẫn tới suy giảm các chức năng của cơ thể và cuối cùng là tử vong.
    71. 71. ĐẶC ĐIỂM QUÁ TRÌNH LÃO HÓA Giảm sút chức năng mọi cơ quan, hệ thống. Tăng cảm nhiễm với bệnh tật: Tăng theo hàm số mũ khả năng mắc bệnh và tử vong • Suy giảm cấu trúc • Suy giảm khả năng bù trừ, khả năng dự trữ. • Suy giảm thích nghi • Suy giảm chức năng.
    72. 72. Quá trình phát triển cơ thể: 4 giai đoạnChứcnăng Thời gian I. Phôi thai II. Ấu thơ dậy thì III. Trưởng thành (sinh sản) IV. Già – chết
    73. 73. Phân loại lão hóa theo quy mô: 1. Lão hóa tế bào: Hạn chế, tiến tới mất khả năng phân chia tế bào. 2. Lão hóa cơ thể: Suy thoái cấu trúc, chức năng các cơ quan, tổ chức dẫn tới già và chết.
    74. 74. 2. BIỂU HIỆN CỦA LÃO HÓA:2. BIỂU HIỆN CỦA LÃO HÓA: 2.1. Biểu hiện bên ngoài: - Yếu đuối - Đi lại chậm chạp - Da dẻ nhăn nheo - Mờ mắt, đục nhân mắt (chân chậm, mắt mờ) - Trí nhớ giảm, hay quên. - Phản xạ chậm chạp.
    75. 75. + Khối lượng não giảm. + Các tuyến nội tiết nhỏ dần, giảm tiết hormone + Các chức năng sinh lý giảm: - Chức năng tiêu hóa. - Chức năng hô hấp. - Chức năng tuần hoàn. - Chức năng bài tiết. - Chức năng thần kinh - Chức năng sinh dục. + Khả năng nhiễm bệnh tăng: - Bệnh nhiễm trùng. - Bệnh không, nhiễm trùng: tim mạch, xương khớp, chuyển hóa, thần kinh… 2.2. Biểu hiện bên trong:
    76. 76. 2.3. Các mức độ thay đổi trong lão hóa: 2.3.1. Thay đổi ở mức toàn thân: - Ngoại hình: dáng dấp, cử chỉ. - Thể lực: giảm sút. - Tăng tỷ lệ mỡ (các thuốc tan trong mỡ sẽ tồn lưu lâu hơn và chậm hấp thu). - Giảm tỷ lệ nước (các thuốc tan trong nước nhanh bị đào thải).
    77. 77. 2.3.2. Thay đổi ở mức cơ quan hệ thống: Hệ thần kinh:  Giảm số lượng tế bào thần kinh  Trong thân tế bào TK tích tụ sắc tố: Lipofuchsin (chất đặc trưng quá trình lão hóa).  Giảm sản xuất chất dẫn truyền TK ở đầu mút TK. Do đó gây tăng ngưỡng và giảm tốc độ dẫn truyền.  Giảm sản xuất Cathecholamin do đó giảm hưng phấn. Nếu đến mức trầm cảm thì là bệnh.  Giảm sản xuất Dopamin khiến dáng đi cứng đờ. Nếu đến mức run rẩy (Parkinson) thì là bệnh.  Giảm trí nhớ.  Chức năng vùng dưới đồi giữ được ổn định nhưng dễ mất cân bằng.
    78. 78. Hệ nội tiết:  Giảm sản xuất Hormone.  Giảm mức nhạy cảm cơ quan đích các thay đổi rõ rệt là: - Suy giảm hoạt động tuyến sinh dục. - Suy giảm hoạt động tuyến yên. - Suy giảm hoạt động tuyến thượng thận. - Suy giảm hoạt động tuyến Giáp (ảnh hưởng thân nhiệt – khó duy trì khi nóng – lạnh). - Tuyến tụy: Thiểu năng tế bào Beeta (do già và sau thời gian dài tăng tiết), giảm cảm thụ với Insulin, dẫn tới RLCH glucid → nguy cơ đái đường. - Tuyến ức: Giảm kích thước và chức năng ngay khi cơ thể còn trẻ, đến trung niên thì thoái hóa hẳn, góp phần làm suy giảm miễn dịch ở người già.
    79. 79. Hệ miễn dịch trong lão hóa:  Giảm hiệu giá và đáp ứng tạo kháng thể.  Tăng sản xuất tự kháng thể (gặp 10 – 15% người già): KT chống hồng cầu bản thân, KT chống AND, KT chống Thyroglubin, KT chống tế bào viền dạ dày, yếu tố dạng thấp…  Giảm đáp ứng miễn dịch tế bào.  Giảm khả năng chống đỡ không đặc hiệu.
    80. 80. Mô liên kết trong lão hóa:  Phát triển quá mức về số lượng  Giảm chất lượng và chức năng hay thấy ở gan, tim, phổi, thận, da…  Xơ hóa (Sclerose) các cơ quan, tổ chức: vách mạch, gan, phổi, cơ quan vận động…  Hệ xương ở người già cũng bị xơ, giảm lắng đọng Ca, dễ thoái hóa khớp, loãng xương. Sự thay đổi về lượng và chất của tổ chức liên kết là đặc trưng của sự lão hóa!
    81. 81. Hệ tuần hoàn trong quá trình lão hóa  HA tăng theo tuổi.  Xơ hóa tim và mạch.  Cung lượng và lưu lượng tim giảm: mỗi năm tăng lên gây giảm 1% thể tích/phút và 1% lực bóp tim.  Giảm mật độ mao mạch trong mô liên kết, dẫn tới kém tưới máu cho tổ chức, đồng thời màng cơ bản mao mạch dày lên, dẫn tới kém trao đổi chất qua mao mạch.  Hệ tuần hoàn kém đáp ứng và nhạy cảm với điều hòa của nội tiết và thần kinh.
    82. 82. Hệ hô hấp: Phát triển mô xơ ở phổi, mô liên kết phát triển làm vách trao đổi dày hơn. Nhu mô phổi kém đàn hồi. Mật độ mao mạch quanh phế nang giảm. Dung tích sống giảm dần theo tuổi già.
    83. 83. Hệ tạo máu và cơ quan khác. Sự tạo máu của tủy xương giảm rõ rệt. Ống tiêu hóa kém tiết dịch Khối cơ và lực co cơ đều giảm.
    84. 84. 2.3.3. Thay đổi ở mức tế bào:  Giảm số lượng tế bào (Tế bào gốc).  Giảm khả năng phân chia  Kéo dài giai đoạn phân bào  Ở những tế bào phân chia không được thay thế (biệt hóa cao), tồn tại suốt cuộc đời cá thể (tế bào cơ tim, cơ vân, tế bào tháp thùy trán…): ở người già: các tế bào này đáp ứng kém với sự tăng tải chức năng, cấu trúc tế bào thay đổi, thu hẹp bộ máy sản xuất protein (Ribosom), tăng số lượng và kích thước thể tiêu (Lysosom), giảm chuyển hóa năng lượng, giảm dẫn truyền, giảm đáp ứng kích thích…
    85. 85. 2.3.4. Thay đổi ở mức phân tử trong lão hóa:  Tăng tích lũy các loại phân tử trong trạng thái bệnh lý: - Chất Lipofuscin trong nhiều loại thế bào. - Chất Hemosiderin trong đại thực bào hệ liên vòng. - Chất dạng tinh bột (Amyloid)  Các phân tử Collagen trở nên trơ, ỳ, kém hòa tan, dễ bị co do nhiệt.  Các Men (Enzyme): giảm dần hoạt động và mất dần chức năng đặc hiệu.  Các biến đổi ADN, ARN, sai lệch nhiễm sắc thể.
    86. 86. 2.4. Các yếu tố ảnh hưởng tới tốc độ lão hóa: (1) Tính cá thể. (2) Điều kiện ăn uống (3) Điều kiện ở, môi trường sống (4) ĐIều kiện làm việc. (5) Hai yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng tới tốc độ lão hóa: - Sự giảm thiểu Hormone. - Sự phá hủy của các gốc tự do. (6) Sử dụng TPCN bổ sung các chất dinh dưỡng và hoạt chất sinh học: - Bổ sung các Hormone - Bổ sung các chất AO - Bổ sung các Vitamin - Bổ sung các chất Adaptogen (chất thích nghi). - Bổ sung các chất vi lượng. - Bổ sung các hoạt chất sinh học, amino acid, hợp chất lipid…
    87. 87. 2.5. Lão hóa và bệnh tật: 2.5.1. Cơ chế: (1) Lão hóa làm giảm chức năng và thay đổi cấu trúc do đó: hạn chế khả năng thích ứng và phục hồi, đưa đến rối loạn cân bằng nội môi. Đó là tiền đề cho bệnh tật xuất hiện. (2) Lão hóa dẫn tới tình trạng kém bảo vệ: Thông qua biểu hiện “Ngũ giảm tam tăng”: + NGŨ GIẢM: - Giảm tái tạo, giảm phục hồi. - Giảm đáp ứng với Hormone, các kích thích… - Giảm sản xuất: kháng thể, Hormone, tế bào máu, các dịch, tổng hợp protein… - Giảm tỷ lệ nước trong tế bào, cơ quan, tổ chức. - Giảm chuyển hóa năng lượng. + TAM TĂNG: - Tăng sinh chất xơ, tổ chức liên kết dẫn tới tăng xơ hóa các cơ quan tổ chức. - Tăng tích lũy các chất trở ngại và độc hại, tăng số lượng và kích thích thể tiêu trong tế bào: - Tăng độ dày và độ xơ các màng mạch, màng tế bào.
    88. 88. 2.5.2. Bệnh đặc trưng cho tuổi già: Ung thư Bệnh tim mạch Bệnh tiểu đường Loãng xương Rối loạn chuyển hóa Bệnh thần kinh Bệnh hô hấp Bệnh nhiễm trùng Bệnh tiêu hóa… Qua thống kê cho thấy: Người già ≥ 65 tuổi có 1 – 3 bệnh mạn tính.
    89. 89. 3. CƠ CHẾ LÃO HÓA 3.1. Học thuyết chương trình hóa (Program Theory):  Lão hóa được lập trình về mặt di truyền bởi các gen lão hóa nhằm loại trừ tế bào, cơ thể hết khả năng sinh sản và thích nghi, thay thế bằng các thế hệ mới.  Cơ thể có các gen phát triển (giúp cơ thể phát triển, mau lớn) và các gen lão hóa (giúp cơ thể già đi và chết ) theo quy luật tiến hóa và chọn lọc (chọn lọc để tiến hóa). 3.2. Học thuyết Gốc tự do (Free Radical Theory)  Gốc tự do là các Gốc hóa học (nguyên tử, phân tử, ion) mang 1 điện tử tự do (chưa cặp đôi) ở vòng ngoài nên mang điện tích âm nên có khả năng oxy hóa các tế bào, nguyên tử, phân tử khác.  Tác động của FR: (1) Làm tổn thương hoặc chết tế bào. (2) Làm hư hại các AND (3) Gây sưng, viêm các tổ chức liên kết.
    90. 90. CÁC GỐC TỰ DO ĐƯỢC TẠO RA NHƯ THẾ NÀO? 1. Quá trình hô hấp bình thường và quá trình thoái hóa. 2. Các chất ô nhiễm trong không khí. 3. Ánh nắng mặt trời. 4. Bức xạ ion (ví dụ : tia X). 5. Thuốc. 6. Virus. 7. Vi khuẩn. 8. Ký sinh trùng. 9. Mỡ thực phẩm. 10. Stress. 11. Các tổn thương.
    91. 91. CÁC TẦNG KHÍ QUYỂN S •Chiếm ¾ khối lượng KK của KQ •KK luôn chuyển động cả ngang và dọc •Áp suất và nhiệt độ giảm theo độ cao. -↑ 100m→↓0,6o C -↑ 10,5m→↓1mmHg 5-6Km 11-18Km 7-8Km N 30-35Km35-80Km60-80Km80-600Km600-6.000Km6.000-60.000Km Vành đai phóng xạ Tầng điện ly Tầng bình lưu Tầng đối lưu Lớp đẳng nhiệt To C = -55o C Lớp nóng To C = 65-75o C Lớp lạnh •KK loãng •Có các ion do bức xạ UV, tia vũ trụ ion hóa các nguyên tử khí. Vành đai phóng xạ trong Vành đai phóng xạ ngoài
    92. 92. Ghi chú: 1Nm = 10-9 m CÁC YẾU TỐ VẬT LÝ CỦA KHÔNG KHÍ Nhiệt độ (lên cao 100m ↓ 0,6o C) Độ ẩm Các bức xạ Tốc độ chuyển động KK Áp suất khí quyển: - Ở 0o C, ngang mặt biển: 760mmHg. - ↑ 10,5m →↓ 1mm Hg Điện tích khí quyển -Ion nhẹ: 400-2000/ml -N/n > 10-20: Ô nhiễm Bức xạ vô tuyến (100.000km-0,1mm) Nhiệt Nhiệt Kích thích Kích thích Phóng xạ Bứcxạmặttrời Hồng ngoại (2.800-760 Nm) Nhìn thấy (760-400 Nm) Tử ngoại (400-1 Nm) Bxionhóa Tia Rơnghen (1-0,001 Nm) Tia Gamma (≤0,001 Nm)
    93. 93. Phân loại theo chiều dài bước sóng Chiều dài bước sóng Tần số Phân loại theo sóng vô tuyến Miciamet 10.000 - 10km 3 Hz - 3.104 Hz Sóng dài Kilomet 10km - 1km 3.104 - 3.105 Hz Sóng dài Hectomet 1.000m - 100 m 3.105 - 3.106 Hz Sóng dài Đecamet 100m - 10 m 3 - 30 MHz Sóng trung Met 10m - 1m 30 - 300 MHz Sóng ngắn Đecimet 100cm - 10 cm 300 - 3.000 MHz Sóng cực ngắn Centimet 10cm - 1 cm 3 - 30GHz Sóng SCT Milimet 10mm - 1 mm 30 - 300GHz Sóng SCT Phân loại bức xạ vô tuyến Ghi chú: Mega Hert (MHz) = 106 Hz Giga Hert (GHz) = 109 Hz = 103 MHz Sóng SCT
    94. 94. Tác hại của sóng điện từ với SK Hiệu ứng nhiệt (Nung nóng tổ chức) Hiệu ứng không sinh nhiệt 1.Làm dao động các vi thể: ty lạp thể, ADN 2.Kích thích các Receptor 3.Làm rối loạn trao đổi ion K+ và Na+ ở màng tế bào Sắp xếp lại các phân tử, ion Tăng dao động phân tử, ion Tổ chức dễ bị nung nóng Tổ chức cấp ít máu: Nhân mắt, g dẫn tinh, tổ chức ít mỡ. Tổ chức nước bão hòa: gan, tụy, lách, thận ội chứng SNTK: ra mồ hôi tay chân, mệt mỏi, chi, rụng tóc, mất ngủ, nhức đầu, chóng mặt, đau bụng, khó thở, nóng nảy ục nhân mắt ô sinh, teo tinh hoàn, giảm khả năng tình dục, RLKN ... ến đổi chuyển hóa: Giảm BC, HC, TC; Loét dạ dày, viêm TK, sốt; RLCN gan, lách, thận,tụy a tăng gốc tự do (FR) uy giảm sức đề kháng: giảm khả năng thực bào, giảm SX Interferon, giảm miễn dịch L tim mạch: Đau tim, mạch giảm hoặc tăng, HA giảm, giãn mạch
    95. 95. Sinh Tö Qu¸ tr×nh l·o ho¸ §Ksèng, m«i tr­êng TÝnh c¸ thÓ, di truyền §iÒu kiÖn ¨n uèng Giảm thiểu Hormone (Yên, Tùng, Sinh dục…) Điều kiện lao động GÔC TỰ DO Bổ sung các chất dinh dưỡng, TPCN •YÕu ®uèi •Mê m¾t, ®ôc nhân •§i l¹i, vận động chËm ch¹p •Gi¶m ph¶n x¹ •Gi¶m trÝ nhí •Da nh¨n nheo BiÓuhiÖnbªnngoµi •Khèi l­îng n·o gi¶m •Néi tiÕt gi¶m •Chøc n¨ng gi¶m •T¨ng chøng, bÖnh: -Tim m¹ch -H« hÊp -Tiªu ho¸ -X­¬ng khíp, tho¸i ho¸ -ChuyÓn ho¸…BiÓuhiÖnbªntrong CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỐC ĐỘ LÃO HÓA
    96. 96. SỰ CÂN BẰNG AO – FR, QUYẾT ĐỊNH TỐC ĐỘ LÃO HÓA: Gốc tự do (FR) được tạo ra trong cơ thể hàng ngày khoảng 10.000.000 FR Các FR bị phân hủy bởi các chất chống oxy hóa (Antioxydant – AO). Tốc độ lão hóa phụ thuộc vào sự chênh lệch giữa AO & FR. - Nếu AO chiếm ưu thế: trẻ lâu – thọ lâu. - Nếu FR chiếm ưu thế: già nhanh – chóng chết.
    97. 97. Các chất chống oxy hóa: chủ yếu do thực phẩm cung cấp hàng ngày: 1. Hệ thống men của cơ thể. 2. Các Vitamin: A, E, C, B… 3. Các chất khoáng: Zn, Mg, Cu, Fe… 4. Hoạt chất sinh học: Hoạt chất chè xanh, thông biển, đậu tương, rau - củ - quả, dầu gan cá… 5. Các chất màu trong thực vật: Flavonoid…
    98. 98. SƠ ĐỒ: THUYẾT GỐC TỰ DO (FREE RADICAL THEORY OF AGING) Hàng rào Bảo vệAO FR -Nguyên tử -Phân tử -Ion e lẻ đôi, vòng ngoài 1. Hệ thống men 2. Vitamin: A, E, C, B… 3. Chất khoáng 4. Hoạt chất sinh hóa: (chè, đậu tương, rau-củ-quả, dầu gan cá…) 5. Chất màu thực vật (Flavonoid) 1. Hô hấp 2. Ô nhiễm MT 3. Bức xạ mặt trời 4. Bức xạ ion 5. Thuốc 6. Chuyển hóa FR mới Phản ứng lão hóa dây chuyền Khả năng oxy hóa cao Phân tử acid béo Phân tử Protein Vitamin Gen TB não TB võng mạc VXĐM Biến đổi cấu trúc Ức chế HĐ men K Parkinson Mù 7. Vi khuẩn 8. Virus 9. KST 10. Mỡ thực phẩm 11. Các tổn thương 12. Stress.
    99. 99. 99 Gốc tự do Gốc tự do Quá trình oxi hóa tạo ra năng lượng và các gốc tự do Ty thể
    100. 100. 100 Các gốc tự do gây ra một mối đe dọa tới sức khỏe của chúng ta Gốc tự doNguy h iạ t i DNAớ Nguy h iạ t i môớ Nguy h i t iạ ớ tim m chạ Lão hóa Ung thư
    101. 101. 4. TPCN CHỐNG LÃO HÓA: THỰC PHẨM CHỨC NĂNG Làm cho AO vượt trội Chống lão hóa Tế bào Chống lão hóa Tổ chức Chống lão hóa cơ thể Cung cấp chất AO 1.Vitamin: A, E, C, B… 2.Các chất khoáng 3.Hoạt chất sinh học 4.Chất màu thực vật 5. Các Enzym Bổ sung Hormone 1. Hormone sinh dục 2. Hormone phát triển (tuyến yên) 3. Hormone tuyến tùng Ngăn ngừa nguy cơ bệnh tật 1. Tăng sức đề kháng 2. Giảm thiểu nguy cơ gây bệnh 3. Hỗ trợ điều trị bệnh tật Tăng sức khỏe sung mãn 1. Phục hồi, tăng cường, Duy trì chức năng tổ chức, cơ quan. 2. Tạo sự khỏe mạnh, không bệnh tật 1. Kt gen phát triển, ức chế gen lão hóa. 2. Kéo dài thời gian sinh sản. Giảm thiểu bệnh tật Tạo sự khỏe mạnh của TB + cơ thể
    102. 102. II. TÁC DỤNG TẠO SỨC KHỎE SUNG MÃN
    103. 103. TPCN t¹o søc kháe sung m·nTPCN t¹o søc kháe sung m·n Tác dụng của TPCN đối với quá trình sốngTác dụng của TPCN đối với quá trình sống Thùc phÈmchøc n¨ng Axit amin Kho¸ng chÊtVitamin 1. Thamgia cÊu t¹o c¬ quan, tæ chøc cña c¬ thÓ Ho¹t chÊt sinh häc 2. Thamgia qu¸ tr×nh chuyÓn ho¸ vËt chÊt Sù sèng
    104. 104. ChÕ ®é ¨n uèng vµ dinh d­ìng Søc kháe sung m·n Gi¶i táa c¨ng th¼ng VËn ®éng th©n thÓ * Bæ sung Vitamin * Bæ sung kho¸ng chÊt * Bæ sung axit amin * Ho¹t chÊt th¶o méc, th¶o d­ îc, ho¹t chÊt sinh häc. TPCN T×nh tr¹ng søc khoÎ cã chÊt l­îng cao T×nh tr¹ng kh«ng cã chøng, bÖnh (viªm khíp, huyÕt ¸p cao, ®¸i ®­êng, bÐo ph×, ®ét quþ, K, mÊt trÝ… Tamt©m 1. T©m b×nh th­êng -M·n nguyÖn c«ng viÖc -Kh«ng tham väng 2. T©m b×nh th¶n -Kh«ng ham lîi, ®Þa vÞ -Thµnh c«ng: b×nh tĩnh -ThÊt b¹i: b×nh thản 3. T©m b×nh hoµ -Quan hÖ trong c¬ quan -Quan hÖ ë gia ®×nh -Quan hÖ x· héi •Toµn diÖn •N©ng dÇn •Th­êng xuyªn •Thùc sù, thùc tÕ
    105. 105. Bằng cách nào để có sức khỏe tốt? Hãy giữ cho hệ đường ruột khỏe mạnh! Giảm stress Ăn uống cân bằng, hợp lý TPCN= Bổ sung khuẩn có lợi (Probiotics) Vận động thể lực
    106. 106. HỆ VI SINH VẬT ĐƯỜNG RUỘT . Tổng lượng vi khuẩn đường ruột khoảng: 100,000,000,000,000 (100 trillions) ( Tế bào cơ thể: 10,000,000,000,000) . Có hơn 400 loài, ước khoảng: 1.0 ~1.5 kg
    107. 107. Dạ dày 100 -103 CFU/ml Lactobacillus Streptococcus Staphylococcus Enterobactericeae Yeasts Ruột kết 1010 -1012 CFU/ml Bacteroides Eubacterium Clostridium Peptostreptococcus Streptococcus Bifidobacterium Fusobacterium Lactobaccillus Enterobacteriaceae Staphylococcus Yeasts Tá tràng & hỗng tràng 102 -105 CFU/ml Lactobacillus Streptococcus Enterobacteriaceae Staphylococcus Yeasts Ruột hồi & Ruột tịt 103 -109 CFU/ml Bifidobacterium Bacteroides Lactobacillus Enterobacteriaceae Staphylococcus Clostridium Yeasts
    108. 108.  Tổng hợp vitamins  Hỗ trợ tiêu hóa và hấp thu  Ngăn ngừa nhiễm  Tăng cường hệ miễn dịch * Lactobacillus * Bifidobacteria Vi khuẩn có lợi (Vi khuẩn tốt) Tăng cường sức khỏe : 85%
    109. 109.  Gây ra các chất hoại tử (NH3,H2S, Amines, Phenols, Indole etc)  Kích thích tạo các hợp chất gây ung thư.  Sản xuất độc tố. Suy giảm sức khỏe Vi khuẩn gây hại (Vi khuẩn xấu) :15% Echericia coli Staphylococcus Bacteroides Clostridium
    110. 110. Hiệu quả của Probiotic đối với sức khỏe con người. 1. Cải thiện hệ vi sinh vật đường ruột 2. Ức chế sự hình thành các chất gây hoại tử ruột, giảm sản xuất độc tố. 3. Điều hòa hệ miễn dịch. 4. Cải thiện tình trạng không dung nạp lactose. 5. Giảm hàm lượng cholesterol và nguy cơ gây các bệnh tim mạch. 6. Cải thiện những rối loạn và bệnh của ruột. 7. Giảm dị ứng. 8. Tổng hợp Vitamin. 9. Cải thiện sự hấp thu khoáng.
    111. 111. III. TPCN - HỖ TRỢ LÀM ĐẸP CHO CƠ THỂ
    112. 112. Sắc đẹp là gì? - Beautiful, Handsome - Có hình thức, phẩm chất - Có sự hài hoà, cân xứng - Làm cho người ta thích ngắm ưa nhìn
    113. 113. Đẹp hình thức Biểu hiệnBiểu hiện sắc đẹpsắc đẹp Đẹp nội dung Không có bệnh tật Có sức bền bỉ, dẻo dai Các chức năng bền vững Cân đối chiều cao, cân nặng - BMI = 18,5 – 24,9 kg/m2 - Ba chỉ số đo Biểu hiện Mắt, mũi, tai Ngực, mông Đầu, tóc Dáng: đi, đứng, nằm, ngồi Da Răng, miệng Lời nói
    114. 114. BẢY BIỆN PHÁP TĂNG CƯỜNG VÀ GIỮ VỮNG SẮC ĐẸP 1, Ăn đủ số lượng (ăn theo BMI) 2, Ăn đủ chất lượng 3, Tăng cường - Đạm thực vật - Rau quả - Axit béo không no
    115. 115. 4, Sử dụng thực phẩm chức năng + Bổ sung vitamin + Bổ sung khoáng chất + Bổ sung hoạt chất sinh học
    116. 116. 5, Vận động thể lực hợp lý 6, Thực hiện kế hoạch hoá gia đình 7, Giải toả căng thẳng
    117. 117. 1. Bảo vệ:1. Bảo vệ: - Lớp áo bảo vệ các cơ quanLớp áo bảo vệ các cơ quan - Chống tác nhân SH – HH – LHChống tác nhân SH – HH – LH - pH = 5,5 – 6,5pH = 5,5 – 6,5 2. Điều hòa thân nhiệt:2. Điều hòa thân nhiệt: - Co giãn mạch máu, da làm giảm, tăng thải nhiệtCo giãn mạch máu, da làm giảm, tăng thải nhiệt - Tiết mồ hôi: 1lit- Tiết mồ hôi: 1lit ≈≈ 500Kcal500Kcal 3. Điều hòa thân nhiệt:3. Điều hòa thân nhiệt: - 2,5 triệu tuyến mồ hôi. Mồ hôi có td điều nhiệt2,5 triệu tuyến mồ hôi. Mồ hôi có td điều nhiệt và thải cặn bã độc (ure).và thải cặn bã độc (ure). -Chất bã:2/3 là HChất bã:2/3 là H22O, 1/3 acid béo, squalen,O, 1/3 acid béo, squalen, cholesterol, có td làm da không ngấm Hcholesterol, có td làm da không ngấm H22O,O, mềm trơn, chống nấm, chống VKmềm trơn, chống nấm, chống VK 4. Dự trữ:4. Dự trữ: -9% H9% H22O trong cơ thểO trong cơ thể -Dự trữ thăng bằng NaClDự trữ thăng bằng NaCl -Các điện giải: Ca, K, mgCác điện giải: Ca, K, mg -Đường, đạm, mỡ (10-15Kg)Đường, đạm, mỡ (10-15Kg) -Các men (oxydase, HyaluronidaseCác men (oxydase, Hyaluronidase 5. Điều hòa HA:5. Điều hòa HA: - Lượng máu qua da: 500ml/1’Lượng máu qua da: 500ml/1’ -Khi xúc cảm, lạnhKhi xúc cảm, lạnh→→máu dồn vào trong gâymáu dồn vào trong gây tăng HAtăng HA 6. Tạo hình:6. Tạo hình: Tạo hình thái cho cơ thểTạo hình thái cho cơ thể 7. Cảm giác:7. Cảm giác: 8. SX Vitamin D:8. SX Vitamin D: từ cholesterol dưới td của tia UVtừ cholesterol dưới td của tia UV 9. Tạo Keratin và Melanin9. Tạo Keratin và Melanin 10. Miễn dịch:10. Miễn dịch: -TB Langerhans: bắt giữ KNTB Langerhans: bắt giữ KN - TB sừng: SX InterferonTB sừng: SX Interferon 11. Chức năng phản chiếu11. Chức năng phản chiếu (nhiệt kế SK):(nhiệt kế SK): - Bệnh tim mạch: da xanh xaoBệnh tim mạch: da xanh xao - Bệnh gan mật: Da xạm vàngBệnh gan mật: Da xạm vàng - Bệnh nội tiết: da xạmBệnh nội tiết: da xạm - Lão hóa: da nhăn nheoLão hóa: da nhăn nheo 12. Chức năng làm đẹp cho cơ thể12. Chức năng làm đẹp cho cơ thể - Mịn màng: (lớp phim mỡ)Mịn màng: (lớp phim mỡ) - Trắng mượtTrắng mượt - Đàn hồiĐàn hồi CHỨC NĂNGCHỨC NĂNG CỦA DACỦA DA
    118. 118. 1. Thùc phÈmchøc n¨ng bæ sung vitamin: - Vitamin A: Hç trî lµn da, niªm m¹c khoÎ m¹nh, chèng l·o ho¸ da vµ gióp tuyÕn néi tiÕt ho¹t ®éng tèt, h¹n chÕ môn trøng c¸ ë da. - C¸c vitamin B1, B2, B6, C, Niaxin... hç trî da vµ niªm m¹c khoÎ m¹nh, chèng nøt nÎ. - Vitamin E: gióp l«ng t¬ vµ da l¸ng m­ît, h¹n chÕ c¸c vÕt nh¨n, vÕt n¸m. Vai trß cña c¸c vitamin víi da rÊt quan träng, cho nªn ng­ êi ta cßn gäi c¸c vitamin lµ “Vitaminlµm®Ñp”. - Vitamin B5: ®­îc dïng ®Ó s¶n xuÊt c¸c s¶n phÈm b¶o vÖ, lµm ®Ñp da. TPCN HỖ TRỢ LÀM ĐẸP DATPCN HỖ TRỢ LÀM ĐẸP DA
    119. 119. 2. TPCN bæ sung c¸c kho¸ng chÊt cã t¸c dông víi c¸c chøc n¨ng cña da. - KÏm: tham gia lµm liÒn vÕt th­¬ng ë da. - Silic: cã t¸c dông lµm t¸i t¹o l¹i c¸c m« liªn kÕt d­íi da. - L­u huúnh: t¹o nªn sù thÝch nghi cña da. 3. TPCN bæ sung collagen gióp lµn da ®µn håi vµ ch¾c khoÎ, gi÷ ®é Èmcho da, lµm da s¸ng h¬n.
    120. 120. 4. HiÖn nay ®· cã nhiÒu TPCN hç trî t¨ng c­êng c¸c chøc n¨ng cña da, lµm ®Ñp da vµ phßng chèng ®­îc nhiÒu bÖnh vÒ da: - C¸c s¶n phÈm cña L« héi cã t¸c ®éng b¶o vÖ da, lµm ®Ñp vµ mÞn da. - C¸c chÊt Carotenoid: β - caroten, lycopen, Lutein cã t¸c dông lµm mÞn vµ ®Ñp da. - C¸c Isoflavon cña §Ëu t­¬ng, S¾n d©y lµm mÞn da, ®Æc biÖt lµ da mÆt, ngùc, vó, cßn lµm ch¾c vµ s¨n vó. - ChÊt tiÒn Hormone sinh dôc n÷ (Pregnenolon) cã t¸c dông lµm mÊt c¸c vÕt nh¨n ë da, nhÊt lµ ë khoÐ m¾t.
    121. 121. IV. TPCN - TĂNG SỨC ĐỀ KHÁNG, GIẢM NGUY CƠ BỆNH TẬT
    122. 122. Miễn dịch = khả năng đề kháng của cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh Đề kháng đặc hiệuĐề kháng không đặc hiệu Hàng rào bảo vệ cơ thể Da Niêm mạc Mồ hôi Dịch nhày Thực bào KT không đặc hiệu: -Lysin -Leukin… KT dịch thể KT cố định (KT trung gan TB) Globulin miễn dịch IgG IgA IgM IgD IgE •Liên kết chặt chẽ trên mặt tế bào sx ra KT (TBT) •Cùng với TB tới kết hợp với KN KN
    123. 123. TPCN TĂNG CƯỜNG HỆ THỐNG MIỄN DỊCH TPCN tăng cường hệ thống miễn dịch (sức đề kháng) không đặc hiệu: TPCN Bổ sung các chất dinh dưỡng Tuyến ngoại tiết Cơ quan tạo máu Tăng sx: •Dịch nhày •Các men •Mồ hôi •Trung gian hóa học… Tuyến nội tiết Tăng tổng hợp Protein Tăng sức đề kháng Tăng sx và tái tạo máu Tăng sx Hormone
    124. 124. TPCN Hỗ trợ các chức năng cơ thể Tăng sức đề kháng Giảm nguy cơ mắc bệnh Rối loạn chuyển hóa Suy dinh dưỡng Lão hóa Bệnh mạn tính
    125. 125. TPCN Cung cấp các chất chống oxy hóa Giảm tác hại gốc tự do Bảo vệ ADN Bảo vệ tế bào Tăng sức đề kháng
    126. 126. TPCN Tăng cường các chức năng của da Bảo vệ cơ thể
    127. 127. TPCN Cung cấp hoạt chất Ức chế Cytokin gây viêm Chống viêm Ức chế men C0X - 2 Tăng sức đề kháng Các sp TPCN: - Tỏi - Cà – rốt, Sp thực vật. - Probiotics - Bổ sung Zn, vi khoáng. - Bổ sung Vitamin - Bổ sung Acid amin. - Bổ sung hoạt chất sinh học
    128. 128. TPCN HỖ TRỢ TĂNG CƯỜNG HỆ THỐNG MIỄN DỊCH ĐẶC HIỆU Kháng nguyên Cơ thể Kháng thể TPCN •Nấm linh chi •Nấm hương •Tảo •Vitamin A, D, E, C •Chất khoáng: Zn, Ca ++ … •Sâm •Hoàng kỳ •Đông trùng hạ thảo •Noni •Sữa ong chúa •Acid amin …
    129. 129. TÓM TẮTTÓM TẮT Hệ thống bảo vệ Quân chính quy Quân địa phương Dân quân – Tự vệ •Miễn dịch dịch thể •KN - KT Miễn dịch TB Hàng rào bảo vệ: -Da -Niêm mạc -Chất nhày. Tác nhân tấn công, xâm lược TPCN 1. Chống oxy hóa 2. Tạo sức khỏe sung mãn 3. Tăng sức đề kháng, giảm nguy cơ bệnh tật 4. Hỗ trợ điều trị bệnh tật 5. Hỗ trợ làm đẹp cơ thể
    130. 130. V. TPCN - HỖ TRỢ PHÒNG VÀ ĐIỀU TRỊ BỆNH TẬT
    131. 131. Cơ chế TPCN hỗ trợ điều trị bệnh tật •Tăng cường các chức năng các bộ phận •Cấu trúc sinh lý •Tăng sức đề kháng •Tăng khả năng miễn dịch Bản thân TPCN tác động trực tiếp tác nhân gây bệnh: •Kháng sinh •Chống FR •Ức chế hoặc kích thích quá trình chuyển hóa •Tăng hiệu quả liệu pháp tân dược •Giảm tác dụng phụ, tai biến liệu pháp tân dược Khỏi bệnh
    132. 132. TPCN hỗ trợ phòng và điều trị bệnhTPCN hỗ trợ phòng và điều trị bệnh Thùc phÈmchøc n¨ngThùc phÈmchøc n¨ng Vitamin Axit aminKho¸ng chÊt CÊu t¹o c¬ quan, tæ chøc Ho¹t chÊt sinh häc Qu¸ tr×nh chuyÓn ho¸ vËt chÊt ( ®ång ho¸ - dÞho¸) Phßng vµ hç trî ®iÒu trÞbÖnh Phôc håi chøc n¨ng Phôc håi cÊu t¹o vµ chuyÓn ho¸
    133. 133. TPCN VÀ BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG
    134. 134. TÌNH HÌNH VÀ NGUY CƠ Hiện tại: thế giới có 180.000.000 người mắc bệnh. Số liệu tăng gấp đôi: 360.000.000 người vào năm 2030. Mỗi năm có 3.200.000 người chết vì ĐTĐ (tương đương chết vì HIV/AIDS). Mỗi ngày: 8.700 người chết vì ĐTĐ. Mỗi phút: 06 người chết vì ĐTĐ. Mỗi 10 giây: 01 người chết vì ĐTĐ.
    135. 135. Chi phí: Chi phí về Y tế cho người ĐTĐ gấp 2-3 lần người không có bệnh. Ngân sách dành cho chăm sóc người ĐTĐ ở độ tuổi 20-79 từ 153-286 tỷ USD (2003). Năm 2007: 232 tỷ USD chi cho điều trị và phòng chống ĐTĐ. Năm 2007: Nước Mỹ chi 174 tỷ cho ĐTĐ.
    136. 136. VIỆT NAM * Tỷ lệ gia tăng ĐTĐ: 8-20%/năm (nhất thế giới). * Theo Viện Nội tiết: + Năm 2007: 2.100.000 ca ĐTĐ. + Ước tính 2005: 4.200.000 ca ĐTĐ. * 65% trong số bị ĐTĐ: không biết mình bị mắc bệnh. * Tỷ lệ mắc bệnh ở thành thị: 4%. * Tỷ lệ mắc bệnh ở nông thôn: 2 - 2,5%.
    137. 137. 1. ĐỊNH NGHĨA:1. ĐỊNH NGHĨA: Héi chøng cã ®Æc tr­ng lµ t¨ngHéi chøng cã ®Æc tr­ng lµ t¨ng Glucose huyÕt vµ xuÊt hiÖn GlucozaGlucose huyÕt vµ xuÊt hiÖn Glucoza trong n­íc tiÓu do thiÕu Insulin hoÆctrong n­íc tiÓu do thiÕu Insulin hoÆc sù kh¸ng l¹i kh«ng b×nh th­êng cña c¸csù kh¸ng l¹i kh«ng b×nh th­êng cña c¸c m« ®èi víi t¸c dông cña Insulin.m« ®èi víi t¸c dông cña Insulin.
    138. 138. 2. PHÂN LOẠI:2. PHÂN LOẠI: 1. §¸ith¸o®­êngTypI: §¸i th¸o ®­êng phô thuéc Insulin (Insulin – Dependent Diabetes – IDD)  T¨ng ®­êng huyÕt do thiÕu Insulin.  Do c¸c tÕ bµo β cña tiÓu ®¶o Langerhans tuyÕn tuþ bÞ tæn th­¬ng (tù miÔn). 2. §¸ith¸o®­êngTypII: §¸i th¸o ®­êng kh«ng phô thuéc vµo Insulin (Non – Insulin – Dependent Diabetes Mellitus – NIDD).  T¨ng ®­êng huyÕt do Insulin vÉn ®­îc SX ra b×nh th­êng nh­ng kh«ng cã hiÖu qu¶ trong viÖc chuyÓn Glucose vµo tÕ bµo.  Do c¸c tÕ bµo kh¸ng l¹i ho¹t ®éng cña Insulin, Insulin kh«ng cã hiÖu qu¶ trong viÖc chuyÓn Glucose vµo tÕ bµo.
    139. 139. TT Tiªu chÝ ph©n lo¹i IDD NIDD 1 Tû lÖ toµn bé 0,5 – 1,0% 2,0 – 4,0% 2 Tuæi b¾t ®Çu D­íi 30 tuæi Trªn 30 tuæi 3 Träng l­îng ban ®Çu BÖnh nh©n kh«ng bÐo ph× BÖnh nh©n bÐo ph× 4 C¸ch b¾t ®Çu Th­êng hung tîn ¢m Ø 5 §¸i nhiÒu uèng nhiÒu Râ rÖt Ýt râ rÖt 6 ¡n nhiÒu GÇy Cã Kh«ng cã (Tiếp) B¶ng: ph©n biÖt ®¸i th¸o ®­êng týp 1 vµ týp 2
    140. 140. (Tiếp) TT Tiªu chÝ ph©n lo¹i IDD NIDD 7 • TÝch ceton • BiÕn chøng m¹ch Th­êng cã NhÊt lµ bÖnh mao m¹ch HiÕm cã NhÊt lµ v÷a x¬ ®éng m¹ch 8 Sù tiÕt Insulin RÊt gi¶m B×nh th­êng hoÆc h¬i gi¶m 9 Phô thuéc Insulin Cã Kh«ng 10 Hµm l­îng Insulin huyÕt t­ ¬ng RÊt thÊp hoÆc kh«ng cã Th­êng b×nh th­ êng
    141. 141. (Tiếp) TT Tiªu chÝ ph©n lo¹i IDD NIDD 11 C¬ quan nhËn Insulin HiÕm khi bÞ bÖnh Hay bÞ bÖnh 12 Hµm l­îng Glucagon huyÕt t­¬ng T¨ng B×nh th­êng 13 Kh¸ng thÓ chèng ®­îc Langerhans Hay gÆp Kh«ng cã 14 Mèi liªn hÖ víi kh¸ng nguyªn HLA Hay gÆp Kh«ng cã 15 YÕu tè bªn ngoµi (nhiÔm VR, nhiÔm ®éc) Cã thÓ cã Kh«ng cã
    142. 142. 3. ĐIỀU KIỆN THUẬN LỢI GÂY ĐTĐ TÝP 23. ĐIỀU KIỆN THUẬN LỢI GÂY ĐTĐ TÝP 2 Cơn thủy triều dịch bệnh toàn cầu ĐTĐ! Xã hội đang CNH, đô thị hóa dẫn tới: 3.1Thay đổi phương thức làm việc: - Làm việc trong phòng kín. - Công cụ: máy tính. 3.2. Thay đổi lối sống, sinh hoạt: - Lối sống tĩnh tại, ít vận động. - Rạp hát tại gia: TV, VTC, VTC-HD…
    143. 143. 3.3. Thay đổi tiêu dùng TP: - Tính toàn cầu. - Ăn ngoài gia đình tăng. - Sử dụng TP chế biến sẵn ăn ngay tăng. - Phương thức trồng trọt, chăn nuôi, chế biến thay đổi. - Khẩu phần: + Gia tăng TP động vật, thịt, trứng, bơ, sữa…ít cá, thủy sản. + Gia tăng acid béo no. + Giảm chất xơ, TP thực vật. + Thiếu hụt Vitamin, vi khoáng, hoạt chất sinh học. 3.4. Thay đổi môi trường: gia tăng ô nhiễm các tác nhân sinh học, hóa học, lý học.
    144. 144. HẬU QUẢ: 1. Tăng cân quá mức và béo phì: - Tăng mỡ: gây kt thái quá làm mất tính cảm thụ của các cơ quan nhận Insulin. - Tăng mỡ: làm căng TB mỡ, làm giảm mật độ thụ cảm thể với Insulin. 2. Ít vận động thể lực: làm giảm nhạy cảm của Insulin. 3. Chế độ ăn: tăng mỡ động vật, ít xơ, thiếu vi khoáng (Crom), Vitamin, hoạt chất sinh học: làm tăng kháng Insulin. 4. Stress thần kinh: Làm tăng kháng Insulin.
    145. 145. 5. Di truyền: - Mẹ bị ĐTĐ: con bị ĐTĐ cao gấp 3 lần trẻ khác. - Lý thuyết: Gen tiết kiệm của James Neel: Ở điều kiện TP chỉ đủ để duy trì Insulin tiết nhanh để đáp ứng nhu cầu tích lũy năng lượng khi cơ hội ăn vào nhiều chỉ thỉnh thoảng xảy ra (30 đơn vị). Sự đáp ứng nhanh như thế trong đk dồi dào TP sẽ dẫn đến tăng Insulin (100 đơn vị), gây béo phì, kháng Insulin và kiệt quệ TB β, gây ĐTĐ. 6. Cường tiết các tuyến đối kháng Insulin: - Tuyến yên : GH, ACTH, TSH - Tuyến giáp : T3, T4. - Tuyến vỏ thượng thận : Corticoid - Tuyến lõi thượng thận : Adrenalin - Tuyến tụy : Glucagon.
    146. 146. SƠ ĐỒ CHUYỂN HÓA GLUCID VÀ NỒNG ĐỘ GLUCOSE MÁU Mô Mỡ RU TỘ Glucid Glucose MÁU Glucose GAN Glycogen Nước tiểu 0,8 1,0 1,2 1,4 1,6 1,7 Acid Lactic TẾ BÀO CƠ
    147. 147. CƠ CHẾ BỆNH SINH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG. Glucid Glucose huyết Glucose Tế bào (thiếu) -TB thiếu năng lượng - TB suy kiệt Đói Ăn nhiều 1. Thiếu Insulin 2. Kháng Insulin GAN Tăng Glucose huyết Đường niệu Tăng áp lực thẩm thấu Mô mỡ 1.Tăng Lipid máu 2.Tăng Cholesterol Tăng Acetyl - CoA Toan máu VXĐM Tăng phân giải Protein Cân bằng N âm Tăng thể Cetonic Tăng tổng hợp Cholesterol Gầy Nhiễm trùng Đái nhiều Khát Uống nhiều Hexokinase Huy động Giảm tổng hợp Tăng thoái hóa
    148. 148. 4. CÁC BIẾN CHỨNG CỦA ĐTĐ:4. CÁC BIẾN CHỨNG CỦA ĐTĐ: 4.1. BiÕnchøngcÊptÝnh: NhiÔm axit vµ chÊt Cetonic (ë týp 1). NhiÔm axit Lactic (ë týp 2). H«n mª t¨ng ¸p lùc thÈm thÊu (týp 2). H¹ ®­êng huyÕt: do dïng thuèc h¹ ®­êng huyÕt hoÆc nhÞn ¨n th¸i qu¸. H«n mª h¹ ®­êng huyÕt.
    149. 149. 4.2. BiÕnchøngm¹ntÝnh: +ëm¹chm¸u:  Viªm ®éng m¹ch c¸c chi d­íi.  V÷a x¬ ®éng m¹ch.  T¨ng huyÕt ¸p. +BiÕnchøngëtim:  Nhåi m¸u c¬ tim.  Tæn th­¬ng ®éng m¹ch vµnh.  Suy tim, ®au th¾t ngùc.
    150. 150. +BiÕnchøngëm¾t:  Viªm vâng m¹c.  §ôc thuû tinh thÓ.  Rèi lo¹n khóc x¹, xuÊt huyÕt thÓ kÝnh, Lipid huyÕt vâng m¹c... +BiÕnchøngëhÖthÇnkinh:  Viªm nhiÔm d©y thÇn kinh.  Tæn th­¬ng TK TV, rèi lo¹n c¶m gi¸c, gi¶m HA khi ®øng, tim ®Ëp nhanh, rèi lo¹n tiÓu tiÖn, liÖt d­¬ng...  HuyÕt khèi vµ xuÊt huyÕt n·o.
    151. 151. +BiÕnchøngëthËn:  Suy thËn m·n tÝnh.  X¬ cøng tiÓu cÇu thËn.  NhiÔm khuÈn ®­êng tiÕt niÖu. +BiÕnchøngëda:  Ngøa: ë ©m hé, quy ®Çu, cã xu h­íng Lichen ho¸.  Môn nhät, nÊm.  NhiÔm s¾c vµng da gan tay – ch©n.  U vµng ë mi m¾t, phèi hîp t¨ng cholesterol huyÕt.  Ho¹i tö mì: hay ë ♀, khu tró ë c¼ng ch©n (c¸c nèt vµng h¬i xanh l¬ lan ra ngo¹i vi, trong khi trung t©m trë nªn teo ®i).
    152. 152. 5. TPCN PHÒNG NGỪA ĐTĐ:5. TPCN PHÒNG NGỪA ĐTĐ: 5.1. C¸c TPCN bæ sung c¸c axit bÐo kh«ng no (n- 3): c¸c axit bÐo ch­a no cã t¸c dông c¶i thiÖn sù dung n¹p Glucose vµ t¨ng tÝnh nh¹y c¶m Insulin. 5.2. C¸c TPCN bæ sung chÊt x¬ (NSP) cã t¸c dông gi¶m møc Glucose vµ Insulin trong m¸u, dÉn tíi gi¶m nguy c¬ §T§ týp 2. 5.3. TPCN bổ sung Crom, Magie, Vitamin E: - Làm các mô sử dụng Glucose dễ dàng. - Tăng các sự dung nạp Glucose.
    153. 153. 5.4. TPCN cung cấp các hoạt chất ức chế men α- Glucosidase, nên có tác dụng giảm đường huyết. Tinh bột TPCN Saccaroza (G + F) Maltoza (G + G) Hoạt chất (Có trong đậu tương lên men, lá dâu…) α-Glucosidase Glucose huyết + + -
    154. 154. 5.5. TPCN cung cấp các chất chống oxy hóa (sản phẩm của đậu tương, nghệ, gấc, chè xanh, Noni…). Có TD:  Bảo vệ và hỗ trợ các tế bào β tiểu đảo Langerhan Tuyến Tụy.  Bảo vệ và KT các thụ cảm thể của các TB, các mô nhạy cảm với Insulin.  Kích thích cơ thể sản xuất Nitric Oxyd (NO) làm tăng tuần hoàn mô, hồi phục tổ chức, tăng nhạy cảm với Insulin. 5.6. TPCN hỗ trợ giảm cân, giảm béo phì, giảm cholesterol và lipid máu, do đó làm giảm kháng Insulin.
    155. 155. 5.7. TPCN hỗ trợ tái tạo tế bào, tổ chức và chống viêm - Nhiều sản phẩm TPCN có tác dụng tái tạo tế bào và tổ chức (sản phẩm của Noni, Nghệ …). - Nhiều sản phẩm TPCN tác dụng ức chế các yếu tố gây viêm: Ức chế các Cytokin gây viêm (bắt giữ và làm bất hoạt các Cytokin gây viêm, làm tăng nhạy cảm của các tế bào đối với Insulin). Do đó sẽ làm giảm kháng với Insulin của các mô, nhất là mô cơ, mô mỡ.
    156. 156. 5.8. C¸c khuyÕn c¸o dù phßng §T§: (1) Dù phßng vµ ®iÒu trÞ thõa c©n – bÐo ph×, ®Æc biÖt ë c¸c nhãm cã nguy c¬ cao. (2) Duy tr× BMI tèt nhÊt (trong kho¶ng 21 – 23 kg/m2 ). (3) Thùc hµnh ho¹t ®éng thÓ lùc: trung b×nh 20 – 30 phót mçi ngµy, duy tr× Ýt nhÊt 5 ngµy trong tuÇn. (T¨ng tiªu hao n¨ng l­îng, t¨ng tÝnh nh¹y c¶m cña Insulin vµ c¶i thiÖn t×nh tr¹ng sö dông Glucose ë c¸c c¬).
    157. 157. (4) Duy tr× chÕ ®é ¨n vµ bæ sung TPCN: ¨n ®ñ rau qu¶, ®Ëu, ngò cèc toµn phÇn hµng ngµy, ¨n Ýt ®­êng ngät vµ Ýt chÊt bÐo b·o hoµ (kh«ng qu¸ 10% tæng n¨ng l­îng víi nhãm cã nguy c¬ cao, nªn ë møc < 7% tæng n¨ng l­îng), ®¹t ®ñ khÈu phÇn NSP 20g/ngµy. + Nên sử dụng các TP có hàm lượng chất xơ cao và chỉ số đường huyết thấp. + Chế độ ăn phải cung cấp được 40-50% lượng Calo dưới dạng Hydrat cacbon; 15-25% dưới dạng Protein và 25-35% dưới dạng Lipid. Với phụ nữ và trẻ em cần tăng Protein. + Sử dụng thường xuyên các TPCN phòng ngừa ĐTĐ, tim mạch, huyết áp.
    158. 158. (5) - Kh«ng hót thuèc l¸: ng­êi §T§ cã nguy c¬ bÖnh m¹ch vµnh vµ ®ét quþ. Hót thuèc l¸ lµmt¨ng nguy c¬ ®ã. - Không uống rượu và đồ uống có cồn. (6) Phòng ngừa các bệnh kèm thèo: ví dụ VXĐM, tăng HA… (7) Định kỳ xét nghiệm, kiểm tra đường máu
    159. 159. Thùc phÈm, lèi sèng vµ nguy c¬Thùc phÈm, lèi sèng vµ nguy c¬ bÖnh ®¸i ®­êng type 2bÖnh ®¸i ®­êng type 2 NIDDMNIDDM •Xu thÕ gia t¨ng theo sù ph¸t triÓn x· héi - kinh tÕ. •T¨ng gÊp ®«i vµo n¨m 2025 •T¨ng lªn c¶ ë tÇng líp trÎ NIDDMNIDDM •Xu thÕ gia t¨ng theo sù ph¸t triÓn x· héi - kinh tÕ. •T¨ng gÊp ®«i vµo n¨m 2025 •T¨ng lªn c¶ ë tÇng líp trÎ 1. Thõa c©n, bÐo ph× 2. BÐo bông 3. Kh«ng ho¹t ®éng thÓ lùc 4. §¸i th¸o ®­êng bµ mÑ 5. KhÈu phÇn nhiÒu chÊt bÐo no 6. Qu¸ nhiÒu r­îu 7. Tæng chÊt bÐo khÈu phÇn 8. ChËm ph¸t triÓn trong tö cung 1. Thõa c©n, bÐo ph× 2. BÐo bông 3. Kh«ng ho¹t ®éng thÓ lùc 4. §¸i th¸o ®­êng bµ mÑ 5. KhÈu phÇn nhiÒu chÊt bÐo no 6. Qu¸ nhiÒu r­îu 7. Tæng chÊt bÐo khÈu phÇn 8. ChËm ph¸t triÓn trong tö cung T¨ngT¨ng 1. Gi¶m c©n tù nguyÖn ë ng­êi thõa c©n vµ bÐo ph× (duy tr× BMI ë møc tèt nhÊt) 2. Ho¹t ®éng thÓ lùc 3. Thùc phÈm giÇu NSP 4. Thùc phÈm giÇu acid bÐo n - 3 5. Thùc phÈm cã chØ sè ®­êng huyÕt thÊp (h¹t ®Ëu…) 6. §¶m b¶o khÈu phÇn chÊt bÐo no <7% tæng n¨ng l­îng 7. Ngò cèc toµn phÇn, ®Ëu, tr¸i c©y, rau. 1. Gi¶m c©n tù nguyÖn ë ng­êi thõa c©n vµ bÐo ph× (duy tr× BMI ë møc tèt nhÊt) 2. Ho¹t ®éng thÓ lùc 3. Thùc phÈm giÇu NSP 4. Thùc phÈm giÇu acid bÐo n - 3 5. Thùc phÈm cã chØ sè ®­êng huyÕt thÊp (h¹t ®Ëu…) 6. §¶m b¶o khÈu phÇn chÊt bÐo no <7% tæng n¨ng l­îng 7. Ngò cèc toµn phÇn, ®Ëu, tr¸i c©y, rau. Gi¶mGi¶m Ghi chó: NIDDM (Non - insulin - dependent diabetes mellitus): ®¸i th¸o ®­êng type 2 - ®¸i th¸o ®­êng kh«ng phô thuéc
    160. 160. Chỉ số no SI (Satiety Index) Chỉ số no là tỷ số diện tích tăng lên dưới đường cong trong vòng 120 phút của thực phẩm khảo sát so với bánh mỳ. SI = IAUC (KS) IAUC (BM) x 100 Trong đó: • SI: (Satiety Index): chỉ số no • IAUC: Incremental Area Under Curve – Diện tích tăng lên dưới đường cong • IAUC (KS): Độ tăng của AUC của TP khảo sát • IAUC (BM): Độ tăng của AUC của bánh mỳ
    161. 161. Ý nghĩa của SI: 1. Chỉ số no càng cáo thì càng lâu đói 2. Chỉ số no tỷ lệ nghịch với năng lượng ăn vào. SI càng cao thì năng lượng càng thấp. 3. SI giúp lựa chọn thực phẩm có khả năng làm no lâu trong thực đơn hàng ngày để giúp giảm năng lượng ăn vào cho các đối tượng: - Kiểm soát cân nặng. - Thừa cân, béo phì. - Đái tháo đường ... 4. Chỉ số no là công cụ đánh giá khả năng làm no của thực phẩm.
    162. 162. Các thực phẩm có SI cao: TP có nhiều nước. TP có nhiều chất xơ. TP giàu đạm hoặc Carbonhydrate.
    163. 163. CHỈ SỐ ĐƯỜNG HUYẾT Chỉ số đường huyết GI (Glycemic Index) là tỷ số diện tích tăng lên dưới đường cong (IAUC) của Gluco máu sau khi tiêu thụ một lượng thực phẩm tham khảo. GI = IAUC (KS) IAUC (TK) x 100 Trong đó: • GI: (Glycemic Index): chỉ số no • IAUC: Incremental Area Under Curve – Diện tích tăng lên dưới đường cong • IAUC (KS): Độ tăng của AUC của TP khảo sát • IAUC (TK): Độ tăng của AUC của TP tham khảo (Ví dụ bánh mý trắng)
    164. 164. Ý nghĩa của GI: 1. Chỉ số GI càng cao thì càng tăng cường cảm giác đói. 2. Chỉ số GI càng cao, năng lượng ăn vào càng lớn dễ gây tăng cân, béo phì. Ngược lại GI càng thấp, năng lượng ăn vào thấp, gây giảm cân, giảm béo. 3. GI là một công cụ để lựa chọn thực phẩm trong thực đơn hàng ngày cho các đối tượng cần giảm năng lượng ăn vào, giảm đường máu 4. GI là công cụ đánh giá thực phẩm gây tăng đường huyết.
    165. 165. G I Thấp < 50 Trung bình 50 - 74 Cao > 75 • Fructose • Lactose • Sữa chua, SF sữa • Mì • Đậu phộng • Chocolate • Đậu, đậu nành • Táo, lê, đào, sung, mận, anh đào, cam, nho • Saccharose • Kem • Bánh mì • Cơm • Khoai tây • Bắp cải • Chuối, kiwi, dứa, soài • Bột hấp thịt và rau (couscous) •Glucose • Suchrose • Cơm ăn liền • Mía • Xiro bắp • Mật ong • Cà rốt • Gatorade • Ngô
    166. 166. TPCN VÀ BỆNH TIM MẠCH
    167. 167. I- Hệ tuần hoàn Hệ tuần hoàn: gồm: 1. Tim : - Bơm hút máu từ TM về. - Bơm đẩy máu vào ĐM đến các mô. 2. Mạch máu: 2.1. Vòng đại tuần hoàn: Mang máu giàu 02 và chất dinh dưỡng từ tim trái theo động mạch chủ đến các động mạch, mao mạch, cung cấp 02 và chất dinh dưỡng cho tế bào ở các mô. Máu từ các mao mạch ở mô tập trung thành máu tim rồi theo các tĩnh mạch lớn về tim phải. 2.2. Vòng tiểu tuần hoàn: mang máu tĩnh mạch từ tim phải theo động mạch phổi lên phổi nhận 02 và thải C02, thành máu động mạch, theo 4 tĩnh mạch phổi về tim trái.
    168. 168. Máu lưu thông Khi chúng ta trải các mạch máu trên một đường thẳng thì đường thẳng đó có thể dài tới 100.000 dặm, hoặc gấp khoảng 2,5 vòng trái đất. Phổi Tim Gan Đường tiêu hóa Thận Tĩnh mạch Động mạch Mao mạch
    169. 169. Chức năng tuần hoàn: 1. Chức năng vận tải (quan trọng nhất). - Đưa máu động mạch với các các chất dinh dưỡng, 02, hormone…tới tác mô. - Đem máu tĩnh mạch cùng với các chất thải của tế bào, C02…từ mô về tim để thải C02 qua phổi và các chất thải qua thận. 2. Điều hòa lưu lượng máu cho những mục đích nhất định như tuần hoàn dưới da để điều hòa nhiệt. 3. Phân bố lại máu trong những trường hợp bất thường để duy trì sự sống của cơ quan quan trọng: tim, não (sốc chấn thương, sốc chảy máu).
    170. 170. 1. Tổn thương tim 1.1. Không do mạch vành: + Ngộ độc K+ , Ca++ , Na+ . + Suy tim do thiếu Vitamin B1 Vitamin B1 giúp TB đưa Acetyl CoA vào vòng Krebs, khai thác năng lượng từ Glucid, Lipid, axit amin. Thiếu Vitamin B1 biểu hiện rối loạn sớm ở cơ tim: suy tim. + Do cơ chế miễn dịch: bệnh sinh của thấp tim. + Do nhiễm độc, nhiễm khuẩn: độc tố, thuốc, hóa chất, cúm, thương hàn… 1.2. Tổn thương tim do mạch vành: + Động mạch vành (F&T) tạo vòng cung ôm lấy trái tim, có nhiệm vụ nuôi dưỡng tim. + Khi nghỉ ngơi: động mạch vành cung cấp cho tim: 225ml máu/phút. + Khi gắng sức: công suất tim tăng 6-8lần bình thường nhưng động mạch vành chỉ tăng được 3-4 lần, dẫn tới cơ tim thiếu 02, dinh dưỡng → kéo dài dễ suy tim. + Nguyên nhân chủ yếu: tắc nghẽn động mạch vành do vữa xơ động mạch. + Mảng VSĐM → cục máu đông, càng dễ gây tắc (do ngưng tụ TC, Fibrinogen…). II. Các tổn thương chủ yếu hệ tim mạch
    171. 171. Các vấn đề thường gặp liên quan tới hệ tuần hoàn Tích tụ Cholesterol/triglyceride Cao huyết áp Vữa xơ động mạch Stress Máu kém lưu thông Bệnh tim mạch
    172. 172. Hậu quả 1. Cơn đau thắt ngực: do cơ tim thiếu máu bởi suy động mạch vành: Thiếu 02 → xuất hiện trong tim các sản phẩm chuyển hóa yếm khí (acid) và các chất khác (histamin, kinins, proteolylic…) ở nồng độ cao mà tuần hoàn vành không loại trừ kịp (do suy giảm). Chúng kt tận cùng cảm giác đau. 2. Nhồi máu cơ tim: Do tình trạng 1 phần tim bị hoại tử hậu quả ngừng trệ tuần hoàn động mạch vành: Thiếu máu đột ngột → thiếu 02 → rối loạn quá trình oxy hóa – khử → tích tụ các sản phẩm chuyển hóa và chất trung gian hóa học → hoại tử. Ở tim hay gặp nhồi máu trắng (do tắc mạch, kết hợp với co thắt mạch vùng tắc và vùng xung quanh dẫn tới màu sắc vùng hoại tử nhợt nhạt). Hay gặp vùng nghèo tuần hoàn bàng hệ (tim, lách, não, thận). - Nhồi máu đỏ: do máu tĩnh mạch vùng xung quanh thấm sang vùng hoại tử do hóa chất trung gian từ vùng hoại tử thấm ra lân cận, làm tổn thương thành mạch và tăng tính thấm (Hay gặp ở phổi, ruột).
    173. 173. 2. Suy tuần hoàn do mạch: Thành động mạch có 3 lớp: 2.1.1 Lớp ngoài cùng: vỏ xơ - Có các sợi thần kinh chi phối - Ở ĐM lớn có cả mạch máu nhỏ nuôi dưỡng thành mạch 2.1.2. Lớp giữa: gồm các sợi cơ trơn và sợi đàn hồi. - Ở ĐM lớn: nhiều sợi đàn hồi hơn sợi cơ, nên có tính đàn hồi cao. - Ở ĐM nhỏ: sợi cơ trơn nhiều hơn sợi đàn hồi, nên tính co thắt là chủ yếu 2.1.3. Lớp trong cùng: là lớp tế bào nội mô 2.1. Xơ vữa động mạch:
    174. 174. Quá trình hình thành mảng VXĐM: (1) Bắt đầu bằng sự lắng đọng các tinh thể cholesterol ở lớp nội mạc và lớp cơ trơn dưới nội mạc (2) Càng ngày mảng này càng phát triển rộng ra, lan tỏa, dày lên, lồi vào lòng mạch, cản trở sự lưu thông máu, đôi khi gây tắc mạch. (3) Tiếp đó là sự lắng đọng Calci: muối calci lắng đọng và ngưng tụ cùng cholesterol và các lipit khác, cùng các mô xơ phát triển, biến ĐM thành một ống cứng, không đàn hồi (xơ cứng động mạch). (4) Các mảng xơ và sự tích đọng cholesterol, calci do thiếu nuôi dưỡng bị thoái hóa, loét, sùi (vữa). Sự loét và sùi làm nội mạc mất tính trơn, nhẵn tạo điều kiện cho tiểu cầu bám vào và khởi động quá trình đông máu, tạo thành các cục máu đông, gây tắc mạch. Đồng thời thành ĐM bị thoái hóa, cũng dễ vỡ. Hậu quả rất nguy hiểm nếu xảy ra tắc mạch, vỡ mạch ở tim, não, nội tạng.
    175. 175. Sức khỏe nội mạc  Nội mạc khỏe mạnh - Hãy hình dung “teflon” một bề mặt mịn, không dính sẽ làm tăng lưu lượng máu.  Nội mạc không khỏe mạnh - Hãy hình dung “băng dính”, gây ra các tế bào bạch cầu và tiểu cầu dính vào đó.
    176. 176. 2.2. CAO HUYẾT ÁP: HUYẾT ÁP = TỰ ĐIỀU HÒA CUNG LƯỢNG TIM SỨC CẢN NGOẠI VIX
    177. 177. HẬU QUẢ CAO HA Biến chứng tim Phì đại tâm thất T Suy tim T Hở van ĐM chủ Loạn nhịp tim Thiếu máu não Thiếu máu vành Suy tim F Phù phổi Vữa xơ ĐM Vỡ mạch Xuất huyết Nhồi máu Giảm thị lực Phù nề Xuất huyết võng mạc
    178. 178. Nguyên nhân tăng HA: 1. Bệnh về thận: - Viêm cầu thận cấp - Viêm cầu thận mạn - Sỏi thận - Viêm thận kẽ - Hẹp động mạch thận .... 2. Bệnh nội tiết:  U tủy thượng thận  Cushing  Cường Aldosteron  Cường Giáp  Cường Tuyến yên ....
    179. 179. 3. Bệnh tim mạch: - Hở van động mạch chủ (THA Tâm thu đơn độc) - Hở eo ĐM chủ (THA chi trên) - Bệnh vô mạch - Hẹp, VXĐM động mạch chủ bụng có ảnh hưởng đến ĐM thận. 4. Dùng thuốc: cam thảo, cường Alpha giao cảm, thuốc tránh thai .... 5. Khác: ngộ độc thai nghén, tâm thần ...
    180. 180. Biến chứng THA Tim: - Cấp: OAP, nhồi máu cơ tim - Mạn: dày thất trái, bệnh ĐM vành, suy tim Mạch não: xuất huyết não, tắc mạch não, tai biến mạch não ... Thận: Đái máu, protein, suy thận Đáy mắt: phù, xuất huyết, mạch co ... Động mạch ngoại vi: phình, tách Đm
    181. 181. 2.3. Hạ huyết áp: Mất điều chỉnh Hạ HA = Giảm cung lượng tim Giảm sức cản ngoại vix Suy tim Giảm khối lượng Máu tuần hoàn - Mất máu - Mất nước Giãn mạch hệ thống: - Mất trương lực mạnh - Ngộ độc chất giãn mạch - Cường phế vị Loãng máu: - Thiếu máu nặng - Phù toàn thân
    182. 182. Trạng thái bệnh lý hạ HA Trụy mạch Sốc Ngất Giãn mạch Tại trung tâm vận mạch: liệt (nhiễm khuẩn, ngộ độc Tại mạch: ngộ độc Chất giãn mạch Sốc mất máu Sốc chấn thương Sốc bỏng Ngất do tim Ngất ngoài tim
    183. 183. 1. Chế độ ăn 2. Hút thuốc lá 3. Gốc tự do 4. Các bệnh mạn tính 5. Môi trường 6. Ít vận động 7. Uống nhiều ROH 8. Lão hóa 9. Giới – Chủng tộc 10. Di truyền Nguy cơ tim mạch III. CÁC NGUY CƠ GÂY BỆNH TIM MẠCH:

    ×